တကယ်တော့ လောကကြီးဆိုတာ ဗြဟ္မာပြည်ဖယ်လိုက်ရင် ကာမပဲ။ အရက်သောက်တယ် မူးယစ်ဆေးသုံးတယ် လိင်ကိစ္စတွေ လုပ်တယ် အစားကောင်းအသောက်ကောင်းစားတယ် အဝတ်အစားကောင်းကောင်းဝတ်တယ် အဲဒါတွေအကုန်လုံးက ကာမပဲ။ အဲဒီကနေ နတ်ပြည်တက်တယ် ကာမပဲ (ပိုကောင်းတဲ့ ကာမပဲ) သီလတွေစောင့်တယ် ဒါနတွေလုပ်တယ် ဘာကြောင့်လဲ ကာမအတွက်ပဲ ပိုကောင်းသထက်ကောင်းတဲ့ ကာမကို လိုချင်လို့ လုပ်နေကြတာပဲ။ ဒါကြောင့် ပုညာဘိသင်္ခါရ ဆိုတဲ့ ကုသိုလ်တွေက ကာမကိုရစေတဲ့ ကုသိုလ်တွေချည်းပဲ။ ဒီလို ကာမတောထဲမှာ မျောနေသူအချင်းချင်း ငါ့ကာမက ပိုမြင့်မြတ်တယ် သူကာမက နိမ့်ကျတယ် ဆိုပြီး ဘိန်းထက်ကောင်းတဲ့ နတ်ပြည်ကာမအတွက် သီလစောင့်နေသူ(ကုသလကမ္မပထတရားဆယ်ပါးလုပ်နေတဲ့သူတွေက) အရက်ကာမ မူးယစ်ဆေးကာမ လိင်ကာမလုပ်တဲ့သူကို နှိမ်မယ်၊ မရှောင်နိုင်တဲ့ အကုသိုလ်အမှုကို ကျုးလွန်မိကြတဲ့ ပုထုဇဉ် လောက လူသားတွေကိုနှိမ်မယ်။ ပြီးတော့ သူတို့ ဘာရမှာလဲဆိုတော့…
မိတ်ဆွေ… ဝိပဿနာ တရားအားထုတ်ရာမှာ ယောဂီအများစု အခက်ဲဆုံး ရင်ဆိုင်ရတဲ့ ပြဿနာကတော့ “အတွေး” တွေပါပဲ။ တရားထိုင်ခုံပေါ် ရောက်တာနဲ့ စိတ်က ပစ္စုပ္ပန်မှာ မရှိတော့ဘဲ လွန်ခဲ့တဲ့ အတိတ်က ကိစ္စတွေကို ပြန်တွေးပြီး ပူပန်နေတတ်တယ်။ ဒါမှမဟုတ် မရောက်သေးတဲ့ အနာဂတ်အတွက် လှမ်းပြီး မျှော်လင့်၊ ကြောက်ရွံ့နေတတ်တယ်။ဒီလို အတိတ်၊ အနာဂတ်တွေကို ပြေးလွှားနေတဲ့ စိတ်ကို သေချာ ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်ဆိုရင် အဓိက အလုပ်လုပ်နေတာဟာ “သညာ” လို့ခေါ်တဲ့ မှတ်သားတတ်တဲ့ သဘောတရားပါပဲ။ အဲဒီ သညာရဲ့ လှည့်စားမှုနောက်ကို မပါဘဲ၊ ပစ္စုပ္ပန် တည့်တည့်မှာ လက်တွေ့ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ အရှိတရားကိုသာ သိနေတဲ့ စိတ်ကတော့ “ဝိဉာဏ်” (သိစိတ်) ဖြစ်ပါတယ်။ဒီဆောင်းပါးမှာ ဇာတ်လမ်းတွေ ဖန်တီးနေတဲ့ “သညာ” နဲ့၊…
ယနေ့ခေတ်မှာ တရားစခန်းတွေ သွားကြတယ်၊ တရားထိုင်ကြတယ် ဆိုတဲ့သူ အများစုကို “ဘာလို့ တရားအားထုတ်တာလဲ” လို့ မေးကြည့်လိုက်ရင် ရလာမယ့် အဖြေက “စိတ်အေးချမ်းချင်လို့ပါ၊ လောကဓံတွေ ကြားမှာ ပူလောင်လွန်းလို့ စိတ်ငြိမ်အောင် သွားထိုင်တာပါ” ဆိုတာမျိုးက ခပ်များများပါပဲ။ ဒီစကားကို ကြားလိုက်ရရင် အပေါ်ယံမှာတော့ အင်မတန် ကောင်းမွန်မှန်ကန်တယ်လို့ ထင်ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ့် အနှစ်သာရပိုင်းကနေ သေချာ ပြန်ဆန်းစစ်ကြည့်တဲ့အခါ၊ ကျွန်တော်တို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများစုဟာ လမ်းကြောင်း အစကတည်းက လွဲချော်နေပြီလား ဆိုတာကို သတိထားမိလာပါလိမ့်မယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ မြတ်စွာဘုရား ပွင့်ပေါ်လာရခြင်းရဲ့ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်ဟာ လူတွေကို ယာယီ စိတ်သက်သာရာ ရစေဖို့၊ ငြိမ်းချမ်းရုံ သက်သက်လေး ဖြစ်သွားစေဖို့ မဟုတ်ဘဲ၊ သံသရာ တစ်ကွေ့လုံး ဖုံးကွယ်ခံထားရတဲ့…
မိတ်ဆွေ… လောကကြီးမှာ လူတွေ ဘာလို့ ဆင်းရဲဒုက္ခ ရောက်နေကြသလဲလို့ မေးရင် အများစုက “မကောင်းမှု အကုသိုလ်တွေ လုပ်လို့ပေါ့” လို့ ဖြေကြလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ့် အဖြေမှန်က အဲဒါမဟုတ်ပါဘူး။ လူတွေ သံသရာမှာ တဝဲလည်လည်နဲ့ ပူလောင်နေရခြင်းရဲ့ ရင်းမြစ်က “အမှန်တရားကို မသိတဲ့ မောဟ” ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ ပိုပြီး တိတိကျကျ ပြောရရင် ကိုယ့်ခန္ဓာထဲမှာ ပေါ်လာတဲ့ အတွေးတိုင်းကို “ငါ တွေးတယ်၊ ငါ့အတွေး” လို့ ထင်နေတဲ့ အစွဲအလမ်း (ဒိဋ္ဌိ) ကြောင့်ပါပဲ။ ဒီနေ့ စိတ္တာနုပဿနာ (စိတ်ကို စောင့်ကြည့်ခြင်း) ရှုထောင့်ကနေ ဒီ “အတွေး” ဆိုတဲ့ အရာကို ခွဲစိတ်ကြည့်ကြရအောင်။ ၁။ “ငါ တွေးတယ်” ဆိုတဲ့…
မိတ်ဆွေ… ဝိပဿနာ အားထုတ်ကြတဲ့အခါ တချို့က “ဖြစ်ပျက်” ရှုတဲ့နေရာမှာ သောင်တင်နေတတ်ကြတယ်။ ဘာလို့ ရှုနေမှန်းမသိ၊ ဖြစ်ပျက်မြင်ရုံကနေ ရှေ့မတက်နိုင် ဖြစ်တတ်ကြတယ်။ တချို့ကျပြန်တော့လည်း ပါးစပ်က “အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ” လို့ ရွတ်နေပေမယ့် ဘာဆက်လုပ်ရမှန်း မသိဘဲ လမ်းပျောက်နေတတ်ကြပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီညနေခင်းမှာ ဝိပဿနာရဲ့ သဘောတရားကို လိုတိုရှင်း ဆွေးနွေးချင်ပါတယ်။ ဝိပဿနာဆိုတာ “အထူးရှုမြင်ခြင်း” ပါ။ ဘာကို ရှုရမှာလဲဆိုတော့ ကိုယ့်ခန္ဓာမှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ “ရုပ်နဲ့ နာမ်” ကို ရှုရမှာပါ။ ၁။ ရုပ်၊ နာမ် ကွဲပြီလား အရင်စစ်ပါ ဝိပဿနာရဲ့ အရေးအကြီးဆုံး အခြေခံက ရုပ်နဲ့ နာမ်ကို ကွဲကွဲပြားပြား သိဖို့ပါပဲ။ ဒီနေရာမှာ စာအုပ်ထဲက စာသားတွေကို အလွတ်ကျက်ပြီး…
စနေနေ့ မနက် ၁၀ နာရီခွဲဆိုတာ အိမ်ရှင်မတွေအတွက်တော့ အလုပ်အရှုပ်ဆုံး အချိန်တစ်ခုပါပဲ။ ဟင်းအိုးတစ်တည်တည်၊ အဝတ်လျှော်စက် တစ်လည်လည်နဲ့ အိမ်မှုကိစ္စတွေ၊ မိသားစုကိစ္စတွေကြားမှာ နပန်းပန်းနေရတဲ့ အချိန်မျိုးပါ။ ဒီလိုအချိန်မျိုးမှာ “တရားအားထုတ်ပါလား” လို့ သွားတိုက်တွန်းရင် “အမလေး… အချိန်မရှိပါဘူး” လို့ပဲ ဖြေကြမှာ သေချာပါတယ်။ တကယ်တော့ ဝိပဿနာဆိုတာ တိတ်ဆိတ်တဲ့ အခန်းထဲမှာ၊ ဘုရားစင်ရှေ့မှာ သပ်သပ်ရပ်ရပ်ထိုင်ပြီး မျက်လုံးမှိတ်ထားမှ လုပ်လို့ရတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဘာသာရေး ထုံးတမ်းစဉ်လာတွေ၊ ပုံစံခွက် (Dogma) တွေကို ခဏဘေးဖယ်ထားလိုက်ပါ။ ဝိပဿနာဆိုတာ မိမိရဲ့ လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်မှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ သဘောသဘာဝတွေကို အရှိကိုအရှိအတိုင်း ဉာဏ်နဲ့ စောင့်ကြည့်တာ ဖြစ်တဲ့အတွက်၊ သွားရင်း၊ လာရင်း၊ လုပ်ရင်း၊ ကိုင်ရင်းနဲ့ လက်တွေ့ အားထုတ်လို့ရတဲ့ အရာပါ။…
စနေနေ့ မနက် ၁၀ နာရီခွဲဆိုတာ အိမ်ရှင်မတွေအတွက်တော့ အလုပ်အရှုပ်ဆုံး အချိန်တစ်ခုပါပဲ။ ဟင်းအိုးတစ်တည်တည်၊ အဝတ်လျှော်စက် တစ်လည်လည်နဲ့ အိမ်မှုကိစ္စတွေ၊ မိသားစုကိစ္စတွေကြားမှာ နပန်းပန်းနေရတဲ့ အချိန်မျိုးပါ။ ဒီလိုအချိန်မျိုးမှာ “တရားအားထုတ်ပါလား” လို့ သွားတိုက်တွန်းရင် “အမလေး… အချိန်မရှိပါဘူး” လို့ပဲ ဖြေကြမှာ သေချာပါတယ်။ တကယ်တော့ ဝိပဿနာဆိုတာ တိတ်ဆိတ်တဲ့ အခန်းထဲမှာ၊ ဘုရားစင်ရှေ့မှာ သပ်သပ်ရပ်ရပ်ထိုင်ပြီး မျက်လုံးမှိတ်ထားမှ လုပ်လို့ရတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဘာသာရေး ထုံးတမ်းစဉ်လာတွေ၊ ပုံစံခွက် (Dogma) တွေကို ခဏဘေးဖယ်ထားလိုက်ပါ။ ဝိပဿနာဆိုတာ မိမိရဲ့ လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်မှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ သဘောသဘာဝတွေကို အရှိကိုအရှိအတိုင်း ဉာဏ်နဲ့ စောင့်ကြည့်တာ ဖြစ်တဲ့အတွက်၊ သွားရင်း၊ လာရင်း၊ လုပ်ရင်း၊ ကိုင်ရင်းနဲ့ လက်တွေ့ အားထုတ်လို့ရတဲ့ အရာပါ။…
တရားအားထုတ်တယ် ဆိုတာ မျက်စိမှိတ်ပြီး တင်ပျဉ်ခွေ ထိုင်နေမှ ရတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ် (ရုပ်) နဲ့ စိတ် (နာမ်) မှာ အခု ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့် ဘာဖြစ်နေလဲဆိုတာကို အရှိကို အရှိအတိုင်း ဝင်မစွက်ဖက်ဘဲ သိနေတာဟာ တကယ့် ဝိပဿနာအလုပ်ပါပဲ။ ဒါကြောင့် ကိုယ့်အိမ်၊ ကိုယ့်မီးဖိုချောင်ဟာ အကောင်းဆုံး ဝိပဿနာ ဓာတ်ခွဲခန်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အိမ်အလုပ်တွေ လုပ်တဲ့အခါ အဓိက ပြောင်းရမယ့် အမြင်က “ငါ လုပ်နေတယ်” ဆိုတဲ့ အစွဲ (ဒိဋ္ဌိ) ကို ဖယ်ရှားဖို့ပါပဲ။ အလုပ်လုပ်နေတာ “ငါ” မဟုတ်ပါဘူး။ “လုပ်ချင်တဲ့ စိတ်” ကြောင့် “ခန္ဓာကိုယ်ကြီး လှုပ်ရှားနေတာ” သက်သက်ပါ။ အောက်ပါ အိမ်အလုပ်တွေမှာ ဒီလို ခွဲခြားပြီး အကဲခတ်ကြည့်ပါ။…
မိတ်ဆွေ… ဒီဆောင်းပါးကို စဖတ်ပြီဆိုတာနဲ့ ခင်ဗျားရဲ့ စိတ်ထဲမှာ အမြစ်တွယ်နေတဲ့ အယူအဆဟောင်းတွေ၊ ဘာသာရေးဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်အောက်မှာ လုံခြုံမှုရှာနေတဲ့ အလေ့အထတွေကို ခဏလောက် ဘေးဖယ်ထားလိုက်ဖို့ ကျွန်တော် ကြိုတင် သတိပေးချင်ပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ အခု ကျွန်တော်တို့ ဆွေးနွေးမယ့် အကြောင်းအရာဟာ ခင်ဗျားတို့ကို သက်သာရာရစေမယ့်၊ စိတ်ကူးယဉ် နတ်ပြည်ကို ပို့ပေးမယ့် ပုံပြင်တွေ မဟုတ်လို့ပါပဲ။ အဲဒီအစား ခန္ဓာကိုယ်နဲ့ စိတ်ဆိုတဲ့ ဒီအကျဉ်းထောင်ကြီးထဲကနေ အခုချက်ချင်း ဘယ်လို ဖောက်ထွက်မလဲ ဆိုတဲ့ တိုက်ရိုက် လမ်းညွှန်ချက်ကို ကျွန်တော်တို့ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် တော်တော်များများကို “ခင်ဗျား သောတာပန် ဖြစ်ချင်လား” လို့ မေးလိုက်ရင်၊ အားလုံးက “ဖြစ်ချင်တာပေါ့” လို့ ဖြေကြပါလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ “ဒီဘဝမှာ ဖြစ်အောင် လုပ်မလား”…
မိတ်ဆွေ… ဒီနေ့ တနင်္ဂနွေနေ့ မနက်ခင်းမှာ ခင်ဗျား ဘာလုပ်နေသလဲ။ ကော်ဖီလေး တစ်ခွက်နဲ့ ဖုန်းပွတ်နေသလား။ တီဗီကြည့်နေသလား။ ဒါမှမဟုတ် မိသားစုနဲ့ စကားစမြည် ပြောနေသလား။ ဘာပဲလုပ်နေလုပ်နေ… ခင်ဗျား စိတ်ထဲမှာ “တရားအားထုတ်ဖို့ ဆိုတာ ရိပ်သာသွားမှ၊ တရားစခန်းဝင်မှ၊ အလုပ်တွေ အကုန်ဖြတ်နိုင်မှ ရမယ်” လို့ တွေးထားဖူးတယ် မဟုတ်လား။အဲဒီ အတွေးကို အခုပဲ ရပ်လိုက်ပါ။ကျနော်တို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများစုဟာ “သောတာပန်” ဆိုတဲ့ အရိယာအဖြစ်ကို အရမ်းမြင့်မားလွန်းတဲ့၊ သာမန်လူတွေနဲ့ မဆိုင်တဲ့ စိတ်ကူးယဉ် ပန်းတိုင်တစ်ခုလို သဘောထားတတ်ကြတယ်။ တကယ်တော့ သောတာပန်ဆိုတာ နတ်ဝတ်တန်ဆာတွေနဲ့ ကောင်းကင်ပျံနိုင်တဲ့သူ မဟုတ်ပါဘူး။ အမှန်တရား (သစ္စာ) ကို အရှိကိုအရှိအတိုင်း သိမြင်သွားတဲ့ သာမန် လူသားတစ်ယောက်ပါပဲ။ကျနော်တို့ရဲ့ မဟာဗျူဟာက လူ၊…