-
ဒီစကားက မိုးကုတ်ဆရာတော်ကြီး စကားပါ။ သုညတ တရားကလဲ အရေးကြီးပါတယ်။ သုညတ ဆိုတာဟာ ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါ ဆိတ်သုဉ်းတာကို သုညတလို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဒီအကြောင်း မပြောခင်မှာ လောက သုံးပါးအကြောင်း ပြောပါ့မယ်။ လောက ဆိုတာ သုံးပါးရှိပါတယ်။ သတ္တလောက၊ ဩကာသ လောက၊ သင်္ခါရ လောကပါ။ သတ္တလောက ဆိုတာက သတ္တဝါတွေကို ပြောတာ ဖြစ်ပြီး၊ ဩကာသ လောက ကတော့ ရေမြေ တောတောင် စတာတွေ အကုန်လုံးကို ပြောတာပါ။ သတ္တဝါ ဆိုတာ ဟာလဲ အကြောင်းကြောင့် အကျိုး ဖြစ်တာဖြစ်ပြီး၊ ဩကာသလောက ဆိုတာသည်လည်း အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်တဲ့ အကျိုး ပါပဲ။ သတ္တလောကမှာ ရုပ်ကို စီမံတာသည် ကံ၊…
-
ရတနာသုတ်တော်တွင် သံဃာ့ရတနာ၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးများကို ဖော်ပြရာ၌ သောတာပန် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ထူးခြားသော ဂုဏ်ရည်များကို အောက်ပါအတိုင်း အတိအလင်း ပြဆိုထားပါသည်။ သံယောဇဉ် (၃) ပါးကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်စွန့်နိုင်ခြင်း: သောတာပတ္တိမဂ်ဉာဏ်ကို ရရှိသည်နှင့် တပြိုင်နက် သက္ကာယဒိဋ္ဌိ (ကိုယ်ခန္ဓာအပေါ် ငါ၊ ငါ့ဟာဟု အစွဲအလမ်းထားမှု)၊ ဝိစိကိစ္ဆာ (ရတနာသုံးပါးနှင့် ကံ၊ ကံ၏အကျိုးအပေါ် ယုံမှားသံသယဖြစ်မှု)၊ သီလဗ္ဗတပရာမာသ (မှားယွင်းသော အကျင့်သီလများကို မှန်ကန်သော လမ်းစဉ်ဟု ဆုပ်ကိုင်ထားမှု) ဟူသော တရားသုံးပါးကို အပြီးတိုင် ပယ်စွန့်နိုင်ပါသည်။ အပါယ်လေးပါးမှ အပြီးတိုင် လွတ်မြောက်ခြင်း: ငရဲ၊ တိရစ္ဆာန်၊ ပြိတ္တာ၊ အသုရကာယ် ဟူသော ဆင်းရဲဒုက္ခကြီးမားသည့် အပါယ်လေးပါးသို့ ထပ်မံကျရောက်ခြင်းမှ လုံးဝ လွတ်ကင်းပြီး ဖြစ်ပါသည်။ ကြီးလေးသော အပြစ်…
-
လူသားတွေရဲ့ နေ့စဉ် ရှင်သန် လှုပ်ရှားနေတဲ့ ဘဝခရီးလမ်း တစ်လျှောက်လုံးမှာ၊ မွေးဖွားလာတဲ့ အချိန်ကစပြီး သေဆုံးသွားတဲ့ အချိန်အထိ အမြဲတမ်း အတူတကွ ရှိနေတဲ့ အရာတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ ပတ်ဝန်းကျင်က အာရုံတွေကို “သိနေတဲ့ သဘောတရား” သို့မဟုတ် အလွယ်တကူ ခေါ်ဝေါ်နေကြတဲ့ “သိစိတ်” ဆိုတဲ့ အရာလေးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျနော်တို့ဟာ မနက် အိပ်ရာနိုးတဲ့ အချိန်ကစပြီး ညအိပ်ရာဝင်တဲ့ အချိန်အထိ၊ အဆင်းတွေကို သိတယ်၊ အသံတွေကို သိတယ်၊ အနံ့ အရသာတွေကို သိတယ်၊ အတွေ့အထိတွေကို သိတယ်၊ အတွေးအာရုံတွေကို သိကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒီ “သိစိတ်” ဆိုတာ တကယ်တမ်း ဘာလဲ ဆိုတာကိုတော့ အသေအချာ ဂရုတစိုက် လေ့လာဖို့ မေ့လျော့နေတတ်ကြပါတယ်။…
-
ဝိပဿနာတရားကို လက်တွေ့ အားထုတ်နေကြတဲ့ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာများနဲ့တကွ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ အပြီးတိုင် လွတ်မြောက်ရန် ကြိုးပမ်းအားထုတ်နေကြသော ရဟန်းတော်များ အားလုံးအတွက် ယနေ့ လေးလေးနက်နက် ဆွေးနွေးတင်ပြမယ့် အကြောင်းအရာကတော့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများစုရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ အမြဲတမ်းလိုလို ပြုလုပ်လေ့ရှိကြပြီး၊ ထိုသို့ ပြုလုပ်နေစဉ်မှာပင် မသိမသာ ဝင်ရောက်လာတတ်တဲ့ ကိလေသာ ထောင်ချောက်ကြီးတစ်ခု အကြောင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျနော်တို့ နေ့စဉ် ရေးသားမျှဝေနေတဲ့ စာစုတွေရဲ့ အဓိက ရည်မှန်းချက်ဟာ လောကကြီးမှာ လူ၊ ရဟန်း အရိယာ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေး ပင် ဖြစ်ပါသည်။ ထိုကဲ့သို့ မွန်မြတ်လှသော ရည်မှန်းချက်ကြီးသို့ တည့်မတ်စွာ ရောက်ရှိရန်အတွက် ကျွန်တော်တို့သည် အပေါ်ယံ အခွံအကာများကို ဖယ်ရှားပြီး၊ ပကတိ အရှိတရားကို ကိုယ်ပိုင်…
-
နိဒါန်း ရဟန်း အရိယာများ၊ လူ အရိယာများ သိန်းနဲ့ချီ ပေါ်ထွက်လာရေးဆိုတဲ့ ဦးတည်ချက်နဲ့ တရားလမ်းကြောင်းပေါ် လျှောက်လှမ်းကြတဲ့အခါမှာ အကြီးမားဆုံး အဟန့်အတားတစ်ခုကတော့ “အနတ္တ” ဆိုတဲ့ စကားလုံးရဲ့ အဓိပ္ပါယ်ကို လွဲမှားစွာ ကောက်ယူမိခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ တရားအားထုတ်သူ အများစုဟာ အနိစ္စ (မမြဲခြင်း) နဲ့ ဒုက္ခ (ဆင်းရဲခြင်း၊ စက်ဆုပ်စရာကောင်းခြင်း) ကို လက်ခံနိုင်ပေမယ့်၊ “အနတ္တ” (ပိုင်စိုးသူမရှိခြင်း၊ အစိုးမရခြင်း) လို့ ဉာဏ်ထဲမှာ စတင်ပေါ်လာတဲ့အခါ ကြီးမားတဲ့ ထိတ်လန့်မှု၊ စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းမှုတွေနဲ့ ကြုံတွေ့ရတတ်ပါတယ်။ “အရာရာဟာ ငါ မဟုတ်ဘူး၊ ငါ ပိုင်တာ မဟုတ်ဘူး၊ အစိုးမှ မရတာ၊ ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလည်း လုပ်လို့မရပါလား” ဆိုပြီး အဆိုးမြင်တဲ့ဘက် (Pessimism) ကို…
-
“အတ္တ” ဆိုတဲ့ ငါ၊ အသက်ရှိတဲ့ သူ ဆိုတာ ဘယ်တုန်းကမှ တကယ် မရှိခဲ့ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် “ငါ” ဆိုတာ ရှိတယ်လို့ အမြဲတမ်း ခံစားနေရတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ အဲဒါဟာ အတ္တ ရှိတယ်လို့ ထင်နေတဲ့ အထင်မှား (အတ္တဒိဋ္ဌိ) ကြောင့်သာ ဖြစ်နေလို့ပါ။ “ငါ” ဆိုတဲ့ အထည်ကိုယ်ကြီး တကယ်ရှိတာ မဟုတ်ဘဲ၊ “ငါ ရှိတယ်” လို့ တွေးလိုက်တဲ့ နာမ်သဘောလေး ခဏ ပေါ်လာတာကို အမှန်လို့ အထင်မှားသွားတာပါ။ အဲဒီ နာမ်သဘောလေးဟာလည်း ပေါ်လာပြီးတာနဲ့ ချက်ချင်း ပြန်ပျက်သွားတာပါပဲ။ ငါဆိုတဲ့ အစွဲဟာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ စိတ်အခြေအနေ တစ်ခုသက်သက်ပဲလို့ လေ့လာသိမြင်လိုက်ရင် အများကြီး ပေါ့ပါးသွားပါလိမ့်မယ်။ အခု “ငါ ဖတ်နေတယ်” ဆိုတဲ့…
-
ခန္ဓာဖြစ်စဉ်ဆိုတာက တကယ်တော့ ပဋိစ္စသမုပါဒ်ကို ပြောတာပါပဲ။ ခန္ဓာလက်ရှိမှာ ဘာဖြစ်နေလဲ ဆိုတာကို ပဋိစ္စသမုပါဒ်နဲ့ တိုက်ကြည့်ဖို့လိုပါတယ်။ ဒါဟာ လုပ်ဖို့လိုအပ်တဲ့ အဆင့်တဆင့်ပါပဲ။ တရားနာတာပဲ ဖြစ်ဖြစ် စာဖတ်တာပဲ ဖြစ်ဖြစ် လုပ်တဲ့အခါမှာ ရေးထားတဲ့စာကို ခန္ဓာနဲ့ တိုက်စစ်တဲ့ ကိစ္စက လုပ်ကို လုပ်ရမှာပါ။ အဲဒါက အရေးကြီးပါတယ်။ ကျနော်အများဆုံးတွေ့ရတာကတော့ သဒ္ဓါစရိုက်တွေများပါတယ်။ ပညာစရိုက်တွေ ပါလာအောင်တော့ ကြိုးစားတော့ ကြိုးစားတာပါပဲ။ သူက သဒ္ဓါဆိုတဲ့ ယုံကြည်ခြင်းမှာ တကယ်မှန်ကန်တဲ့ ယုံကြည်ခြင်း ဖြစ်ဖို့ ဆိုတဲ့နေရမှာ တစ်အချက်က ရိုးသားဖို့ လိုပါတယ်။ ကိုယ့်ကိုကိုယ် ပြန်ညာနေတာ၊ ဆုပ်ကိုင် စရာမရှိတော့မှာ စိုးလို့ ယုံကြည်မှုကို ဖက်တွယ်ထားတာ စတာမျိုးတွေ မရှိဖို့ လိုပါတယ်။ ပြီးတော့ ဒီနေရာမှာ လိုတဲ့ ယုံကြည်ခြင်းဆိုတာက…
-
လောကကြီးထဲမှာ လူသားတွေ ရှင်သန် ဖြတ်သန်းလာခဲ့ကြတဲ့ သမိုင်းကြောင်း တစ်လျှောက်လုံးကို ဉာဏ်နဲ့ ပြန်လည် ဆန်းစစ်ကြည့်မယ် ဆိုရင်၊ အများစုသော ယုံကြည်မှုတွေ၊ အယူအဆတွေနဲ့ လိုက်နာ ကျင့်သုံးနေမှု တွေဟာ ကိုယ်တိုင် ရှာဖွေ တွေ့ရှိထားတဲ့ အမှန်တရားတွေ မဟုတ်ဘဲ၊ တစ်ဆင့်စကား တစ်ဆင့်နားကနေ လက်ဆင့်ကမ်း သယ်ဆောင်လာခဲ့ကြတဲ့ အရာတွေ ဖြစ်နေတာကို ထင်ထင်ရှားရှား တွေ့မြင်ရပါလိမ့်မယ်။ မိဘက ပြောလို့၊ ဆရာသမားက သင်ပေးလို့၊ စာအုပ်စာပေတွေ ထဲမှာ ရေးသားထားလို့ ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက် တွေနဲ့တင် သံသယကင်းကင်း အလွယ်တကူ လက်ခံလိုက်ကြတဲ့ အလေ့အထဟာ ကျနော်တို့ လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ အင်မတန် အမြစ်တွယ် နေခဲ့ပါပြီ။ ဒါပေမယ့် ပကတိ အရှိတရားကို ရှာဖွေနေတဲ့ ဝိပဿနာ ယောဂီ တစ်ယောက်…
-
မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်း၊ ရှင်၊ လူအပေါင်းတို့ သံသရာဝဲဩဃမှ လွတ်မြောက်ကာ အရိယာသူတော်ကောင်းများ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေးသည် အဓိက အသက်သွေးကြော ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် နောက်ပိုင်းခေတ်များတွင် ခေတ်စားလာသော “ဂန္ထဓုရ” (စာပေကျမ်းဂန် သင်အံပို့ချခြင်း သက်သက်ဖြင့်သာ အချိန်ကုန်လွန်စေခြင်း) ဟူသော အယူအဆသည် စစ်မှန်သော ပါဠိတော်လာ မြတ်စွာဘုရား၏ လမ်းညွှန်ချက်များနှင့် ကိုက်ညီမှု မရှိဘဲ သာသနာကို ပျက်စီးခြင်းသို့ပင် ဦးတည်စေနိုင်သည့် လုံးဝ မခိုင်လုံသော စကားရပ်ဖြစ်ကြောင်း အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းလင်းစွာ လေ့လာနိုင်ပါသည်။ ၁။ မူလပိဋကတ်တော် (ပါဠိတော်) တွင် လုံးဝမပါရှိခြင်း မြတ်စွာဘုရားရှင် ကိုယ်တော်တိုင် ဟောကြားတော်မူခဲ့သော နိကာယ်ငါးရပ်၊ ဝိနည်းပိဋကတ်နှင့် အဘိဓမ္မာပိဋကတ်တော်များတွင် “ဂန္ထဓုရ” ဟူသော ဝေါဟာရမျိုး လုံးဝ (လုံးဝ)…
-
၁။ နိဒါန်း- လွဲမှားနေသော အစွဲများကို ဖယ်ခွာခြင်းနှင့် အရှိတရားကို ရင်ဆိုင်ခြင်း တရားအားထုတ်သူတိုင်း၊ အထူးသဖြင့် သာသနာ့ဘောင်မှာ သင်္ကန်းရုံထားကြတဲ့ ရဟန်းတော်များနဲ့ ဥပါသကာ ဥပါသိကာများ အားလုံးရဲ့ အန္တိမရည်မှန်းချက်ဟာ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ လွတ်မြောက်ပြီး သောတာပန်အစရှိတဲ့ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်များ ဖြစ်လာရေးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို အမှန်တကယ် ဖြစ်လာဖို့ဆိုရင် ကျနော်တို့ သန္တာန်မှာ အမြစ်တွယ်နေတဲ့၊ လွဲမှားနေတဲ့ အစွဲတွေကို အရင်ဆုံး ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ဖယ်ခွာရပါမယ်။ လူအများစုဟာ “ငါ” ဆိုတဲ့ အကောင်အထည်ကြီး တစ်ခု၊ ခိုင်မာတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါကြီးတစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိနေတယ်လို့ အထင်မှားနေကြပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်ကြီးက အိုမင်းရင့်ရော်ပြီး ပျက်စီးယိုယွင်းသွားရင်တောင်မှ “စိတ်” ဆိုတာကြီးက အမြဲတမ်း တည်ရှိနေပြီး နောက်ဘဝတွေကို တသီတတန်းကြီး ကူးပြောင်းသွားတယ်လို့…