-
“အလုပ်ရှုပ်လို့ တရားအားမထုတ်နိုင်ဘူး” လို့ မတွေးလိုက်ပါနဲ့။ တကယ်တော့ အလုပ်ခွင်ဆိုတာ “မမြဲခြင်း” (အနိစ္စ) ကို အထင်ရှားဆုံး ပြနေတဲ့ နေရာပါ။စာရိုက်လိုက်တဲ့ လက်ချောင်းလေးတွေ၊ ပြောလိုက်တဲ့ စကားသံလေးတွေ၊ ဟိုရွှေ့ဒီရွှေ့ လုပ်လိုက်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေ… ဘယ်အရာကမှ ခိုင်ခိုင်မြဲမြဲ ရှိမနေပါဘူး။ လုပ်ချင်စိတ် ဖြစ်လာတယ်၊ လုပ်လိုက်တယ်၊ ချက်ချင်း ပျောက်သွားတယ်။အဲဒီ ဖြစ်စဉ်ကိုပဲ မြင်အောင် ကြည့်ပေးပါ။“ငါ အလုပ်လုပ်နေတယ်” လို့ အတ္တစွဲနဲ့ ကြည့်မယ့်အစား “ရုပ်နာမ်တွေ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားပါလား” လို့ နှလုံးသွင်းကြည့်ပါ။ အဲဒီလိုမြင်ရင် အလုပ်က ပင်ပန်းစရာ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး မဟုတ်တော့ဘဲ ဉာဏ်ဖြစ်စရာ ဖြစ်သွားပါလိမ့်မယ်။ဒီနေ့တော့ အလုပ်လည်းလုပ်ရင်း၊ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ သဘောတရားလေးတွေကိုပါ တပါတည်း စောင့်ကြည့်သွားကြရအောင်ဗျာ။
-
ကျွန်တော်တို့ စိတ်ဆင်းရဲရတဲ့ အဓိကအကြောင်းရင်းက “ငါ့အလိုအတိုင်း ဖြစ်ရမယ်” ဆိုတဲ့ အစွဲကြောင့်ပါ။ရာသီဥတုပူလို့၊ ကားပိတ်လို့၊ လူတွေက ကိုယ်ထင်သလို ဆက်ဆံမပေးလို့… စတဲ့ အကြောင်းပြချက်တွေနဲ့ ကျွန်တော်တို့ စိတ်ညစ်ကြတယ်။ တကယ်တော့ အပြင်လောကကြီးက သူ့သဘောသူဆောင်ပြီး ဖြစ်ပျက်နေတာပါ။ ကျွန်တော်တို့ကို ဒုက္ခပေးချင်လို့ ဖြစ်နေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ပြဿနာက အပြင်မှာ မဟုတ်ဘဲ၊ “ငါ ထင်သလို ဖြစ်ရမယ်” ဆိုတဲ့ မှားယွင်းတဲ့ မျှော်လင့်ချက် (ဒိဋ္ဌိ) မှာ ရှိနေတာပါ။ အဲဒီ မျှော်လင့်ချက်ကို ဖယ်လိုက်ရင် “ပြဿနာ” ဆိုတာ မရှိတော့ဘဲ “ဖြစ်ရပ်” တစ်ခုအနေနဲ့ပဲ ကျန်ပါတော့တယ်။ဆင်းရဲတယ်ဆိုတာ အခြေအနေဆိုးလို့ မဟုတ်ပါဘူး။ အရှိတရားကို လက်မခံနိုင်တဲ့ စိတ်ကြောင့်သာ ဖြစ်ရတာပါ။ဒီနေ့ တစ်ခုခု စိတ်တိုင်းမကျဖြစ်တိုင်း “ဒါ သူဖြစ်သင့်လို့ ဖြစ်နေတာလား၊ ငါက…
-
ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဦးမောင်မောင် (ပျဉ်းမနား) ၏ ဟောပြောချက်များသည် လူငယ်များနှင့် ပညာတတ်အသိုင်းအဝိုင်းကြားတွင် ရေပန်းစားလာသည်ကို တွေ့ရပါသည်။ ရိုးရာပုံစံခွက်ထဲမှ ထွက်ကာ ခေတ်မီသည်၊ အတွေးအခေါ် ဆန်သည်ဟု ထင်ရသော်လည်း ၎င်း၏ အနှစ်သာရကို သေချာစွာ စိစစ်ကြည့်လျှင် ဗုဒ္ဓလမ်းစဉ်မှ သွေဖည်နေသော အန္တရာယ်ကြီးမားသည့် အချက်များကို တွေ့ရှိရမည် ဖြစ်ပါသည်။ဤဆောင်းပါးတွင် ဦးမောင်မောင်၏ ဝါဒကို ယုတ္တိဗေဒ (Logic) ရှုထောင့်မှ အချက် ၅ ချက်ဖြင့် ဖြိုခွဲပြပါမည်။၁။ အရှိတရားကို ငြင်းပယ်ခြင်း (ကိလေသာကို ဖုံးကွယ်ခြင်း)ဦးမောင်မောင်၏ အဓိက အယူအဆတစ်ခုမှာ “ကိလေသာကို အရှိမယူလျှင် ကိလေသာ မရှိ” ဟူသော အချက်ဖြစ်သည်။အမှန်တရား: ကိလေသာ (လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ) ဆိုသည်မှာ လူတိုင်း၏ စိတ်ထဲတွင် တကယ်ဖြစ်ပေါ်နေသော…
-
မိတ်ဆွေ… ဒီနေ့ စနေနေ့၊ မနက်ဖြန် တနင်္ဂနွေ။ တစ်ပတ်လုံး ပင်ပန်းထားသမျှ အနားယူတော့မယ်လို့ စိတ်ကူးနေကြတယ် မဟုတ်လား။ “ဒီရက်ပိုင်း ငါ အလုပ်တွေ ရှုပ်နေလို့ တရားမမှတ်ဖြစ်ဘူး၊ ဒီအပတ် စနေ၊ တနင်္ဂနွေမှပဲ အေးဆေး ပြန်မှတ်တော့မယ်” လို့ တွေးနေတဲ့သူတွေ ရှိသလို… “တစ်ပတ်လုံး စိတ်တွေ တင်းထားရတာ၊ ဒီရက်ပိုင်းတော့ တရားမှတ်တာတွေ ဘာတွေ ခဏလျှော့ပြီး စိတ်လွတ်လက်လွတ် နေလိုက်ဦးမယ်ကွာ” လို့ တွေးနေသူတွေလည်း ရှိမှာပါ။ခင်ဗျား ဘယ်အုပ်စုထဲမှာ ပါပါစေ… ကျွန်တော် ခင်ဗျားကို အင်မတန် အရေးကြီးတဲ့၊ ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ အမှန်တရားတစ်ခုကို သတိပေးချင်ပါတယ်။ ခင်ဗျားကသာ “ဒီနေ့တော့ အလုပ်ပိတ်ရက်ပဲ၊ အနားယူလိုက်ဦးမယ်” လို့ ဆုံးဖြတ်ပြီး စိတ်ကို လွှတ်ပေးလိုက်ပေမယ့်… ခင်ဗျားရဲ့ ရင်ထဲက “ကိလေသာ”…
-
တနင်္ဂနွေနေ့လည်ခင်းရဲ့ သာယာတဲ့အချိန်ဟာ လူအများစုအတွက်တော့ အလုပ်တာဝန်တွေကနေ ခေတ္တအနားယူပြီး စိတ်ကို လွှတ်ထားတဲ့အချိန် ဖြစ်ပါတယ်။ လောကီအလိုအရတော့ ဒါဟာ အနားယူခြင်းပါ။ ဒါပေမဲ့ ဝိပဿနာအမြင်နဲ့ ကြည့်မယ်ဆိုရင်တော့ ကျွန်တော်တို့မှာ “အနားယူရမယ့် အချိန်” ဆိုတာထက် “အမြဲတမ်း နိုးကြားနေရမယ့် အလုပ်” တစ်ခု ရှိနေပါတယ်။ အဲဒါကတော့ မိမိရဲ့ ရုပ်နာမ်ဖြစ်စဉ်ကို သတိနဲ့ စောင့်ကြည့်တဲ့ အလုပ်ပါပဲ။၁။ အနားယူခြင်းနှင့် အလုပ်ကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခြင်းလောကီအလုပ်တွေမှာတော့ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားတာ၊ ဦးနှောက်သုံးတာကို အလုပ်လို့ ခေါ်ပြီး ငြိမ်ငြိမ်လေး နေတာကို အနားယူတယ်လို့ သတ်မှတ်ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဝိပဿနာမှာတော့ မိမိရဲ့ စိတ်အစဉ်ကို သတိလွတ်ပြီး လွှတ်ထားလိုက်တာဟာ အနားယူတာမဟုတ်ဘဲ “အကုသိုလ်တရားတွေ ဝင်ခွင့်ပြုလိုက်တဲ့ အန္တရာယ်ရှိတဲ့ အချိန်” သာ ဖြစ်ပါတယ်။တကယ့် “အနားယူခြင်းစစ်စစ်” ဆိုတာ…
-
ကျွန်တော် ဒီစာကို ရေးရတာ အတော်လေး စွန့်စားရပါတယ်။ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများစု လက်ခံထားတဲ့ အယူအဆတွေကို ပြောင်းပြန်လှန်ပစ်သလို ဖြစ်နေလို့ပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ အမှန်တရား ဆိုတာ လူကြိုက်များဖို့ မလိုပါဘူး။ မှန်ကန်ဖို့ပဲ လိုပါတယ်။ အထူးသဖြင့် “ရဟန်း” ဆိုတာ ဘာလဲ၊ သူတို့ရဲ့ တကယ့် တာဝန်က ဘာလဲ ဆိုတဲ့ မေးခွန်းကို ကျွန်တော်တို့ ပြန်မေးကြဖို့ လိုနေပါပြီ။လူအများစုက ထင်နေကြတယ်။ ရဟန်းဆိုတာ သာသနာပြုဖို့၊ လူတွေကို တရားဟောဖို့၊ စာသင်ဖို့၊ သာသနာ အဓွန့်ရှည်အောင် စောင့်ရှောက်ဖို့ ဝတ်လာကြတာလို့ ထင်နေကြတယ်။ ကျွန်တော် ပြတ်ပြတ်သားသား ပြောပါရစေ။ ဒါ လုံးဝ မှားပါတယ်။ရဟန်းတစ်ပါးရဲ့ တာဝန်ဟာ သာသနာပြုဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။ လူတွေကို ကယ်တင်ဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။ သာသနာ…
-
ကျွန်တော်တို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေကြားမှာ ရေပန်းစားနေတဲ့ စကားလုံးတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ “သာသနာ သုံးရပ်” ဆိုတာပါပဲ။ ပရိယတ္တိ သာသနာ (စာပေသင်ကြားခြင်း)၊ ပဋိပတ္တိ သာသနာ (ကျင့်ကြံအားထုတ်ခြင်း)၊ ပဋိဝေဓ သာသနာ (ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်း) ဆိုပြီး သုံးမျိုး ခွဲပြောကြတယ်။ ဘုန်းကြီးတွေကလည်း တရားဟောရင် ဒီသုံးမျိုးနဲ့ပဲ ဟောကြတယ်။ စာသင်တိုက်တွေက “ပရိယတ္တိ သာသနာ့ဝန်ဆောင်” လို့ ခေါင်းစဉ်တပ်ကြတယ်။ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော် ရဲရဲကြီး မေးခွန်းထုတ်ချင်တယ်။ မြတ်စွာဘုရားရှင် ကိုယ်တိုင်က သာသနာကို သုံးမျိုး ခွဲပြီး ပညတ်ခဲ့ပါသလား။ ပိဋကတ်တော် (ပါဠိတော်) တွေကို သေသေချာချာ ပြန်မွှေကြည့်ရင် အဖြေက “မဟုတ်ပါ” ဖြစ်နေပါတယ်။ ဘုရားရှင်က “ငါဘုရား၏ သာသနာ” (အဆုံးအမ) လို့သာ တစ်ခုတည်း ဟောခဲ့တာပါ။ သုံးပိုင်း…
-
တနင်္ဂနွေနေ့ မနက်ခင်း ၁၀ နာရီခွဲလောက်ဆိုရင် လူတော်တော်များများဟာ အိပ်ရာထ၊ မနက်စာစားပြီးလို့ ကော်ဖီလေးတစ်ခွက်နဲ့ အနားယူနေတတ်ကြပါတယ်။ စိတ်ထဲမှာလည်း “ဟာ… ဒီနေ့တော့ ပေါ့ပါးလိုက်တာ၊ ငါ စိတ်ချမ်းသာလိုက်တာ၊ ငါ အနားရတာ ကောင်းလိုက်တာ” လို့ တွေးနေမိပါလိမ့်မယ်။ဒီနေရာမှာ ဝိပဿနာအမြင်နဲ့ မေးခွန်းထုတ်စရာတစ်ခု ရှိလာပါတယ်။“အဲဒီ ပေါ့ပါးနေတာ၊ ချမ်းသာနေတာဟာ တကယ်ရော ‘ငါ’ ဟုတ်ရဲ့လား?”သေချာပြန်ဆန်းစစ်ကြည့်ရအောင် –၁။ ရုပ်၏ ပေါ့ပါးမှု (ကာယလဟုတာ)မနက်ခင်းမှာ အိပ်ရေးဝထားလို့၊ အလုပ်သွားဖို့ မလိုလို့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီး လေးလံထိုင်းမှိုင်းမနေဘဲ ပေါ့ပါးနေတာပါ။ ဒါဟာ “ငါ” ပေါ့ပါးနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ရုပ်တရားရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံ မျှတနေတဲ့ သဘော (ရုပ်သဘော) သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။၂။ စိတ်၏ ငြိမ်းချမ်းမှု (စိတ္တဝိဝေက)အလုပ်ထဲက ဖိအားတွေ၊ သူဌေးရဲ့ အမိန့်တွေ၊…
-
ကျနော် တရားပြတဲ့အလုပ်ကို လူပုဂ္ဂိုလ် ၆ ယောက်လောက်ကို တယောက်ချင်းစီ လုပ်ပေးနေပါတယ်။ အဲဒီထဲကမှ ဒီတပါတ်အတွင်း တရားပြဖြစ်တဲ့ သူ (တရားအားထုတ်သူ အနှောက်အယှက်ဖြစ်မှာ စိုးလို့ နာမည်ကို ကိုနိုင်လို့ပဲ ပေးထားလိုက်ပါတယ်) တယောက် နဲ့ ပထမဆုံး နေ့အနေနဲ့ တရားပြတာကို မိတ်ဆွေများ ဖတ်နိုင်အောင် တင်ပေးလိုက်ပါတယ်။ ဒီစာကို ဖတ်ပြီး တရားပြခံရသလို နားလည်မယ် ဆိုရင်တော့ အကျိုးများမယ်လို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။ကျနော်။ ။ နားလည်တယ်နော်။ အဲ့ဒီတစ်ခုချင်း တစ်ခုချင်းဆီက ဒုက္ခဆိုတာဘာကိုပြောတာလဲဆိုတော့ ဒီတစ်ခုချင်း တစ်ခုချင်းဆီကို ပြောတာ။ ဒုက္ခဆိုတာအတွဲလိုက် စီကိုပြောတာမဟုတ်ဘူး။ ဒီမြောက်ချင်စိတ်က ဘာဖြစ်လဲ။ ဖြစ်ပြီးပျက်တယ်။ အဲဒီတော့ အဲဒါတွေက ဘာဖြစ်လဲဆိုတော့ စက်ဆုပ်စရာလည်း ကောင်းတယ်။ အသုံးလည်းမကျဘူး။ သူကလည်း အဲ့လိုပဲ စက်ဆုပ်စရာလည်း ကောင်းတယ်။…
-
ကျနော် တရားပြတဲ့အလုပ်ကို လူပုဂ္ဂိုလ် ၆ ယောက်လောက်ကို တယောက်ချင်းစီ လုပ်ပေးနေပါတယ်။ အဲဒီထဲကမှ ဒီတပါတ်အတွင်း တရားပြဖြစ်တဲ့ သူ (တရားအားထုတ်သူ အနှောက်အယှက်ဖြစ်မှာ စိုးလို့ နာမည်ကို ကိုနိုင်လို့ပဲ ပေးထားလိုက်ပါတယ်) တယောက် နဲ့ ပထမဆုံး နေ့အနေနဲ့ တရားပြတာကို မိတ်ဆွေများ ဖတ်နိုင်အောင် တင်ပေးလိုက်ပါတယ်။ ဒီစာကို ဖတ်ပြီး တရားပြခံရသလို နားလည်မယ် ဆိုရင်တော့ အကျိုးများမယ်လို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။ကျနော်။ ။ဘာမရှင်းတာရှိလဲကိုနိုင်။ ။ ဒွိဟိတ်ကိုကျွန်တော်နားမလည်တာပါ။ကျနော်။ ။ ဟုတ် ဒွိဟိတ်ဆိုတဲ့ သဘောက အလောဘ နဲ့ အဒေါသဟစိတ်နဲ့ ပါတယ် အလောဘ ဆိုတာက ပေးကမ်းစွန့်ကြဲချင်တဲ့စိတ်ကို အလောဘခေါ်တာပေါ့ အဲ့လိုအလောဘဟိတ်ပါတယ် နောက်ပြီးတော့ အဒေါသဆိုတာ မေတ္တာတရားပေါ့ မေတ္တာထားတတ်တာ ပေါ့ ဒါလည်းရှိတယ် ဒါပေမယ့်…