-
ယခုလို တနင်္ဂနွေနေ့ နေ့လည် တစ်နာရီ အချိန်ဆိုတာ မိသားစုတွေ စုံစုံလင်လင်နဲ့ အနားယူကြ၊ စကားစမြည် ပြောကြရင်း ဖြတ်သန်းလေ့ရှိတဲ့ အချိန်အခါ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို ပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ မိသားစုကြားမှာ နေထိုင်တဲ့အခါ ကျနော်တို့ရဲ့ နှုတ်ဖျားမှာရော၊ စိတ်ထဲမှာပါ အမြဲတမ်း နေရာယူထားတဲ့ စကားလုံးတွေ ရှိပါတယ်။ အဲဒါတွေကတော့ “ငါ”၊ “သူ”၊ “ငါ့သား”၊ “ငါ့သမီး”၊ “လူ”၊ “သတ္တဝါ” ဆိုတဲ့ အသုံးအနှုန်းတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျနော်ရေးတဲ့ စာတွေရဲ့ အဓိက ရည်မှန်းချက်ကတော့ လူ၊ ရဟန်း အရိယာ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီကနေ့ တနင်္ဂနွေ နေ့လည်ခင်းမှာ ဝိပဿနာ အားထုတ်နေကြတဲ့ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ အပေါင်းတို့အတွက် ကျနော်တို့…
-
“ငါ အနားယူနေတယ်၊ ငါ သက်တောင့်သက်သာ ရှိတယ်” လို့ စိတ်ထဲမှာ ခံစားရတတ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သေချာ လေ့လာကြည့်ရင် တကယ်တမ်း အနားယူနေတဲ့ “ငါ” ဆိုတာ မရှိပါဘူး။ အလုပ်တွေရပ်ထားလို့ သက်သာနေတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်နဲ့၊ စိတ်အေးချမ်းနေတဲ့ သိစိတ် (ဝိဉာဏ်) လေးပဲ ရှိပါတယ်။ ညောင်းညာမှုတွေ လျော့သွားတဲ့ ရုပ်သဘော၊ ပေါ့ပါးသွားတဲ့ နာမ်သဘောလေးတွေ အစားထိုး ဖြစ်ပေါ်နေတာပါ။ ဒီလိုလေး မြင်ပေးတာကပဲ အမြင်မှန်ကို ရတာပါပဲ။ ကိုယ်ပိုင်ဆိုင်တဲ့ ငါ မဟုတ်ဘဲ သဘာဝတရားတွေ သူ့အကြောင်းနဲ့သူ ဖြစ်ပေါ်နေတယ်ဆိုတာကို လက်ခံလိုက်ရင် ပင်ပန်းမှုနဲ့ ပြန်တွေ့ရတဲ့အခါ ပိုပြီး အေးချမ်းသွားပါတယ်။ ဒီနေ့ အနားယူနေရင်း သက်တောင့်သက်သာဖြစ်နေတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ အကြောင်းအကျိုးဖြစ်စဉ်ကို အသာအယာ စောင့်ကြည့်ပေးလို့ ရမလား။
-
“ငါ၊ သူ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ ဆိုတာ တကယ်တော့ မရှိပါဘူး” ဆိုတဲ့ စကားဟာ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား ပွင့်ထွန်းလာမှသာ ကြားခွင့်ရတဲ့ အလွန် နက်နဲတဲ့ စကားရပ် ဖြစ်ပါတယ်။ နားလည် သဘောပေါက်ဖို့လည်း အင်မတန် ခက်ခဲပါတယ်။ ဝိပဿနာ အားထုတ်နေကြတဲ့ ဓမ္မမိတ်ဆွေများ အနေနဲ့ ရုပ်နဲ့ နာမ်ကို ခွဲခြားသိမြင်တဲ့ ဉာဏ် (နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်) လောက်တော့ ရရှိပြီးကြပြီလို့ ယူဆပါတယ်။ အဲဒီလို ရုပ်နာမ်ခွဲသိတဲ့ ဉာဏ်ပေါ်လာတဲ့အခါ၊ “ငါ၊ သူ၊ ယောကျ်ား၊ မိန်းမ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ ဆိုတာ တကယ်မရှိဘဲ ရုပ်နဲ့ နာမ် သက်သက်သာ ရှိပါလား” လို့ သိမြင်သွားတဲ့ “ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ (အမြင်စင်ကြယ်ခြင်း)” ရဲ့ အရသာကို ခံစားဖူးကြမှာပါ။ ကျနော့်အတွက်တော့…
-
ရဟန်းတော်များ၏ နေ့စဉ်ဘဝတွင် ရုပ်ခန္ဓာကိုယ်ကြီး၏ ပူလောင်မှု၊ ချွေးထွက်မှု၊ ညစ်နွမ်းမှုများကို သန့်စင်ရန်အတွက် ရေချိုးခြင်း၊ သင်္ကန်းလျှော်ဖွပ်ခြင်းစသည့် ကိစ္စရပ်များကို နေ့စဉ်မလွဲမသွေ ပြုလုပ်ကြရပါသည်။ အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံကဲ့သို့ ပူပြင်းသော ရာသီဥတုရှိသည့် ဒေသများတွင် တစ်နေ့တာလုံး သာသနာ့တာဝန်များ၊ ကျောင်းဝေယျာဝစ္စများနှင့် စာပေသင်ကြားမှုများကြောင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်လာသောအခါ ရေချိုးရခြင်း၊ သန့်စင်သော သင်္ကန်းကို လဲလှယ်ရုံရခြင်းသည် ရုပ်ခန္ဓာအတွက် အလွန်တရာ ကြီးမားသော သက်သာရာရမှု (Relief) ကို ပေးစွမ်းနိုင်ပါသည်။ သို့သော်လည်း ဤကဲ့သို့ နေ့စဉ် ပြုလုပ်နေကျ သာမန် သန့်စင်ရေးကိစ္စလေးများ၏ နောက်ကွယ်တွင် ပုထုဇဉ်တို့ သတိမထားမိတတ်သည့် အလွန်သိမ်မွေ့သော ကိလေသာ ထောင်ချောက်တစ်ခု ရှိနေပါသည်။ ယင်းမှာ အေးမြသော ရေနှင့် ထိတွေ့ချိန်၊ ဆပ်ပြာ၏ မွှေးရနံ့ကို ရချိန်၊ သန့်ရှင်းနေသော သင်္ကန်းကို…
-
နေ့လည် ၁ နာရီ အချိန်အခါသမယမှာ နေ့စဉ် ဘဝရဲ့ ရှုပ်ထွေးလှတဲ့ လောကီအာရုံတွေ ကြားထဲကနေ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ဖို့ ဝိပဿနာတရားကို လက်တွေ့ အားထုတ်နေကြတဲ့ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာမများ အားလုံးအတွက် ဒီဆောင်းပါးကို အထူးရည်ရွယ် ရေးသားလိုက်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ လူသားတွေရဲ့ စိတ်သဘာဝမှာ အလွန် ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ အကျင့်ဆိုးတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ ကျက်ပြီးသား အနာဟောင်းတွေကို ပြန်ဆွပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်လည် နှိပ်စက်တတ်တဲ့ အကျင့်ပါပဲ။ ငြိမ်ငြိမ်လေး ထိုင်နေရင်းကနေ၊ ဒါမှမဟုတ် အလုပ်တစ်ခုခု လုပ်နေရင်းကနေ ရုတ်တရက် လွန်ခဲ့တဲ့ လက၊ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်က၊ ဒါမှမဟုတ် မနေ့က ဖြစ်ခဲ့တဲ့ အဆင်မပြေမှု တစ်ခုကို စိတ်က ပြန်ရောက်သွားတတ်ပါတယ်။ “သူ ငါ့ကို ဒီလို…
-
ရဟန်းတော်များ၏ သာသနာ့ဘောင် နေ့စဉ်ဘဝသည် နံနက်အရုဏ်တက်ချိန်မှစ၍ ညအိပ်ရာဝင်ချိန်အထိ ပရိယတ္တိ၊ ပဋိပတ္တိ အလုပ်များနှင့် ကျောင်းဝေယျာဝစ္စ တာဝန်များဖြင့် မအားမလပ်အောင် လည်ပတ်နေတတ်ပါသည်။ တစ်နေ့တာလုံး အသုံးပြုခဲ့ရသော ရုပ်ခန္ဓာကိုယ်ကြီး၏ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုများကို ပြန်လည် အင်အားဖြည့်တင်းရန်အတွက် ညအိပ်ရာဝင်၍ အနားယူရခြင်းသည် မလွဲမသွေ ပြုလုပ်ရမည့် သဘာဝတရားတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် လဲလျောင်းလိုက်ချိန်မှစ၍ အိပ်မောကျသွားသည့် ကြားကာလ အခိုက်အတန့်လေးသည် ပုထုဇဉ်တို့ အလွယ်တကူ သတိလွတ်ကျပြီး “မောဟ (တွေဝေမေ့လျော့ခြင်း)” အမှောင်ထုထဲသို့ အမှတ်တမဲ့ နစ်မြုပ်သွားတတ်သည့် အလွန်နက်နဲသော အချိန်ပိုင်းလေးတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ သာမန်အားဖြင့် အိပ်ရာဝင်ချိန်တွင် နေ့လယ်က ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော အာရုံများ၊ မနက်ဖြန် လုပ်ရမည့် ကိစ္စများကို တွေးတောရင်း ဇာတ်လမ်းများထဲ မျောပါသွားတတ်ကြပါသည်။ ထို့နောက် တဖြည်းဖြည်းနှင့် ထိုအတွေးအစဉ်များ ပြတ်တောက်ကာ၊…
-
ကျွန်တော်တို့ တစ်ပတ်တာလုံး တနင်္ဂနွေနေ့ကနေ သောကြာနေ့အထိ နေ့စဉ်ဘဝမှာ ကြုံတွေ့ရတဲ့ အခက်အခဲတွေ၊ ပူပန်မှုတွေ၊ မကျေနပ်မှုတွေ၊ မာနတက်မှုတွေကို ဝိပဿနာ ရှုထောင့်ကနေ ဘယ်လို ဓာတ်ခွဲ ကြည့်ရမလဲ ဆိုတာကို အသေးစိတ် လေ့လာခဲ့ကြပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို ပြဿနာတွေ အားလုံးရဲ့ အမြစ်ခြေကို လိုက်ရှာကြည့်လိုက်ရင်၊ အဖြေက တစ်ခုတည်းပါပဲ။ အဲဒါကတော့ “ငါ” ဆိုတဲ့ အတ္တအစွဲ နဲ့ “သူ” ဆိုတဲ့ ပညတ်အမြင်မှား (ဒိဋ္ဌိ) ကြီးကို အခိုင်အမာ ဆုပ်ကိုင်ထားခြင်း ကြောင့်ပါပဲ။ “ငါ” လို့ စွဲလိုက်တာနဲ့ “ငါ့ဟာ၊ ငါ့မိသားစု၊ ငါ့ဂုဏ်သိက္ခာ” ဆိုတဲ့ ဥပါဒါန်တွေ ဆက်လာပါတယ်။ အဲဒီအရာတွေကို ကာကွယ်ဖို့အတွက် “သူ” နဲ့ ယှဉ်ပြိုင်ရတယ်၊ “သူ”့ ကို…
-
ပိတ်ရက်မှာ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို သက်တောင့်သက်သာ အနားပေးထားပေမယ့် တကယ်တမ်း မနားတာကတော့ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ပါပဲ။ ခန္ဓာကိုယ် ငြိမ်နေပေမယ့် ဟိုတွေးဒီတွေးနဲ့ အာရုံအမျိုးမျိုးကို သိနေတဲ့ သိစိတ် (ဝိဉာဏ်) လေးတွေကတော့ အဆက်မပြတ် အလုပ်လုပ်နေတတ်ပါတယ်။ ဒီလိုအချိန်မှာ “ငါ နားနေတာကို စိတ်က မနားဘူး” ဆိုပြီး ဒေါသထွက်တာ၊ အတင်းချုပ်တည်းတာမျိုး မလုပ်ပါနဲ့။ ခန္ဓာကိုယ်က နားနေတယ် (ရုပ်တရား)။ ဒါပေမဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်က အသံကို ကြားလိုက်တယ်၊ အတိတ်က အကြောင်းတွေကို ပြန်တွေးလိုက်တယ်။ အဲဒီလို အာရုံတွေကို သိလိုက်တဲ့ သိစိတ်ဆိုတာ ဝိညာဉ်မဟုတ် ဝိဉာဏ် သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာပြီး ပြန်ပျက်သွားတဲ့ သဘောတရားလေးတွေပါပဲ။ ဒီဖြစ်စဉ်ထဲမှာ “ငါ” လည်း မပါသလို၊ “ငါ့စိတ်” လည်း…
-
‘အနတ္တ’ ဆိုတဲ့ စကားလုံးရဲ့ တိုက်ရိုက် အဓိပ္ပာယ်ကတော့ ‘အတ္တ မဟုတ်ခြင်း’ ပါပဲ။ တကယ်တော့ အနတ္တ ဆိုတာကို စကားလုံး တစ်လုံးတည်း သီးခြား ခွဲထုတ် ပြောဆိုတာထက်၊ အပြည့်အစုံ ဆိုရရင် “သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ” လို့ နားလည်ထားရပါမယ်။ အဓိပ္ပာယ်ကတော့- အလုံးစုံသော ဓမ္မ (တရား) တို့သည် အတ္တ မဟုတ်ကြဘူး လို့ ဆိုလိုတာပါ။ (ဒီနေရာမှာ အလုံးစုံသော တရားဆိုသည်မှာ အကြောင်းတရားကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ‘သင်္ခါရတရား’ တွေရော၊ အကြောင်းတရားက ပြုပြင်ဖန်တီးထားခြင်း မဟုတ်တဲ့ ‘ဝိသင်္ခါရတရား’ တွေပါ အကုန်လုံး အကျုံးဝင်ပါတယ်)။ ‘အတ္တ’ ဟူသော အထင်မှားမှု အစွဲအလမ်း လောကမှာရှိတဲ့ လူသားအများစုဟာ မိမိကိုယ်မိမိ ‘အတ္တ (ငါ)’…
-
ရဟန်းတော်များ၏ နေ့စဉ်ဘဝတွင် တရားထိုင်ခြင်း (ပလ္လင်္က) နှင့် စင်္ကြံလျှောက်ခြင်း (စင်္ကမ) ဟူသော အချိန်များသည် သတိကို အထူးတလည် စူးစိုက်ထားသော တရားဝင် အလုပ်ခွင် (Formal Practice) အချိန်များ ဖြစ်ကြပါသည်။ သို့သော်လည်း တစ်နေ့တာလုံးတွင် ထိုသို့သော အချိန်များအပြင် ကျောင်းပေါ်မှ ဆင်းခြင်း၊ ဆွမ်းစားကျောင်းသို့ သွားခြင်း၊ ကုဋိသို့ သွားခြင်း၊ ထိုင်ရာမှ ထခြင်း၊ လဲလျောင်းရာမှ ထိုင်ခြင်း စသည့် ဣရိယာပုတ် ပြောင်းလဲချိန်များနှင့် အမှတ်တမဲ့ သွားလာလှုပ်ရှားရသည့် အချိန်များစွာ ရှိနေပါသည်။ ဤကြားကာလ အချိန်တိုလေးများသည် ပုထုဇဉ် သဘာဝအရ သတိအလွယ်တကူ လွတ်ကျသွားပြီး စိတ်များ လွတ်လပ်စွာ လွင့်စင်ပျံ့လွင့်နေတတ်သော အလွန်အန္တရာယ်ကြီးသည့် “သတိလွတ်နယ်မြေ (Blind Spots)” များ ဖြစ်နေတတ်ပါသည်။ တရားထိုင်စဉ်က…