နိဒါန်း – လုံခြုံမှု အတု
ရဟန်းရှင်လူ အပေါင်းတို့… ကျွန်တော်တို့ ဗုဒ္ဓဘာသာ လောကမှာ အင်မတန် ကြီးမားတဲ့ အထင်အမြင်လွဲမှားမှုကြီး တစ်ခု ရှိနေပါတယ်။ အဲဒါကတော့… “လူဝတ်ကြောင်နဲ့ နေရတာ အကုသိုလ်များတယ်၊ အပါယ်ကျဖို့ နီးစပ်တယ်။ သင်္ကန်းဝတ်ပြီး ရဟန်းဘောင် ဝင်လိုက်ရင်တော့ အပါယ်တံခါး ပိတ်သွားပြီ၊ သံသရာဘေးက လွတ်ကင်းသွားပြီ” လို့ ထင်မှတ်နေကြခြင်းပါပဲ။
ဒါပေမဲ့… ဒါဟာ အမှန်တရား မဟုတ်ပါဘူး။ “သင်္ကန်း” ဆိုတာ အဝတ်အထည် တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ သင်္ကန်းက ခင်ဗျားကို အပါယ်ငရဲကနေ ဆွဲတင်ပေးနိုင်တဲ့ တန်ခိုးအာဏာ မရှိပါဘူး။ ပုထုဇဉ်မှန်သမျှ (ရဟန်းဖြစ်စေ၊ လူဖြစ်စေ) အပါယ်မျိုးစေ့ ရှိနေတုန်းပါပဲ။ ဒီအချက်ကို သတိမမူမိဘဲ “ငါ ဘုန်းကြီးပဲ” ဆိုတဲ့ စိတ်နဲ့ ပေါ့ဆနေမယ် ဆိုရင်တော့… ခင်ဗျားတို့ဟာ အနက်ရှိုင်းဆုံးသော ချောက်ကမ်းပါး အစွန်းမှာ မျက်စိမှိတ်ပြီး လမ်းလျှောက်နေသူတွေနဲ့ တူနေပါလိမ့်မယ်။
၁။ ဘုရားရှင်အပေါ် တင်နေသော အကြွေး
ရဟန်းတော်များ အနေနဲ့ အလေးအနက် စဉ်းစားရမယ့် အချက်က “အကြွေး” ကိစ္စပါ။ လူတော်တော်များများ ထင်နေကြတာက – “ဒကာ ဒကာမတွေ လှူတာကို စားပြီး တရားမကျင့်ရင် ဒကာ ဒကာမတွေကို အကြွေးတင်မယ်” လို့ ထင်ကြတယ်။ ဒါ လုံးဝ မှားပါတယ်။ ဒကာ ဒကာမတွေက သူတို့ စေတနာနဲ့ သူတို့ လှူတာ ဖြစ်တဲ့အတွက် သူတို့ ကုသိုလ် သူတို့ ရပြီးသားပါ။ အရှင်ဘုရားတို့က သူတို့ကို ပြန်ပြီး ပေးဆပ်စရာ မလိုပါဘူး။
ဒါဆိုရင် ဘယ်သူ့ကို အကြွေးတင်တာလဲ။ “မြတ်စွာဘုရား” ကို အကြွေးတင်တာပါ။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က “ဆွမ်း၊ သင်္ကန်း၊ ကျောင်း၊ ဆေး” ဆိုတဲ့ ပစ္စည်းလေးပါးကို ခွင့်ပြုတော်မူခဲ့တာဟာ… “ငါ့သားတော်တွေ… မင်းတို့ စီးပွားရေး ရှာစရာမလိုဘူး၊ ချက်ပြုတ်စားသောက်စရာ မလိုဘူး၊ ဒီပစ္စည်းလေးပါးကို သုံးစွဲပြီး ရဟန်းကိစ္စ (အရိယာဖြစ်ရေး) ကို ပြီးအောင် လုပ်ကြ” ဆိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ ခွင့်ပြုခဲ့တာပါ။
ဒါကြောင့် အရှင်ဘုရားတို့ ဘုဉ်းပေးနေတဲ့ ဆွမ်းတစ်လုပ်တိုင်း၊ ဝတ်ရုံထားတဲ့ သင်္ကန်းတိုင်းဟာ ဘုရားရှင်ဆီက ယူထားတဲ့ “ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု” တွေပါ။ အဲဒီ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို ယူပြီးတော့… ဘုရားရှင် လိုလားတဲ့ “အရိယာဖြစ်ရေး” ကို ပြန်မပေးနိုင်ဘူး၊ အရိယာ ဖြစ်အောင် ကြိုးစားဖို့ စိတ်ကူးတောင် မရှိဘူး ဆိုရင်… အရှင်ဘုရားတို့ဟာ ဘုရားရှင်ကို လိမ်လည်လှည့်ဖြားနေတဲ့ “လူယုတ်မာ” တွေ ဖြစ်သွားပါလိမ့်မယ်။
၂။ နောင်ဘဝ ကျွဲနွား မဟုတ်၊ ယခုဘဝ လူယုတ်မာ
ရှေးလူကြီးတွေ ပြောလေ့ရှိတဲ့ “တရားမကျင့်ဘဲ ဆွမ်းစားရင် နောင်ဘဝ ကျွဲ၊ နွား ဖြစ်ပြီး ပြန်ပေးဆပ်ရမယ်” ဆိုတဲ့ စကားဟာ ဗုဒ္ဓအလိုကျ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဟာ အယူအဆ အမှား တစ်ခုပါပဲ။ အကြွေးယူမိရုံနဲ့ တိရစ္ဆာန် ဖြစ်ရမယ်ဆိုတဲ့ နိယာမ မရှိပါဘူး။
ဒါပေမဲ့… အဲဒီထက် ပိုကြောက်စရာကောင်းတဲ့ အမှန်တရား ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ – ဘုရားရှင်ရဲ့ ခွင့်ပြုချက် ကို ယူပြီး၊ ဘုရားရှင် ခိုင်းတဲ့ အလုပ် ကို မလုပ်ဘဲ နေခြင်းဟာ… ဒီဘဝမှာတင် “သူခိုး”၊ “လူယုတ်မာ” စာရင်း ဝင်သွားခြင်းပါပဲ။
စဉ်းစားကြည့်ပါ။ အဖေက သားကို “စာကြိုးစားပါ” ဆိုပြီး ကျောင်းလခတွေ ပေးတယ်၊ မုန့်ဖိုးတွေ ပေးတယ်။ သားလုပ်တဲ့သူက စာတစ်လုံးမှ မကျက်ဘဲ အဖေ့ပိုက်ဆံကို ဖြုန်းတီးပစ်မယ် ဆိုရင်… အဲဒီသားကို “လိမ္မာတဲ့သား” လို့ ခေါ်မလား၊ “လူမိုက် သားဆိုး” လို့ ခေါ်မလား။
အခုလည်း ဒီအတိုင်းပါပဲ။ ရဟန်းတစ်ပါးဟာ “အရိယာ” ဖြစ်အောင် မကြိုးစားဘူး၊ “ဝိပဿနာ” အလုပ်ကို မလုပ်ဘူး ဆိုရင်… သူ့ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝဟာ ဘုရားရှင်ကို သစ္စာဖောက်နေတဲ့ ဘဝ၊ “လူယုတ်မာ” ဘဝ သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ နောင်ဘဝ ကျွဲဖြစ်မှာကို ကြောက်စရာ မလိုပါဘူး။ အခု လက်ရှိဘဝမှာတင် “ဘုရားရှင်ရဲ့ သစ္စာဖောက်” ဖြစ်နေတာက ပိုပြီး ရှက်စရာ၊ ကြောက်စရာ ကောင်းနေပါပြီ။
၃။ ပုထုဇဉ် ဘုန်းကြီး နှင့် အပါယ်လေးပါး
ဗုဒ္ဓစာပေမှာ “ပုထုဇဉ်” ဆိုတာကို ဘယ်လို ဖွင့်ဆိုထားသလဲ။ “လားရာ မသေချာသူ”၊ “စိတ်ချရမှု မရှိသူ” လို့ ဆိုပါတယ်။ ခင်ဗျားက လူပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ဘုန်းကြီးပဲ ဖြစ်ဖြစ်… “သောတာပန်” မဖြစ်သေးသရွေ့ ခင်ဗျားဟာ ပုထုဇဉ်ပါပဲ။ သင်္ကန်းဝတ်ထားတဲ့ ပုထုဇဉ် ရဟန်းတစ်ပါးဟာ… မနက်ဖြန် သေသွားရင် ဘယ်ရောက်မလဲ ဘယ်သူမှ အာမ,မခံနိုင်ပါဘူး။
သေခါနီးအချိန် မှာ… ကျောင်းကို စွဲတဲ့စိတ် (တဏှာ) ဝင်လာရင် “ပြိတ္တာ” ဖြစ်မယ်။ ဒါယကာ တစ်ယောက်ယောက်ကို မကျေနပ်တဲ့စိတ် (ဒေါသ) ဝင်လာရင် “ငရဲ” ကျမယ်။
သင်္ကန်းက ခင်ဗျားရဲ့ “စိတ်” ကို အကာအကွယ် မပေးနိုင်ပါဘူး။ ခင်ဗျားရဲ့ စိတ်ကို အကာအကွယ် ပေးနိုင်တာ “မဂ်ဉာဏ်၊ ဖိုလ်ဉာဏ်”တစ်ခုတည်းသာ ရှိပါတယ်။
၄။ သင်္ကန်းသည် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး (Responsibility) သာ ဖြစ်သည်
လောက ဥပမာလေး တစ်ခု ပြောပြချင်ပါတယ်။ ဆရာဝန် အင်္ကျီ ဝတ်ထားတဲ့သူတစ်ယောက်ဟာ လူနာကို ကုသပေးနိုင်တဲ့ “ဆေးပညာ” မရှိဘူး ဆိုပါစို့။ အဲဒီ ဂျူတီကုတ် အဖြူကြီးက သူ့ကို “ဆရာဝန်” ဖြစ်စေသလား။ မဖြစ်စေပါဘူး။ အဲဒီအဝတ်အစားက သူ့ကို ဂုဏ်တက်စေတာ မဟုတ်ဘဲ၊ လူနာတွေကို လှည့်ဖြားနေတဲ့ “လိမ်လည်သူ” တစ်ယောက် ဖြစ်သွားစေပါတယ်။
ထို့အတူပါပဲ။ “သင်္ကန်း” ဆိုတာ “ငါ ကိလေသာကို တိုက်ဖျက်နေသူပါ” လို့ ကြေညာထားတဲ့ အမှတ်အသားပါ။ အရှင်ဘုရားရဲ့ စိတ်ထဲမှာ “ဝိပဿနာ” အလုပ် မရှိရင်၊ “အရိယာ” ဖြစ်လိုတဲ့ ဆန္ဒ မရှိရင်… အရှင်ဘုရား ဝတ်ထားတဲ့ သင်္ကန်းဟာ ဂုဏ်ယူစရာ မဟုတ်တော့ဘဲ… ဘုရားရှင်ကို လှည့်ဖြားထားတဲ့ သက်သေအထောက်အထား ဖြစ်သွားပါလိမ့်မယ်။
၅။ အာမခံချက် ရှိသူ (သောတာပန်) ဖြစ်အောင် လုပ်ပါ
ဒါဆိုရင် ရဟန်းဘဝမှာ အနှစ်သာရ ရှိအောင်၊ ဘုရားရှင်ကို ကျေးဇူးဆပ်ရာ ရောက်အောင် ဘာလုပ်ရမလဲ။ အဖြေက တစ်ခုတည်း ရှိပါတယ်။ “သောတာပန် ဖြစ်အောင် လုပ်ပါ။”
သောတာပန် ဖြစ်တယ် ဆိုတာ… ၁။ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ- ခန္ဓာကို “ငါ” လို့ ထင်တဲ့ အစွဲ ပြုတ်သွားတာ။ ၂။ ဝိစိကိစ္ဆာ – ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ နဲ့ ကံတရားအပေါ် ယုံမှားသံသယ ကင်းရှင်းသွားတာ။ ၃။ သီလဗ္ဗတပရာမာသ – အကျင့်မှားတွေကို တွယ်တာမှု ကင်းသွားတာ။
အနည်းဆုံး ဒီအဆင့်ကို ရောက်သွားပြီဆိုရင်တော့… အရှင်ဘုရားဟာ ဘုရားရှင် ပေးထားတဲ့ တာဝန် ကို ကျေပွန်တဲ့ “သားကောင်း သားမြတ်” ဖြစ်သွားပါပြီ။ ဘုရားရှင်ဆီက ယူထားတဲ့ အကြွေးတွေကို “မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်” နဲ့ ပြန်ဆပ်လိုက်နိုင်ပါပြီ။ အဲဒီအချိန်ကျမှသာ “အပါယ်တံခါး ပိတ်ပြီ” လို့ ရဲရဲကြီး ပြောလို့ ရမှာပါ။
စာသင်သား ဘဝမှာပဲ နေမလား၊ ဓမ္မကထိက ဘဝမှာပဲ နေမလား၊ ကျောင်းထိုင် ဘဝမှာပဲ နေမလား။ ဘယ်ဘဝမှာပဲ နေနေ… “မဂ်တရား၊ ဖိုလ်တရား” ကို မရသေးသရွေ့ အရှင်ဘုရားတို့ မလုံခြုံသေးဘူး ဆိုတာကို မှတ်သားထားစေချင်ပါတယ်။
၆။ နိဂုံး
ရဟန်းသံဃာတော်များ ခင်ဗျာ… အရှင်ဘုရားတို့ဟာ သံသရာကြောက်လို့ အိမ်ရာတည်ထောင် လူ့ဘောင်ကို စွန့်ခွာလာသူများ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ “သင်္ကန်း” ဆိုတဲ့ အရိပ်အာဝါသအောက် ရောက်ကာမှ… “ဘွဲ့ထူး ဂုဏ်ထူး”၊ “လာဘ်လာဘ”၊ “ပရိသတ်” ဆိုတဲ့ ကာမဂုဏ် အသစ်တွေနဲ့ သာယာပြီး မေ့လျော့နေမယ် ဆိုရင်တော့… အရှင်ဘုရားတို့ဟာ ဘုရားရှင်ရဲ့ သာသနာတော်ကို ခုတုံးလုပ်ပြီး ကိုယ်ကျိုးရှာနေသူများ ဖြစ်သွားပါလိမ့်မယ်။
ဘုရားရှင်က “ငါ့အကြွေးကို ဆပ်ပါ” လို့ တောင်းဆိုနေပါတယ်။ ပိုက်ဆံနဲ့ ဆပ်ခိုင်းတာ မဟုတ်ပါဘူး။ “ကိလေသာ ကင်းစင်အောင် ကျင့်ကြံခြင်း” နဲ့ ဆပ်ခိုင်းတာပါ။
အချိန် မနှောင်းသေးပါဘူး။ ဒီနေ့၊ ဒီညနေက စပြီး… “ငါ ဘုရားရှင်ကို အကြွေးဆပ်တော့မယ်၊ လူယုတ်မာ စာရင်းထဲကနေ ထွက်တော့မယ်” လို့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချပြီး… “ငါ့ခန္ဓာမှာ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ ရုပ်နာမ်တွေက ဘာလဲ”၊ “ငါ ဆိုတဲ့ အကောင်အထည် တကယ် ရှိရဲ့လား” ဆိုတာကို မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် မရမချင်း ကြိုးစားအားထုတ်ကြပါစို့။
သင်္ကန်းသည် အပါယ်တံခါးကို မပိတ်နိုင်ပါ။ အရိယမဂ်ဉာဏ် သည်သာလျှင် အပါယ်တံခါးကို ပိတ်နိုင်ပါသည်။
မဂ္ဂသစ္စာသည်သာ လွတ်မြောက်ရာ ဖြစ်သည်။