-
မိတ်ဆွေ… ဗုဒ္ဓဘာသာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ယုံကြည်မှု သဒ္ဓါတရား အားနည်းကြသူတွေ၊ အထူးသဖြင့် နိုင်ငံတကာက လူတွေ ဝိုင်းဝန်းဝေဖန် တိုက်ခိုက်လေ့ရှိတဲ့ အကြောင်းအရာတစ်ခုကတော့ “မြင်းမိုရ်တောင်” ကိစ္စနဲ့ “၃၁ ဘုံ” ကိစ္စပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ အပြစ်တော့ မဟုတ်ပါဘူး။ လူတိုင်း ကိုယ်မမြင်ရတဲ့အရာပေါ်မှာ သံသယဖြစ်တာ သဘာဝပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့ မှန်မှန်ကန်ကန် သုံးသပ်ဖို့တော့ လိုပါတယ်။ မယုံတာ ကောင်းပါတယ်။ ယုံကြည်မှု အလွယ်မပေးတာဟာ ကောင်းကျိုးပေးတဲ့ ကိစ္စပါပဲ။ မိမိကိုယ်ကို အပြည့်အဝ တာဝန်ယူတယ်ဆိုတဲ့ “အတ္တဟိ အတ္တနော နာထော” ဆိုတာနဲ့လည်း ကိုက်ညီပါတယ်။ ဒီလိုပြောလို့ ယုံကြည်နေတဲ့သူကရော မကောင်းဘူးလားဆိုတော့ မဟုတ်ပြန်ပါဘူး။ မှန်ကန်တဲ့ အရာပေါ်မှာ ယုံကြည်ခဲ့ရင် သူ့အတွက် ခရီးက အင်မတန် လွယ်ကူပါတယ်။…
-
ကျနော်တို့တွေ နေ့စဉ်ဘဝမှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အမြဲတမ်း “ပဲ့ကိုင်ရှင်” လို့ ထင်နေကြတယ်။ ငါလုပ်လို့ ဖြစ်တာ၊ ငါကြံလို့ အောင်မြင်တာ၊ ငါ့ဘဝကို ငါ ဖန်တီးနေတာလို့ ယုံကြည်နေကြတယ်။ အဲဒီ “ငါ” ဆိုတဲ့ အမာခံအနှစ်သာရကြီး တကယ်ရှိတယ်လို့ ယုံကြည်နေတာဟာ အကြီးမားဆုံး အမြင်မှား (ဒိဋ္ဌိ) ပါပဲ။ တကယ်တော့ ဖြစ်ချင်တဲ့ ဆန္ဒရှိလို့ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ လုပ်ရပ်တွေပဲ ရှိပါတယ်။ စကားပြောချင်တဲ့ စိတ်ကြောင့် ပြောနေတဲ့ ရုပ်ဖြစ်စဉ်တွေ အလုပ်လုပ်နေတာပါ။ အဲဒီဖြစ်စဉ်တွေထဲမှာ ခိုင်မြဲတဲ့ ပိုင်ရှင် “ငါ” ဆိုတာ ဘယ်တုန်းကမှ မရှိခဲ့ပါဘူး။ သောတာပန်ဖြစ်တယ်ဆိုတာ တစ်ခုခုကို အသစ်ရသွားတာ မဟုတ်ဘူး။ အဲဒီ “ငါ” က လုပ်နေတယ်ဆိုတဲ့ အထင်အမြင်မှားကြီး ပြုတ်ကျသွားတာပါ။ အရှိကို အရှိအတိုင်း…
-
လောကကြီးမှာ လူသားတစ်ယောက် ဖြစ်လာပြီဆိုရင် ဖန်ဆင်းရှင် သို့မဟုတ် တန်ခိုးရှင်တွေကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ခြင်း မရှိဘဲ၊ လူသားရဲ့ စွမ်းအားနဲ့ ဆင်ခြင်တုံတရားကိုသာ အပြည့်အဝ အသုံးချပြီး အမှန်တရား ရှာဖွေရမယ်လို့ ယုံကြည်တဲ့ဝါဒကို လောကီရေးရာ လူသားပဓာနဝါဒ (Secular Humanism) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ လူဟာ အရင်ဆုံး ဖြစ်တည်လာပြီးမှ မိမိဘဝရဲ့ အဓိပ္ပာယ်နဲ့ တန်ဖိုးကို ကိုယ်တိုင် ဖန်တီးရတယ်ဆိုတဲ့ ဖြစ်တည်မှုပဓာနဝါဒ (Existentialism) နဲ့လည်း ဆက်စပ်နေပါတယ်။ ဒီလို ဝါဒတွေကို လက်ကိုင်ထားသူတွေအတွက် အဓိက ကိုယ်ကျင့်တရား စံသတ်မှတ်ချက် (Moral value) ဟာ ကိုယ်ချင်းစာတရား (Empathy) သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို အစွန်းရောက် လူသားဗဟိုပြု ဝါဒီတစ်ယောက်ကနေ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ လုံးဝမရှိဘူးဆိုတဲ့ အနတ္တဝါဒဆီကို ဘယ်လို…
-
ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများစု၊ အထူးသဖြင့် အသက်အရွယ် ကြီးရင့်သူ မိတ်ဆွေများအနေဖြင့် မိမိတို့ တစ်သက်လုံး ကြည်ညိုလေးစားလာခဲ့ရသော ရှေးဆရာတော်ကြီးများ၏ ဟောကြားချက်များနှင့် ကွဲလွဲနေသည့် တရားစကားများကို ကြားရသည့်အခါ စိတ်ထဲတွင် ခုခံချင်စိတ်၊ လက်မခံချင်စိတ်များ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်ပါသည်။ “ဆရာတော်ကြီးတွေ ပြောခဲ့တာပဲ မှန်မှာပေါ့၊ သူတို့က ဘုန်းတန်ခိုးကြီးတယ်၊ ဉာဏ်ပညာကြီးတယ်” ဟု အလိုအလျောက် သဘောထားလိုက်မိတတ်ကြပါသည်။ဤဆောင်းပါးသည် မည်သည့် ဆရာတော်၊ သံဃာတော်ကိုမျှ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ ထိခိုက်လိုသည့် ရည်ရွယ်ချက် မရှိပါ။ သို့သော် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ တရားတော်များ အဓွန့်ရှည် တည်တံ့ သန့်စင်ရေးနှင့်၊ ကျွန်ုပ်တို့ အားလုံး၏ အမြင့်ဆုံး ပန်းတိုင်ဆီသို့ လျှောက်လှမ်းရာတွင် ဖြောင့်မတ်မှန်ကန်သော လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် ရှိနေစေရေးအတွက် အလွန်အရေးကြီးသော အမှန်တရားတစ်ခုကို ပွင့်လင်းစွာ ဆွေးနွေးတင်ပြသွားမည် ဖြစ်ပါသည်။၁။ အားလုံးသည် အရိယာ…
-
ဒီနေရာမှာ ကျွန်တော်တို့ အဓိက ဆွေးနွေးမှာက ယနေ့ခေတ်မှာ လူအများ ကြားဖူးနားဝရှိနေပြီး၊ အမှန်တရားလို့တောင် ထင်မှတ်မှားနေကြတဲ့ “အနာဂါမ်လူပုဂ္ဂိုလ်ဟာ ကိုရင်ကို ရှိခိုးရတယ်၊ မြတ်စွာဘုရားက အနာဂါမ်လူပုဂ္ဂိုလ်က ကိုရင်ကို ရှိခိုးရမယ်လို့ ဟောထားတယ်” ဆိုတဲ့ စကားရပ်ရဲ့ မှားယွင်းမှုနဲ့ အကျိုးသက်ရောက်မှုတွေကို အရှိကို အရှိအတိုင်း ဉာဏ်နဲ့ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကြည့်ကြပါမယ်။“ရှိခိုးတယ်” နှင့် “ရှိခိုးရတယ်” ကြားက ကြီးမားသော ကွာဟချက်ပထမဆုံး သတိပြုရမယ့် အချက်ကတော့ “ရှိခိုးရတယ်” ဆိုတဲ့ စကားရပ်ထဲက “ရ” ဆိုတဲ့ အသုံးအနှုန်းရဲ့ မှားယွင်းမှုပါပဲ။အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုတာ ကာမရာဂနဲ့ ဗျာပါဒ (ဒေါသ) ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်ထားပြီးသား ပုဂ္ဂိုလ်ပါ။ အတ္တဒိဋ္ဌိ ဝီစိကိစ္ဆာနဲ့ ဒေါသ တို့ကို ပါယ်ထားပြီးသား အထက်မဂ် ဖြစ်ပါတယ်။အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်တွေဟာ မြတ်စွာဘုရား စီမံတော်မူထားတဲ့…
-
ကျနော်တို့ အားလပ်ရက်မှာ အနားယူကြတဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်ကို ညှဉ်းဆဲပြီး အနာခံထိုင်နေဖို့ မလိုပါဘူး။ မိမိကိုယ်ခန္ဓာ သက်သာသလို ထိုင်ရင်း ခန္ဓာကိုယ်ထဲက အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ သဘောတရားတွေကို ဉာဏ်မှာ ရှင်းလင်းလာအောင် လုပ်ဖို့ပဲ လိုပါတယ်။ ကျနော်ကိုယ်တိုင်လည်း ဒီနည်းလမ်းနဲ့ပဲ လေ့ကျင့်ခဲ့တာပါ။၁။ စိတ် (၁၃) မျိုးကို သတိနဲ့ အကဲခတ်ပါဝိပဿနာရှုတယ်ဆိုတာ မိမိသန္တာန်မှာ ပေါ်လာတဲ့ စိတ်တွေကို သတိထားကြည့်တာပါ။ အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါစိတ် (၁၃) မျိုးထဲက တစ်ခုခု ပေါ်လာတာကို သိနေဖို့ပါပဲ –မြင်စိတ်၊ ကြားစိတ်၊ နံစိတ်၊ အရသာသိစိတ်။ဒုက္ခ သုခခံစားစိတ်၊ ကြံတွေးစိတ်။လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ (ငါရှုနေတယ်၊ ငါကမြဲတယ်) စိတ်များ။အလောဘ (ပေးကမ်းလိုစိတ်)၊ အဒေါသ (မေတ္တာ) စိတ်များ။ဝင်လေရှုသွင်းလိုစိတ် နှင့် ထွက်လေရှုထုတ်လိုစိတ်။၂။…
-
ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများစုနှင့် ရဟန်းသံဃာအချို့ကြားတွင် အလွန်လွဲမှားနေပြီး အမြစ်တွယ်နေသည့် အယူအဆတစ်ခု ရှိနေပါသည်။ ၎င်းမှာ ဝိနည်းစည်းကမ်း ဖောက်ဖျက်မှု (အာပတ်) များကို ပါဠိဂါထာလေးတစ်ပုဒ် ရွတ်ဖတ်လိုက်ရုံဖြင့် အပြစ်ကျေသွားသည်၊ သန့်စင်သွားသည်ဟု မှားယွင်းစွာ ယူဆနေကြခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။ ဤကိစ္စရပ်သည် သာသနာ၏ အနှစ်သာရကို များစွာ ထိခိုက်စေသည့်အတွက် အသေးစိတ် ရှင်းလင်းဆွေးနွေးရန် လိုအပ်လှပါသည်။၁။ ဗုဒ္ဓဝါဒသည် ကမ္မဝါဒသာဖြစ်သည် (အပြစ်ခွင့်လွှတ်ပေးသော ဘာသာမဟုတ်ပါ)ပထမဆုံးအနေဖြင့် အခိုင်အမာ နားလည်ထားရမည့်အချက်မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ သာသနာတော်တွင် “မန္တာန်ရွတ်ပြီး အပြစ်ဖြေပေးသည်” ဆိုသော စနစ် လုံးဝ မရှိခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် လူသားများကို အပြစ်ပေးသူလည်း မဟုတ်၊ အပြစ်ကို ခွင့်လွှတ်ပေးနိုင်သူ (Savior) လည်း မဟုတ်ပါ။လူတစ်ဦးစီ ပြုလုပ်သော ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ် ကံတရားကသာလျှင်…
-
ကျနော်တို့ မြန်မာဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေကြားမှာ ခေတ်အဆက်ဆက် စွဲမြဲလာခဲ့တဲ့ “ကံ၊ ဉာဏ်၊ ဝီရိယ” ဆိုတဲ့ စကားစုဟာ တကယ်တော့ ဗုဒ္ဓရှင်တော်ဘုရားရဲ့ တရားစစ်တရားမှန် ဒေသနာတော်တွေထဲမှာ တိုက်ရိုက်ပါရှိတဲ့ ဟောကြားချက် မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဟာ လူတွေက အဆင်ပြေရုံ ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ စကားစုတစ်ခုသာ ဖြစ်ပြီး၊ နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ဆင်ခြင်ကြည့်ရင် အယူအဆပိုင်းဆိုင်ရာမှာ လွဲချော်မှုတွေ အများကြီး ရှိနေတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။ဒီတော့ ကျနော်တို့ ဘုရားရှင် အလိုကျ အောင်မြင်မှု လမ်းစဉ်စစ်စစ်ဖြစ်တဲ့ အဓိပတိတရားလေးပါး အကြောင်းကို အယူမှန် ရရှိစေဖို့အတွက် အကျယ်တဝင့် ဆွေးနွေး တင်ပြပေးပါ့မယ်။၁။ “ကံ၊ ဉာဏ်၊ ဝီရိယ” အယူအဆ ဘာကြောင့် မှားယွင်းသလဲလူအတော်များများက “ကံ” ဆိုတာကို ရှေ့တန်းတင်လေ့ရှိပါတယ်။ တစ်ခုခုဆိုရင် “ကံပါမှ ရမှာပါ”၊ “ကံမကောင်းလို့ မဖြစ်တာပါ”…
-
တနင်္ဂနွေနေ့ မနက် ၁၀ နာရီလောက်ဆိုတာ တစ်ပတ်တာ ပင်ပန်းသမျှတွေကို မေ့ထားပြီး ခန္ဓာကိုယ်ကို သက်တောင့်သက်သာ အနားပေးနေကြတဲ့ အချိန်ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို အားလပ်ရက် မနက်ခင်းမျိုးမှာ ဘာသာရေး အယူဝါဒ (Dogma) တွေ၊ ထုံးတမ်းစဉ်လာတွေကို ခဏဘေးဖယ်ထားပြီး၊ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ဟုတ်ဟုတ်၊ မဟုတ်ဟုတ် မည်သူမဆို လက်တွေ့ အသုံးချနိုင်တဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အနားယူမှု (ဝိပဿနာ) အကြောင်းကို ဆွေးနွေးကြည့်ချင်ပါတယ်။ဝိပဿနာ ရှုတယ်ဆိုတာ မိမိ ခန္ဓာမှာ တကယ်တမ်း ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ သဘောတရားတွေကို အရှိကိုအရှိအတိုင်း ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်းကြည့်ခြင်းပါပဲ။ ဒီကနေ့ မနက်ခင်းလေးမှာတော့ အခြားအရာတွေကို ဘေးဖယ်ထားပြီး အလွန်ထင်ရှားတဲ့ “အနိစ္စ (မမြဲခြင်း၊ ဖြစ်ပြီးပျက်ခြင်း)” နဲ့ “အနတ္တ (အနှစ်သာရဖြစ်သော “ကိုယ်” မရှိခြင်း)” ဆိုတဲ့ သဘောတရားလေး…
-
ယနေ့ခေတ် ဝိပဿနာနယ်ပယ်တွင် ဦးမောင်မောင် (ပျဉ်းမနား) ၏ အယူအဆများသည် လူငယ်များနှင့် စာဖတ်ပရိသတ်များကြားတွင် အတော်လေး ရိုက်ခတ်မှု ရှိနေသည်ကို တွေ့ရပါသည်။ သူ၏ တင်ပြပုံများသည် နားထောင်ကောင်းပြီး ခေတ်မီသည်ဟု ထင်ရသော်လည်း၊ တကယ့်လက်တွေ့ ကျင့်ကြံရမည့် လမ်းကြောင်းမှ သွေဖည်နေသည်ကို ဓမ္မအနှစ်သာရ နားလည်သူတိုင်း သိရှိကြပါသည်။ဤဆောင်းပါးတွင် သူ့ကို ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ ဝေဖန်ရန်ထက်၊ သူ၏ အယူအဆများ ဘယ်လိုအကြောင်းတရားများအပေါ် အခြေခံပြီး သန္ဓေတည်လာသလဲ၊ ဘာကြောင့် ဤကဲ့သို့ လမ်းချော်သွားရသလဲ ဆိုသည့် အရင်းအမြစ် (Root Causes) များကို စာဖတ်သူများ ကိုယ်တိုင် စဉ်းစားဆင်ခြင်နိုင်ရန် နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ် ဖော်ထုတ် တင်ပြသွားပါမည်။ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ အမှားနှင့် အမှန်ကို ကွဲကွဲပြားပြား သိမြင်ပြီး၊ လူ၊ ရဟန်း အရိယာများ…