ယနေ့ခေတ် တရားဟောစင်မြင့်တွေ၊ ဓမ္မစာပေတွေနဲ့ လူမှုကွန်ရက် စာမျက်နှာတွေကို လေ့လာကြည့်လိုက်ရင် အများစုသော ဟောပြောဆုံးမမှုတွေဟာ လောကီရေးရာ ကိစ္စတွေပေါ်မှာပဲ လည်ပတ်နေတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ လူမှုရေးမှာ ဘယ်သူက မှန်တယ်၊ ဘယ်သူက မှားတယ်၊ စီးပွားရေးမှာ ဘယ်လို အောင်မြင်အောင် လုပ်ရမယ်၊ လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ဘယ်လို ပြုပြင်ရမယ် ဆိုတဲ့ လောကီ အကောင်းအဆိုး (ဂတိ) တွေနောက်ကို လိုက်ပြီး ဟောပြောနေကြတာ အလွန်ပဲ များပြားလှပါတယ်။ ဒီလို ဟောပြောမှုတွေဟာ လောကီအမြင်နဲ့ ကြည့်ရင် အကျိုးရှိသယောင် ထင်ရပေမယ့်၊ တကယ့် သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရေး ဆိုတဲ့ မူလလမ်းစဉ်နဲ့ ချိန်ထိုးကြည့်ရင်တော့ ဖြောင့်ဖြောင့်ကြီး ဆန့်ကျင်နေပါတယ်။ သံလိုက်တုံးများနှင့် သံလိုက်အိမ်မြှောင် (ဥပမာ) ဒီသဘောတရားကို သေချာ မြင်သာသွားအောင် ဥပမာတစ်ခုနဲ့ ပြောပြချင်ပါတယ်။…

ဒီသဘောကို သေချာ နားလည်ချင်ရင်၊ အခု ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ရုပ်နာမ်ဖြစ်စဉ်တွေကို ခဏလောက် ရပ်တန့်ကြည့်ဖို့ ကြိုးစားကြည့်ပါ။ ဘယ်လိုမှ ရပ်တန့်ခိုင်းလို့ မရပါဘူး။ ကိုယ်က ဘယ်လောက်ပဲ တားချင်တားချင်၊ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်ပြီး တားမရ ဆီးမရနဲ့ အိုမင်းခြင်း၊ သေဆုံးခြင်းတွေဆီကို အရှိန်အဟုန်နဲ့ သွားနေတာပါ။ ဒီလို အစိုးမရဘဲ သူ့သဘာဝအတိုင်း ရွေ့လျားနေတဲ့ ဖြစ်စဉ်ကြီးကို တိုက်ရိုက် သိမြင်လိုက်ရင် အရာရာကို အတင်းဆုပ်ကိုင်ချင်တဲ့ စိတ်တွေ လျော့ကျသွားပါလိမ့်မယ်။ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်မှာ အဆက်မပြတ် ဖြစ်ပျက် ပြောင်းလဲနေတဲ့ သဘောလေးတွေကို ဝင်မစွက်ဖက်ဘဲ အကဲခတ်ကြည့်ပါလား။

ကျနော်တို့ သံဃာ့အဖွဲ့အစည်းမှာ ဝိနည်းနဲ့ မညီညွတ်တဲ့ လုပ်ရပ်တွေ၊ ငွေကြေး ကိုင်တွယ်သုံးစွဲမှုတွေကနေ ကြီးမားတဲ့ ကျူးလွန်မှုတွေအထိ မြင်တွေ့လာရတဲ့အခါ၊ အများစုက ပြင်းထန်တဲ့ အရေးယူမှုတွေ၊ အာဏာစက်နဲ့ ထိန်းချုပ်မှုတွေကို တောင်းဆိုလာတတ်ကြပါတယ်။ စည်းကမ်းတွေ ပိုကြပ်ဖို့၊ ပြစ်ဒဏ်တွေ ပိုကြီးဖို့ စဉ်းစားလာကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သေချာ ဉာဏ်နဲ့ ချိန်ဆကြည့်ရင် အဲဒီလို အာဏာစက်ကို သုံးပြီး အတင်းအကျပ် ဖြေရှင်းတာဟာ မြတ်စွာဘုရား သာသနာအတွက် ရေရှည် တည်တံ့မယ့်၊ သမိုင်းတွင်မယ့် အဖြေ လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ အလေးတုံးဖြင့် ဖိထားသော စပရင် (ဥပမာ) ဒီသဘောတရားကို ရှင်းလင်းသွားအောင် ဥပမာတစ်ခုနဲ့ လေ့လာကြည့်ရအောင်ပါ။ အလွန် တွန်းကန်အား ကောင်းတဲ့ သံမဏိ စပရင်ကြီး တစ်ခုကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ အဲဒီ စပရင်ကို…

ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား ပွင့်ထွန်းပေါ်ပေါက်လာရခြင်းရဲ့ အဓိက အနှစ်သာရဟာ သတ္တဝါတွေကို သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ အပြီးတိုင် လွတ်မြောက်စေဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် နှစ်ကာလတွေ ကြာညောင်းလာတာနဲ့အမျှ အဲဒီ သန့်စင်တဲ့ လွတ်မြောက်ရေး လမ်းကြောင်းပေါ်မှာ လောကီရေးရာ ကိစ္စရပ်တွေ၊ ဓလေ့ထုံးစံတွေနဲ့ အခြားသော အယူဝါဒဟောင်းတွေဟာ တဖြည်းဖြည်း ရောထွေး စိမ့်ဝင်လာခဲ့ပါတယ်။ ဒီနေ့ခေတ်မှာ တရားအားထုတ်မယ်၊ လွတ်မြောက်ရာလမ်းကို လျှောက်မယ်ဆိုရင် ဒီလို ရောထွေးနေတဲ့ အယူအဆဟောင်းတွေကနေ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ဖောက်ထွက်နိုင်ဖို့ အလွန်ကို အရေးကြီးပါတယ်။ ရွှေနဲ့ ရွှံ့ ရောနေသော မြစ် (ဥပမာ) ဒီသဘောတရားကို ရှင်းလင်းသွားအောင် ဥပမာတစ်ခုနဲ့ လေ့လာကြည့်ရအောင်ပါ။ လူတစ်ယောက်ဟာ မြစ်တစ်စင်းထဲမှာ ရွှေသွားကျင်တယ် ဆိုပါစို့။ မြစ်ကြမ်းပြင်ကနေ ခပ်ယူလိုက်တဲ့ ဗန်းထဲမှာ သန့်စင်တဲ့ ရွှေမှုန်တွေအပြင်၊ ရွှံ့တွေ၊ သဲတွေ၊…

မျက်မှောက်ခေတ် သာသနာတော်၏ အခြေအနေကို ပွင့်လင်းစွာ သုံးသပ်ရလျှင် အလွန်တရာ ဆုတ်ယုတ်ကျဆင်းနေပြီဟုသာ ဆိုရပါမည်။ မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်သည် “သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ရန်” ဟူသော တစ်ခုတည်းသော ပန်းတိုင်ကို အဓိကထားသော်လည်း၊ ယနေ့ခေတ်တွင် ထိုလွတ်မြောက်ကြောင်းကို အမှန်တကယ် လက်တွေ့ ကျင့်ကြံအားထုတ်နေသူ အရေအတွက်မှာ အလွန်ပင် နည်းပါးနေသောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ ဤသို့ ဆုတ်ယုတ်လာရခြင်း၏ အဓိက အကြောင်းရင်းများနှင့် လက်တွေ့ ပြုပြင်ရမည့် လမ်းစဉ်များကို အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ လေ့လာနိုင်ပါသည်။ ၁။ ရည်ရွယ်ချက် ပျောက်ဆုံးနေသော သင်္ကန်းတောင်း ကတိစကား သာသနာ့ဘောင်သို့ စတင်ဝင်ရောက်မည့် ကိုရင်၊ ရဟန်းတိုင်းသည် “သံသရာဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်လို၍ ဤသင်္ကန်းကို ပေးသနားတော်မူပါ” ဟူသော ကတိစကားဖြင့်သာ သင်္ကန်းတောင်းကြရပါသည်။ သို့သော် လက်တွေ့တွင် ထိုကတိစကားကို မေ့လျော့ပြီး…

မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ သာသနာတော်သည် နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ ကျော် ကြာမြင့်လာပြီ ဖြစ်သောကြောင့်၊ မူရင်းအစစ်အမှန် အတိုင်း ရာနှုန်းပြည့် မတည်ရှိနိုင်တော့ခြင်းမှာ ရှောင်လွှဲ၍မရသော ဓမ္မတာပင် ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် အပြုသဘောဆောင်၍ ကြည့်မည်ဆိုလျှင် သာသနာ၏ ပင်မအနှစ်သာရဖြစ်သော “သံသရာမှ လွတ်မြောက်ကြောင်း လမ်းစဉ်” သည် ယခုတိုင် ရှင်သန်နေဆဲ ဖြစ်သလို၊ ပိဋကတ်သုံးပုံ တရားတော်များသည်လည်း အထင်အရှား တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်ပါသည်။ ၁။ သာသနာကို ဖျက်ဆီးနေသော တီထွင်မှုများ ပိဋကတ်တော်များ အတွင်း၌ပင် မြတ်စွာဘုရား မပညတ်ခဲ့သည်များကို ပညတ်ထားသည်ဟု သံသယဖြစ်ဖွယ်ရာများ ပါဝင်နေတတ်ပါသည်။ ထိုမျှမက သာသနာကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရမည့် ရဟန်းများကိုယ်တိုင်က ဘုရားရှင် ပညတ်ထားသည်များကို ပယ်ဖျက်ခြင်း၊ မိမိတို့ သဘောကျ အသစ်များ ထပ်မံပညတ်ခြင်း အစရှိသည်တို့ကို အများအပြား…

ယနေ့ခေတ်တွင် “ဘာသာရေးမှိုင်း” ဟူသော စကားရပ်ကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သုံးစွဲလာကြပြီး၊ ဘာသာတရား မှန်သမျှသည် လူကို ဦးနှောက်ဆေးထားသော အလိမ်အညာ (ဂျင်း) များသာ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကာ ဘာသာတရားအားလုံးကို စွန့်ပယ်လာကြသူများ များပြားလာပါသည်။ ဤကဲ့သို့သော အခြေအနေမျိုးတွင် “ဗုဒ္ဓဘာသာကသာ အမှန်၊ ကျန်တာတွေက အမှား” ဟု သွားပြောလျှင် တစ်ဖက်သတ်ဆန်လွန်းသည်ဟု ဝေဖန်ခံရမည်မှာ အသေအချာပင် ဖြစ်ပါသည်။ သို့ဖြစ်ရာ အတိတ်က ဘာသာမဲ့ (Freethinker) နှင့် အစွန်းရောက် လစ်ဘရယ် တစ်ဦးအဖြစ် ဖြတ်သန်းခဲ့ဖူးသော စာရေးသူ၏ ကိုယ်ပိုင် အတွေ့အကြုံများနှင့် ဘာသာတရားများအပေါ် လေ့လာ ဆန်းစစ်ခဲ့ပုံများကို မျှဝေ တင်ပြလိုပါသည်။ ၁။ Freethinker ဘဝနှင့် ဘာသာတရားများကို ဆန်းစစ်ခြင်း Freethinker ဟူသည်မှာ မည်သည့်…

ပုထုဇဉ် ရဟန်းသံဃာများကို အစစ်အမှန် (ပရမတ္ထ) သံဃာစာရင်းတွင် မထည့်သွင်းခြင်းသည် ထိုပုဂ္ဂိုလ်များကို နှိမ့်ချလို၍ လုံးဝ မဟုတ်ပါ။ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ မှန်ကန်သော သရဏဂုံ တည်စေရန်နှင့် သရဏဂုံ၏ အစစ်အမှန် အကျိုးကျေးဇူးကို ရရှိစေရန် ရည်ရွယ်ချက်သက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။ လက်ရှိခေတ်တွင် ဘုန်းကြီးရော လူပါ “သရဏဂုံ” ဆိုသည်မှာ အဘယ်အရာမှန်း တိတိကျကျ မသိတော့သည့် အခြေအနေသို့ ရောက်နေခြင်းမှာ သာသနာအတွက် အလွန် ရင်လေးဖွယ် ကောင်းလှပါသည်။ ဤသို့ ဝေဖန်ထောက်ပြရခြင်းမှာ ပုထုဇဉ် ဘုန်းကြီးများ၏ အကျိုးအတွက်ပင် ဖြစ်ပါသည်။ ပုထုဇဉ်ဘဝ ဆိုသည်မှာ မည်မျှ ကြောက်မက်ဖွယ် ကောင်းကြောင်းကို အရိယာသူတော်ကောင်းများကသာ သဒ္ဓါတရားဖြင့် ပိုင်းခြား သိမြင်နိုင်ပါသည်။ ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော်ဘုရားကြီး ဟောကြားတော်မူသည့်အတိုင်း ပုထုဇဉ် မှန်သမျှသည် အောက်ပါ…

ယခုလို နေ့လည်ခင်း အချိန်သမယလေးမှာ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ဖြစ်ပျက်သဘာဝတွေကို မျက်ခြည်မပြတ် စောင့်ကြည့်ပြီး သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ လွတ်မြောက်ဖို့အတွက် ဝိပဿနာအလုပ်ကို မနားမနေ ကြိုးစားပမ်းစား အားထုတ်နေကြတဲ့ ရဟန်းရှင်လူ ဓမ္မမိတ်ဆွေများအားလုံး ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး အေးချမ်းကြပါစေ။ ကျနော်တို့ လျှောက်လှမ်းနေတဲ့ ဗုဒ္ဓသာသနာတော်ရဲ့ ခရီးလမ်းမှာ အဓိကကျတဲ့ ရည်မှန်းချက် ပန်းတိုင်တစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ ကျနော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ လူ၊ ရဟန်း အရိယာတွေ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တွေ၊ အထူးသဖြင့် ရဟန်း အရိယာတွေ အမြောက်အမြား ပေါ်ထွက်လာဖို့ဆိုရင်၊ ကျနော်တို့ လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်းမှာ နှစ်ပေါင်းများစွာ အမြစ်တွယ်နေတဲ့ ဘာသာရေး အစဉ်အလာတွေ၊ ထုံးတမ်းစဉ်လာ ယုံကြည်မှုတွေကနေ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ရုန်းထွက်ပြီး၊ ခန္ဓာကိုယ်က ပေးတဲ့ တိုက်ရိုက်အသိဉာဏ်ကို…