-
ကျနော်တို့ မြန်မာလူမျိုးတွေဟာ အင်မတန် ရက်ရောကြပါတယ်။ ဘုရားတည်၊ ကျောင်းဆောက်၊ ကထိန်ခင်း၊ ဆွမ်းလောင်း၊ လမ်းတံတားလှူ စတဲ့ အလှူအတန်းတွေဆိုရင် ဘယ်နိုင်ငံက လူမျိုးတွေနဲ့မှ မတူအောင် သဒ္ဒါတရား ထက်သန်ကြတယ်။ တစ်နှစ်ပတ်လုံး အလှူရေစက် လက်နဲ့မကွာ လုပ်နေကြတဲ့ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာတွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ဒီလောက်တောင် အလှူရေစက် လက်နဲ့မကွာ လုပ်နေကြပါလျက်နဲ့၊ ကျနော်တို့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ၊ ကျနော်တို့ နိုင်ငံမှာ ဘာလို့ အရိယာ ပုဂ္ဂိုလ်တွေ (အထူးသဖြင့် သောတာပန်တွေ) ပေါများ မနေရတာလဲ။ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ လွတ်မြောက်သွားတဲ့သူတွေ ဘာလို့ ရှားပါးနေရတာလဲ။ ဒီမေးခွန်းဟာ အင်မတန် စဉ်းစားစရာ ကောင်းသလို၊ အဖြေကလည်း ရှင်းပါတယ်။ ဒါန (အလှူအတန်း) လုပ်တာကို…
-
မနက်အိပ်ရာနိုးလို့ မျက်စိဖွင့်လိုက်တာနဲ့ မြင်စရာတွေ ပေါ်လာတယ်။ နားထဲမှာလည်း အသံတွေ ကြားလာရတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ ကျွန်တော်တို့ စိတ်က “ငါ မြင်တယ်၊ ငါ ကြားတယ်” လို့ အလိုလို ဆုံးဖြတ်လိုက်ပါတယ်။ တကယ်တမ်း သေချာစောင့်ကြည့်ရင် မြင်တာက “ငါ” မဟုတ်ပါဘူး။ မျက်စိဆိုတဲ့ အကြည်ဓာတ်နဲ့ အပြင်က အဆင်း သွားတိုက်မိလို့ “မြင်သိစိတ်” လေး ပေါ်လာတာပါ။ ကင်မရာတစ်လုံးက ဓာတ်ပုံရိုက်လိုက်သလိုမျိုး အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ သဘာဝဖြစ်စဉ် သက်သက်ပါပဲ။ အဲဒီလို အလိုလို ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ သဘောတရားကို “ငါ့မျက်စိ၊ ငါ့အာရုံ” လို့ သွားသိမ်းပိုက်တာဟာ အမြင်မှား (ဒိဋ္ဌိ) ပါပဲ။ သောတာပတ္တိမဂ် ဆိုတာ အဲဒီလို ထင်ယောင်ထင်မှား ဖြစ်နေတာကို အရှိကို အရှိအတိုင်း မြင်ပြီး…
-
“ဖြစ်တည်မှုပဓာနဝါဒ (Existentialism)” ဆိုတာကို တော်တော်များများ ကြားဖူးကြပါလိမ့်မယ်။ “လူသားတစ်ယောက်ရဲ့ ဖြစ်တည်မှုကသာ အဓိကပဲ၊ ဘယ်အရာကမှ လွှမ်းမိုးမထားဘူး၊ လူသားရဲ့ ဖြစ်တည်မှုကနေပဲ အမှန်တရားကို ရှာဖွေရမယ်” ဆိုပြီး ဘာသာတရားတွေကို ငြင်းပယ်လေ့ရှိတဲ့ ဝါဒပါ။ အမှန်တရားကို ဘောင်ခတ်မထားဘဲ လွတ်လွတ်လပ်လပ် ရှာဖွေချင်သူတွေအတွက်တော့ သဘောကျစရာပါပဲ။ ဒါပေမယ့် လက်တွေ့မှာ ဒီဝါဒရဲ့ အကြီးမားဆုံး အားနည်းချက်က “ဒါဆို ဘယ်အရာက တကယ့် အမှန်တရားလဲ” ဆိုတာကို တိတိကျကျ မဖြေရှင်းနိုင်ပါဘူး။ နောက်ထပ် ပိုဆိုးတာက လွတ်မြောက်ရာ အမှန်တရားကို ဟောပြနေတဲ့ ဗုဒ္ဓအဆုံးအမနဲ့ ကြုံကြိုက်နေလျက်သားနဲ့ မျက်လုံးမှိတ် ငြင်းပယ်လိုက်တဲ့အတွက် လွဲချော်နစ်နာသွားရခြင်းပါပဲ။ လောကကြီးရဲ့ အမှန်တရားကို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်နဲ့ အကူအညီမဲ့ ရှာဖွေနိုင်သူဆိုလို့ ဘုရားရှင် နဲ့ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ တွေပဲ ရှိပါတယ်။…
-
တချို့က ဗုဒ္ဓအဆုံးအမကို လူသားကိုးကွယ်တဲ့ဝါဒ၊ ရုပ်တုဆင်းတုကိုးကွယ်တဲ့ဝါဒ၊ အုတ်ပုံကိုးကွယ်တဲ့ဝါဒလို့ အမျိုးမျိုး သမုတ်တတ်ကြ၊ အသားယူ ပြောဆိုတတ်ကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သေချာနက်နက်နဲနဲ လေ့လာကြည့်ရင် ဒီအဆုံးအမဟာ “ဘာသာတရား (Religion)” ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်အောက်မှာ ထည့်သွင်းဖို့ မသင့်တော်လောက်အောင် ကွဲထွက်နေတာကို တွေ့ရပါမယ်။ တကယ်တမ်း ကျွန်တော်တို့ ခိုလှုံရာ၊ လဲလျောင်းရာ၊ ကိုးကွယ်ရာအစစ်ဟာ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ မဟုတ်ပါဘူး။ သံသရာမှ လွတ်မြောက်ကြောင်း “ပညာ” သက်သက်ကိုသာ ကိုးကွယ်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဗုဒ္ဓသာသနာလို့ အမည်တွင်နေတဲ့ ဒီအဆုံးအမမှာ ငါ၊ သူတစ်ပါး၊ ယောက်ျား၊ မိန်းမ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ ဆိုတာ တကယ်တမ်း မရှိတဲ့အတွက်၊ ကိုးကွယ်စရာ သတ္တဝါဆိုတာ လုံးဝ မရှိပါဘူး။ ပညာကိန်းတဲ့ ရုပ်နာမ်ဖြစ်စဉ်ကိုသာ ကိုးကွယ်ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ သရဏဂုံသုံးပါးကို…
-
ကျနော်တို့ ပတ်ဝန်းကျင်က ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ အများစုဆီကနေ အမြဲလိုလို ကြားနေရတဲ့ ဆင်ခြေတစ်ခု ရှိပါတယ်။“ကျနော်တို့က လူဝတ်ကြောင်တွေလေ၊ ရုံးအလုပ်တွေ၊ စီးပွားရေးတွေ၊ မိသားစု ကိစ္စတွေနဲ့ အရမ်း အလုပ်ရှုပ်တယ်။ တရားထိုင်ဖို့ အချိန်မှ မရှိတာ၊ ဘယ်လိုလုပ် သောတာပန် တည်နိုင်မှာလဲ” ဆိုတဲ့ စကားပါပဲ။ ဒီစကားဟာ သာမန်နားထောင်ရင် ယုတ္တိရှိသယောင်ယောင် ထင်ရပေမယ့်၊ တကယ်တမ်းကျတော့ “မောဟ” (အမှန်တရားကို မသိမှု) ဖုံးလွှမ်းနေတဲ့ အကြီးမားဆုံး အလွဲကြီး တစ်ခုပါ။ တရားဆိုတာကို “တိတ်ဆိတ်တဲ့ အခန်းထဲမှာ ခြေပိုက်ခွေထိုင်ပြီး မျက်စိမှိတ်ထားမှ တရား” လို့ ပုံသေကားကျ မှတ်ထားတဲ့ အခွံသက်သက် အယူအဆကြောင့် ဒီလိုတွေးမိသွားကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျနော်ရေးတဲ့ စာတွေ၊ ဆွေးနွေးတဲ့ အကြောင်းအရာတွေရဲ့ ရည်မှန်းချက်ကတော့ လူ၊…
-
မဟာဝါပါဠိတော်လာ ဆုတ်ယုတ်ကြောင်းတရား မြတ်စွာဘုရားရှင်ဟာ မဟာဝါပါဠိတော်မှာ ရဟန်းတို့အတွက် မဆုတ်ယုတ်ကြောင်းတရား (အပရိဟာနိယတရား ၇-ပါး) ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအထဲမှာ အင်မတန် အရေးကြီးတဲ့ အချက်တစ်ခုကတော့ ‘မြတ်စွာဘုရား မပညတ်ခဲ့တာကို အသစ်မပညတ်ခြင်း၊ မြတ်စွာဘုရား ပညတ်ခဲ့ပြီးသားကို မပယ်ဖျက်ခြင်း’ ဆိုတဲ့ အချက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစကားတော်အတိုင်း လိုက်နာနေသရွေ့ ရဟန်းတွေ ကြီးပွားတိုးတက်ခြင်းသာ ရှိမယ်၊ ဆုတ်ယုတ်ခြင်း မရှိနိုင်ဘူးလို့ ဘုရားရှင် အတိအလင်း မိန့်မှာခဲ့တာပါ။ ဒါကို ပြောင်းပြန်လှန်ပြီး ကြည့်လိုက်ရင် မြတ်စွာဘုရား မပညတ်ခဲ့တာတွေကို ကိုယ့်သဘောနဲ့ကိုယ် အသစ်တီထွင်ပြီး ပညတ်လာမယ်ဆိုရင်၊ ဒါဟာ ရဟန်းတို့ရဲ့ တိုက်ရိုက် ဆုတ်ယုတ်ကြောင်း၊ သာသနာတော် ဆုတ်ယုတ်ကြောင်း အစစ်အမှန်ပါပဲ။ ယနေ့ခေတ် သာသနာတော်မှာ တရားအားထုတ်ပြီး ခန္ဓာဉာဏ်ရောက်ဖို့ထက် အခြားသော အပိုအမောက်တွေ၊ အယူအဆအမှားတွေ…
-
စနေ၊ တနင်္ဂနွေ ပိတ်ရက် မနက် ၁၀ နာရီလောက်ဆိုတာ အလုပ်ပူပင်သောကတွေကနေ ခဏကင်းကွာပြီး အိမ်မှာ သက်တောင့်သက်သာလေး နားနေရတဲ့ အချိန်ပါ။ ကော်ဖီလေး တစ်ခွက်သောက်၊ ကိုယ်ဝါသနာပါတာလေး လုပ်ရင်း စိတ်ထဲမှာ ပေါ့ပါးပြီး အေးချမ်းနေတတ်ပါတယ်။ အဲဒီလို အေးချမ်းပြီး ပျော်နေတဲ့အချိန်မှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် သတိလေးကပ်ပြီး ပြန်ကြည့်ဖူးပါသလား။ ကျွန်တော်တို့ အများစုက အဲဒီခံစားချက်ကို “ငါ ပျော်နေတယ်၊ ငါ အေးချမ်းနေတယ်” ဆိုပြီး အလိုအလျောက် ပိုင်ရှင် ဝင်လုပ်လိုက်ကြပါတယ်။ ဒီ “ငါ ပျော်တယ်” ဆိုတဲ့ အတွေးလေး ဝင်လာတာနဲ့ ပြဿနာက စပါတော့တယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ “ငါ ပျော်တယ်” လို့ ထင်လိုက်တဲ့အတွက် အဲဒီပျော်ရွှင်မှုကို အမြဲတမ်း ပိုင်ဆိုင်ထားချင်တဲ့ လောဘ (တဏှာ) ကပ်ပါလာလို့ပါပဲ။…
-
မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို တစ်ခါက “အရှင်ဘုရား၊ တရားတော်တွေက များပြား နက်နဲလွန်းလှပါတယ်။ သံသရာကနေ လွတ်မြောက်ဖို့၊ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုဖို့ အနည်းဆုံး ဘယ်လောက်အထိ သိဖို့ လိုပါသလဲ” လို့ မေးလျှောက်တဲ့အခါ၊ ဘုရားရှင်က “အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ ကို သိမြင် ဆင်ခြင်နိုင်ရင် ရပါပြီ” လို့ ဖြေကြားတော်မူခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့လို့ “ငါတို့က အဘိဓမ္မာတွေ မသင်ရသေးလို့၊ ရုပ်နာမ်အကြောင်း အကုန်အစင် မသိသေးလို့ တရားမရနိုင်သေးပါဘူး” ဆိုပြီး လက်မလျှော့လိုက်ပါနဲ့။ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ စကားတော်ကို အားပြုပြီး လက္ခဏာရေးသုံးပါး ဖြစ်တဲ့ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တကိုသာ သေသေချာချာ သဘောပေါက်အောင် ကြိုးစားကြည့်ကြရအောင်။ ဒီသုံးပါးကို အပြည့်အစုံ ပြောရရင်- ၁။ သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ (ပြုပြင်ဖန်တီးထားတဲ့…
-
တစ်နေကုန် အလုပ်တွေလုပ်၊ ပင်ပန်းလာခဲ့ပြီးတဲ့နောက် ညနေစောင်း အချိန်လေးမှာ လသာဆောင်ထွက်ထိုင်တာဖြစ်ဖြစ်၊ လမ်းလျှောက်ထွက်တာဖြစ်ဖြစ် လုပ်လေ့ရှိကြပါတယ်။ ညနေခင်း လေအေးအေးလေး တိုက်ခတ်သွားတဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်ရော စိတ်ပါ ပေါ့ပါးသွားပြီး “ဟာ… အေးချမ်းလိုက်တာ၊ ငါ အနားယူနေတယ်၊ ငါ သက်တောင့်သက်သာ ဖြစ်နေပြီ” လို့ စိတ်ထဲကနေ အလိုလို တွေးမိတတ်ပါတယ်။ ဒီလိုတွေးတာ သဘာဝကျပေမယ့်၊ ဝိပဿနာရှုထောင့် (အရှိကို အရှိအတိုင်း ကြည့်တဲ့ ရှုထောင့်) ကနေ သေချာပြန်ဆန်းစစ်ကြည့်ရင် အဲဒီမှာ “ငါ” ဆိုတာ ဘယ်နေရာမှ မပါပါဘူး။ တကယ်တမ်းဖြစ်ပျက်နေတာက လေအေးလေးနဲ့ ခန္ဓာကိုယ် ထိတွေ့သွားတဲ့ ရုပ်တရားရယ်၊ အေးတယ်၊ ပေါ့ပါးတယ်၊ သက်တောင့်သက်သာဖြစ်တယ်လို့ သိလိုက်၊ ခံစားလိုက်တဲ့ နာမ်တရားရယ်… ဒီ ရုပ်နဲ့ နာမ် နှစ်ပါးရဲ့ အလုပ်လုပ်နေမှု…
-
ကျနော်တို့ နေ့စဉ်ဖြတ်သန်းနေရတဲ့ ဘဝမှာ အလုပ်ခွင်မှာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ အိမ်မှာ မိသားစုနဲ့ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ လမ်းမှာ ကားပိတ်လို့ပဲဖြစ်ဖြစ် ကိုယ့်စိတ်တိုင်းမကျစရာတွေ၊ အလိုမကျစရာတွေနဲ့ ကြုံတွေ့ရတဲ့အခါ “ဒေါသ” ဆိုတာ မလွဲမသွေ ပေါ်လာတတ်စမြဲပါ။ အဲဒီလို ဒေါသထွက်လာတဲ့အခါ လူတော်တော်များများက လမ်းကြောင်း နှစ်ခုထဲက တစ်ခုခုကို ရွေးချယ်တတ်ကြတယ်။ ပထမလမ်းကတော့ “ပေါက်ကွဲပစ်လိုက်တာ” ပါပဲ။ ဒေါသနောက်ကို လိုက်ပါစီးမျောပြီး အော်ဟစ်ဆဲဆိုမယ်၊ ရန်ဖြစ်မယ်။ ဒါဟာ ဒေါသရဲ့ ကျေးကျွန် ဖြစ်သွားတာပါပဲ။ ဒုတိယလမ်းကတော့ “ဖိနှိပ်ထားတာ” ပါ။ “ငါက တရားအားထုတ်နေတဲ့သူ၊ ငါ ဒေါသ မထွက်ရဘူး”၊ “လူကြီးသူမ ရှေ့မှာ မို့လို့ အောင့်အည်းသည်းခံရမယ်” ဆိုပြီး စိတ်ထဲမှာ လောင်ကျွမ်းနေတဲ့ မီးကို အတင်း ဖုံးဖိထားလိုက်တာပါ။ တကယ်တော့ ပေါက်ကွဲတာရော၊ ဖိနှိပ်တာရော နှစ်ခုစလုံးဟာ…