-
လောကမှာ အန္တရာယ်အကြီးဆုံးအရာတွေထဲက တစ်ခုကို ပြပါဆိုရင် မျက်စိကန်းနေသူက အခြားမျက်စိကန်းနေသူတွေကို လမ်းပြနေခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ သာမန် ခရီးသွားနေတဲ့ လမ်းကြောင်းမှာ လမ်းမှားသွားရင် အချိန်ကုန် လူပန်းဖြစ်ရုံပဲ ရှိပေမယ့်၊ သံသရာ လွတ်မြောက်ရေး ခရီးစဉ်မှာ လမ်းပြမှားယွင်းသွားရင်တော့ ဘဝပေါင်းများစွာ အမှောင်ကျသွားနိုင်ပါတယ်။ ဒီနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ထေရဝါဒ ရဟန်းလောကကို သေသေချာချာ စောင့်ကြည့်လေ့လာကြည့်မယ်ဆိုရင် ဒီလို ကိုယ်တိုင် မျက်စိကန်းနေလျက်နဲ့ လမ်းပြလုပ်နေကြတဲ့ ရင်လေးဖွယ် ပြကွင်းပြကွက်တွေကို အထင်အရှား တွေ့မြင်နေရပါတယ်။စာအုပ်ထဲက တရားနှင့် လက်တွေ့တရားယနေ့ခေတ်မှာ တရားဟော ဓမ္မကထိကဆိုပြီး နာမည်ကြီးနေတဲ့ ရဟန်းအများစုကို ကြည့်လိုက်ပါ။ သူတို့ ဟောပြောနေတဲ့ တရားတွေဟာ ဘယ်ကလာသလဲ။ စာအုပ်စာပေ ကျမ်းဂန်တွေထဲကနေ အလွတ်ကျက်မှတ်ထားတဲ့ သီအိုရီတွေ၊ မှတ်ဉာဏ်တွေသက်သက်သာ ဖြစ်နေတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား ဟောကြားခဲ့တဲ့…
-
ကျနော်တို့ ‘အနတ္တ’ (Non-Self / Not-Controlled) လို့ ပြောလိုက်ရင် လူတချို့က ချက်ချင်းဆိုသလို အဆိုးမြင်တဲ့ အတွေးတွေ ဝင်လာတတ်ကြတယ်။“‘ငါ မရှိဘူး’ လို့ ပြောရင် ဘယ်သူက ကြိုးစားမှာလဲ?”“‘အစိုးမရဘူး’ လို့ ပြောရင် ဘာမှ တာဝန်ယူစရာ မလိုတော့ဘူးပေါ့?”“ဒါဆို ဘာမှ ကြိုးစားစရာ မလိုတော့ဘဲ၊ သူ့အလိုလို ဖြစ်ချင်တာ ဖြစ်နေမှာပေါ့?”ဒီလို တွေးခေါ်မှုတွေဟာ ‘အနတ္တ’ ရဲ့ သဘောတရားကို အင်မတန် လွဲမှားစွာ ကောက်ယူထားတာ ဖြစ်သလို၊ ဒီအယူမှားကပဲ လူတွေကို တရားစစ် တရားမှန်နဲ့ ဝေးစေပြီး၊ ‘မောဟ’ ဆိုတဲ့ အမှောင်ထုထဲမှာ ပိုပြီး နစ်မွန်းသွားစေပါတယ်။ ကျနော်ကတော့ ဒီနေ့ ဤအယူမှားကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ရိုက်ချိုးပြီး၊ ‘အနတ္တ’ အမြင်ဟာ ဘာမှ မလုပ်ဘဲ…
-
တရားအားထုတ်တယ်ဆိုတာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အတင်းပြုပြင်ပြီး ငြိမ်နေအောင် လုပ်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ လက်ရှိဖြစ်နေတာကို အရှိအတိုင်း (ယထာဘူတကျအောင်) မြင်အောင်ကြည့်တာပါ။ခေါင်းကိုက်ရင် “ငါ ကိုက်တယ်” လို့ မယူဘဲ “နာကျင်တဲ့ သဘောလေး ဖြစ်ပေါ်နေတယ်” လို့ပဲ ကြည့်ပါ။ စိတ်ညစ်စရာ ပေါ်လာရင်လည်း “ငါ ညစ်တယ်” လို့ မသိမ်းပိုက်ဘဲ စောင့်ကြည့်လိုက်ပါ။သိမ်းပိုက်မှုကင်းကင်းနဲ့ ကြည့်တတ်ရင် ဘယ်အရာမှ ကြာကြာမခံဘဲ ဖြတ်ကနဲ ပျက်ကျသွားတာကို ကိုယ်တိုင် မြင်လာပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီလို မျက်မြင်ကိုယ်တွေ့ သိတာကမှ တကယ့် အသိစစ်ပါ။ စာဖတ်ပြီး သိတာထက် လက်တွေ့မြင်တာကသာ လွတ်မြောက်မှုကို ပေးတာပါ။ဒီနေ့ ဘာခံစားချက်ပဲ ပေါ်လာပေါ်လာ ပိုင်ရှင်မလုပ်ဘဲ ဘေးကနေ အသာလေးပဲ ကြည့်နေပေးပါ။ဒီနေ့အတွက် အမေး- ခန္ဓာမှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ခံစားချက်တွေကို ပိုင်ရှင်မပါဘဲ သက်သက်လေး…
-
ဝိပဿနာလမ်းကြောင်းပေါ်ကို စတင်လျှောက်လှမ်းပြီ ဆိုတာနဲ့ မဖြစ်မနေ အရင်ဆုံး ဖြတ်သန်းရမယ့် တံခါးပေါက် နှစ်ခုရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ ရုပ်နဲ့ နာမ်ကို ကွဲကွဲပြားပြား သိတဲ့ဉာဏ်ရယ်၊ အရာရာဟာ အကြောင်းရှိလို့ အကျိုးဖြစ်လာတယ်လို့ ဆက်စပ်မြင်တဲ့ ဉာဏ်ရယ်ပါပဲ။ ဒီဉာဏ်နှစ်ခုဟာ အခြေခံအကျဆုံး ဖြစ်ပေမယ့်၊ ဒီအခြေခံ မခိုင်ရင် နောက်ပိုင်း ဘာတွေပဲ ဆက်အားထုတ် အားထုတ် အကုန်ယိုင်လဲသွားတတ်ပါတယ်။ ပါဠိစာပေတွေ၊ သီအိုရီတွေ ခဏဘေးဖယ်ထားပြီး လက်တွေ့ဘဝမှာ ဒါတွေကို ဘယ်လို တည့်တည့်ကြည့်မလဲ ဆိုတာကို အရှင်းဆုံး ပြောပြချင်ပါတယ်။ ၁။ တကယ်ရှိတာ “ရုပ်” နဲ့ “နာမ်” ပဲ ရှိတယ် ပထမဆုံးအနေနဲ့ “ငါ” လို့ ထင်နေတဲ့ ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို ဆန်းစစ်ကြည့်ရအောင်။ အရာဝတ္ထုတစ်ခုခုကို လက်နဲ့ သွားကိုင်လိုက်တယ် ဆိုပါစို့။…
-
မြတ်စွာဘုရားရှင် ကိုယ်တော်တိုင် လမ်းညွှန်ပြသခဲ့သည့် ရဟန်းဘောင်ဟူသည် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ အပြီးတိုင် လွတ်မြောက်ရန်ဟူသော တိကျပြတ်သားသည့် ရည်မှန်းချက်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ရဟန်းတစ်ပါးဖြစ်လာရန် ဆံကေသာကို ပယ်ချကာ သင်္ကန်းကို ဝတ်ရုံလိုက်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် လူ့လောက၏ ကာမဂုဏ်အာရုံများ၊ ပိုင်ဆိုင်မှုများ၊ လောကီရေးရာ ချမ်းသာများကို ကျောခိုင်းစွန့်လွှတ်ခဲ့ပြီဟု ကြေညာလိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ထေရဝါဒ ရဟန်းလောက၏ လက်တွေ့အခြေအနေကို ပညာမျက်စိဖြင့် ထိုးထွင်းကြည့်ရှုမည်ဆိုလျှင် ထိုမူလရည်မှန်းချက်နှင့် လုံးဝ ပြောင်းပြန်ဖြစ်နေသော ရင်လေးဖွယ် အဖြစ်အပျက်များကို အထင်အရှား တွေ့မြင်ရမည် ဖြစ်သည်။ လွတ်မြောက်ရေးကို ကျောခိုင်းထားခြင်း ရဟန်းဟူသည် တရားအားထုတ်ခြင်းတည်းဟူသော တစ်ခုတည်းသော အလုပ်ကိုသာ အဓိကထား လုပ်ဆောင်ရမည့်သူများ ဖြစ်သည်။ မိမိ၏ စိတ်အစဉ်၌ ဖြစ်ပေါ်နေသော လောဘ၊ ဒေါသ၊…
-
ကျနော်တို့ မြန်မာလူမျိုး အများစုရဲ့ စိတ်ထဲမှာ အမြစ်တွယ်နေတဲ့ အကြီးမားဆုံး အမှားတစ်ခု ရှိတယ်။ အဲဒါကတော့ “ကံ” (Karma) ကို ဖန်ဆင်းရှင် (God) တစ်ပါးလို သဘောထားပြီး အရာရာကို ကံအပေါ် ပုံချချင်တဲ့ စိတ်ပါပဲ။ “ကံပါရင် ဖြစ်လာမှာပေါ့လေ”“ကံ မပါလို့ မအောင်မြင်တာပါ”“အတိတ်ကံ မကောင်းခဲ့လို့ ဒီဘဝ ဒီလိုဖြစ်ရတာပါ” ဒီလို စကားတွေဟာ နေ့စဉ်နဲ့အမျှ ကြားနေရတဲ့ စကားတွေပါ။ တကယ်တော့ ဒီလို တွေးခေါ်မှုဟာ မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားခဲ့တဲ့ အကြောင်းအကျိုး (Cause and Effect) သဘောတရားကို လွဲမှားစွာ ကောက်ယူထားတာ ဖြစ်သလို၊ လက်တွေ့ဘဝမှာရော၊ လွတ်မြောက်ရေး လမ်းစဉ်မှာပါ လူတွေကို ပျင်းရိသွားစေတဲ့၊ တာဝန်မဲ့သွားစေတဲ့ အဆိပ်အတောက် တစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ကံ…
-
“အနတ္တ” အကြောင်းပြောရင် “ငါမှ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒဖက်ကို ရောက်မသွားဖို့ အထူးလိုအပ်ပါတယ်။ အနတ္တကို သိလို့ အလုပ်မလုပ်ဘဲ ထိုင်နေရမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ အဓိပတိတရားလေးပါး (ဆန္ဒ၊ ဝီရိယ၊ စိတ္တ၊ ဝီမံသာ) နဲ့ ပြည့်စုံအောင် ကြိုးစားရင် မိမိလိုတာ ပြည့်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ထွက်လာမယ့် ရလဒ်ကိုတော့ “ငါ့အလိုကျ အတိအကျ ဖြစ်ရမယ်” ဆိုပြီး သွားမချုပ်ကိုင်တော့တာကို ဆိုလိုတာပါ။ အကြောင်းတရားကို အကောင်းဆုံး ဖန်တီးမယ်။ အကျိုးတရားကတော့ သူ့သဘောသူဆောင်ပြီး ထွက်လာမယ်လို့ နားလည်ထားလိုက်ပါ။ အဲဒီလို နေတတ်ရင် နေ့စဉ်ဘဝမှာ အလုပ်လည်း ပိုတွင်ကျယ်သလို၊ ကိုယ်ထင်သလို ဖြစ်မလာတဲ့ အခါမျိုးမှာလည်း စိတ်က မပူလောင်တော့ပါဘူး။ ဒီနေ့အတွက် အမေး- အလုပ်ကို အကောင်းဆုံးကြိုးစားပြီး ရလဒ်အပေါ်…
-
အရာရာတိုင်းကို အရှိကို အရှိအတိုင်း မှန်မှန်ကန်ကန် မြင်ဖို့ဆိုတာ အင်မတန် အရေးကြီးပါတယ်။ လောကမှာ လူတွေ သဘောတူ သတ်မှတ်ထားတဲ့ အခေါ်အဝေါ်တွေ၊ စည်းမျဉ်းတွေကို ခိုင်မြဲတဲ့ အမှန်တရားကြီးလို့ ပြောလို့ မရပါဘူး။ ဒါတွေဟာ လိမ်ပြောတာ မဟုတ်ပေမယ့်၊ ပတ်ဝန်းကျင်က သတ်မှတ်ထားလို့ ခဏတဖြုတ် မှန်နေတဲ့ အရာတွေပါ။ လူလို့ သတ်မှတ်ထားလို့ လူ၊ ယောက်ျား မိန်းမလို့ သတ်မှတ်ထားလို့ ယောက်ျား မိန်းမ၊ သူတို့ကနေ ကလေးမွေးလာတော့လည်း မိဘ စသဖြင့် ခေါ်ဝေါ်နေကြတာပါ။ ဒီလို လူတွေ ဖန်တီးသတ်မှတ်ထားတဲ့ အရာတွေဟာ ခေတ်စနစ်၊ ဥပဒေ၊ နေရာဒေသတွေ အပေါ် မူတည်ပြီး အမြဲတမ်း ပြောင်းလဲနေတတ်ပါတယ်။ ဖောက်ပြန်ပြောင်းလဲမှု ကင်းတဲ့ ပကတိ အမှန်တရား မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီတော့…
-
သင်္ကန်းစတင်ဝတ်ရုံမယ့်အချိန်၊ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာတော်ရှေ့မှာ တောင်းပန်ခဲ့တဲ့ စကားလေးတစ်ခွန်းကို မှတ်မိကြဦးမယ် ထင်ပါတယ်။ “သဗ္ဗဒုက္ခ နိဿရဏ နိဗ္ဗာန သစ္ဆိကရဏတ္ထာယ…”ခပ်သိမ်းသော ဆင်းရဲဒုက္ခမှ ထွက်မြောက်၍ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုပါရစေ… ဒါဟာ ရဟန်းတစ်ပါးဖြစ်လာဖို့ အစပြုခဲ့တဲ့ မူလအသက်ဝိညာဉ်၊ မူလရည်မှန်းချက်ပါပဲ။ လူ့ဘဝရဲ့ သာယာမှုတွေကို စွန့်လွှတ်ပြီး သင်္ကန်းခြုံခဲ့တာဟာ ဒီသံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ အပြီးတိုင် ရုန်းထွက်ချင်လို့ဆိုတဲ့ ခိုင်မာတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်နဲ့ပါ။ ဒါပေမယ့် နှစ်တွေကြာလာတာနဲ့အမျှ၊ စာပေကျမ်းဂန်တွေ သင်အံလေ့ကျင့်ရင်း၊ နေ့စဉ် ပုံမှန်တာဝန်ဝတ္တရားတွေ၊ လူမှုရေးကိစ္စတွေကြားမှာ အဲဒီမူလကတိစကားလေး မှေးမှိန်ပျောက်ကွယ်သွားတတ်ကြတယ်။ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရှင်က သံသရာဝဋ်က လွတ်မြောက်ဖို့ တရားဟောခဲ့တာပါ။ ဘွဲ့တံဆိပ်တွေရဖို့၊ ကျောင်းကြီးကန်ကြီးတွေ တည်ဆောက်ဖို့၊ ဒါမှမဟုတ် ပူဇော်အထူးကို ခံယူဖို့ သက်သက်အတွက် ရဟန်းပြုခဲ့ကြတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အနှစ်သာရစစ်စစ်ဖြစ်တဲ့ ‘လွတ်မြောက်ရေး’ ဆိုတဲ့ ဝိပဿနာအလုပ်ကို မျက်ကွယ်ပြုပြီး၊…
-
စိတ်ကို ပြင်ဖို့ မကြိုးစားနဲ့၊ စိတ်ရဲ့ သဘာဝ (ဖြစ်ပျက်) ကို ‘သိ’ ဖို့ပဲ လုပ်ပါ (စိတ္တာနုပဿနာ လက်တွေ့)
ကျနော်တို့ ဝိပဿနာတရား အားထုတ်တဲ့အခါမှာ အကြီးမားဆုံးနဲ့ အတွေ့အများဆုံး အမှားတစ်ခုက “စိတ်ကို ကောင်းအောင် လုပ်ဖို့ ကြိုးစားခြင်း”၊ “စိတ်ကို တည်ငြိမ်အောင် လုပ်ဖို့ ကြိုးစားခြင်း” ဒါမှမဟုတ် “စိတ်ကို ပြင်ဖို့ ကြိုးစားခြင်း” ဖြစ်ပါတယ်။ ဤအယူအဆလွဲမှားမှုက တရားအားထုတ်သူများစွာကို ပင်ပန်းနွမ်းနယ်စေပြီး၊ တရားစစ် တရားမှန်ကို မရရှိဘဲ သံသရာထဲမှာ တဝဲလည်လည် ဖြစ်နေစေပါတယ်။ ဤဆောင်းပါးမှာတော့ ဤအယူမှားကို ရိုက်ချိုးပြီး၊ မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့တဲ့ စိတ္တာနုပဿနာ (စိတ်ကို ရှုမှတ်ခြင်း) ရဲ့ တကယ့်လက်တွေ့ကျင့်စဉ်ဟာ ဘာလဲဆိုတာကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းနဲ့ အရှိကို အရှိအတိုင်း ရှင်းပြပေးပါ့မယ်။ အပိုင်း (၁) – “ပြင်ဖို့ ကြိုးစားခြင်း” ဆိုတဲ့ ထောင်ချောက် (အတ္တရဲ့ လက်ချက်) ကျနော်တို့ လူသားတွေဟာ ပင်ကိုယ်အားဖြင့်…