-
မိတ်ဆွေ… ဒီနေ့ စနေနေ့ ညနေခင်းမှာ ခင်ဗျား ဘယ်သူတွေနဲ့ အတူရှိနေသလဲ။ ဇနီးမယား၊ သားသမီးတွေနဲ့အတူ တီဗီကြည့်နေသလား။ အပြင်ထွက် မုန့်စားနေသလား။ ခင်ဗျားတို့ရဲ့ မျက်နှာမှာ အပြုံးတွေ ဝေနေကြမှာပါ။ “မိသားစုဘဝလေးက နွေးထွေးလိုက်တာ၊ ပျော်စရာကောင်းလိုက်တာ” လို့လည်း စိတ်ထဲမှာ ကျေနပ်နေကြမှာပါ။ဒါပေမဲ့… ကျွန်တော် အမှန်တရား (သစ္စာ) တစ်ခုကို ပြောပြချင်တယ်။ ခင်ဗျားတို့ အခု ပျော်နေတဲ့၊ ခင်ဗျားတို့ အခု ဖက်တွယ်ထားတဲ့ အဲဒီ “မိသားစု” ဆိုတဲ့ အရာဟာ… တကယ်တမ်းကျတော့ ခင်ဗျားတို့ကို သံသရာထဲမှာ ဒီဘက်ကမ်းကနေ ဟိုဘက်ကမ်း မရောက်အောင် ဆွဲထားတဲ့ “ထောင်” တစ်ခု ဖြစ်နေတယ် ဆိုရင်… ခင်ဗျား လက်ခံရဲမလား။လက်မခံချင်လည်း ဆုံးအောင် ဖတ်ကြည့်ပါ။ ခင်ဗျားတို့ “အချစ်” လို့…
-
ကျွန်တော် ဒီစာကို စရေးတဲ့အချိန်မှာ စာဖတ်သူအချို့အတွက် နားခါးကောင်း ခါးပါလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ ဆေးခါးမှ အနာကျက်မယ် ဆိုတဲ့ သဘောနဲ့ပဲ ကျွန်တော် မြင်သမျှ၊ တွေးမိသမျှ အမှန်တရားတွေကို တင်ပြချင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ကျွန်တော်တို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေ ကြားမှာ ရေပက်မဝင်အောင် ယုံကြည်ထားကြတဲ့ အယူအဆတချို့နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြန်လည် ဆန်းစစ်ဖို့ လိုအပ်နေပါပြီ။စကားလုံး နှင့် အဓိပ္ပာယ် ပြဿနာများပထမဆုံး ကျွန်တော် ပြောချင်တာက “ဗုဒ္ဓဘာသာ” ဆိုတဲ့ စကားလုံး အကြောင်းပါ။ ဗုဒ္ဓရဲ့ အဆုံးအမကို “ဘာသာ” (Religion) ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်အောက်ကို သွတ်သွင်းလိုက်ကတည်းက ပြဿနာတွေ စတက်တော့တာပါပဲ။ ကမ္ဘာမှာ Religion လို့ ပြောလိုက်ရင် ဘာတွေ ပါလာသလဲ။ ဖန်ဆင်းရှင်၊ ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်မှု၊ ဆုတောင်းပသမှု၊ ယုံကြည်မှု…
-
လူသားတွေဟာ အစုအဝေးနဲ့ နေထိုင်ကြတဲ့အခါမှာ “ယဉ်ကျေးမှု” ဆိုတဲ့ အရာတစ်ခုက ပေါ်ပေါက်လာပါတယ်။ အပြင်ပန်းကြည့်ရင် ယဉ်ကျေးမှုဆိုတာ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု၊ စားသောက်မှုပုံစံ၊ ဓလေ့ထုံးတမ်းတွေလို့ ထင်ရပေမယ့်၊ တကယ်တော့ ယဉ်ကျေးမှုရဲ့ အခြေခံအုတ်မြစ်ဟာ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ စိတ်အစဉ် ကနေ စတင်တာပါ။ ဝိပဿနာရှုထောင့်ကနေ ကြည့်မယ်ဆိုရင် ယဉ်ကျေးမှုရဲ့ မူလဇစ်မြစ်ကို ဒီလိုလေး မြင်နိုင်ပါတယ်-၁။ မနောကံရဲ့ စတင်ခြင်းဘယ်လိုယဉ်ကျေးမှုမျိုးမဆို မပေါ်ပေါက်သေးခင်မှာ လူတစ်ဦးတစ်ယောက်ရဲ့ “အကြံအစည်” ကနေ စပါတယ်။ ကောင်းတဲ့အကြံ၊ ဆိုးတဲ့အကြံဆိုတာတွေဟာ စိတ်ထဲမှာ အရင်ဖြစ်ပေါ်ပြီးမှ နှုတ်ကနေ ထွက်ဆိုတာ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်အမူအရာနဲ့ ပြုမူတာတွေကနေတစ်ဆင့် အများနဲ့သက်ဆိုင်တဲ့ ဓလေ့၊ ထုံးတမ်း၊ ယဉ်ကျေးမှုတွေအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားတာပါ။ ဒါကြောင့် ယဉ်ကျေးမှုရဲ့ အစဟာ မြင်သာထင်သာမရှိတဲ့ မနောကံ (စိတ်အကြံ) ကနေ စတယ်လို့…
-
သောတာပန်နဲ့ ပါတ်သက်လို့ နောက်ဆုံး ပြောခဲ့တာကတော့ လောကမှာ သုခ ဆိုတာရှိတယ် ဆိုတဲ့ အယူကို မယူတော့တာနဲ့ပါတ်သက်လို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။ ဒီအကြောင်းက တော်တော်လေးကို အရေးကြီးပါတာကတော့ လူတယောက်ရဲ့ အတွေးအခေါ်ကို ဆုံးဖြတ်တဲ့ နေရာမှာ လိုချင်မှု ဆိုတာတွေက ဆုံးဖြတ်တာကြောင့်ပါပဲ။ ဘယ်ဟာကမှ သုခမဟုတ်တာကို သေသေချာချာ သိသွားတဲ့အခါကျမှပဲ စဉ်းစားတဲ့ ကိစ္စတွေဟာ ပိုပြီး မှန်ကန်လာနိုင်ပါတယ်။ လူတွေဟာ ဘဝ ဖြတ်သန်းမှု ဆိုတာကို ကြည့်ကြရင် (ကျနော့်အတွက်တော့) အသက် ၄၀ ကျော်မှပဲ ဘဝကို အကြမ်းဖျဉ်း ဘာတွေ လုပ်နေကြတယ် ဆိုတာကို ပြောနိုင်ပါတော့တယ်။ တကယ်တော့ ဘဝကို ဖြတ်သန်းတယ် ဆိုတဲ့နေရာမှာ ပုထုဇဉ်တွေဟာ မသိခြင်း တွေဝေခြင်း (မောဟ) နဲ့ ဖြတ်သန်းကြပါတယ်။ အရာရာကိုလဲ…
-
သောကြာနေ့ ညနေခင်းဟာ တစ်ပတ်တာလုံး “ငါ” ဆိုတဲ့ အစွဲနဲ့ ရုန်းကန်ခဲ့ရသမျှကို ပြန်လည်ဆင်ခြင်ကြည့်ဖို့ အကောင်းဆုံးအချိန်ပါပဲ။ကျွန်တော်တို့ဟာ တစ်ပတ်လုံးလုံး…“ငါ့” အလုပ်တွေ အောင်မြင်ဖို့၊“ငါ့” ဂုဏ်သိက္ခာတွေ တက်လာဖို့၊“ငါ့” ကို လူတွေ အထင်ကြီးဖို့အတွက် အားသွန်ခွန်စိုက် ကြိုးစားခဲ့ကြပါတယ်။ဒါပေမဲ့ တကယ်တမ်း အေးအေးဆေးဆေး ပြန်ကြည့်ရင်…“ငါ” စိတ်ဆိုးချင်လို့ ဆိုးတာလား? မဟုတ်ပါဘူး၊ အာရုံနဲ့ တွေ့လို့ ဒေါသစိတ်က သူ့အလိုလို ဖြစ်ပေါ်လာတာပါ။“ငါ” ပျော်ချင်လို့ ပျော်တာလား? မဟုတ်ပါဘူး၊ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ သုခဝေဒနာက ခဏတာ ဆိုက်ရောက်လာတာပါ။ဖြစ်ပေါ်လာသမျှ စိတ်အစဉ်တွေဟာ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာပြီး၊ အကြောင်းကုန်ရင် ပျောက်ကွယ်သွားကြတာချည်းပါပဲ။ ဘယ်အရာကမှ ကိုယ့်အလိုအတိုင်း မဖြစ်သလို၊ ဘယ်အရာကိုမှလည်း “ငါ” က ပိုင်စိုးထားလို့ မရပါဘူး။ ဒီလို “ကိုယ်ပိုင်စိုး၍မရခြင်း” ဟာ အနတ္တရဲ့ အခြေခံအကျဆုံး…
-
နိဒါန်း – လုံခြုံမှု အတုရဟန်းရှင်လူ အပေါင်းတို့… ကျွန်တော်တို့ ဗုဒ္ဓဘာသာ လောကမှာ အင်မတန် ကြီးမားတဲ့ အထင်အမြင်လွဲမှားမှုကြီး တစ်ခု ရှိနေပါတယ်။ အဲဒါကတော့… “လူဝတ်ကြောင်နဲ့ နေရတာ အကုသိုလ်များတယ်၊ အပါယ်ကျဖို့ နီးစပ်တယ်။ သင်္ကန်းဝတ်ပြီး ရဟန်းဘောင် ဝင်လိုက်ရင်တော့ အပါယ်တံခါး ပိတ်သွားပြီ၊ သံသရာဘေးက လွတ်ကင်းသွားပြီ” လို့ ထင်မှတ်နေကြခြင်းပါပဲ။ဒါပေမဲ့… ဒါဟာ အမှန်တရား မဟုတ်ပါဘူး။ “သင်္ကန်း” ဆိုတာ အဝတ်အထည် တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ သင်္ကန်းက ခင်ဗျားကို အပါယ်ငရဲကနေ ဆွဲတင်ပေးနိုင်တဲ့ တန်ခိုးအာဏာ မရှိပါဘူး။ ပုထုဇဉ်မှန်သမျှ (ရဟန်းဖြစ်စေ၊ လူဖြစ်စေ) အပါယ်မျိုးစေ့ ရှိနေတုန်းပါပဲ။ ဒီအချက်ကို သတိမမူမိဘဲ “ငါ ဘုန်းကြီးပဲ” ဆိုတဲ့ စိတ်နဲ့ ပေါ့ဆနေမယ်…
-
ကျွန်တော်တို့ ဝိပဿနာ တရားအားထုတ်ကြတဲ့ ယောဂီတွေ၊ ဓမ္မမိတ်ဆွေတွေကြားမှာ “ရုပ်” (Rupa) နဲ့ ပတ်သက်ပြီး အငြင်းပွားစရာတွေ၊ ရှုပ်ထွေးနေတာတွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ရုပ်ကို ဘယ်လိုရှုရမလဲ၊ ရုပ်ဆိုတာ ဘာလဲ၊ သဏ္ဍာန်ပညတ် ပျောက်အောင် ရှုဆိုတာ ဘာကို ပြောတာလဲ ဆိုတဲ့ မေးခွန်းတွေပါ။ဒီကိစ္စက အင်မတန် အရေးကြီးပါတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ရုပ်ကို အမှန်အတိုင်း မသိရင်၊ ရုပ်အပေါ်ထားတဲ့ အယူအဆ လွဲနေရင် ဒိဋ္ဌိ (အယူမှား) ပြုတ်ဖို့ ခဲယဉ်းလို့ပါပဲ။ ကျွန်တော် ကိုယ်တိုင်လည်း တရားစအားထုတ်ကာစက ဒီပြဿနာတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရဖူးတယ်။ စာအုပ်တွေ ဖတ်လိုက်၊ တရားတွေ နာလိုက်နဲ့ လမ်းပျောက်ခဲ့ဖူးတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီနေ့တော့ ကျွန်တော့်ရဲ့ ကိုယ်တွေ့ အတွေ့အကြုံနဲ့ ပိဋကတ်တော် (ပါဠိတော်)…
-
ဒီတစ်ပတ်လုံး “မမြဲခြင်း” (အနိစ္စ) အကြောင်း ပြောခဲ့ကြတယ်။မမြဲဘူးဆိုတာ ကြောက်စရာ မဟုတ်ဘူး။ မမြဲလို့သာ ကျွန်တော်တို့ အသက်ရှင်နေလို့ ရတာပါ။ မမြဲလို့သာ အဆိုးတွေကနေ အကောင်းဘက်ကို ပြောင်းလဲခွင့် ရှိနေတာပါ။တရားအားထုတ်တယ်ဆိုတာ အတင်းအဓမ္မ ထိုင်မှတ်နေတာမျိုး မဟုတ်ဘဲ၊ ဒီ စီးဆင်းနေတဲ့ သဘာဝတရားကြီးကို ဘေးကနေ အေးအေးဆေးဆေး ကြည့်တတ်လာတာကို ခေါ်တာပါ။ ရေစီးနဲ့အတူ မျောမပါသွားဘဲ၊ ရေစီးကို ကမ်းပါးက ထိုင်ကြည့်နေတဲ့သူလိုပေါ့။အမြင်မှန် (သမ္မာ ဒိဋ္ဌိ) ရလာတဲ့အခါ ဘဝက ရိုးရှင်းသွားတယ်။ ဖြစ်လာသမျှကို “ဪ.. ဒါလည်း ပြီးသွားမှာပါပဲ” လို့ နှလုံးသွင်းနိုင်လာတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ ရောက်လာတဲ့ စိတ်ငြိမ်းချမ်းမှုဟာ တကယ့် အစစ်အမှန်ပါပဲ။ဒီရက်သတ္တပတ်ရဲ့ နောက်ဆုံးရက်မှာတော့ ဘာကိုမှ အတင်းမလုပ်ဘဲ၊ ဖြစ်ပျက်သမျှကို အသိအမှတ်ပြုရင်း အနားယူလိုက်ပါ။ဒီနေ့အတွက် အမေး- အရာရာဟာ…
-
သောတာပန် ဆိုတာဟာ တကယ်တော့ လူတိုင်းလိုလို ရသင့် ဖြစ်သင့်တဲ့ ကိစ္စပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျနော်တို့ဟာ အခုခေတ်ကြီးထဲမှာ သောတာပန် အဖြစ်ကို ကွယ်ပဲ ကွယ်ဝှက်ထားသင့်သလိုလို မျိုး ပြောဆိုနေကြတာ ကျနော့်အနေနဲ့တော့ နားမလည်ပါဘူး။ လူတွေမှာ ပါတ်ဝန်းကျင် ဖိအားဆိုတာဟာ ရှိပါတယ်။ အယူဝါဒရေးရာနဲ့ပါတ်သက်ပြီး ဖိအားလို မျိုး ဖြစ်လာတဲ့အခါမှာ အဲဒါဟာ တကယ်ရော မှန်ရဲ့လား ဆိုတာမျိုး သေချာ ပြန်စဉ်းစားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ကျနော် မဂ် ကျစဉ်အခါကလဲ သူတပါးတွေက ဖွင့်ဟလေ့ မရှိတာကြောင့် ဒီလို မဂ်ကျတဲ့ အကြောင်းကို ဖွင့်ပြောဖို့ သင့်ပါ့မလားဆိုတာမျိုး စဉ်းစားခဲ့မိပါတယ်။ ခေတ်က ပျက်စီးသလို ဖြစ်နေတာ ဖြစ်တဲ့အတွက် လောကမှာ ကောင်းတာ လုပ်တာက ရှက်စရာကောင်းသလို ဖြစ်နေပြီး မဟုတ်တာလုပ်တာတွေက…
-
မိတ်ဆွေ… ခင်ဗျားဟာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် တစ်ယောက်လား။ ဒီမေးခွန်းကို မေးလိုက်ရင် လူတိုင်းက “ဟုတ်ပါတယ်” လို့ ဖြေကြမှာပါ။ “ဒါဆိုရင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဆိုတာ ဘာကို ယုံကြည်တာလဲ” လို့ ထပ်မေးရင်… “ကံ၊ ကံ၏ အကျိုးကို ယုံကြည်ပါတယ်”၊ “ကောင်းတာလုပ်ရင် ကောင်းတာဖြစ်မယ်၊ မကောင်းတာလုပ်ရင် မကောင်းတာဖြစ်မယ် ဆိုတာကို လက်ခံပါတယ်” လို့ ဖြေကြပါလိမ့်မယ်။ဒီအဖြေဟာ မှန်သလား။ မှန်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့… “ဗုဒ္ဓဘာသာ စစ်စစ်” ဖြစ်ဖို့အတွက် ဒီလောက်နဲ့ မလုံလောက်သေးပါဘူး။ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောရရင်… “ကံ၊ ကံ၏ အကျိုး” ကို ယုံကြည်ခြင်းဟာ ဗုဒ္ဓဘာသာ တစ်ခုတည်းမှာ ရှိတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဟိန္ဒူဘာသာ၊ ဂျိန်းဘာသာ နဲ့ တခြား အရှေ့တိုင်း ဘာသာတရား တော်တော်များများမှာလည်း…