-
သစ္စာလေးပါးမှာ တစ်ပါးစီတိုင်းအတွက် လုပ်ဆောင်ရမယ့် တာဝန် (ကိစ္စ) တွေ အသီးသီး ရှိကြပါတယ်။ ဒုက္ခသစ္စာ ကို အမှန်တိုင်း ပိုင်းခြားသိရပါမယ် (ပရိညေယျ)။ သမုဒယသစ္စာ ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်စွန့်ရပါမယ် (ပဟာတဗ္ဗ)။ မဂ္ဂသစ္စာ ကို ကိုယ်တိုင် ပွားများရပါမယ် (ဘာဝေတဗ္ဗ)။ နိရောဓသစ္စာ ကို မျက်မှောက် ဆိုက်ရောက်ရပါမယ် (သစ္ဆိကာတဗ္ဗ)။ ဒီလေးခုထဲမှာ အရေးအကြီးဆုံး ပထမခြေလှမ်းကတော့ “ဒုက္ခသစ္စာကို ပိုင်းခြားသိခြင်း” ကနေ စတင်ရတာပါ။ အမှန်တရား (သစ္စာ) ကို မြင်ပြီဆိုတာနဲ့ “ငါ၊ သူ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ ဆိုတာ တကယ်မရှိဘူး” ဆိုတဲ့ သုညတ သဘောတရားကိုပါ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သဘောပေါက်သွားရပါမယ်။ ဒုက္ခသစ္စာကို ပိုင်းခြားသိဖို့အတွက် ပါဠိလို ခက်ခဲတဲ့ စာလုံးတွေထက်၊…
-
ဗုဒ္ဓရှင်တော်မြတ်၏ အဆုံးအမ သာသနာတော်ကို လေ့လာကြည့်မည်ဆိုလျှင် လောကီရေးရာ ကိစ္စရပ်များနှင့် လုံးဝ ရောထွေးမှုမရှိဘဲ၊ အင်မတန် သန့်စင်မြင့်မားသည့် လွတ်မြောက်မှု လမ်းစဉ်တစ်ခုအဖြစ် ထင်ထင်ရှားရှား တွေ့မြင်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် ဘာသာရေးဟူသော ခေါင်းစဉ်အောက်၌ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး ကိစ္စရပ်များကို ရောထွေးလုပ်ဆောင်လာကြသည်ကို ဝမ်းနည်းဖွယ်ရာ မြင်တွေ့နေရပါသည်။ သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရေးကိုသာ ဦးတည်သော မြတ်စွာဘုရား၏ လမ်းစဉ်တွင် ဤကဲ့သို့သော လောကီရေးရာ အရှုပ်အထွေးများအတွက် နေရာ လုံးဝ မရှိပါ။ ဤဆောင်းပါးတွင် သာသနာတော်ကို နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေးစသည့် ကာမဂုဏ်အာရုံများမှ အပြီးအပိုင် ခွဲထုတ်ခြင်းနှင့် ရဟန်းတော်များ၏ အမှန်တကယ် ထမ်းဆောင်ရမည့် တခုတည်းသော တာဝန်အကြောင်းကို ရှင်းလင်းတင်ပြသွားမည် ဖြစ်ပါသည်။ ၁။ နိုင်ငံရေး နှင့် ကာမဂုဏ်…
-
ကျွန်ုပ်တို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ၏ အမြင့်ဆုံး ကိုးကွယ်ရာမှာ “ရတနာသုံးပါး” ဖြစ်ပါသည်။ ရတနာဟူသည် အလွန်အဖိုးတန်၍ အပြစ်ကင်းစင်သော အနှစ်သာရကိုသာ ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် “သမ္မုတိ” (သမုတိ) ဟူသော အကာအကွယ်အောက်၌ ပုထုဇဉ်ရဟန်းများကို သံဃာရတနာအဖြစ် မှားယွင်းစွာ သွတ်သွင်းခဲ့ကြသည်။ ဤအယူအဆလွဲများအပေါ် အစဉ်အလာအရ ကန့်ကွက်လိုသူတို့၏ အချက် (၅) ချက်ကို “ရတနာသုံးပါးတွင် မပါဝင်ခြင်း” ဟူသော စံနှုန်းဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း အသေးစိတ် ချေဖျက် တင်ပြအပ်ပါသည်။ ၁။ ဝိနည်းကံ ဆောင်ရွက်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ ချေဖျက်ခြင်း အစဉ်အလာသမားတို့က သမ္မုတိသံဃာ မရှိလျှင် ရဟန်းခံခြင်း၊ ကထိန်ခင်းခြင်း စသည့် ဝိနည်းကံများ ပျက်စီးမည်ဟု ဆိုကြသည်။ ချေဖျက်ချက်: ဝိနည်းကံဆိုသည်မှာ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှု (Organizational…
-
မိတ်ဆွေ… လောကကြီး တစ်ခုလုံး ဆူပူအုံကြွနေတာ၊ စစ်ပွဲတွေ ဖြစ်နေတာ، လူတွေ တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် သတ်ဖြတ်နေကြတာ၊ ငိုကြွေးပူဆွေးနေကြတာတွေရဲ့ အဓိက တရားခံဟာ ဘာလဲဆိုတာ ခင်ဗျား စဉ်းစားကြည့်ဖူးပါသလား။ အဖြေက အင်မတန် ရိုးရှင်းပါတယ်။ တကယ် လက်တွေ့မှာ လုံးဝ (လုံးဝ) မရှိတဲ့ စကားလုံးလေး တစ်လုံးကို “အစစ်အမှန်” လို့ ထင်မှတ်ပြီး အသေအလဲ ကာကွယ်နေကြလို့ပါပဲ။ အဲဒီ စကားလုံးကတော့ “ငါ” ဆိုတဲ့ စကားလုံးပါပဲ။ ဒီဆောင်းပါးမှာ ကျွန်တော်တို့ တစ်သက်လုံး ဖက်တွယ်ထားတဲ့ “ငါ”၊ “သူ” ဆိုတဲ့ အရာတွေဟာ တကယ်တော့ ပညတ်လောကရဲ့ အကြီးမားဆုံးသော မျက်လှည့်ပြကွက်ကြီး တစ်ခုသာ ဖြစ်ကြောင်းကို သောတာပန် အရိယာများ၏ မြင်ကွင်း (Perspective) မှနေ၍…
-
ကျနော်တို့ အတိတ်က အမှားတွေအတွက် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အပြစ်တင်ကြတယ်။ အနာဂတ်အတွက် ကြောက်ရွံ့ကြတယ်။ ဒါတွေဟာ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်က ဖြစ်ပျက်ကို မမြင်လို့ပါ။ အတိတ်က အမှားလုပ်ခဲ့တဲ့ ရုပ်နာမ်ဟာ အဲဒီအချိန်မှာတင် ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားပါပြီ။ အခုအချိန်မှာ အဲဒီ “ငါ” မရှိတော့ပါဘူး။ မရှိတော့တဲ့ အရာကို ပြန်ဆွဲထုတ်ပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အပြစ်တင်နေစရာ မလိုပါဘူး။ အကြောင်းတရားကြောင့် ဖြစ်လာတယ်၊ ပြီးတော့ ပျက်သွားတယ်။ ဒါပါပဲ။ အရာရာဟာ ခဏလေးအတွင်းမှာ ဖြစ်ပြီး ပျက်နေတယ်ဆိုတာ သိရင် ဘာကိုမှ ကြောက်စရာ၊ နောင်တရစရာ မလိုတော့ပါဘူး။ သင်ခန်းစာယူပြီး ပစ္စုပ္ပန်မှာ အကောင်းဆုံး အားထုတ်မှုနဲ့ ဆက်လျှောက်ဖို့ပဲ လိုပါတယ်။ အနတ္တဆိုတာ လက်မြှောက်အရှုံးပေးခြင်း မဟုတ်ပါဘူး။ မရှိတော့တဲ့ အတိတ်ကို ဆုပ်ကိုင်ထားပြီး အခု ပစ္စုပ္ပန်ကို…
-
ဝိပဿနာဉာဏ်စဉ်တွေထဲမှာ ဒီဉာဏ်နှစ်ခုက အခြေခံအကျဆုံး နံပါတ် (၁) နဲ့ (၂) ဉာဏ်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ လူရယ်လို့ ဖြစ်လာပြီဆိုရင်၊ ဒီဉာဏ်နှစ်ခုလောက်တော့ သေချာပေါက် နားလည်ထားသင့်ပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ဒီဉာဏ်တွေဟာ အသိဉာဏ် သိပ်မထက်မြက်တဲ့ သူတွေ (ဒွိဟိတ်ပုဂ္ဂိုလ်တွေ) တောင်မှ ကြိုးစားရင် ရနိုင်၊ သိနိုင်တဲ့ ဉာဏ်တွေဖြစ်လို့ပါပဲ။ နောက်ပိုင်း အဆင့်မြင့်တဲ့ ဉာဏ်တွေ တက်လာတဲ့အခါမှာလည်း ဒီအခြေခံဉာဏ်နှစ်ခု ခိုင်မာရဲ့လား ဆိုတာကို အမြဲပြန်လည် စမ်းစစ်ခံရပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီဉာဏ်နှစ်ပါး အကြောင်းနဲ့၊ အဲဒီဉာဏ်တွေကနေတဆင့် “ငါ” ဆိုတဲ့ အစွဲ (ဒိဋ္ဌိ) ဘယ်လို ကွာကျသွားသလဲ ဆိုတာကို ရှင်းပြပါ့မယ်။ (၁) ရုပ်နဲ့ နာမ်ကို ခွဲခြားသိသောဉာဏ် (နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်) ဒါကတော့ ဘယ်အရာက ရုပ် (ခန္ဓာကိုယ်ပိုင်း)…
-
တရားအားထုတ်တယ် ဆိုတာ မျက်စိမှိတ်ပြီး တင်ပျဉ်ခွေ ထိုင်နေမှ ရတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ် (ရုပ်) နဲ့ စိတ် (နာမ်) မှာ အခု ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့် ဘာဖြစ်နေလဲဆိုတာကို အရှိကို အရှိအတိုင်း ဝင်မစွက်ဖက်ဘဲ သိနေတာဟာ တကယ့် ဝိပဿနာအလုပ်ပါပဲ။ ဒါကြောင့် ကိုယ့်အိမ်၊ ကိုယ့်မီးဖိုချောင်ဟာ အကောင်းဆုံး ဝိပဿနာ ဓာတ်ခွဲခန်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အိမ်အလုပ်တွေ လုပ်တဲ့အခါ အဓိက ပြောင်းရမယ့် အမြင်က “ငါ လုပ်နေတယ်” ဆိုတဲ့ အစွဲ (ဒိဋ္ဌိ) ကို ဖယ်ရှားဖို့ပါပဲ။ အလုပ်လုပ်နေတာ “ငါ” မဟုတ်ပါဘူး။ “လုပ်ချင်တဲ့ စိတ်” ကြောင့် “ခန္ဓာကိုယ်ကြီး လှုပ်ရှားနေတာ” သက်သက်ပါ။ အောက်ပါ အိမ်အလုပ်တွေမှာ ဒီလို ခွဲခြားပြီး အကဲခတ်ကြည့်ပါ။…
-
မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ သာသနာတော်သည် အင်မတန်မှ ကြီးကျယ်မြင့်မားပြီး ကြည်ညိုဖွယ်ရာ ကောင်းလှပါသည်။ သို့သော် ယနေ့ခေတ်ကာလတွင် ကျွန်ုပ်တို့ မျက်မြင်တွေ့ရှိနေရသော ဗုဒ္ဓဘာသာသည် မြတ်စွာဘုရား မူလဟောကြားခဲ့သည့် အနှစ်သာရများနှင့် များစွာ ကင်းကွာနေပြီး၊ ယဉ်ကျေးမှုများ၊ မိရိုးဖလာ အစွဲအလမ်းများ၊ နိုင်ငံရေးနှင့် လူမျိုးရေး အယူအဆများဖြင့် ရောထွေးရှုပ်ထွေးနေသည်ကို တွေ့မြင်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ ဗုဒ္ဓသာသနာ၏ တကယ့်အနှစ်သာရ အစစ်အမှန်သည် အပေါ်ယံ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုသက်သက် မဟုတ်ဘဲ၊ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ကြောင်းကို လက်တွေ့ကျင့်ကြံအားထုတ်ရသည့် လမ်းစဉ်သာ ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် မိရိုးဖလာ အပေါ်ယံ ယုံကြည်မှုများမှသည် သန့်စင်သော ဗုဒ္ဓသာသနာ၏ အနှစ်သာရဆီသို့ ပြန်လည် ချဉ်းကပ်ရန် အထူးပင် လိုအပ်နေပြီ ဖြစ်ပါသည်။ ၁။ ဗုဒ္ဓသာသနာ၏ အနှစ်သာရ အစစ်အမှန် ဗုဒ္ဓသာသနာ ဆိုသည်မှာ မြတ်စွာဘုရား၏…
-
သံဃာ့ဂုဏ်တော်များသည် ပုထုဇဉ်ရဟန်းများတွင် အနှစ်သာရအားဖြင့် မရှိသကဲ့သို့၊ လူဝတ်ကြောင် အရိယာများတွင်လည်း ဘဝအနေအထားအရ အပြည့်အဝ ထင်ဟပ်နိုင်ခြင်း မရှိပါ။ အရိယာဖြစ်ပြီး ရဟန်းအသွင်ဆောင်သော ပုဂ္ဂိုလ်မြတ်များတွင်မှသာ အောက်ပါအတိုင်း တစ်ထပ်တည်း ကျနိုင်ပါသည်။ ၁။ သုပ္ပဋိပန္နော (ကောင်းစွာကျင့်ခြင်း) ဤဂုဏ်တော်သည် သံသရာမှ လွတ်မြောက်ကြောင်း “မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး” အကျင့်ကို အမှန်တကယ် ကျင့်ကြံခြင်း ဖြစ်သည်။ ပုထုဇဉ်ရဟန်းသည် မဂ်ဖိုလ်မရသေး၍ ဤဂုဏ်နှင့် မပြည့်စုံပါ။ လူအရိယာသည် မဂ်ဖိုလ်ရသော်လည်း လူ့ဘောင်၏ ကာမဂုဏ်များကြားတွင် ပြန်လည်ကျက်စားနေရသဖြင့် “အစဉ်တစိုက် ကောင်းစွာကျင့်ခြင်း” ဟူသော ရဟန်းတို့၏ အနိမ့်ဆုံး စံနှုန်း (ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်များ) နှင့် ကင်းကွာနေသည်။ အရိယာရဟန်းမှာမူ အတွင်းသန္တာန်၌ မဂ်ဉာဏ်ရှိသလို၊ အပြင်ပန်း၌လည်း လောကီအာရုံများကို စွန့်ပယ်ကာ သာသနာ့ဘောင်တွင် အမြဲတမ်း ကောင်းစွာကျင့်နေသူ ဖြစ်သဖြင့်…
-
မိတ်ဆွေ… ကျွန်တော်တို့ဟာ အမှန်တရားနဲ့ နီးနီးလေးတင် ရှိနေလျက်နဲ့ အင်မတန် ဝေးကွာနေကြတာပါ။ လူတော်တော်များများဟာ လောဘနဲ့ ဒေါသကိုတော့ မကောင်းမှန်း သိကြတယ်၊ ရှောင်ဖို့လည်း ကြိုးစားကြတယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ်တမ်း ကျွန်တော်တို့ကို အပါယ်ငရဲဆီ တွန်းပို့နေတဲ့ တကယ့် တရားခံကတော့ “မောဟ” ဆိုတဲ့ အမှန်မသိမှု ငရဲမျိုးစေ့ပါပဲ။ မောဟကို အကုန်မပယ်နိုင်သေးရင်တောင်မှ၊ ဒိဋ္ဌိ (အမြင်မှား) နဲ့ ဝိစိကိစ္ဆာ (သံသယ) ကွာသွားတဲ့ “သောတာပန်” အဆင့်ကို ရောက်သွားရင်၊ လောဘ ဒေါသတွေ ရှိနေသေးရင်တောင်မှ အပါယ်ကိုတော့ ဘယ်တော့မှ မကျတော့ပါဘူး။ အဲဒါကြောင့်လည်း “ဒိဋ္ဌိ” ကို အပါယ်မျိုးစေ့လို့ ခေါ်ကြတာပါ။ ၁။ မှန်ထဲက အရိပ်နှင့် “ငါ” ဟူသော အမြင်မှား ဒိဋ္ဌိဆိုတာ ရှင်းရှင်းလေးပါ။…