ရှေ့တစ်ပိုင်းမှာ သာသနာတော်ရဲ့ အတိမ်အနက်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး “ဂန္ထဓုရ” ဆိုတဲ့ စာပေသင်ကြားခြင်းဟာ သံသရာလည်ကြောင်း အလုပ်သာဖြစ်ပြီး၊ အရိယာဖြစ်အောင် အားထုတ်တဲ့ “ဝိပဿနာဓုရ” သာလျှင် သံသရာလွတ်ကြောင်း တကယ့်အလုပ် ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို တင်ပြခဲ့ပြီးပါပြီ။ အခု ဆက်လက်ပြီး သာသနာတော်မှာ အင်မတန် အရေးကြီးလှတဲ့ “သံဃာရတနာ” ဆိုတဲ့ အကြောင်းအရာကို ဆွေးနွေးချင်ပါတယ်။ သံဃာရတနာ၏ အဓိပ္ပာယ် အစစ်အမှန် သာသနာတော်မှာ သံဃာ့ဂုဏ်တော် ကိုးပါး (သုပ္ပဋိပန္နော စသည်) ရှိပါတယ်။ ဒီဂုဏ်တော် ကိုးပါးနဲ့ ပြည့်စုံတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်များမှသာ “သံဃာရတနာ” အဖြစ် ထိုက်တန်ပါတယ်။ မြတ်စွာဘုရားရှင် တိုက်ရိုက်ဟောကြားခဲ့တဲ့ ပါဠိတော်တွေမှာ “အဋ္ဌပုရိသ ပုဂ္ဂလာ” (အရိယာပုဂ္ဂိုလ် ရှစ်ယောက်) ဆိုပြီး အတိအလင်း သတ်မှတ်ထားပါတယ်။ အဲဒါကတော့ သောတာပတ္တိမဂ်ဂုဏ်၊ ဖိုလ်ဂုဏ်ကနေ…

လောကမှာ အတိမ် ဆိုတာ ရှိသလို၊ အနက် ဆိုတာလည်း ရှိပါတယ်။ အတိမ်ဆိုတာကတော့ အပေါ်ယံ အရေးမကြီးတဲ့ အရာတွေကို ဆိုလိုတာဖြစ်ပြီး၊ အနက် ဆိုတာကတော့ အနှစ်သာရပါတဲ့ အလွန်အရေးကြီးတဲ့ အရာတွေကို ဆိုလိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘယ်အရာဟာ ဘယ်လောက် အရေးကြီးသလဲ ဆိုတာကို ခွဲခြားနားလည်ခြင်းကိုပဲ အတိမ်အနက်ကို နားလည်တယ်လို့ သုံးနှုန်းလေ့ရှိပါတယ်။ ယနေ့ သာသနာတော်မှာ ကျနော်တို့ဟာ အင်မတန် အရေးကြီးတဲ့ လမ်းဆုံလမ်းခွကို ရောက်နေပါတယ်။ တစ်လမ်းကတော့ ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်တွေကို အပေါ်ယံ စောင့်ထိန်းပြီး ရဟန္တာအသွင် ဆောင်နေပေမယ့်၊ တကယ့်လက်တွေ့မှာ အရိယာပုဂ္ဂိုလ် မရှိသလောက် ရှားပါးနေတဲ့ “အသွင်သာသနာ” လမ်းကြောင်းပါ။ နောက်တစ်လမ်းကတော့ သာသနာ့ဝန်ထမ်း ရဟန်းတော်အားလုံးရဲ့ ၉၉.၉၉ ရာခိုင်နှုန်းဟာ တကယ့်ကို အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တွေ ဖြစ်လာကြမယ့် “အနှစ်သာရ…

ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာမှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က သာသနာတော်မှာ နေထိုင်ဖို့ နည်းလမ်းနှစ်သွယ် ဟောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုထားပါတယ်။ တစ်နည်းကတော့ “ဂန္ထဓုရ” လို့ခေါ်တဲ့ စာပေကျမ်းဂန် သင်ကြားပို့ချတဲ့နည်း ဖြစ်ပြီး၊ နောက်တစ်နည်းကတော့ “ဝိပဿနာဓုရ” လို့ခေါ်တဲ့ ခန္ဓာဉာဏ်ရောက် တရားအားထုတ်တဲ့နည်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီစကားရပ်ကို ဉာဏ်နဲ့ လေးလေးနက်နက် ချိန်ထိုး စဉ်းစားကြည့်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ အမှန်တကယ် လွတ်မြောက်ကြောင်း လမ်းဟာ “ဝိပဿနာဓုရ” တစ်ခုတည်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဝိပဿနာဓုရ ဆိုတာက မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး (သမ္မာမဂ္ဂင်) အကျင့်မြတ်ကို တိုက်ရိုက် ကျင့်ကြံတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီသမ္မာမဂ္ဂင် အကျင့်ကလွဲရင် ကျန်တဲ့ သံသရာလည်ကြောင်း အလုပ်မှန်သမျှဟာ ဝိပဿနာအမြင်နဲ့ ကြည့်ရင် “မိစ္ဆာမဂ္ဂင်” တွေချည်းပါပဲ။ အကယ်၍များ မြတ်စွာဘုရားရှင်က ဤနည်းနှစ်သွယ်စလုံးကို ကျင့်သုံးနေထိုင်နိုင်တယ်လို့…

သာသနာတော်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဆွေးနွေးရမယ်ဆိုရင် ပထမဆုံး အခြေခံကျကျ နားလည်ထားရမယ့် အချက်ကတော့ သာသနာဆိုတာ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ သန့်စင်မွန်မြတ်တဲ့ အဆုံးအမများသာ ဖြစ်တယ် ဆိုတာပါပဲ။ သံသရာတစ်ခွင်မှာ အဖိုးတန်ဆုံး၊ လောကသုံးပါးလုံးရဲ့ အဖြေမှန်ဖြစ်တဲ့၊ လောကသုံးပါးမှ လွတ်မြောက်ရာ ငြိမ်းချမ်းမှုအစစ် (သန္တိသုခ) နိဗ္ဗာန်ကို တိုက်ရိုက် ညွှန်ပြနိုင်တဲ့ တရားတော်တွေ ဖြစ်တဲ့အတွက် သာသနာတော်ဟာ လောကမှာ အရေးအကြီးဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ယနေ့ခေတ် မျက်မှောက် သာသနာရဲ့ ပကတိ အခြေအနေကို ဉာဏ်နဲ့ ဆင်ခြင်ကြည့်လိုက်ရင်၊ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ သာသနာတော် အစစ်အမှန်ကနေ သွေဖည်ပြီး ပုထုဇဉ် သဘာဝတွေ လွှမ်းမိုးနေတဲ့ အခြေအနေ တစ်ရပ်ကို တွေ့မြင်လာရပါတယ်။ အချို့သော ရဟန်းတော်များအနေနဲ့ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ တရားတော်တွေကို မိမိတို့ နားလည်သလို အနက်ကောက်…

မိတ်ဆွေ… ကျွန်တော်တို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေအကြားမှာ အင်မတန် အားကျစရာကောင်းတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တွေ ရှိပါတယ်။ အဘိဓမ္မာ ညဝါတွေ၊ ပဋ္ဌာန်း ကျမ်းကြီးတွေကို အစအဆုံး အလွတ်ရပြီး၊ ဓမ္မသဘောတရားတွေကို လေဖမ်းဖမ်းပြီး ပါးစပ်ကနေ တရစပ် ပြောနိုင်၊ ငြင်းခုံနိုင်တဲ့ ပညာတတ် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ သီအိုရီ (Theory) အသိဉာဏ်ကတော့ ချီးကျူးစရာ ကောင်းလှပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ့် အရှိတရားကို ပြတ်ပြတ်သားသား ပြောရရင်… အဲဒီလို စာအုပ်ထဲက အသိဉာဏ်သက်သက်နဲ့ လေဖမ်းဖမ်းပြီး ငြင်းခုံနေသရွေ့၊ ခင်ဗျားဟာ ဗုဒ္ဓဟောကြားခဲ့တဲ့ လွတ်မြောက်မှု ပန်းတိုင်ဆီကို တစ်ဖဝါးမှ တိုးမပေါက်နိုင်သေးပါဘူး။ ဒါဟာ စာတတ်ပုဂ္ဂိုလ်တွေရဲ့ အကြီးမားဆုံးသော “အကျပ်အတည်း” (The Dilemma of Intellectuals) ပါပဲ။ ဒီဆောင်းပါးမှာ စာပေ…

ဗုဒ္ဓဘာသာ ထွန်းကားရာ မြန်မာနိုင်ငံတော်ကြီးတွင် ရဟန်းသံဃာတော်များအား ဘုရားသားတော်များအဖြစ်လည်းကောင်း၊ သာသနာတော်၏ အသက်သွေးကြောများအဖြစ်လည်းကောင်း အထူးကြည်ညိုလေးစားကြသည်။ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာသည် ဒွန်တွဲနေသဖြင့် ပြည်သူတို့၏ နေ့စဉ်ဘဝလှုပ်ရှားမှုတိုင်းတွင် ရဟန်းတော်များ၏ အခန်းကဏ္ဍသည် ကဏ္ဍစုံမှ ပါဝင်နေသည်။ သို့ရာတွင် ယနေ့ခေတ် သာသနာတော်၏ အခြေအနေကို ဉာဏ်ဖြင့် ဆင်ခြင်ကြည့်လျှင်၊ မြတ်စွာဘုရားရှင် တိုက်ရိုက် ရည်ရွယ်ခဲ့သည့်၊ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ကြောင်းကို အေးချမ်းစွာ အားထုတ်နေရသည့် “စစ်မှန်သော ရဟန်းဘဝ” သည် လောကီဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ထုံးစံများနှင့် ရောနှောကာ လောကီအာရုံများကြားတွင် တဖြည်းဖြည်း ပျောက်ဆုံးလုနီးပါး ဖြစ်နေသည်ကို တွေ့မြင်ရပေသည်။ဤဆောင်းပါး၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ရဟန်းသံဃာတော်များအား အပြစ်တင် ဝေဖန်ရန် မဟုတ်ဘဲ၊ သာသနာတော်၏ အနှစ်သာရ အစစ်အမှန်ကို ဉာဏ်သက်ဝင်ပြီး အချိန်မနှောင်းခင် အားလုံး ဝိုင်းဝန်း ပြုပြင်နိုင်ကြဖို့ ရည်ရွယ်၍…

လောကကြီးမှာ ဘယ်အရာမှ ထာဝရ မမြဲပါဘူး။ နေမင်းကြီးဟာ မနက်ခင်းမှာ ထွန်းလင်းတောက်ပစွာ ထွက်ပေါ်လာပေမယ့်၊ ညနေချမ်းရောက်ရင်တော့ မှေးမှိန်ငြိမ်းသက်ပြီး နေဝင်သွားရစမြဲပါ။ ဤသဘာဝတရားအတိုင်းပါပဲ၊ လူသားတိုင်းရဲ့ ဘဝဟာလည်း မွေးဖွားခြင်းဆိုတဲ့ အစကနေ သေဆုံးခြင်းဆိုတဲ့ အဆုံးသတ်ဆီကို မလွဲမသွေ ဦးတည်ရွေ့လျားနေကြရပါတယ်။ သင်္ကန်းဝတ်ရုံထားတဲ့ ရဟန်းတော်များရဲ့ ဘဝဟာလည်း ဤဓမ္မတာတရားကနေ ကင်းလွတ်ခွင့် မရှိပါဘူး။ တစ်နေ့နေ့၊ တစ်ချိန်ချိန်မှာတော့ “ရဟန်းဘဝ၏ နေဝင်ချိန်” လို့ ခေါ်ဆိုရမယ့်၊ စုတိစိတ် ကျတော့မယ့်၊ သေဆုံးခြင်းနဲ့ ရင်ဆိုင်ရမယ့် အချိန်ကာလဟာ ဆိုက်ရောက်လာမှာ ဧကန်မလွဲပါပဲ။အဲဒီလို ဘဝရဲ့ နောက်ဆုံးအချိန်၊ သေအံ့ဆဲဆဲ ကာလမှာ ရဟန်းတော်တစ်ပါးအနေနဲ့ မိမိဖြတ်သန်းခဲ့တဲ့ ရဟန်းဘဝတစ်လျှောက်လုံးကို ပြန်လည် စုံစမ်းဆင်ခြင်မိတဲ့အခါ၊ ဘယ်လို ခံစားချက်မျိုးတွေ ပေါ်ပေါက်လာမလဲ ဆိုတာဟာ အင်မတန်မှ အရေးကြီးလှပါတယ်။ ဤဆောင်းပါးဟာ…

လောကကြီးမှာ အဖိုးတန်ဆုံးအရာက အချိန်ပါပဲ။ ကုန်လွန်သွားတဲ့ အချိန်တွေကို ဘယ်လိုမှ ပြန်လည် ဝယ်ယူလို့ မရနိုင်ပါဘူး။ အထူးသဖြင့် သာသနာတော်ကြီးနဲ့ ကြုံကြိုက်နေရတဲ့ အချိန်၊ လူ့ဘဝကို ရရှိထားတဲ့ အချိန်၊ တရားအားထုတ်နိုင်စွမ်း ရှိနေသေးတဲ့ အချိန်တွေဟာ တစ်စက္ကန့်လေးမှ အလဟသ မဖြုန်းတီးသင့်တဲ့ အဖိုးတန် ရတနာတွေပါ။ ဒါပေမယ့် ယနေ့ခေတ် သာသနာတော်ရဲ့ ပကတိ အခြေအနေကို အေးအေးသက်သာ၊ တည်တည်ငြိမ်ငြိမ်နဲ့ ဉာဏ်သက်ဝင်ပြီး ကြည့်လိုက်တဲ့အခါမှာတော့ ကျနော်တို့ အားလုံးအတွက် ရင်လေးစရာ၊ သံဝေဂရစရာ အခြေအနေ တစ်ရပ်ကို တွေ့မြင်လာရပါတယ်။ အဲဒါကတော့ သာသနာကို ဦးဆောင်နေကြတဲ့ ရဟန်းတော်များ အများစု (အားလုံးလိုလို) ဟာ တကယ့် လွတ်မြောက်ရေး လမ်းစဉ်ကနေ သွေဖည်ပြီး၊ မူလပန်းတိုင်နဲ့ အလှမ်းဝေးရာကို လျှောက်လှမ်းနေကြခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ဒီလို…

နိဒါန်း မြန်မာနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာတော် အစည်ပင်ဆုံးနှင့် အတောက်ပဆုံးသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအဖြစ် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။ နိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် တည်ထားကိုးကွယ်ထားသော စေတီပုထိုးများ၊ ကျောင်းကန်ဇရပ်များ၊ အရိပ်အာဝါသကောင်းမွန်သော တောရရိပ်သာများနှင့် ဆွမ်းခံကြွနေသော ရဟန်းသံဃာတော်များ၏ အသွင်သဏ္ဌာန်သည် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု၏ အလှတရားတစ်ခုမျှသာမက၊ တိုင်းသူပြည်သားတို့၏ သဒ္ဓါတရား ထက်သန်မှုကို ပြသနေသည့် သက်သေအထောက်အထားများလည်း ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မြန်မာလူမျိုးတို့သည် မိမိတို့၏ ဓမ္မတာဝန်အရ လည်းကောင်း၊ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်လိုသော ဆန္ဒကြောင့် လည်းကောင်း၊ ရဟန်းသံဃာတော်များအား ပစ္စည်းလေးပါးဖြင့် စေတနာထက်သန်စွာ လှူဒါန်းပူဇော်ကြသည်။ ဤအလှူဒါန်းမှုများသည် ရဟန်းတော်များအား တရားဓမ္မကို အေးချမ်းစွာ ကျင့်ကြံအားထုတ်နိုင်ရန်နှင့် သာသနာတော် တည်တံ့ပြန့်ပွားအောင် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် အထောက်အကူဖြစ်စေသည်။ သို့သော်လည်း ဤအလှူဒါန်းမှုများနောက်ကွယ်တွင် ရဟန်းတော်များအနေဖြင့် သတိပြုရမည့်၊ နှလုံးသွင်းရမည့် အင်မတန်မှ လေးနက်သော သဘောတရားတစ်ခု…

မြတ်စွာဘုရားရှင်ဟာ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ လွတ်မြောက်နိုင်မယ့် တစ်ကြောင်းတည်းသောလမ်းကို ရှာဖွေတွေ့ရှိဖို့အတွက် လေးသင်္ချေနဲ့ ကမ္ဘာတစ်သိန်း တိုင်တိုင် အသက်၊ သွေး၊ ချွေး၊ ကိုယ်အင်္ဂါ၊ သားမယား အစရှိတဲ့ ကြီးမားလှတဲ့ စွန့်လွှတ်အနစ်နာခံမှုတွေနဲ့ ပါရမီတွေ ဖြည့်ဆည်းခဲ့ရပါတယ်။ အဲဒီလို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ရင်းနှီးပေးဆပ်ပြီးမှ ဘုရားအဖြစ်ကို ရောက်ရှိကာ၊ သတ္တဝါဝေနေယျတွေကို သံသရာကနေ လွတ်မြောက်စေမယ့် “မဂ္ဂသစ္စာ” (မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး အကျင့်မြတ်) ကို ပြန်လည် ဟောကြား ညွှန်ပြပေးနိုင်ခဲ့တာပါ။ ဒါဟာ သာသနာတော်ရဲ့ အသက်သွေးကြော၊ အနှစ်သာရ အစစ်အမှန်ပါပဲ။ဒါပေမယ့် ယနေ့ခေတ် သာသနာကို ဦးဆောင်နေကြတဲ့ ရဟန်းတော်များရဲ့ ခြေလှမ်းတွေကို ဉာဏ်နဲ့ သုံးသပ်ကြည့်တဲ့အခါ၊ မြတ်စွာဘုရား ညွှန်ပြခဲ့တဲ့ မူလပန်းတိုင်နဲ့ ဖြောင့်ဖြောင့်ကြီး လွဲချော်နေတာကို အထင်အရှား တွေ့မြင်လာရပါတယ်။ အထူးသဖြင့် “ဂန္ထဓုရ” လို့…