လောကကြီးမှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ အရာအားလုံးဟာ အလိုအလျောက် ပေါ်ပေါက်လာတာ မဟုတ်ဘဲ အကြောင်းတရားနဲ့ အကျိုးတရားတို့ရဲ့ တိကျတဲ့ ယန္တရားအတိုင်း လည်ပတ်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျနော်တို့ လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ လူဝတ်ကြောင် (ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ) တွေနဲ့ ရဟန်းသံဃာတွေကြားက ဆက်ဆံရေးဟာလည်း ဒီအကြောင်းအကျိုး ယုတ္တိဗေဒ (Logic) သဘောတရားအတိုင်း တိုက်ရိုက် အချိုးကျနေပါတယ်။ လက်ရှိအချိန်မှာ ဗုဒ္ဓရဲ့ လမ်းညွှန်ချက် အနှစ်သာရတွေ မှေးမှိန်ပြီး ပြင်ပ အကာအကွယ်တွေ၊ ရုပ်ဝတ္ထု အဆောက်အအုံတွေနောက်ကို လိုက်နေကြတယ်လို့ ဆိုကြတဲ့အခါ၊ ဒါဟာ အလိုလို ဖြစ်လာတာ မဟုတ်ဘဲ လူဝတ်ကြောင်တွေရဲ့ လှူဒါန်းမှု ပုံစံ၊ မျှော်လင့်ချက် ပုံစံတွေက အဓိက အကြောင်းရင်း တစ်ခုအဖြစ် ဖန်တီးပေးနေလို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။တကယ်လို့သာ လူဝတ်ကြောင်တွေဘက်ကနေ မိမိတို့ရဲ့ လှူဒါန်းမှု ပုံစံ…

သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ အပြီးတိုင် လွတ်မြောက်ရေးဟူသော အရိယာအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိရန် ရည်မှန်းချက်ဖြင့် ဝိပဿနာအလုပ်ကို ဇောက်ချ အားထုတ်နေကြသော ရဟန်းတော်များအတွက်၊ မိမိတို့၏ နေ့စဉ်ဘဝ လုပ်ငန်းဆောင်တာများ အားလုံးသည် တရားရှုမှတ်ရန် အကောင်းဆုံးသော အချိန်များပင် ဖြစ်ပါသည်။ ထိုသို့ ရှုမှတ်ရာတွင် ရုပ်ခန္ဓာ၏ ဖြစ်စဉ်များကိုသာမက၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖြစ်စဉ်များကိုပါ ဉာဏ်ဖြင့် မျက်ခြည်မပြတ် လေ့လာကြည့်ရှုခြင်းသည် အလွန်အရေးကြီးလှပါသည်။ စိတ်ကို စောင့်ကြည့်လေ့လာသော ဤကျင့်စဉ်ကို စိတ္တာနုပဿနာ ဟု ခေါ်ဆိုပါသည်။ စိတ္တာနုပဿနာကို နေ့စဉ်ဘဝတွင် အားထုတ်ရာ၌ အခြေခံအကျဆုံးနှင့် အရေးအကြီးဆုံး သဘောပေါက်ထားရမည့် အချက်မှာ “ခန္ဓာမှာ ပေါ်လာတဲ့ သိစိတ် ဆိုတာ ဝိဉာဏ် သက်သက်ပဲ ဖြစ်တယ်” ဟူသော အမှန်တရားပင် ဖြစ်ပါသည်။၁။ သိစိတ် (ဝိဉာဏ်) ၏ အမှန်သဘောတရားကို…

သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ရောက်လာကြသော ရဟန်းတော်များဖြစ်စေ၊ လူဝတ်ကြောင်ဖြင့် တရားကျင့်ကြံအားထုတ်နေကြသော ဥပါသကာ ဥပါသိကာများဖြစ်စေ အားလုံး၏ တကယ့်ပန်းတိုင်စစ်စစ်မှာ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ရေးဟူသော အရိယာအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိရေးပင် ဖြစ်ရပါမည်။ သို့သော်လည်း လက်တွေ့မြေပြင်တွင် တရားအားထုတ်ပါလျက်နှင့် ခရီးမရောက်သူများ၊ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ တရားအလုပ်ကို စွန့်ခွာသွားသူများကို မကြာခဏ တွေ့မြင်နေရပါသည်။ ဤသို့ဖြစ်ရခြင်း၏ အဓိကအကြောင်းရင်းမှာ တရားအားထုတ်ရာတွင် မရှိမဖြစ်လိုအပ်လှသော လက်နက်ကောင်းများကို စနစ်တကျ အသုံးမချတတ်သောကြောင့် ပင်ဖြစ်ပါသည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင် ကိုယ်တော်တိုင် ဟောကြားပြသခဲ့သော အောင်မြင်ခြင်း၏ သော့ချက်၊ အရိယာမဂ်ဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိစေမည့် အဓိက လက်နက်ကြီး (၄) ပါးရှိပါသည်။ ၎င်းတို့မှာ “အဓိပတိတရား လေးပါး” ပင် ဖြစ်ပါသည်။ အဓိပတိတရားလေးပါးဆိုသည်မှာ ဆန္ဒ (ဆန္ဒာဓိပတိ)၊ စိတ္တ (စိတ္တာဓိပတိ)၊ ဝီရိယ (ဝီရိယာဓိပတိ) နှင့်…

ကျနော် အမြဲတမ်း ရည်ရွယ်ပြီး ရေးသားနေတဲ့ ပန်းတိုင်ကတော့ လူ၊ ရဟန်း အရိယာတွေ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေးပါပဲ။ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ သာသနာမှာ တကယ့်အနှစ်သာရက တိုက်တာ အဆောက်အဦးတွေ စည်ပင်နေတာနဲ့ တိုင်းတာလို့ မရဘဲ၊ အရိယာအရေအတွက် ဘယ်လောက်များများ ရှိနေသလဲ ဆိုတာနဲ့သာ တိုင်းတာရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ယနေ့ခေတ်မှာ ဒီပန်းတိုင်ဟာ အလှမ်းဝေးလှတယ်လို့ ထင်ရပေမယ့်၊ တကယ်တမ်း လက်တွေ့ကျင့်စဉ်ကို မှန်မှန်ကန်ကန် လျှောက်လှမ်းကြမယ်ဆိုရင် ရဟန်း၊ လူ အရိယာ သိန်းနဲ့ချီ ပေါ်ထွက်လာဖို့ဆိုတာ မဖြစ်နိုင်တဲ့ ကိစ္စ လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ လက်တွေ့ကျင့်စဉ်၏ အနှစ်သာရ (ဝိဉာဏ်ကို လေ့လာခြင်း) စာတွေ့အသိသက်သက်၊ မှန်းဆတွေးတောမှု သက်သက်နဲ့တော့ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ လွတ်မြောက်နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ တကယ့် လက်တွေ့ကျင့်စဉ်ဆိုတာ မိမိခန္ဓာကိုယ်မှာ…

သာသနာတော် သန့်စင်ရေးနှင့် ပတ်သက်လာလျှင် ကျနော်တို့ အမြဲတမ်း သတိပြုရမည့်၊ အခြေခံအကျဆုံး မူဝါဒတစ်ခု ရှိပါသည်။ အဲဒါကတော့ မြတ်စွာဘုရားရှင် ကိုယ်တော်တိုင် အတိအလင်း မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သော “ငါဘုရား မပညတ်သောအရာကို မပညတ်ရ၊ ပညတ်သောအရာကို မပယ်ဖျက်ရ” ဟူသော ထေရဝါဒ၏ အသက်သွေးကြော မူဝါဒပင် ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် ယနေ့ခေတ် သာသနာ့ဘောင်ကို လေ့လာကြည့်လျှင် ပုထုဇဉ်ဘုန်းကြီးအများစုသည် ဤအရေးကြီးသော မူဝါဒကို လုံးဝဂရုမစိုက်ဘဲ၊ မိမိတို့ အလိုကျ ကိုယ်ပိုင်ဥပဒေများ၊ ပညတ်ချက်အသစ်များကို အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာများဖြင့် ရောနှောကာ ထင်သလို ဖန်တီးဟောပြောနေကြသည်ကို စိတ်ပျက်ဖွယ်ရာ တွေ့မြင်နေရပါသည်။ ခင်ပွန်းကြီးဆယ်ပါး နှင့် အနန္တောအနန္တငါးပါး ဟူသော ကိုယ်ပိုင်ဥပဒေများ လူတွေ တရားအားထုတ်ခါနီးတိုင်း အမြဲတမ်းလိုလို လုပ်နေကြရတဲ့ ကိစ္စတစ်ခုကတော့ ခင်ပွန်းကြီးဆယ်ပါးကို တောင်းပန်ခြင်း…

ဝိနည်းဥပဒေအရ သီလစင်ကြယ်စွာဖြင့် ပစ္စည်းလေးပါးကို ဉာဏ်ဖြင့်ဆင်ခြင်ပြီး စားသုံးလျှင် အပြစ်ကင်းသည်ဟု မှတ်ယူကြပါသည်။ သို့သော် ယုတ္တိသဘောတရားအရ အနီးကပ် လေ့လာကြည့်လျှင် ဤစားသုံးမှုသည် အပြစ်ကင်းရုံသာရှိပြီး၊ အကြွေးကင်းသွားခြင်းတော့ မဟုတ်သေးပါ။ အလှူရှင်များသည် ဆွမ်း၊ သင်္ကန်း၊ ကျောင်း၊ ဆေး စသည့် ပစ္စည်းလေးပါးကို လှူဒါန်းကြရာတွင် ထမင်းတစ်နပ် စားရုံ၊ အဆင်ပြေရုံသက်သက် ရည်ရွယ်လှူဒါန်းကြခြင်း မဟုတ်ပါ။ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ကြောင်း တရားများကို အားထုတ်နိုင်ရန်နှင့် သာသနာတော်တွင် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်များ ပေါ်ထွန်းလာစေရန် ရည်ရွယ်ပြီး လှူဒါန်းကြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤသည်မှာ အလှူရှင်နှင့် အလှူခံပုဂ္ဂိုလ်ကြားတွင် ရှိနေသော ကြီးမားလှသည့် အပေးအယူကိစ္စ တစ်ခု၊ မမြင်ရသော ကတိကဝတ် တစ်ခုပင် ဖြစ်ပါသည်။ အလှူခံပုဂ္ဂိုလ်ဘက်က “အရိယာဖြစ်အောင် အားထုတ်ပါမည်” ဆိုသည့် ကတိစကားဖြင့် ထိုအလှူကို…

မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်များကို လိုက်နာကျင့်သုံးကြရာတွင် ယနေ့ခေတ်ကာလ၌ အလွန်တရာ လွဲမှားနေသော အမြင်တစ်ခုမှာ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော အဆောက်အအုံကြီးများ၊ ဘုရားစေတီများ၊ ဘုန်းကြီးကျောင်းကြီးများကို တည်ဆောက်ခြင်းသည်သာ သာသနာ၏ အမြင့်မားဆုံးသော လုပ်ရပ်ဟု ထင်မြင်ယူဆနေကြခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝှမ်းလုံးတွင် ရွှေရောင်တဝင်းဝင်း တောက်ပနေသော စေတီပုထိုးများနှင့် ခမ်းနားထည်ဝါသော ကျောင်းတိုက်ကြီးများကို အလွယ်တကူ မြင်တွေ့နိုင်သော်လည်း၊ တကယ့်လက်တွေ့တွင် ထိုအုတ်၊ သဲ၊ ကျောက်တို့ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော အရာများသည် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ရေးဟူသော သာသနာ၏ အနှစ်သာရစစ်စစ်ကို ကိုယ်စားပြုနိုင်ပါသလားဆိုသည်ကို ဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြားလေ့လာရန် အလွန်လိုအပ်နေပြီ ဖြစ်ပါသည်။ အုတ်၊ သဲ၊ ကျောက်များ နောက်ကွယ်က သက္ကာယဒိဋ္ဌိ လူအများစုသည် မိမိတို့၏ ချွေးနှဲစာများဖြင့် ဘုရားတည်၊ ကျောင်းဆောက်ကြရာတွင် ကြီးမားသော ကုသိုလ်ကို ရရှိမည်ဟု ယုံကြည်ကြပါသည်။ သို့သော်…

မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်သည် နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ ကျော်ကြာမြင့်လာသည်နှင့်အမျှ အနှစ်သာရများ ယိုယွင်းပြီး အကာသက်သက် သာသနာအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိနေပြီဆိုသည်ကို ပညာရှိတိုင်း သတိပြုမိကြမည် ဖြစ်ပါသည်။ ဤသို့ သာသနာတော် ဆုတ်ယုတ်ပျက်စီးလာရခြင်း၏ အဓိကတရားခံများကို ရှာဖွေကြည့်လျှင် ပြင်ပမှ ဘာသာခြားများ၏ တိုက်ခိုက်မှုထက် သာသနာတွင်းမှ ပုထုဇဉ်ရဟန်းများ၏ အချောင်ခိုလိုမှုနှင့် ဘုရားမဟောခဲ့သော အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာများ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကသာ အဓိကဖြစ်နေသည်ကို ရင်နာဖွယ်ရာ တွေ့မြင်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် “ဂန္ထဓုရ” (စာပေသင်ကြားခြင်း ဓူရ) ဟူသော စကားရပ်သည် သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရန် ကြိုးစားအားထုတ်ရမည့် တာဝန်ကို ရှောင်လွှဲလိုသော ပုထုဇဉ်ဘုန်းကြီးများအတွက် အကောင်းဆုံးသော ထွက်ပေါက်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်နေပါသည်။ သာမဏေပြုစဉ်က ကတိကဝတ်ကို မျက်ကွယ်ပြုခြင်း သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ရောက်မည်ဆိုပါက ပထမဆုံးအနေဖြင့် ရှင်သာမဏေ (ကိုရင်)…

မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်၌ ယနေ့ခေတ်ကာလတွင် အလွန်တရာ လွဲမှားနေပြီး အမြန်ဆုံး ပြုပြင်ရမည့် အယူအဆတစ်ခု ရှိပါသည်။ ထိုအရာမှာ သင်္ကန်းဝတ်ထားတိုင်း၊ ခေါင်းတုံးထားတိုင်း၊ ကျောင်းထိုင်နေတိုင်း “သံဃာ” ဟု အလွယ်တကူ သတ်မှတ်နေကြခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။ လူအများစုသည် သံဃာဟူသော စကားလုံး၏ လေးနက်သော ပရမတ်အနှစ်သာရကို သေချာစွာ မသိနားမလည်ဘဲ အသွင်သဏ္ဌာန်ကိုသာ ကြည့်၍ ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်နေကြခြင်းကြောင့် သာသနာ၏ အနှစ်သာရများ ပျောက်ဆုံးကာ အမှားအယွင်းများစွာ ဖြစ်ပေါ်နေရပါသည်။ သံဃာရတနာ စစ်စစ်ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း မြတ်စွာဘုရား ညွှန်ပြခဲ့သော ကိုးကွယ်ရာ ရတနာသုံးပါးတွင် ပါဝင်သည့် “သံဃာရတနာ” ဆိုသည်မှာ သံဃာ့ဂုဏ်တော် ကိုးပါးနှင့် အပြည့်အဝ ပြည့်စုံရမည် ဖြစ်ပါသည်။ သံဃာဂုဏ်တော် ကိုးပါးတွင် ပါဝင်သည့် “သုပ္ပဋိပန္နော” (ဝိနည်းကို ကောင်းစွာကျင့်ခြင်း) ဟူသော…