-
ကျွန်တော်တို့ အားလုံးရဲ့ သန္တာန်မှာ အမြစ်တွယ်နေတဲ့ အင်မတန် ဆိုးရွားတဲ့ ရောဂါဆိုးကြီး တစ်ခုရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ “ဒိဋ္ဌုပါဒါန်” လို့ခေါ်တဲ့ အမှားကို အမှန်ထင်ပြီး အသေအလဲ စွဲလမ်းနေတဲ့ တရားပါပဲ။ ဘယ်လို စွဲလမ်းတာလဲဆိုရင်- “ငါ၊ သူ၊ ယောက်ျား၊ မိန်းမ” ဆိုပြီး တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ဖြစ်တည်မှု (Identity) တွေ တကယ် ရှိနေတယ်၊ “ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ၊ အသက်လိပ်ပြာ” ဆိုတာတွေ တကယ် ရှိတယ်လို့ စွဲယူထားတာပါ။ ဒီအစွဲ နှစ်ခု ပေါင်းသွားတဲ့အခါ လောကကြီးမှာ ဖြစ်ပျက်နေသမျှကို “ဒါကတော့ ငါ စီမံတာ၊ ငါ လုပ်တာ၊ သူကတော့ ဘယ်လိုလူမျိုး” စသဖြင့် အမြင်တွေ ကွဲပြားလာပါတော့တယ်။ သမုတိအမှန် အပေါ် အထင်မှားမှု ဒီနေရာမှာ…
-
ဝိပဿနာအားထုတ်လို့ ပထမမဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်ရသွားတဲ့ “သောတာပန်” ဆိုတာဟာ လောကကြီးကို ထိုးထွင်းသိမြင်တဲ့ “အမြင်မှန်” ရသွားခြင်း သက်သက်ပါပဲ။ ဘဝတစ်လျှောက်လုံး ဖက်တွယ်လာခဲ့တဲ့ “ငါ” ဆိုတဲ့ အတ္တအမြင်ကြီးဟာ တကယ်တမ်း လုံးဝမရှိဘူး၊ ဖြစ်လည်း မဖြစ်နိုင်ဘူး၊ ကြံစည်မှုအမှားသက်သက်သာ ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း တိတိကျကျ သဘောပေါက်သွားတာပါ။ ဤနေရာတွင် အထူးသတိပြုရမည်မှာ “အနတ္တ (ငါမဟုတ်ခြင်း)” ဆိုတာဟာ “ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒ (Pessimism) ကို လုံးဝ ဆိုလိုတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ရုပ်နာမ်ရဲ့ အလုပ်လုပ်ပုံကို မှန်ကန်စွာ သိမြင်ပြီး မိမိရောက်လိုတဲ့ ပန်းတိုင်ကို ဉာဏ်နဲ့ ပညာရှိရှိ စီမံတတ်သွားခြင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်ကလွဲရင် ကျန်တဲ့သူအားလုံးဟာ တရားနာခြင်း၊ ယောနိသော မနသိကာရ (မှန်ကန်စွာ…
-
ယခုလို ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ နေ့လည် တစ်နာရီ အချိန်ဆိုတာဟာ တစ်ပတ်တာ အလုပ်ရက်တွေရဲ့ အလယ်ဗဟိုတည့်တည့်ကို ရောက်ရှိနေတဲ့ အချိန်ဖြစ်ပါတယ်။ တနင်္လာနေ့နဲ့ အင်္ဂါနေ့တွေမှာ ရုန်းကန်ခဲ့ရတဲ့ အရှိန်တွေ၊ ပင်ပန်းမှုတွေက ဒီနေ့မှာ အထွတ်အထိပ်ကို ရောက်လာတတ်ပါတယ်။ အလုပ်တွေကလည်း မပြီးသေး၊ ရှေ့ဆက်လုပ်ရမယ့် ရက်တွေကလည်း ကျန်နေသေးတဲ့အတွက် စိတ်ရောကိုယ်ပါ အနည်းငယ် လေးလံ ထိုင်းမှိုင်းလာတတ်တဲ့ အချိန်မျိုးပါ။ ဒီလိုအချိန်မျိုးမှာ လူတွေရဲ့ စိတ်ထဲမှာ အများဆုံး ဝင်ရောက်လာတတ်တဲ့ အတွေးတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ “ငါပဲ ပင်ပန်းနေရတယ်”၊ “ဒီအလုပ်တွေ အကုန်လုံး ငါချည်းပဲ ဒိုင်ခံ လုပ်နေရတယ်”၊ “ငါ ဘယ်လောက်တောင် လုပ်ပေးနေရသလဲ” ဆိုတဲ့ အတွေးတွေပါပဲ။ ဒီအတွေးတွေရဲ့ နောက်ကွယ်မှာ အခိုင်အမာ နေရာယူထားတာကတော့ “ငါ” ဆိုတဲ့ အစွဲအလန်း…
-
ဝိပဿနာဆိုတာ လက်ရှိဖြစ်နေတာကို ဝင်မစွက်ဖက်ဘဲ အရှိအတိုင်း ကြည့်တဲ့အလုပ်ပါ။ တရားထိုင်လို့ နာကျင်လာရင် “ငါ နာတယ်၊ မြန်မြန် ပျောက်ချင်တယ်” ဆိုတဲ့ စိတ်နဲ့ မကြည့်ပါနဲ့။ “နာကျင်တဲ့ သဘောတရားလေး ဖြစ်ပေါ်နေတယ်” လို့ပဲ ခပ်ခွာခွာလေးကနေ အသာလေး စောင့်ကြည့်ပါ။ အတင်းပျောက်အောင် ပြုပြင်စရာ မလိုပါဘူး။ သောတာပန်ဖြစ်ရန် အားထုတ်နေသူ (သေက္ခအလောင်းအလျာ) တစ်ယောက်အနေနဲ့ ဒီအရှိတရားကို မျက်မြင်ကိုယ်တွေ့ သိဖို့ကသာ အရေးကြီးဆုံးပါ။ နာတာက တစ်ခု၊ သိနေတာက တစ်ခုလို့ ကွဲကွဲပြားပြား မြင်လာရင်၊ အဲဒီနာကျင်မှုထဲမှာ “ငါ” မရှိတော့ပါဘူး။ ဘယ်အရာမှ ကြာကြာမခံဘဲ ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်သွားတာကို ကိုယ်တိုင် မြင်လာပါလိမ့်မယ်။ အဲဒါဟာ ဝိပဿနာဉာဏ်ပါပဲ။ ဒီနေ့ ခန္ဓာမှာ ဘာခံစားချက်ပဲ ပေါ်လာပေါ်လာ ပိုင်ရှင်မလုပ်ဘဲ သက်သက်လေး…
-
ကျမ်းဂန်လာ အဘိဓမ္မာ စကားရပ်တွေကို လက်တွေ့ တရားအားထုတ်နေတဲ့ ယောဂီတွေ ဉာဏ်ထဲမှာ ရှင်းလင်းလွယ်ကူစွာ ပေါ်လွင်သွားအောင်၊ ဥပမာလေးတွေနဲ့ တွဲဖက်ပြီး အောက်ပါအတိုင်း အသစ် ပြန်လည် ရှင်းလင်း တင်ပြပေးလိုက်ပါတယ်။ ၁။ သမ္မာဒိဋ္ဌိ (မှန်ကန်သော သိမြင်မှု) ဝိပဿနာရှုတဲ့အခါ ရုပ်နာမ်တွေရဲ့ ဖြစ်ပျက်နေမှု (အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ သဘော) ကို ကွဲကွဲပြားပြား ထိုးထွင်း သိမြင်တဲ့ဉာဏ်ပါ။ ဥပမာ – မှောင်မိုက်နေတဲ့ အခန်းထဲကို ရောက်လာတဲ့ “အလင်းရောင် (သို့) ဓာတ်မီး” နဲ့ တူပါတယ်။ အမှောင် (မောဟ) ကို ခွင်းပြီး အရှိတရားကို ထင်ရှားစေပါတယ်။ ဒါ့အပြင် လမ်းမှားသွားမယ့် စိတ်ကို လမ်းမှန်ရောက်အောင် ပြန်လည် ထိန်းကျောင်းပေးတဲ့ “ကြိမ်လုံး” နဲ့လည်း…
-
မြန်မာ့လူဘောင်မှာ ငယ်စဉ်ကတည်းက ရိုက်သွင်းခံထားရတဲ့ “အနန္တော အနန္တ ငါးပါး” ဆိုတဲ့ စကားဟာ တကယ်တမ်း မြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောကြားခဲ့တဲ့ ပါဠိတော်တွေမှာ လုံးဝ (လုံးဝ) မပါရှိပါဘူး။ ဒါဟာ ဗုဒ္ဓရဲ့ တိုက်ရိုက်အဆုံးအမ မဟုတ်ဘဲ၊ နောက်ပိုင်းခေတ်တွေကျမှ ဂိုဏ်းဆရာတချို့က မိမိတို့ကိုယ်တိုင် အပူဇော်ခံ၊ အကိုးကွယ်ခံချင်တဲ့ ဆန္ဒနဲ့ “မိဘ” ဆိုတဲ့ ကြားခံကို အသုံးချပြီး “ဆရာ” ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်ကိုပါ ရတနာသုံးပါးနဲ့ တစ်တန်းတည်းထားဖို့ တီထွင်ခဲ့ကြတဲ့ အယူအဆတစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို လွဲမှားတဲ့ အယူအဆကို လက်ခံထားခြင်းကြောင့် လက်တွေ့ဘဝတွေမှာ ကြီးမားတဲ့ လွဲချော်မှုတွေ၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အခက်အခဲတွေ အများကြီး ဖြစ်ပေါ်လာရပါတယ်။ ဒါကို အချက်ကျကျ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကြည့်ပါမယ်။ ၁။ လောကုတ္တရာ နှင့် လောကီကို…
-
အခုလို နေ့လည် တစ်နာရီ အချိန်ဆိုတာ အလုပ်ခွင်မှာ ရှိနေတဲ့ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ အများစုအတွက်တော့ အလုပ်တွေ အများဆုံး၊ ဖိအားတွေ အများဆုံးနဲ့ စိတ်အရှုပ်ထွေးဆုံး အချိန် ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ တနင်္လာနေ့က စတင်ခဲ့တဲ့ အလုပ်တွေက ဒီနေ့ အင်္ဂါနေ့ နေ့လည်ပိုင်း ရောက်လာတဲ့အခါမှာ ပိုပြီး အရှိန်ရလာသလို၊ ဖြေရှင်းရမယ့် ပြဿနာတွေ၊ တွေ့ဆုံရမယ့် လူတွေ၊ ပြီးစီးရမယ့် အချိန်သတ်မှတ်ချက်တွေ ကြားမှာ စိတ်က မွန်းကျပ်လာတတ်ပါတယ်။ ဒီလို အချိန်မျိုးမှာ “တရားအားထုတ်ဖို့ အချိန်မရှိဘူး” လို့ ဆင်ခြေပေးတတ်ကြပါတယ်။ တကယ်တော့ အဲဒီလို လောကဓံတွေ ပွက်လောရိုက်ပြီး ဒေါသတွေ၊ သောကတွေ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ အလုပ်ခွင် ဆိုတာဟာ၊ သောတာပန်ဖြစ်ရန် အားထုတ်နေသူ (သေက္ခအလောင်းအလျာ) တစ်ယောက်အတွက် အကောင်းဆုံးသော ဝိပဿနာ…
-
ဝိပဿနာ အားထုတ်သူတွေအတွက် နေ့စဉ်ဘဝမှာ “အနတ္တ” ကို သိဖို့ အရမ်းအရေးကြီးပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ “အနတ္တ” ဆိုတာဟာ “ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒကို ရှောင်ကြဉ်ရပါမယ်။ အနတ္တကို အကြောင်းပြပြီး အလုပ်မလုပ်ဘဲ ထိုင်နေရမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ လောကီကိစ္စတွေမှာ အဓိပတိတရားလေးပါး (ဆန္ဒ၊ ဝီရိယ၊ စိတ္တ၊ ဝီမံသာ) နဲ့ ပြည့်စုံရင် မိမိလိုတာ ပြည့်တယ် ဆိုတာကို လက်ခံပြီး အကောင်းဆုံး ကြိုးစားရပါမယ်။ ဒါပေမဲ့ အလုပ်ကိုသာ အကောင်းဆုံး လုပ်ပြီး၊ ရလဒ်ကိုတော့ “ငါ့အလိုကျ အတိအကျ ဖြစ်ရမယ်” လို့ သွားမချုပ်ကိုင်တာကမှ အနတ္တကို လက်တွေ့ကျင့်သုံးတာပါ။ အကြောင်းတရားကို ကိုယ်ကဖန်တီးပြီး၊ အကျိုးတရားကို သူ့သဘောသူဆောင် ထွက်လာခွင့် ပေးလိုက်တာပါ။ အဲဒီလို နေတတ်ရင်…
-
“ငါ၊ သူ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ ဆိုတာ တကယ်တော့ မရှိပါဘူး” ဆိုတဲ့ စကားဟာ ဘုရားရှင် ပွင့်ထွန်းတော်မူလာမှသာ ကြားနာခွင့်ရတဲ့ အင်မတန် နက်နဲလှတဲ့ တရားစကားပါ။ ဝိပဿနာကို အားထုတ်ဖူးသူတွေ အနေနဲ့ “ရုပ်နဲ့ နာမ်ပဲ ရှိတယ်” ဆိုတာကို ကွဲကွဲပြားပြား သိမြင်လာတဲ့အခါ၊ “ငါ” ဆိုပြီး တည်ဆောက်ထားသမျှ အရာအားလုံးဟာ ပညတ်ချက်တွေ သက်သက်ပါလား ဆိုပြီး အမြင်စင်ကြယ်ခြင်း (ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ) ရဲ့ အရသာကို ခံစားဖူးကြမှာပါ။ ကျနော့်အတွက်တော့ အဲဒီအချိန်က “ငါ” ဆိုတဲ့ အစွဲကြီး ပြိုကျသွားလို့ မျက်ရည်ဖြိုင်ဖြိုင် ကျခဲ့ရတာ မနေ့တနေ့ကလိုပါပဲ။ အမှောင်ဆုံး အချိန်များနှင့် အလှည့်အပြောင်း ဒါပေမယ့် အဲဒီလို အသိဉာဏ်လောက်နဲ့တင် လုံလောက်သွားပြီလား ဆိုတော့ မဟုတ်သေးပါဘူး။ အဲဒီလို…
-
မြန်မာ့လူဘောင်မှာ အမြစ်တွယ်နေတဲ့ “ထဘီတန်းအောက် ဝင်ရင် ဘုန်းနိမ့်တယ်” ဆိုတဲ့ အယူအဆကို ဗုဒ္ဓရဲ့ တရားစစ်တရားမှန် မြင်ကွင်းကနေ သုံးသပ်ကြည့်ချင်ပါတယ်။ ဒီအစဉ်အလာကို ဉာဏ်နဲ့ ဖြတ်ကျော်ကြည့်တဲ့အခါ အလွန်ရှင်းလင်းတဲ့ အဖြေကို ရရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ၁။ ဘုန်း ဆိုတာ ဘာလဲ ပထမဆုံး “ဘုန်း” ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို တရားသဘောအရ အရင် သတ်မှတ်ဖို့ လိုပါတယ်။ “ဘုန်း” ဆိုတာ တကယ်တော့ “ကံ” (ဘုန်းကံ) ကို ဆိုလိုတာပါ။ မြတ်စွာဘုရားက “စေတနာကို ကံလို့ ငါဘုရား ဟောတော်မူတယ်” လို့ မိန့်ဆိုခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကံကို ဖြစ်စေတဲ့ အဓိက လက်သည်ဟာ ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ “စေတနာ” သက်သက်ပါပဲ။ စေတနာ ကောင်းရင်…