-
ကျနော်တို့ လူသားတွေရဲ့ အကြီးမားဆုံးသော အလွဲကြီး၊ သံသရာ တစ်လျှောက်လုံး လှည့်စားခံခဲ့ရတဲ့ အလိမ်အညာကြီး တစ်ခုရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ “မနေ့က ‘ငါ’ နဲ့ ဒီနေ့ ‘ငါ’ ဟာ အတူတူပဲ။ ငယ်ငယ်က ‘ငါ’ နဲ့ အခု ကြီးလာတဲ့ ‘ငါ’ ဟာ တစ်ယောက်တည်းပဲ” လို့ ထင်မှတ်ထားတဲ့ အထင်မှားကြီးပါပဲ။ ဒီအထင်မှားကို တရားသဘောအရ “နိစ္စသညာ” (အမြဲတမ်း ခိုင်မြဲနေတယ်လို့ မှတ်ယူထားတဲ့ အမှတ်လွဲကြီး) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဒီ နိစ္စသညာ ရှိနေသရွေ့ “ငါ” ဆိုတဲ့ အတ္တ (Ego) က ခိုင်မာနေမှာဖြစ်ပြီး၊ အဲဒီ “ငါ” အတွက် လိုချင်တပ်မက်မှုတွေ၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေ၊ ဒေါသတွေ၊ မာနတွေက ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်နေမှာပါ။…
-
ဝိပဿနာ အားထုတ်တယ်ဆိုတာ တန်ခိုးတွေရဖို့၊ ဒါမှမဟုတ် ထူးဆန်းတဲ့ အလင်းရောင်တွေ မြင်ဖို့ လုပ်နေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ့်သန္တာန်မှာ ကပ်ငြိနေတဲ့ “ငါ” ဆိုတဲ့ အမြင်မှား (Ditthi) ကို ခွာချတဲ့ အလုပ်ပါ။ ကျွန်တော်တို့က ထိုင်ရင် “ငါ ထိုင်တယ်”၊ ရှူရင် “ငါ ရှူတယ်” လို့ အလိုလို ယူဆထားကြတယ်။ သေချာကြည့်ရင် ခန္ဓာကိုယ်ကြီးက သူ့သဘောနဲ့သူ လှုပ်ရှားနေတာ၊ လေက သူ့သဘောနဲ့သူ ဝင်ထွက်နေတာပါ။ “ငါ” ဆိုတာ ကြားထဲကနေ ဝင်ပြီး ပိုင်ရှင်လုပ်နေတာ သက်သက်ပါပဲ။ မိတ်ဆွေအနေနဲ့ “ငါ” အကောင်အထည် မရှိဘူးဆိုတာကို မျက်မြင်ကိုယ်တွေ့ သိဖို့ လိုပါတယ်။ ဒီနေ့ ဘာပဲလုပ်လုပ်၊ အဲဒီလုပ်ရပ်တွေမှာ “ငါ” တကယ် ပါနေသလား၊ သဘာဝတရား…
-
ဝိပဿနာ တရားအားထုတ်တဲ့ နေရာမှာ အရေးအကြီးဆုံး အုတ်မြစ် နှစ်ခုကတော့ “နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်” (ရုပ်နဲ့နာမ်ကို ကွဲကွဲပြားပြား သိတဲ့ဉာဏ်) နဲ့ “ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်” (အကြောင်းအကျိုးကို သိမ်းဆည်းနိုင်တဲ့ဉာဏ်) တို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ် ရလာပြီဆိုရင် “ငါ၊ သူတပါး၊ ယောကျ်ား၊ မိန်းမ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ ဆိုတာ တကယ်တော့ မရှိပါလား။ အကောင်အထည်ရှိတဲ့ ရုပ် နဲ့ အာရုံကိုသိတဲ့ နာမ် သက်သက်ပါလား” ဆိုတာကို ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် သဘောပေါက်သွားတဲ့အတွက် ‘ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ’ (အမြင်စင်ကြယ်ခြင်း) ဖြစ်သွားပါတယ်။ ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ် ရလာတဲ့အခါမှာတော့ ဒီရုပ်နာမ်ယန္တရားကြီးကို ဘယ်ဖန်ဆင်းရှင်ကမှ ဖန်ဆင်းထားတာ မဟုတ်ဘဲ၊ ကိုယ်ပြုခဲ့တဲ့ အကြောင်းတရားတွေကြောင့်သာ ဒီအကျိုးတရားတွေ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်နေတာပါလား လို့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိမြင်လာပါတယ်။ ဒီဉာဏ်နှစ်ပါးအကြောင်းကို အရင်စာတွေမှာ…
-
ဝိပဿနာအားထုတ်ကြသည့် ယောဂီများအနေဖြင့် ခန္ဓာဖွဲ့စည်းပုံနှင့် တရားသဘောများကို ကွဲကွဲပြားပြား သိမြင်နားလည်ထားရန် အလွန်ပင် အရေးကြီးလှပါသည်။ အထူးသဖြင့် ဦးမောင်မောင် (ပျဉ်းမနား) ၏ အယူအဆများတွင် တွေ့ရတတ်သည့် “ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာကို မရှုရဘူး၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာကို ရှုရမယ်” ဆိုသော ဟောပြောချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ အမှန်တကယ် လက်တွေ့ရှုမှတ်ရမည့် သဘောတရားများကို ရှင်းလင်းတင်ပြအပ်ပါသည်။ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ၏ သဘောမှန် ဦးမောင်မောင်တို့၏ အဆိုအရ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာကို မရှုဘဲ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာကို ရှုရမည်ဆိုခြင်းမှာ စကားလုံး အသုံးအနှုန်းအရ မမှားသော်လည်း၊ ဆိုလိုရင်း သဘောတရားမှာ လွဲချော်နေပါသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် “ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ” ဆိုသည်မှာ ဥပါဒါန်၏ အာရုံဖြစ်သော ခန္ဓာငါးပါး (စိတ်၊ စေတသိက်၊ ရုပ်) ကိုပင် ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ ဥပါဒါန် (စွဲလမ်းမှု) ရှိနေသေးသူ…
-
ဗုဒ္ဓရဲ့ အဆုံးအမကို လေ့လာလိုသူတွေ၊ တရားအားထုတ်တာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သေသေချာချာ မသိသေးသူတွေ၊ အထူးသဖြင့် “အနတ္တဝါဒ” ဆိုတဲ့ အနှစ်သာရကို နားလည်ချင်သူတွေအတွက် ရည်ရွယ်ပြီး ဒီစာကို ရေးသားရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ကျနော့်ရဲ့ ခရီးစဉ်ကတော့ ရိုးရှင်းပါတယ်။ ဘာသာတရား၊ အမှန်တရား၊ လောကနဲ့ လောကအလွန်ဆိုတာ ဘာလဲဆိုတာကို သိချင်ခဲ့တယ်။ ထွက်မြောက်ရာလမ်း ရှိတယ်လို့ ကြားရတဲ့အတွက် ကိုယ်တိုင် လွတ်မြောက်အောင် ဗုဒ္ဓအဆုံးအမကို လေ့လာကျင့်သုံးခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကျနော်ဟာ မိရိုးဖလာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေလိုမျိုး ဘုရားပေါ်မှာ မျက်စိမှိတ်ပြီး ယုံကြည်လေးစားစွာနဲ့ ကျင့်သုံးခဲ့သူတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ကံကောင်းတာက ဗုဒ္ဓရဲ့ အဆုံးအမမှာ အဲဒီလို မျက်စိမှိတ် ယုံကြည်မှု (Blind Faith) က အဓိကမကျဘဲ၊ ခန္ဓာဉာဏ်ရောက် “အမှန်သိမြင်မှု (ပညာ)” ကသာ…
-
တနင်္ဂနွေနေ့လို အားလပ်ရက်တွေ ရောက်ပြီဆိုရင် ကျနော်တို့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ဘုရားသွား၊ တရားနာ၊ တံမြက်လှည်း၊ ဆွမ်းလောင်း၊ ဥပုသ်စောင့် စတဲ့ ကုသိုလ်ကောင်းမှုတွေ ပြုလုပ်ကြတဲ့ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာတွေကို အများအပြား တွေ့မြင်ရပါတယ်။ တစ်ပတ်လုံး အလုပ်တွေ ပင်ပန်းသမျှ၊ စိတ်ရှုပ်ထွေးသမျှတွေကို အားလပ်ရက်လေးမှာ ကုသိုလ်လုပ်ရင်း စိတ်အေးချမ်းမှု ရှာကြတာဟာ အင်မတန် ကောင်းမွန်တဲ့ အလေ့အကျင့် တစ်ခုပါ။ ဒါပေမဲ့ ဒီနေရာမှာ အလွန် အရေးကြီးတဲ့၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်လည် ဆန်းစစ်ရမယ့် မေးခွန်းတစ်ခု ရှိလာပါတယ်။ အဲဒါကတော့ “ကျနော်တို့ အားလပ်ရက်တိုင်း ပုံမှန် လုပ်နေကြတဲ့ ဒီကုသိုလ်တွေဟာ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ တကယ် လွတ်မြောက်စေမယ့် ကုသိုလ်တွေလား၊ ဒါမှမဟုတ် သံသရာထဲမှာပဲ ထပ်ပြီး လည်ပတ်နေအောင် ချည်နှောင်ထားမယ့် ကုသိုလ်တွေလား” ဆိုတာပါပဲ။…
-
ဝိပဿနာ အားထုတ်နေကြသူများ ခင်ဗျာ… ဒီနေ့တော့ သံသရာလည်ရခြင်းရဲ့ သဘောတရားကို လောဂျစ်ကျကျလေး စဉ်းစားကြည့်ကြရအောင်ပါ။ လူအများစုဟာ ကိုယ်သေရင် အပါယ်ကျဖို့ပဲ များတယ်ဆိုတာကို ယုံလေ့မရှိကြပါဘူး။ ဒီလိုမယုံတာဟာ အပြစ်ပြောစရာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ အကြောင်းရင်းက မျက်စိနဲ့ တိုက်ရိုက် မမြင်ရတာက တစ်ကြောင်း၊ ဘုန်းကြီးတွေရဲ့ ဟောပြောချက်တွေကြောင့်က တစ်ကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။ “ဒီအလှူလုပ်ရင် အပါယ်တံခါးပိတ်တယ်၊ ဒီသီလလေး စောင့်လိုက်ရင် ဘယ်နှစ်ဘဝတော့ အပါယ်လွတ်တယ်၊ နတ်ပြည်တက်မယ်” စသဖြင့် အလွယ်တကူ သက်သာရာရစေမယ့် စကားတွေကို ဟောလေ့ရှိကြပါတယ်။ ဒါ့အပြင် သေတဲ့အခါ ယမမင်းဆီရောက်ရင် ယမမင်းက ကိုယ်လုပ်ခဲ့တဲ့ ကုသိုလ်တွေကို သတိပေးပြီး နတ်ပြည်ပို့ပေးမယ် ဆိုတာမျိုးတွေ၊ အလောင်းကောင်ဖြစ်သွားရင်တောင် ဘုန်းကြီးက သရဏဂုံတင်ပေးလိုက်ရင် အဲဒီအကျိုးကြောင့် သုဂတိရောက်မယ် ဆိုတာမျိုးတွေကို ယုံကြည်နေကြလို့ပါ။ တကယ်တော့ ဘုရားရှင်ဟောခဲ့တဲ့…
-
တနင်္ဂနွေနေ့ မနက် ၁၀ နာရီလောက်ဆိုတာ မိသားစုတွေ အစုံအလင်ရှိနေတတ်ပြီး၊ လက်ဖက်ရည်သောက်၊ မုန့်စားရင်း စကားစမြည် ပြောဖြစ်ကြတဲ့ အချိန်လေးပါ။ အပေါ်ယံကြည့်ရင်တော့ အင်မတန် အေးချမ်းသာယာတဲ့ အချိန်လေးလို့ ထင်ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ စကားဝိုင်းလေးထဲမှာ လူမှုရေးအကြောင်း၊ စီးပွားရေးအကြောင်း ဒါမှမဟုတ် အိမ်တွင်းရေး ကိစ္စလေးတစ်ခုခုကို စတင် ဆွေးနွေးငြင်းခုံမိပြီ ဆိုပါစို့။ ကိုယ့်အမြင်နဲ့ မတူတာ၊ ကိုယ်နဲ့ သဘောထား မတိုက်ဆိုင်တာလေး တစ်ခု ကြားလိုက်ရတာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက် ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ ဘာဖြစ်သွားသလဲဆိုတာ သတိထားကြည့်ဖူးပါသလား။ ချက်ချင်းပဲ “ငါပြောတာက ပိုမှန်တယ်”၊ “ငါ့အကြံဉာဏ်ကို သူတို့ လက်မခံဘူး”၊ “ငါ့ကို အရာမသွင်းဘူး” ဆိုတဲ့ “ငါ” က အလိုလို ခေါင်းထောင်ထလာပါတော့တယ်။ အဲဒီ “ငါ” ဆိုတဲ့ အစွဲလေး…
-
“သက္ကာယဒိဋ္ဌိ” ဆိုတာ တကယ်တမ်း ထင်ရှားရှိနေတဲ့ ခန္ဓာငါးပါး အစုအဝေးကြီးအပေါ်မှာ “ငါပဲ၊ သူပဲ၊ ငါ့ဟာပဲ” လို့ မှားယွင်းစွာ ဆုပ်ကိုင်ထားတဲ့ အထင်မှားမှုကြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ပိုပြီး တိတိကျကျ ပြောရရင် ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီးအပေါ်မှာ အမည်နာမတွေ တပ်ပြီး၊ အဲဒီအမည်နာမတွေကို အမှန်တကယ် ရှိတယ်လို့ ထင်နေသမျှ အားလုံးဟာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိချည်းပါပဲ။ ဒီ သက္ကာယဒိဋ္ဌိဟာ အယူမှား (ဒိဋ္ဌိ) ၆၂ ပါးလုံးရဲ့ ရေသောက်မြစ်ကြီး ဖြစ်သလို၊ ဒီအထင်မှားမှု ပြုတ်ကျသွားတာနဲ့ ယုံမှားသံသယဖြစ်ခြင်း (ဝိစိကိစ္ဆာ) ပါ အလိုလို ကွာကျသွားပါတယ်။ ဒီလို အမြစ်ပြတ် ခွာချနိုင်ဖို့အတွက် စာဖတ်၊ တရားနာရုံ သညာသိ (မှတ်သားမှု) သက်သက်နဲ့ မရဘဲ၊ ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်းသိမြင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် သက္ကာယဒိဋ္ဌိကို…
-
မြန်မာ့လူဘောင်မှာ ဘုရားဆုပန်တယ်၊ ဆုကြီးပန်တယ် ဆိုတာကို အလွန်မြင့်မြတ်တဲ့ လုပ်ရပ်တစ်ခုအနေနဲ့ အထင်ကြီး လေးစားတတ်ကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီကိစ္စကို တကယ့် ဗုဒ္ဓရဲ့ တရားစစ်တရားမှန် မြင်ကွင်းကနေ သေသေချာချာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကြည့်ဖို့ လိုပါတယ်။ ပထမဆုံး သိထားရမယ့် အရေးကြီးဆုံးအချက်က ဘုရားဆုပန်တဲ့ အချိန်မှာ ဘုရားအလောင်းဟာ “ပုထုဇဉ်” သက်သက်သာ ဖြစ်တယ် ဆိုတာပါပဲ။ ပုထုဇဉ်ဖြစ်တဲ့အတွက် သူ့သန္တာန်မှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ စိတ်တွေဟာ အရိယာတွေလို ကိလေသာကင်းစင်နေတဲ့ စိတ်မျိုး လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ မာန နှင့် ဒိဋ္ဌိ၏ သိမ်မွေ့သော လှည့်စားမှု ဘုရားဆုပန်တယ်ဆိုတဲ့ ဖြစ်စဉ်ကို အရိယာအမြင်နဲ့ ကြည့်မယ်ဆိုရင် “ငါကဲ့သို့သော ယောက်ျားကောင်း ရှိလျက်နဲ့ သတ္တဝါတွေ ဒုက္ခမရောက်စေရဘူး” ဆိုတဲ့ အတွေးကနေ မြစ်ဖျားခံတာပါ။ ဒီနေရာမှာ “ငါ”…