-
အပြောင်းအလဲ (အနိစ္စ) ကို လက်ခံရခက်တာက အဲဒီအထဲမှာ “ငါ” ပါနေလို့ ထင်နေလို့ပါ။“ငါ အိုလာတယ်”၊ “ငါ စိတ်ညစ်တယ်”၊ “ငါ့ ကျန်းမာရေး ဖောက်ပြန်တယ်” ဆိုပြီး ယူလိုက်တဲ့အခါ ပူလောင်မှု ဖြစ်လာတယ်။ တကယ်တော့ ဒီပြောင်းလဲမှုတွေဟာ ဘယ်သူ့အမိန့်နဲ့မှ ဖြစ်နေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ သဘာဝတရားရဲ့ အလုပ် သက်သက်ပါပဲ။ဆံပင်ဖြူတာ ငါဖြူချင်လို့လား? စိတ်တိုတာ ငါတိုချင်လို့လား? ဗိုက်ဆာတာ ငါဆာချင်လို့လား? ဘယ်အရာကိုမှ “ငါ” က ကြိုးဆွဲနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အကြောင်းအကျိုး ဆုံလို့ ဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲနေတဲ့ သဘောတရားတွေချည်းပါပဲ။အဲဒီလို ကိုယ်ပိုင်မဟုတ်တဲ့ သဘောတရားကို ငါပိုင်တယ်လို့ သွားသိမ်းပိုက်လိုက်မှ ဒုက္ခရောက်ကြတာပါ။ဒီနေ့တော့ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်နဲ့ စိတ်မှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ အပြောင်းအလဲတွေကို “ငါ့ကိစ္စ” လို့ မမြင်ဘဲ “သဘာဝကိစ္စ” လို့ ရှုမြင်ကြည့်ပါ။ဒီနေ့အတွက်…
-
မဂ်ကျခါနီးဟာ လူတိုင်းအတွက်ထူးခြားပါတယ်။ ကျနော့်အတွက်ကတော့ မဂ်ကျခါနီးအချိန်ကို ပြန်စဉ်းစားလိုက်ရင် အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တပေါ် ဉာဏ်သက်ဝင်နေမှုကို သတိရတယ်။ အပျက်မှသည် နိဗ္ဗာန်ဆီသို့ စာအတိုင်း အနိစ္စနဲ့ အနတ္တကို ထောက်ပံ့ပေးနေပုံကို မြင်ရတယ်။ အနတ္တရဲ့ သဘာဝကိုလဲ ဉာဏ်ရှင်းလာတယ်။ အဲဒီကနေ ရှုဉာဏ်ရဲ့ အနတ္တဖြစ်ပုံကိုပါ မြင်လိုက်တော့ ခန္ဓာကိုယ် တခုလုံးမှာ ဝေဒနာတွေ ပြင်းပြင်းထန်ထန်ဖြစ်တယ် နာကျင်တာမဟုတ်ဘူး။ အသားတွေကို ဆွဲလှုပ်နေသလို ဖြစ်တာပါ။ စိတ်ရဲ့ အစဉ်တခုလုံးက ကိလေသာကြားမခိုပဲ တရားပေါ်ပဲတောက်လျှောက်ဆင်ခြင်တယ်။စိတ်ကလေးတစ်ခုပျက်သွားရင် အနိစ္စဆိုတဲ့ သဘောလေးကို ရှုမှတ်မှု အရမ်းသားကျနေတဲ့ စိတ်က သိလိုက်တယ်။ ဟုတ်တယ် ခိုင်မြဲတဲ့ ငါဆိုတာ မရှိပါလား အနတ္တပါလားဆိုပြီး ဆင်ခြင်နေရင်းနဲ့ အနိစ္စ နဲ့ အနတ္တထင်ရှားတော့မှ အရာအားလုံးသည် ဒုက္ခစစ်စစ်တွေပဲလို့ ဒုက္ခကိုလဲ မြင်တယ်။…
-
မိတ်ဆွေ… ဒီနေ့ ခင်ဗျားတို့ရဲ့ အယူအဆတွေကို ခွဲစိတ်ခန်း ဝင်ရပါလိမ့်မယ်။ နည်းနည်းတော့ နာမယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီအနာပျောက်မှ ခင်ဗျားတို့ သံသရာက လွတ်မှာမို့ သည်းခံပြီး ဖတ်ပေးပါ။ကျွန်တော်တို့ မြန်မာလူမျိုးတွေ ဘုန်းကြီးကျောင်းသွားကြတယ်။ လှူကြ၊ တန်းကြတယ်။ ကုသိုလ်လုပ်ကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ ခင်ဗျားတို့ မသိတာတစ်ခု ရှိတယ်။ ဘုန်းကြီးကျောင်းတိုင်းဟာ “နိဗ္ဗာန်” ကို ပို့ပေးနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ တချို့သော ဘုန်းကြီးကျောင်းတွေက ခင်ဗျားတို့ကို “သံသရာထောင်ကြီး” ထဲမှာ သက်တောင့်သက်သာ နေတတ်အောင် သင်ပေးနေတဲ့ “ထောင်ပိုင်တွေ” ဖြစ်နေလို့ပါပဲ။အမျိုးအစား (၁) – ခင်ဗျားကို သတ်မယ့် “ထုံဆေး” ကျောင်းများပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောကြကြေးဗျာ။ ဘုန်းကြီးကျောင်း တစ်ခုကို ရောက်သွားတယ်။ ဆရာတော်က ဟောတယ်။ “စိတ်ချမ်းသာအောင်နေပါ၊ ဒေါသ မထွက်ပါနဲ့၊ အလှူရေစက်…
-
နိဒါန်း – အပေါ်ယံ အမြင်နှင့် အတွင်းသဘောလောကမှာ “ရဟန်း” ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို လူတွေ နားလည်ထားတာ တော်တော်လေး လွဲမှားနေပါတယ်။ လူအများစုက ရဟန်းဆိုတာ “မိန်းမ မယူဘူး၊ အိမ်ထောင် မပြုဘူး၊ အရက်မသောက်ဘူး၊ ညစာ မစားဘူး” ဆိုတဲ့ စည်းကမ်းချက်လောက်ကိုပဲ ကြည့်ပြီး “ကာမဂုဏ်က ထွက်မြောက်ထားသူတွေ၊ လောကစည်းစိမ်ကို စွန့်လွှတ်ထားသူတွေ” လို့ သတ်မှတ်ပြီး ရှိခိုးနေကြပါတယ်။ရဟန်းတွေကိုယ်တိုင်ကလည်း “ငါတို့က မေထုန်မှု (လိင်ကိစ္စ) ကို ရှောင်ကြဉ်ထားသူတွေ ဖြစ်လို့ လူတွေထက် မြင့်မြတ်တယ်၊ ကာမဂုဏ်ကင်းတယ်” လို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် မှတ်ယူထားကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့… ဒါဟာ အင်မတန် ကြီးမားတဲ့ အထင်အမြင် လွဲမှားမှုကြီး တစ်ခုပါပဲ။ မြတ်စွာဘုရားရှင် သတ်မှတ်ခဲ့တဲ့ “ကာမဂုဏ်က ထွက်မြောက်ခြင်း” ဆိုတာ…
-
ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အကြီးမားဆုံး အမှားကတော့ ဒီလောကကြီးကို ခိုင်မာတယ်၊ တည်မြဲတယ်လို့ ထင်နေတာပါပဲ။မနက်နိုးလာရင် “ဒါ ငါ့အခန်း၊ ဒါ ငါ့ခန္ဓာကိုယ်၊ ဒါ ငါ့မိသားစု” ဆိုပြီး အရာရာကို မနေ့ကအတိုင်း ပုံသေမှတ်ယူလိုက်ကြတယ်။ စိတ်ထဲမှာ အရာရာကို “Block” တုံးကြီးတွေလို အခိုင်အမာ တည်ဆောက်ထားလိုက်တယ်။ အဲဒီလို ခိုင်မာတယ်လို့ ထင်နေသရွေ့ အမှန်တရားကို မမြင်နိုင်ပါဘူး။တကယ်တော့ ကျွန်တော်တို့ မြင်နေရတဲ့ ရုပ်ဝတ္ထုတွေ၊ ခံစားနေရတဲ့ စိတ်တွေဟာ မြစ်ရေစီးဆင်းနေသလိုပဲ တရစပ် ပြောင်းလဲနေတာပါ။ ငြိမ်နေတယ်လို့ ထင်ရတာက စိတ်ရဲ့ လှည့်စားမှု သက်သက်ပါပဲ။ဒီအမြင်မှား (ဒိဋ္ဌိ) ကို ခွာဖို့ဆိုတာ စာဖတ်နေရုံနဲ့ မရပါဘူး။ ကိုယ်တိုင် သတိထားကြည့်မှ ရမှာပါ။ဒီနေ့ တစ်နေ့လုံး ကိုယ်မြင်နေကျ အရာဝတ္ထုတွေ၊ လူတွေကို ကြည့်တဲ့အခါ “ဒါဟာ…
-
ရုပ်နာမ် ကွဲဖို့သည် နံပါတ်တစ် ဖြစ်ပါတယ်။ အကြောင်းအကျိုးသိဖို့သည် နံပါတ်နှစ် ဖြစ်ပါတယ်။ လက္ခဏာရေးသုံးပါး သဘောပေါက်ဖို့သည် နံပါတ်သုံး ဖြစ်ပါတယ်။ ဖြစ်ပျက်မြင်ဖို့သည် နံပါတ်လေး ဖြစ်ပါတယ်။ ဖြစ်ပျက်ကို စိတ်သထက် စိတ်အောင် (ဖြစ်ပျက်မှ တပါး တခြားမရှိ၊ ဖြစ်ခြင်း ပျက်ခြင်းသာ) ရှုမှတ်နိုင်ဖို့ကတော့ အရေးအကြီးဆုံး အပိုင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဖြစ်ပျက်မြင်မှုတွေ စိတ်လာပြီဆိုရင်၊ ထိုင်လိုက်တာနဲ့၊ အာရုံစိုက်လိုက်တာနဲ့ ဖြစ်ပျက်တွေချည်း မြင်နေပြီဆိုရင်တော့ ဉာဏ်ဟာ နောက်တဆင့်ကို တက်ပါလိမ့်မယ်။အဲဒါကတော့ ကိုယ်တကယ် ရှုမှတ်နိုင်တာသည် အဖြစ်ကို မဟုတ် အပျက်ကိုသာ ရှုမှတ်နိုင်လိုက်တာ ဖြစ်ကြောင်း သဘောပေါက်ခြင်းပါပဲ။ ဒီနေရာမှာ ကိုယ်တိုင် သဘောပေါက်လာတာ ဖြစ်နိုင်သလို၊ ဒီစာကို ဖတ်ပြီးမှ သဘောပေါက်တာလဲ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဖြစ်ပျက်ကို တကယ် ရှုမှတ်လာတဲ့အခါမှာ အပျက်နောက်မှသာ…
-
မိတ်ဆွေ… ဒီနေ့ ခင်ဗျား ဘုန်းကြီးကျောင်းကို ဘာသွားလုပ်မှာလဲ။မြန်မာလူမျိုး အများစုကတော့ စိတ်ညစ်စရာရှိရင်၊ အဆင်မပြေတာရှိရင် ဘုန်းကြီးကျောင်း ပြေးကြတယ်။ ဟိုရောက်တော့ လှူမယ်၊ တန်းမယ်၊ ရေစက်ချမယ်။ ဘုန်းကြီးက “စိတ်ချမ်းသာအောင်နေ၊ မေတ္တာပို့” လို့ ဟောလိုက်ရင် စိတ်ထဲမှာ အေးကနဲ ဖြစ်ပြီး “ငါ ကုသိုလ်ရပြီ၊ စိတ်ချမ်းသာသွားပြီ” လို့ ထင်ပြီး ပြန်လာကြတယ်။ကျွန်တော် မေးချင်တာက… ခင်ဗျား ရလိုက်တာ “ဆေးဝါး” လား၊ ဒါမှမဟုတ် ယာယီသက်သာမယ့် “ထုံဆေး” လား။မြတ်စွာဘုရား ပေးချင်တဲ့ ဆေးမြတ်စွာဘုရားက ကျွန်တော်တို့ကို “ဒီသံသရာကြီးက ကြောက်စရာကောင်းတယ်၊ ပြန်မလာနဲ့တော့၊ အမြစ်ပြတ်အောင် လုပ်ကြ” လို့ မှာခဲ့တာပါ။ ဒါပေမဲ့ ဒီနေ့ခေတ် ဘုန်းကြီးကျောင်း အတော်များများက ဘာဟောနေလဲ။ “ဒီဘဝ လှူရင် နောက်ဘဝ…
-
တနင်္ဂနွေနေ့ နေဝင်ချိန်မှာ တနင်္လာနေ့အတွက် ကြိုတင်စိုးရိမ်နေတဲ့ စိတ်ဟာ တကယ်တော့ “မရှိသေးတဲ့ အနာဂတ်” ကို စိတ်ကူးနဲ့ ပုံဖော်ပြီး ပူလောင်နေခြင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဝိပဿနာအမြင်နဲ့ ကြည့်မယ်ဆိုရင် ဒါဟာ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်က ရုပ်နာမ်ဖြစ်စဉ်ကို သတိမကပ်နိုင်ဘဲ နာမ်တရားရဲ့ လှည့်စားမှုနောက်ကို ပါသွားတာပါပဲ။မနက်ဖြန်ကို စိတ်အေးချမ်းစွာ ရင်ဆိုင်နိုင်ဖို့ ဒီလိုလေး နှလုံးသွင်းကြည့်ရအောင်-အနိစ္စသဘောကို ဆင်ခြင်ခြင်း: မနက်ဖြန်မှာ ကြုံတွေ့ရမယ့် အလုပ်ကိစ္စတွေ၊ လူအရှုပ်အထွေးတွေဟာလည်း ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်သွားမယ့် သဘောတွေချည်းပါပဲ။ ဘယ်အရာမှ အမြဲတည်မနေဘူးဆိုတဲ့ အသိနဲ့ ကြိုတင်လက်ခံထားရင် စိတ်ဖိစီးမှုဟာ အလိုလို လျော့ပါးသွားပါလိမ့်မယ်။သတိဖြင့် နေထိုင်ခြင်း: မနက်ဖြန် အလုပ်ခွင်ထဲမှာ ဒေါသထွက်စရာ၊ စိတ်ပျက်စရာတွေနဲ့ ကြုံလာရင်တောင် အပြင်က လူကို အပြစ်တင်မယ့်အစား ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ “ဒေါသစေတသိက်” ကိုပဲ သတိကပ်ပြီး…
-
ယနေ့ခေတ်ဟာ သိပ္ပံနဲ့ နည်းပညာ အထွန်းကားဆုံး ခေတ်လို့ ဆိုရပါမယ်။ လူတွေဟာ အရင်က နတ်ဘုရားတွေ ဖန်ဆင်းတယ်လို့ ယုံကြည်ခဲ့တဲ့ အရာတွေကို သိပ္ပံနည်းကျ အဖြေထုတ်နိုင်လာကြပြီ။ အဏုမြူဗုံးတွေ လုပ်နိုင်လာတယ်၊ အင်္ဂါဂြိုဟ်ပေါ် ယာဉ်တွေ လွှတ်နိုင်လာတယ်၊ လူသားရဲ့ မျိုးဗီဇ (DNA) ကိုတောင် ပြုပြင်နိုင်လာကြပြီ။ ဒါကြောင့် လူအတော်များများက သိပ္ပံပညာဟာ အရာရာကို သိနိုင်တယ်၊ သိပ္ပံပညာကသာ အမှန်တရားလို့ ယူဆလာကြတယ်။ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော် တစ်ခုတော့ အပြတ်ပြောရဲတယ်။ သိပ္ပံပညာ ဘယ်လောက်ပဲ တိုးတက်တိုးတက်၊ ဘယ်တော့မှ လိုက်မမီနိုင်တဲ့၊ သိပ္ပံပညာရှင်တွေ မျက်စိလည်နေတဲ့ နယ်ပယ်တစ်ခု ရှိတယ်။ အဲဒါကတော့ ဗုဒ္ဓဟောကြားခဲ့တဲ့ “အနတ္တ” (Non-Self) သဘောတရားပါပဲ။ သိပ္ပံပညာက “ရုပ်” (Matter) ကို အတော်လေး သိနေပြီလို့…
-
မိတ်ဆွေ… ခင်ဗျား ဒီနေ့ မနက် အိပ်ရာထ၊ မျက်နှာသစ်၊ ရေချိုးပြီးတာနဲ့ ဘာလုပ်သလဲ။ အလုပ်သွားဖို့၊ ကျောင်းသွားဖို့၊ ဈေးသွားဖို့ လမ်းပေါ်ထွက်တယ် မဟုတ်လား။ ရန်ကုန်လို မြို့ကြီးမှာ နေရတာ လွယ်တော့ မလွယ်ကူလှဘူး။ ကားတွေက ပိတ်၊ ရာသီဥတုက ပူ၊ လူတွေက ကြပ်… ဘတ်စ်ကားတစ်စီး လာရင် အလုအယက် တက်ရတယ်။ ကားပေါ်ရောက်ပြန်တော့လည်း သူတစ်ပါးရဲ့ ချွေးနံ့တွေ၊ ကားစပယ်ယာရဲ့ အော်ဟစ်သံတွေ၊ ကားဟွန်းသံတွေနဲ့ ဆူညံပွက်လောရိုက်နေတာပါပဲ။လူတိုင်းက ဒီအခြေအနေကို စိတ်ညစ်ကြတယ်။ “ဘယ်တော့မှ ဒီဒုက္ခက လွတ်မလဲ၊ ကားပိုင်စီးနိုင်မှပဲ အဆင်ပြေတော့မယ်” လို့ တွေးကြတယ်။ တချို့ကလည်း “အလုပ်တွေက ရှုပ်လိုက်တာ၊ တရားအားထုတ်ဖို့ အချိန်ကို မရပါဘူးကွာ” လို့ ညည်းတွားကြတယ်။ဒီနေ့… ကျွန်တော် ခင်ဗျားတို့ကို စကားတစ်ခွန်း…