ယခုလို အင်္ဂါနေ့ နေ့လည် တစ်နာရီ အချိန်ဆိုတာ လုပ်ငန်းခွင် အသီးသီးမှာ အလုပ်တာဝန်တွေ အရှိန်အဟုန်နဲ့ လည်ပတ်နေတဲ့ အချိန် ဖြစ်ပါတယ်။ အမျိုးသားတွေရဲ့ လုပ်ငန်းခွင် သဘာဝအရ ကိုယ်ပိုင် စီးပွားရေးမှာ ဖြစ်စေ၊ ကုမ္ပဏီ ရုံးခန်းတွေမှာ ဖြစ်စေ လူပေါင်းစုံ၊ စရိုက်ပေါင်းစုံနဲ့ နေ့စဉ် ထိတွေ့ ဆက်ဆံနေကြရပါတယ်။ ဒီလို ဆက်ဆံရတဲ့ အခါမှာ ကိုယ်နဲ့ အမြင်မတူတဲ့ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေ၊ တာဝန်ယူမှု ကင်းမဲ့တဲ့ သူတွေ၊ ကိုယ့်ရဲ့ အားထုတ်မှုကို အသိအမှတ် မပြုဘဲ အပြစ်ရှာတတ်တဲ့ သူတွေနဲ့ မလွဲမသွေ ကြုံတွေ့ရတတ်ပါတယ်။

အဲဒီလို အခြေအနေမျိုးနဲ့ ရင်ဆိုင်ရပြီ ဆိုရင်၊ ကျနော်တို့ရဲ့ ရင်ဘတ်ထဲမှာ မကျေနပ်မှုတွေ ပြည့်နှက်လာပြီး၊ ပေါက်ကွဲ ထွက်ချင်လောက်အောင် ပြင်းထန်တဲ့ ဒေါသမီးတွေ ဟုန်းခနဲ တောက်လောင် လာတတ်ပါတယ်။ ဒီကနေ့ နေ့လည်ခင်းမှာတော့ ဝိပဿနာ အားထုတ်နေကြတဲ့ အမျိုးသား ဥပါသကာတို့ အနေနဲ့၊ လုပ်ငန်းခွင်ထဲမှာ ရုတ်တရက် ခေါင်းထောင်လာတဲ့ အဲဒီ ဒေါသစိတ်ကို ပစ္စုပ္ပန် တည့်တည့်မှာ ဉာဏ်နဲ့ ဘယ်လို ဖမ်းဆီး လေ့လာမလဲ ဆိုတာကို အသေးစိတ် ဆွေးနွေး တင်ပြသွားပါမယ်။

၁။ ဒေါသ၏ ဇာစ်မြစ်ကို ဉာဏ်ဖြင့် ခြေရာခံခြင်း

လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် တစ်ယောက်က ကိုယ့်ကို မတရား စွပ်စွဲ ပြောဆိုလိုက်တဲ့ အခါ၊ သာမန်အားဖြင့် ကျနော်တို့ရဲ့ စိတ်ဟာ အဲဒီ ပြောဆိုလိုက်တဲ့ “လူ” (ပညတ် အာရုံ) နောက်ကို ချက်ချင်း လိုက်ပါသွားတတ်ပါတယ်။ “သူက ငါ့ကို ဒီလို ပြောရဲတယ်၊ သူ့ကိုယ်သူ ဘာမှတ်နေလဲ” ဆိုတဲ့ အတွေးတွေနဲ့ အဲဒီ ဇာတ်လမ်းကို ခေါင်းထဲမှာ အထပ်ထပ် ပြန်လည် ပုံဖော်ပါတယ်။ ဇာတ်လမ်းကို တွေးလေလေ၊ ဒေါသက ပိုကြီးလေလေ ဖြစ်လာပါတယ်။

တကယ်တမ်း အရှိတရားကို ဉာဏ်နဲ့ လေ့လာကြည့်ရင်၊ အပြင်ဘက်က လူ ဒါမှမဟုတ် အပြင်ဘက်က အသံဟာ ကိုယ့်ရင်ဘတ်ထဲကို ဝင်လာပြီး မီးရှို့နေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အပြင်က အသံ (ရုပ်တရား) နဲ့ မိမိရဲ့ နားအာရုံ တိုက်မိလိုက်တဲ့ အချိန်မှာ၊ မိမိရဲ့ သန္တာန်မှာ အသစ်တဖန် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ရုပ်နာမ် ဖြစ်စဉ်တွေကသာ ဒေါသ အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ ဖြစ်စဉ်ကို ဉာဏ်နဲ့ ဖြတ်တောက် မလေ့လာနိုင်ဘဲ၊ “ငါ့ကို စော်ကားတယ်” ဆိုတဲ့ အတ္တ နဲ့ အသေအလဲ ဆုပ်ကိုင်လိုက်တဲ့ အခါမှသာ၊ ဒေါသစိတ် ဆိုတာ အခိုင်အမာ ဖြစ်တည်လာတာပါ။

ဒါကြောင့် ပေါက်ကွဲချင်လာတဲ့ ဒေါသကို ငြိမ်းသတ်ဖို့ ဆိုရင်၊ ပြင်ပက လူကို သွားပြီး ပြင်ဆင်နေဖို့ မကြိုးစားပါနဲ့။ မိမိ သန္တာန်မှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ သိစိတ် (ဝိဉာဏ်) နဲ့ တကွသော နာမ်တရား တွေကိုသာ အရှိအတိုင်း လေ့လာရပါမယ်။

၂။ လုပ်ငန်းခွင်အတွင်း ချက်ချင်း အသုံးချနိုင်သော စိတ္တာနုပဿနာ

လုပ်ငန်းခွင်မှာ ဒေါသထွက်လာပြီ ဆိုရင်၊ အလုပ်တွေကို ပစ်ချပြီး တရား သွားထိုင်နေလို့ မရပါဘူး။ ကိုယ် ထိုင်နေတဲ့ ကုလားထိုင်ပေါ်မှာ၊ ကိုယ် ရပ်နေတဲ့ နေရာမှာတင် စိတ်ကို ဉာဏ်နဲ့ ချက်ချင်း ဖမ်းဆီးနိုင်ရပါမယ်။ ဒီလို ဖမ်းဆီးနိုင်ဖို့ အောက်ပါ အဆင့်တွေကို လက်တွေ့ အသုံးချကြည့်ပါ။

ပထမအဆင့် – ဇာတ်လမ်းကို ရပ်တန့်ပြီး ခန္ဓာသို့ ပြန်လာခြင်း

လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်က ဆွပေးလိုက်တဲ့ အခါ “သူက ဘယ်လို၊ ငါက ဘယ်လို” ဆိုတဲ့ ပညတ် ဇာတ်လမ်းတွေ ဆက်တွေးနေတာကို ချက်ချင်း ရပ်တန့်ပစ်လိုက်ပါ။ စိတ်ကို အပြင်ဘက်ကနေ ရုပ်သိမ်းပြီး၊ မိမိ ခန္ဓာကိုယ် အတွင်းပိုင်းမှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ တင်းကျပ်မှု၊ ရင်ခုန်မြန်လာမှု၊ ပူလောင်လာမှု ဆိုတဲ့ ရုပ်တရားရဲ့ ဖောက်ပြန်မှုတွေ ဆီကို အာရုံ ပြောင်းတင်လိုက်ပါ။

ဒုတိယအဆင့် – ဒေါသကို ဧည့်သည်လို လေ့လာခြင်း

ရင်ဘတ်ထဲမှာ ပူလောင် ဆူပွက်နေတဲ့ စိတ်အခြေအနေကြီးကို “ငါ ဒေါသထွက်နေတယ်၊ ငါ့ ဒေါသ” လို့ အမည် မတပ်ပါနဲ့။ အဲဒီအစား “ဪ… အခု ငါ့စိတ်ထဲမှာ ပြင်းထန်တဲ့ ဒေါသစိတ်လေး ပေါ်လာပါလား” လို့ ခပ်ခွာခွာလေးကနေ ဉာဏ်နဲ့ လှမ်းကြည့်လိုက်ပါ။ မိမိက အိမ်ရှင်၊ ပေါ်လာတဲ့ ဒေါသစိတ်က အိမ်ကို ဝင်လာတဲ့ ဧည့်သည် အဖြစ် သဘောထားပြီး အကဲခတ် စောင့်ကြည့်ပါ။

တတိယအဆင့် – ဝိဉာဏ်ဖြစ်ပျက်ကို မျက်ဝါးထင်ထင် မြင်အောင် ကြည့်ခြင်း

အဲဒီလို ဉာဏ်နဲ့ စောင့်ကြည့်လိုက်တဲ့ အခိုက်အတန့်မှာပဲ၊ အလွန် ကြီးမားလှပါတယ် ဆိုတဲ့ ဒေါသကြီးဟာ တကယ်တမ်းကျတော့ အခိုင်အမာ ရှိနေတဲ့ “ငါ” မဟုတ်ဘဲ၊ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာတဲ့ “ဝိဉာဏ်” (သိစိတ်) အသစ်ကလေး တစ်ခု သက်သက်သာ ဖြစ်ကြောင်း ထွင်းဖောက် မြင်တွေ့သွားပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီ ဒေါသစိတ်လေးဟာ ဉာဏ်နဲ့ လေ့လာလိုက်တဲ့ အခါမှာ တစ်ဆက်တည်း တည်ရှိ မနေနိုင်တော့ဘဲ၊ ဖြစ်ပြီးတာနဲ့ ချက်ချင်း ပျက်စီးသွားတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။

ပူလောင်မှု ဆိုတာ “ငါ” က ဆုပ်ကိုင်ထားသရွေ့သာ လောင်ကျွမ်းနိုင်တာပါ။ “ဝိဉာဏ်ဖြစ်ပျက် သက်သက်ပါလား” လို့ သိလိုက်တာနဲ့ လောင်စာ ပြတ်သွားတဲ့ မီးတောက်လို အလိုလို အရှိန်သေ ငြိမ်းအေးသွားပါတော့တယ်။

၃။ ပညတ်အခွံများကို ခွာချပြီး အရှိတရားကို မြင်ခြင်း

လုပ်ငန်းခွင်မှာ ကြုံတွေ့ရတဲ့ ပြဿနာ တော်တော်များများဟာ ပညတ် အမည်နာမတွေကို အစစ်အမှန် လို့ ထင်မှတ်နေကြလို့သာ ကြီးထွားလာရတာပါ။

ကိုယ့်ကို ဝေဖန် အပြစ်တင်တဲ့ အသံကို ကြားလိုက်တဲ့ အခါ၊ ဉာဏ်နဲ့ သေချာ လေ့လာကြည့်ပါ။

အမှန်တကယ် ဖြစ်ပျက်သွားတာက… အပြင်က အသံလှိုင်း (ရုပ်တရား) က နားစည်ကို လာရိုက်ခတ်တယ်။ အဲဒီ အသံကို ချက်ချင်း ကြားသိလိုက်တဲ့ သိစိတ် (ဝိဉာဏ်) လေး ဖျတ်ခနဲ ပေါ်လာတယ်။ ပြီးတော့ အဲဒီ အသံဟာ “ငါ့ကို နှိမ်တဲ့ အသံ” လို့ အတိတ်က အချက်အလက်တွေနဲ့ တိုက်ဆိုင်ပြီး မှတ်သား ဖော်ထုတ်လိုက်တဲ့ (သညာ) အလုပ်လုပ်သွားတယ်။ အဲဒီလို မှတ်သားလိုက်တဲ့ အတွက် မကျေနပ်ဘူး ဆိုတဲ့ ခံစားမှု (ဒုက္ခဝေဒနာ) ချက်ချင်း ဖြစ်ပေါ်လာတယ်။ အဲဒီ ဝေဒနာကို အခြေခံပြီး ပြန်လည် ချေပဖို့၊ ရန်တွေ့ဖို့ တွန်းအားပေးတဲ့ (သင်္ခါရ) တွေ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်လာတယ်။

ဒီ ရုပ်၊ ဝိဉာဏ်၊ သညာ၊ ဝေဒနာ၊ သင်္ခါရ ဆိုတဲ့ ခန္ဓာငါးပါး အညမည (တစ်ခုနှင့် တစ်ခု အမှီသဟဲပြု၍) ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ ဖြစ်စဉ်ကြီး တစ်ခုလုံးမှာ… ဘယ်နေရာကို ရှာရှာ “သူ” ဆိုတဲ့ အကောင်အထည် လည်း မရှိပါဘူး။ “ငါ” ဆိုတဲ့ ပိုင်ရှင် လည်း မရှိပါဘူး။ အရှိတရားကို ဒီလို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိမြင်လိုက်တဲ့ အခါ၊ ဒေါသ ထွက်စရာ အကောင်အထည် ပျောက်သွားတဲ့ အတွက် ဒေါသမီး လောင်ကျွမ်းစရာ အကြောင်း လုံးဝ မရှိတော့ပါဘူး။

၄။ အနတ္တ အမြင်နှင့် မှန်ကန်စွာ တုံ့ပြန်ခြင်း

ဒီလို ဒေါသကို ဉာဏ်နဲ့ ဖယ်ရှားလိုက်တယ်၊ အရာရာဟာ ခန္ဓာငါးပါး ဖြစ်ပျက် သက်သက်ပဲ လို့ နားလည်လာတဲ့ အခါ၊ အလုပ်ခွင်မှာ ကြုံရတတ်တဲ့ အလွဲအမှား တစ်ခု ရှိပါတယ်။ “အရာရာက အနတ္တပဲ၊ ဒေါသလည်း မထွက်တော့ဘူး ဆိုရင်၊ သူများတွေ ငါ့ကို နှိမ်ချင်တိုင်း နှိမ်၊ အနိုင်ကျင့်ချင်တိုင်း ကျင့်ခွင့် ပြုထားလိုက်ရတော့မလား” လို့ တွေးတောတတ်ကြပါတယ်။

ဒါဟာ အင်မတန် အန္တရာယ်ကြီးတဲ့ အယူအဆပါ။ “အနတ္တ” ဆိုတာဟာ “ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒကို ရှောင်ကြဉ်ရပါမယ်။

ဒေါသကို ဉာဏ်နဲ့ ဖြတ်တောက်တာဟာ လူတကာ အနိုင်ကျင့်တာကို ငုံ့ခံဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။ ပူလောင်နေတဲ့ စိတ်နဲ့ မှားယွင်းစွာ တုံ့ပြန်မိမယ့် အရေးကို တားဆီးလိုက်တာပါ။ အလုပ်ခွင်မှာ မတရား လုပ်ခံရရင်၊ ဉာဏ်ပညာနဲ့ ယှဉ်ပြီး မှန်ကန် ပြတ်သားစွာ ဖြေရှင်းရပါမယ်။ ဒါပေမဲ့ အရင်ကလို ဒေါသ မီးတောက်တွေ၊ မာနတွေ နဲ့ ဖြေရှင်းတာ မဟုတ်တော့ဘဲ၊ တည်ငြိမ် အေးချမ်းတဲ့ စိတ်အခံနဲ့ ပြဿနာရဲ့ အကြောင်းအကျိုးကို ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျကျ ထောက်ပြ ဖြေရှင်းသွားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ စိတ်ထဲမှာ ပူလောင်မှု မရှိဘဲ လိုအပ်တဲ့ လုပ်ဆောင်မှု (အကြောင်းတရား) ကို အကောင်းဆုံး ဖန်တီးလိုက်ခြင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။

၅။ အဓိပတိတရား လေးပါးဖြင့် လုပ်ငန်းခွင် ဆက်ဆံရေးကို တည်ဆောက်ခြင်း

လုပ်ငန်းခွင်မှာ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ကို အောင်မြင်စွာ ထိန်းချုပ်နိုင်ရုံသာမက၊ အလုပ်တာဝန်တွေကို အကောင်းဆုံး ပြီးမြောက်အောင် ဆောင်ရွက်ဖို့ ဆိုရင် သာမန် အယူအဆတွေနဲ့ မလုံလောက်ပါဘူး။ အဓိပတိတရားလေးပါး နဲ့ပြည့်စုံရင် မိမိလိုတာ ပြည့်တယ် ဆိုတဲ့ သစ္စာစကားကို လမ်းညွှန် အဖြစ် လက်ကိုင်ပြုရပါမယ်။

လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေနဲ့ အဆင်မပြေမှုတွေ ကြုံလာရတဲ့ အခါတိုင်း ဒီ အဓိပတိတရား လေးပါးကို အသုံးချပါ။

၁။ ဆန္ဒ: ပြဿနာတွေကို ဒေါသနဲ့ မဖြေရှင်းဘဲ၊ အလုပ်တာဝန် အချောမွေ့ဆုံး ပြီးမြောက်ဖို့နဲ့ အေးချမ်းတဲ့ လုပ်ငန်းခွင် ဖြစ်စေဖို့ ရည်ရွယ်တဲ့ သန့်ရှင်းသော လုပ်ချင်ကိုင်ချင်စိတ် (ဆန္ဒ) ကို အမြဲ ရှေ့တန်း တင်ထားရပါမယ်။

၂။ စိတ္တ: သူတစ်ပါး ဘာလုပ်နေသလဲ ဆိုတာကို အာရုံမစိုက်ဘဲ၊ မိမိရဲ့ လက်ရှိ တာဝန်၊ မိမိရဲ့ ပစ္စုပ္ပန် ခန္ဓာမှာသာ မျက်ခြည်မပြတ် စူးစူးစိုက်စိုက် ကပ်ထားတဲ့ စိတ်အင်အားကို တည်ဆောက်ရပါမယ်။

၃။ ဝီရိယ: လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေကြောင့် စိတ်အနှောင့်အယှက် ဖြစ်လာတိုင်း၊ ချက်ချင်း သတိပြန်ကပ်ပြီး “ဒါဟာ ဝိဉာဏ် ဖြစ်ပျက် သက်သက်ပဲ” လို့ အရှုံးမပေးဘဲ အဆက်မပြတ် လေ့လာ ရှုမှတ်နိုင်စွမ်း ရှိရပါမယ်။ တပြိုင်နက်တည်းမှာ လုပ်ငန်း တာဝန်တွေကိုလည်း ဇွဲမလျှော့ဘဲ ပြီးမြောက်အောင် ဆောင်ရွက်ရပါမယ်။

၄။ ဝီမံသ: လူပုဂ္ဂိုလ်ကို မကြည့်ဘဲ၊ ပြဿနာရဲ့ အကြောင်းရင်း အစစ်အမှန်ကို ရှာဖွေခြင်း၊ စိတ်ခံစားမှု မပါဘဲ ဉာဏ်ပညာ သက်သက်ဖြင့် မှန်ကန်စွာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ဖြေရှင်းခြင်း ဆိုတဲ့ ဝီမံသ ကို အမြဲ အသုံးချရပါမယ်။

နိဂုံး

ဥပါသကာ အပေါင်းတို့…

လုပ်ငန်းခွင် ဆိုတာ လောကဓံ တရားတွေ အပြင်းထန်ဆုံး တိုက်ခတ်တဲ့ နေရာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုယ် သဘောမကျတဲ့ သူတွေ၊ ကိုယ့်ကို ဒုက္ခပေးမယ့် သူတွေနဲ့ နေ့စဉ် ထိတွေ့နေရတဲ့ အခါ ဒေါသ ဖြစ်လာတာ သဘာဝပါ။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ ဒေါသကို “ငါ့ ဒေါသ” လို့ အမည်တပ်ပြီး ဆက်လက် လောင်ကျွမ်း အခံမပေးပါနဲ့။

ပေါက်ကွဲချင်လာတဲ့ စိတ်ကို ချက်ချင်း ဉာဏ်နဲ့ ဖမ်းပါ။ ပစ္စုပ္ပန် စက္ကန့်လေးမှာ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ချက်ချင်း ပြန်ချုပ်ငြိမ်းသွားတဲ့ သိစိတ် (ဝိဉာဏ်) ဖြစ်ပျက် သက်သက် အဖြစ် အရှိကို အရှိအတိုင်း လေ့လာပါ။ “သူ” လည်း မရှိ၊ “ငါ” လည်း မရှိတဲ့ ခန္ဓာငါးပါး အဖြစ်အပျက် သက်သက်ကို မြင်လိုက်တာနဲ့၊ ခင်ဗျားရဲ့ ရင်ဘတ်ထဲက ပေါက်ကွဲချင်နေတဲ့ မီးတောင်ကြီးဟာ ချက်ချင်း အေးခဲ ငြိမ်သက် သွားပါလိမ့်မယ်။

ဒေါသ ကင်းစင်သွားတဲ့ အေးချမ်းတဲ့ စိတ်အခံ ပေါ်မှာ၊ အဓိပတိတရား လေးပါးကို တပ်ဆင်ပြီး လုပ်ငန်းခွင်ရဲ့ အခက်အခဲ မှန်သမျှကို ရဲရဲဝင့်ဝင့် ရင်ဆိုင် ဖြတ်ကျော်သွားပါ။ ဒါဆိုရင် ခင်ဗျားရဲ့ လုပ်ငန်းခွင်ဟာ အပူမီးတွေ လောင်ကျွမ်းရာ နေရာ မဟုတ်တော့ဘဲ၊ ဝိပဿနာ ဉာဏ်တွေ ရင့်သန် ကြီးထွားရာ အကောင်းဆုံး လေ့ကျင့်ရေး ကွင်းပြင်ကြီး အဖြစ် အလိုလို ပြောင်းလဲသွားပါလိမ့်မယ်။

ပစ္စုပ္ပန် တည့်တည့်မှာ ဉာဏ်အလင်း တောက်ပနိုင်ကြပါစေ။

ထက်အောင်