• တရားအားထုတ်တယ်ဆိုတာ – အပိုင်း (၂) [ပရမတ်အမြင်သက်သက်]

    အပိုင်း (၁) မှာ တရားအားထုတ်ခြင်းရဲ့ အခြေခံ သဘောတရားတွေကို လောကဝေါဟာရ (ပညတ်) တွေနဲ့ ရောနှော ရှင်းပြခဲ့ပါတယ်။ ဒီအပိုင်း (၂) မှာတော့ “တရားအားထုတ်တယ်ဆိုတာ တကယ်တမ်း ဘာဖြစ်သွားတာလဲ” ဆိုတာကို ဒိဋ္ဌိ အတော်အသင့် ပြုတ်ပြီးသား၊ ပရမတ်အမြင်ကို နားလည်ပြီးသား ယောဂီတွေအတွက် အရှိတရားသက်သက် (ပရမတ်) အမြင်နဲ့ သီးသန့် ရှင်းပြပါမယ်။ လောက နှင့် လောကအလွန် “လောက” ဆိုတာ ဖြစ်တတ်၊ ပျက်တတ်လို့ လောကလို့ ခေါ်တာပါ။ လောက (ဖြစ်ပျက်နေသောအရာ) နဲ့ လောကအလွန် (ဖြစ်ပျက်ခြင်း ကင်းသောအရာ) ဆိုပြီး နှစ်မျိုးပဲ ရှိပါတယ်။ အဲဒီ နှစ်မျိုးစလုံးမှာ “တရား” (သဘာဝတရား) တွေချည်းသာ ရှိပါတယ်။ လောက (သင်္ခါရလောက):…

  • ပြင်တော်မူပါ သာသနာ

    ဗုဒ္ဓအဆုံးအမဆိုတာ အင်မတန် လက်တွေ့ကျပါတယ်။ မျက်စိမှိတ် ယုံကြည်ရတဲ့၊ မမြင်ရတာတွေကို ခန့်မှန်းကြည်ညိုနေရတဲ့ အလကားပေး ယုံကြည်မှုမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ အရာရာကို အကြောင်းအကျိုးနဲ့ မေးခွန်းထုတ်ခွင့်၊ စမ်းသပ်ခွင့် ရှိပါတယ်။ မြတ်စွာဘုရားဟာ “တခွန်းတည်းနှင့် အမြဲမှန်သော စကားကိုသာ ဆိုလေ့ရှိတယ်” ဆိုတဲ့ ဂုဏ်တော်နဲ့အညီ၊ သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်အစွမ်းနဲ့ သတ္တဝါတွေ သံသရာက လွတ်မြောက်ရေးကိုသာ အဓိကထား လမ်းညွှန်ခဲ့တာပါ။ ဒီနေရာမှာ အမြစ်တွယ်နေတဲ့ အယူအမှားတချို့ကို အရင်ရှင်းလင်းဖို့ လိုပါတယ်။ သာသနာ ၂၅၀၀ ပါ၊ ၅၀၀၀ ပါ ဆိုတဲ့ သက်တမ်းသတ်မှတ်ချက်တွေဟာ ဘုရားဟော လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ အလားတူပဲ “ဆုတ်ကပ်” ဆိုတဲ့ စကားလုံးဟာလည်း ပါဠိတော်မှာ မရှိပါဘူး။ ဖြစ်ကပ် နဲ့ ပျက်ကပ်သာ ရှိပါတယ်။ ပျက်ကပ်ဖြစ်နေရင် ဖြစ်ကပ်ဖြစ်အောင်…

  • အဓိပ္ပါယ် ပျောက်ဆုံးသွားသော စကားလုံးများ

    ကျနော်တို့ နေ့စဉ် နှုတ်ဖျားမှာ အမြဲတမ်း သုံးစွဲနေတဲ့ စကားလုံးတွေ ရှိပါတယ်။ “ငါ”၊ “သူ”၊ “ယောက်ျား”၊ “မိန်းမ”၊ “ပုဂ္ဂိုလ်”၊ “သတ္တဝါ” ဆိုတဲ့ စကားလုံးတွေပါ။ ဒီစကားလုံးတွေဟာ လောကဝေါဟာရအရ ဆက်သွယ်ပြောဆိုဖို့ အင်မတန် အသုံးဝင်ပေမယ့်၊ တကယ့် ရုပ်နာမ်ဖြစ်စဉ် (အရှိတရား) ကို ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်းမြင်လာတဲ့ အခါမှာတော့… ဒီစကားလုံးတွေဟာ လုံးဝကို အဓိပ္ပါယ် ပျောက်ဆုံးသွားပါတော့တယ်။ ဒီဆောင်းပါးမှာ ဉာဏ်ပွင့်လာတဲ့ အခါ ပညတ်စကားလုံးတွေ ဘယ်လို အရည်ပျော်ကျသွားသလဲ ဆိုတာကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ပြချင်ပါတယ်။ အတ္တဒိဋ္ဌိဆိုတာ အတင်းဖယ်ခွာရတဲ့ အရာမဟုတ် တရားအားထုတ်တယ် ဆိုတဲ့ နေရာမှာ အလွဲမှားဆုံး အချက်တစ်ခုက “ငါ့ဆီမှာ ရှိနေတဲ့ အတ္တ (Ego) ကြီးကို ဖျောက်ဖျက်ပစ်ရမယ်”…

  • အသိသက်သက်ကို ဖမ်းခြင်း (Direct Observation Practice)

    လက်တွေ့ တရားအားထုတ်တယ်ဆိုတာ အာရုံတွေကို ရှောင်ပြေးနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အာရုံ နဲ့ ဒွါရတွေနဲ့ တိုက်မိတဲ့အခါ ကြားထဲက ဝင်မစွက်ဖက်ဘဲ ကြည့်တတ်တာပါ။ အစားအသောက် တစ်ခု စားလိုက်တဲ့အခါ “အရသာ ရှိလိုက်တာ” လို့ မစဉ်းစားခင်မှာ လျှာနဲ့ အရသာ ထိတွေ့သွားတဲ့ အရသာခံစိတ် သက်သက်လေးကို အရင်ဆုံး သိအောင် လုပ်ကြည့်ပါ။ ခန္ဓာကိုယ်မှာ အေးသွားတယ်၊ ပူသွားတယ် ဆိုတာကို သိလိုက်တဲ့ အချိန်လေးမှာ “ငါ အေးတယ်” ဆိုတဲ့ စိတ်မကပ်ခင် ဝေဒနာ ခံစားစိတ် အသိသက်သက်လေးကို ဖမ်းကြည့်ပါ။ အဲဒီလို အာရုံနဲ့ အသိကြားမှာ “ငါ” မပါဘဲ အရှိအတိုင်း ကြည့်တတ်လာရင်၊ ဘယ်ခံစားချက်မှ ကြာကြာမခံဘဲ ပေါ်လာပြီး ပျောက်သွားတာကို ကိုယ်တိုင် မျက်မြင်ကိုယ်တွေ့ သိလာပါလိမ့်မယ်။…

  • တရားအားထုတ်တယ်ဆိုတာ – အပိုင်း (၁)

    “တရားအားထုတ်တယ်” ဆိုတဲ့ စကားကို ရှင်းလင်းဖို့ဆိုရင် ပညတ်နဲ့ ပရမတ် နှစ်မျိုးစလုံးကို တွဲပြီး ပြောမှ ပြည့်စုံပါမယ်။ တကယ့် အဖြစ်မှန် (ပရမတ်) ကို နားလည်အောင်၊ လောကဝေါဟာရ အခေါ်အဝေါ် (ပညတ်) တွေ သုံးပြီး ရှင်းပြရပါမယ်။ လွယ်လွယ်ပြောရရင် ရှေးဆရာတော်ကြီးတွေ မိန့်ခဲ့သလိုပါပဲ။ “တရားအားထုတ်တယ် ဆိုတာ ခန္ဓာအရှိနဲ့ ဉာဏ်အသိ ကိုက်အောင် လုပ်တာ” ပါ။ ခန္ဓာအရှိ က ဘာလဲဆိုရင် – အမြဲတမ်း ဖြစ်ပြီး ပျက်နေတဲ့ “ရုပ်နာမ်” ယန္တရားကြီး (အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ) ပါ။ ပုထုဇဉ် ဉာဏ်အသိ က ဘာလဲဆိုရင် – အဲဒီ ရုပ်နာမ် ယန္တရားကြီးကို “ငါ၊ သူ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊…

  • ထေရဝါဒ သာသနာ

    ထေရဝါဒ သာသနာဆိုသည်မှာ ပထမသင်္ဂါယနာတင်ပွဲတွင် မဟာသာဝက မထေရ်ကြီးများက “မည်သည့်အရာကိုမျှ ထပ်မံဖြည့်စွက်ခြင်း၊ ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်း မလုပ်တော့ဘဲ မူလအတိုင်းသာ ထားရှိမည်” ဟု သဘောတူ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည့် မူဝါဒကို တိတိကျကျ လိုက်နာသော အစုအဖွဲ့ ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ထေရဝါဒ သာသနာသည် အင်မတန်မှ တန်ဖိုးကြီးမားလှပါသည်။ ပထမသင်္ဂါယနာတင်စဉ်က သုတ် နှင့် ဝိနည်း ဟူ၍သာ သတ်မှတ်ခဲ့သော်လည်း၊ မပြောင်းလဲပါဘူးဟု ခံယူထားသည့်ကြားမှ နောင်အခါတွင် အသစ်ထည့်သွင်း ပြောင်းလဲထားမှုများ၏ လက်စလက်နများကို တွေ့မြင်နေရပါသည်။ ထိုသို့ ပြောင်းလဲမှုများထဲတွင် အဘိဓမ္မာကို ထည့်သွင်းလာခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အထူးတလည် ကန့်ကွက်လိုခြင်း မရှိပါ။ တရားတော်များ ယနေ့တိုင် တည်ရှိနေခြင်းကိုပင် ကျေးဇူးတင်ရမည် ဖြစ်ကာ၊ အဘိဓမ္မာကို လက်မခံသူများထဲတွင် ကျနော် လုံးဝ မပါဝင်ပါ။…

  • သောတာပန်ဖြစ်ရန် အားထုတ်နေသူ (သေက္ခအလောင်းအလျာ) တစ်ယောက်ရဲ့ စိတ်နေသဘောထား

    ကျနော်တို့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ “တရားအားထုတ်နေတယ်” ဆိုတဲ့ လူတွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီအထဲက အများစုဟာ ဘာသာရေး အခွံတွေ၊ ရိုးရာဓလေ့တွေ (သီလဗ္ဗတပရာမာသ) နောက်ကို လိုက်နေတာလား၊ ဒါမှမဟုတ် တကယ်ပဲ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ လွတ်မြောက်ဖို့ “အရှိကို အရှိအတိုင်း” မြင်အောင် ကြိုးစားနေတာလား ဆိုတာ ခွဲခြားသိဖို့ လိုပါတယ်။ ဒီဆောင်းပါးမှာတော့ အမှန်တကယ် လွတ်မြောက်ရေး လမ်းကြောင်းပေါ် ရောက်နေတဲ့၊ “ငါ” ဆိုတဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိကို ဖြုတ်ချဖို့ လက်တွေ့ကျင့်ကြံနေတဲ့ သောတာပန်ဖြစ်ရန် အားထုတ်နေသူ (သေက္ခအလောင်းအလျာ) တစ်ယောက်ရဲ့ စိတ်နေသဘောထား (Mindset) ဘယ်လို ရှိသလဲ ဆိုတာကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း တင်ပြပေးသွားပါမယ်။ ၁။ ဘာသာရေး အခွံတွေကို စွန့်လွှတ်ထားခြင်း (Breaking the Shells)…

  • တုံ့ပြန်မှုထဲက အနတ္တ

    အသံတစ်ခု ကြားတဲ့အခါ အဲဒီအသံက ကိုယ့်ကို ချီးမွမ်းတာဆို သဘောကျမယ်၊ ကဲ့ရဲ့တာဆို ဒေါသထွက်မယ်။ တကယ်တော့ ကြားတယ်ဆိုတာ နားစည်ကို လာရိုက်ခတ်တဲ့ အသံလှိုင်းတွေပါပဲ။ အဲဒီအပေါ်မှာ “ငါ့ကို ပြောတယ်” လို့ အတ္တ ဝင်သွားတဲ့အခါမှ ပူလောင်မှုက စတော့တာပါ။ ဒီသဘောကို နားလည်ဖို့ဆိုတာ “အနတ္တ” ကို သိဖို့ပါပဲ။ ဒီနေရာမှာ “အနတ္တ” ဆိုတာဟာ “ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒကို ရှောင်ကြဉ်ဖို့ အထူးလိုအပ်ပါတယ်။ ငါမရှိဘူးဆိုပြီး ဘာမှမလုပ်ဘဲ ထိုင်နေရမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ လောကီကိစ္စတွေမှာ အဓိပတိတရားလေးပါး (ဆန္ဒ၊ ဝီရိယ၊ စိတ္တ၊ ဝီမံသာ) နဲ့ ပြည့်စုံရင် မိမိလိုတာ ပြည့်ပါတယ်။ ကိုယ်လုပ်ရမယ့် တာဝန်ကို အကောင်းဆုံး လုပ်မယ်၊ ဒါပေမဲ့…

  • သေခြင်းတရား (သို့မဟုတ်) နောက်ဆုံးအချိန်အတွက် အမှန်ကန်ဆုံး ပြင်ဆင်မှု

    ခန္ဓာငါးပါး (ရုပ်၊ ဝေဒနာ၊ သညာ၊ သင်္ခါရ၊ ဝိညာဏ်) ဆိုတဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကြီး ရှိနေသရွေ့ ဘယ်သူမှ ရှောင်လွှဲလို့မရတာကတော့ သေခြင်းတရားပါပဲ။ ရုပ်နဲ့ နာမ်ဆိုတာ ဘယ်သူမှ ကြိုးဆွဲမထားတဲ့၊ အသက်လိပ်ပြာမရှိတဲ့ သဘောတရားတွေ (အနတ္တ) ဖြစ်ပေမယ့်၊ ဖြစ်စဉ်တစ်ခု အဆုံးသတ်သွားတဲ့ “သေခြင်းတရား” ဆိုတာတော့ ရှိပါတယ်။ ဒါကို မလွဲမသွေ ကြုံရမှာဖြစ်လို့၊ မသေခင် ကျန်းမာနေတုန်း အချိန်မှာကတည်းက ကြိုတင် ပြင်ဆင်ထားဖို့ အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ သေခြင်းတရားကို သောက၊ ပရိဒေဝ၊ ငိုကြွေးပူဆွေးမှုတွေနဲ့ ဖြတ်ကျော်မယ့်အစား၊ “အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ” ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိတဲ့ ဉာဏ်နဲ့ ရင်ဆိုင်နိုင်ဖို့ လိုပါတယ်။ သေပြီးရင် နောက်ဘဝ ရှိသလား? သေခြင်းတရားနဲ့ ရင်ဆိုင်ရတော့မယ်ဆိုရင် လူတွေ အကြောက်ဆုံးက…

  • ဘာသာ လား၊ သာသနာ လား

    ဗုဒ္ဓရဲ့ အဆုံးအမတွေနဲ့ ပတ်သက်လာရင် စကားလုံးအသစ်တွေ တီထွင်သုံးနှုန်းတာကို ကျနော် သိပ်သဘောမကျပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ငယ်ငယ်ကတည်းက ခံစားခဲ့ရတဲ့ အသိတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ “ဗုဒ္ဓဘာသာ” ဆိုတာဟာ တခြားဘယ်ဘာသာတရားနဲ့မှ လုံးဝကို မတူညီဘူး၊ သီးသန့်ကြီးကို ခွဲထွက်နေတယ် ဆိုတာပါပဲ။ နားမလည်နိုင်သေးတဲ့ အရွယ်၊ ဘာသာမဲ့လို ဖြစ်နေတဲ့ အချိန်မှာတောင် ဗုဒ္ဓရဲ့ အဆုံးအမကို ပစ်ပယ်တာမျိုး၊ မထေမဲ့မြင်လုပ်တာမျိုး မရှိခဲ့ဘဲ၊ ကိုယ့်ဉာဏ်မမီသေးတဲ့ ကိစ္စ၊ တကယ်သိချင်ရင် လက်တွေ့အားထုတ်မှု လိုအပ်တဲ့ ကိစ္စလို့ပဲ ခံယူခဲ့ပါတယ်။ သေချာ စဉ်းစားကြည့်တဲ့အခါ ဗုဒ္ဓအဆုံးအမဟာ တခြားဘာသာတွေနဲ့ လုံးဝ မတူရတဲ့ အဓိကအကြောင်းရင်းက “ဘာသာတရား (Religion)” မဟုတ်ဘဲ “သာသနာ (Sasana)” ဖြစ်နေလို့ပါပဲ။ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောရရင် “ဘာသာတရား” ဆိုတာ…