-
မိတ်ဆွေ… ယခင်ဆောင်းပါးမှာ ပုထုဇဉ်မှန်သမျှ မလွဲမသွေ ကြုံတွေ့ရမယ့်၊ အပါယ်ဘုံသို့ ဗရမ်းပတာ ကျရောက်တတ်တဲ့ “ဝိနိပါတိကဘေး” အကြောင်းကို ရေးသားခဲ့ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့တော့ အဲဒီလောက် ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ ဘေးကြီးဟာ ဘာကြောင့် သင့်ရသလဲ၊ ဒီဘေးကနေ လွတ်မြောက်နိုင်မယ့် လမ်းစစ်လမ်းမှန် မရှိတော့ဘူးလား ဆိုတာကို ဓမ္မအမြင်သက်သက်နဲ့ အသေးစိတ် ခွဲစိတ်ပြချင်ပါတယ်။ ၁။ အတ္တမဟုတ်သော သင်္ခါရ ယန္တရားကြီး အဓိကကတော့ အဲဒီလို ဗရမ်းပတာ အပါယ်ကို ကျရောက်ရခြင်းဟာ ကျွန်တော်တို့ကိုယ်တိုင်က “ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ၊ အကောင်အထည်” မဟုတ်ဘဲ၊ ကိုယ်လိုချင်သလို အမိန့်ပေး ထိန်းချုပ်လို့မရတဲ့ “ရုပ်နဲ့ နာမ် (စိတ်၊ စေတသိက်)” ဆိုတဲ့ သင်္ခါရတရားတွေ သက်သက် ဖြစ်နေလို့ပါပဲ။ သင်္ခါရတရားဆိုတာ အကြောင်းတရားတွေက ပြုပြင်ပေးလို့သာ ဖြစ်တည်နေရတဲ့…
-
စနေနေ့ မနက် ၁၀ နာရီခွဲဆိုတာ အိမ်ရှင်မတွေအတွက်တော့ အလုပ်အရှုပ်ဆုံး အချိန်တစ်ခုပါပဲ။ ဟင်းအိုးတစ်တည်တည်၊ အဝတ်လျှော်စက် တစ်လည်လည်နဲ့ အိမ်မှုကိစ္စတွေ၊ မိသားစုကိစ္စတွေကြားမှာ နပန်းပန်းနေရတဲ့ အချိန်မျိုးပါ။ ဒီလိုအချိန်မျိုးမှာ “တရားအားထုတ်ပါလား” လို့ သွားတိုက်တွန်းရင် “အမလေး… အချိန်မရှိပါဘူး” လို့ပဲ ဖြေကြမှာ သေချာပါတယ်။ တကယ်တော့ ဝိပဿနာဆိုတာ တိတ်ဆိတ်တဲ့ အခန်းထဲမှာ၊ ဘုရားစင်ရှေ့မှာ သပ်သပ်ရပ်ရပ်ထိုင်ပြီး မျက်လုံးမှိတ်ထားမှ လုပ်လို့ရတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဘာသာရေး ထုံးတမ်းစဉ်လာတွေ၊ ပုံစံခွက် (Dogma) တွေကို ခဏဘေးဖယ်ထားလိုက်ပါ။ ဝိပဿနာဆိုတာ မိမိရဲ့ လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်မှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ သဘောသဘာဝတွေကို အရှိကိုအရှိအတိုင်း ဉာဏ်နဲ့ စောင့်ကြည့်တာ ဖြစ်တဲ့အတွက်၊ သွားရင်း၊ လာရင်း၊ လုပ်ရင်း၊ ကိုင်ရင်းနဲ့ လက်တွေ့ အားထုတ်လို့ရတဲ့ အရာပါ။…
-
ကျနော် ကိုယ်တိုင် တရားအားထုတ်တဲ့ ခရီးစဉ်ကို ပြန်စဉ်းစားကြည့်တဲ့အခါ အခက်ခဲဆုံး၊ အပင်ပန်းဆုံးနဲ့ အချိန်အကြာဆုံး သောင်တင်နေတတ်တဲ့ နေရာတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ “ပညတ်” နဲ့ “ပရမတ်” ကို ကွဲကွဲပြားပြား ခွဲခြားသိမြင်ဖို့ ကိစ္စပါပဲ။ “ပညတ်” ဆိုတာ လောကမှာ အဆင်ပြေအောင် သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်နေကြတဲ့ နာမည်တွေ၊ သမုတိအမှန် (Conventional Truth) တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ ပညတ်အမည်နာမတွေပေါ်မှာ အခြေခံပြီး စဉ်းစားနေသရွေ့၊ ရှုမှတ်နေသရွေ့ အမှန်တရားဖြစ်တဲ့ သစ္စာလေးပါးဆီကို ဘယ်လိုမှ ဆိုက်ရောက်နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် တရားအားထုတ်တဲ့အခါ ပညတ်တွေကို အားလုံး ဘေးဖယ်ထားပြီး၊ အရာအားလုံးကို “ပရမတ်” (Ultimate Reality) အနေနဲ့ မြင်အောင် အရင်ကြည့်ရပါတယ်။ အဲဒီလို ပရမတ်အမြင် ရှင်းသွားပြီ…
-
မိတ်ဆွေ… ယခင်ဆောင်းပါးမှာ ပုထုဇဉ်မှန်သမျှ မလွဲမသွေ ကြုံတွေ့ရမယ့်၊ အပါယ်ဘုံသို့ ဗရမ်းပတာ ကျရောက်တတ်တဲ့ “ဝိနိပါတိကဘေး” အကြောင်းကို ရေးသားခဲ့ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့တော့ အဲဒီလောက် ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ ဘေးကြီးဟာ ဘာကြောင့် သင့်ရသလဲ၊ ဒီဘေးကနေ လွတ်မြောက်နိုင်မယ့် လမ်းစစ်လမ်းမှန် မရှိတော့ဘူးလား ဆိုတာကို ဓမ္မအမြင်သက်သက်နဲ့ အသေးစိတ် ခွဲစိတ်ပြချင်ပါတယ်။ ၁။ အတ္တမဟုတ်သော သင်္ခါရ ယန္တရားကြီး အဓိကကတော့ အဲဒီလို ဗရမ်းပတာ အပါယ်ကို ကျရောက်ရခြင်းဟာ ကျွန်တော်တို့ကိုယ်တိုင်က “ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ၊ အကောင်အထည်” မဟုတ်ဘဲ၊ ကိုယ်လိုချင်သလို အမိန့်ပေး ထိန်းချုပ်လို့မရတဲ့ “ရုပ်နဲ့ နာမ် (စိတ်၊ စေတသိက်)” ဆိုတဲ့ သင်္ခါရတရားတွေ သက်သက် ဖြစ်နေလို့ပါပဲ။ သင်္ခါရတရားဆိုတာ အကြောင်းတရားတွေက ပြုပြင်ပေးလို့သာ ဖြစ်တည်နေရတဲ့…
-
စနေနေ့ မနက် ၁၀ နာရီခွဲဆိုတာ အိမ်ရှင်မတွေအတွက်တော့ အလုပ်အရှုပ်ဆုံး အချိန်တစ်ခုပါပဲ။ ဟင်းအိုးတစ်တည်တည်၊ အဝတ်လျှော်စက် တစ်လည်လည်နဲ့ အိမ်မှုကိစ္စတွေ၊ မိသားစုကိစ္စတွေကြားမှာ နပန်းပန်းနေရတဲ့ အချိန်မျိုးပါ။ ဒီလိုအချိန်မျိုးမှာ “တရားအားထုတ်ပါလား” လို့ သွားတိုက်တွန်းရင် “အမလေး… အချိန်မရှိပါဘူး” လို့ပဲ ဖြေကြမှာ သေချာပါတယ်။ တကယ်တော့ ဝိပဿနာဆိုတာ တိတ်ဆိတ်တဲ့ အခန်းထဲမှာ၊ ဘုရားစင်ရှေ့မှာ သပ်သပ်ရပ်ရပ်ထိုင်ပြီး မျက်လုံးမှိတ်ထားမှ လုပ်လို့ရတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဘာသာရေး ထုံးတမ်းစဉ်လာတွေ၊ ပုံစံခွက် (Dogma) တွေကို ခဏဘေးဖယ်ထားလိုက်ပါ။ ဝိပဿနာဆိုတာ မိမိရဲ့ လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်မှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ သဘောသဘာဝတွေကို အရှိကိုအရှိအတိုင်း ဉာဏ်နဲ့ စောင့်ကြည့်တာ ဖြစ်တဲ့အတွက်၊ သွားရင်း၊ လာရင်း၊ လုပ်ရင်း၊ ကိုင်ရင်းနဲ့ လက်တွေ့ အားထုတ်လို့ရတဲ့ အရာပါ။…
-
ကျနော် ကိုယ်တိုင် တရားအားထုတ်တဲ့ ခရီးစဉ်ကို ပြန်စဉ်းစားကြည့်တဲ့အခါ အခက်ခဲဆုံး၊ အပင်ပန်းဆုံးနဲ့ အချိန်အကြာဆုံး သောင်တင်နေတတ်တဲ့ နေရာတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ “ပညတ်” နဲ့ “ပရမတ်” ကို ကွဲကွဲပြားပြား ခွဲခြားသိမြင်ဖို့ ကိစ္စပါပဲ။ “ပညတ်” ဆိုတာ လောကမှာ အဆင်ပြေအောင် သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်နေကြတဲ့ နာမည်တွေ၊ သမုတိအမှန် (Conventional Truth) တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ ပညတ်အမည်နာမတွေပေါ်မှာ အခြေခံပြီး စဉ်းစားနေသရွေ့၊ ရှုမှတ်နေသရွေ့ အမှန်တရားဖြစ်တဲ့ သစ္စာလေးပါးဆီကို ဘယ်လိုမှ ဆိုက်ရောက်နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် တရားအားထုတ်တဲ့အခါ ပညတ်တွေကို အားလုံး ဘေးဖယ်ထားပြီး၊ အရာအားလုံးကို “ပရမတ်” (Ultimate Reality) အနေနဲ့ မြင်အောင် အရင်ကြည့်ရပါတယ်။ အဲဒီလို ပရမတ်အမြင် ရှင်းသွားပြီ…
-
ဗုဒ္ဓရှင်တော်မြတ် ဟောကြားခဲ့သော သစ္စာလေးပါး တရားတော်တွင် “သမုဒယသစ္စာ” ဟူသည် အလွန်အရေးပါသော၊ ကျွန်တော်တို့ နေ့စဉ်ဘဝနှင့် အနီးစပ်ဆုံး ထိတွေ့နေရသော အမှန်တရားတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ သမုဒယသစ္စာဆိုသည်မှာ တခြားမဟုတ်ပါ၊ “တဏှာ” ပင် ဖြစ်ပါသည်။ တဏှာဆိုသည်မှာ စွဲလမ်းခြင်း အမှန်တရား၊ လိုချင်တပ်မက်ခြင်းဆိုသည့် လောဘကို အခြေခံထားသော ကိလေသာတရားသက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။ ပုထုဇဉ် လူသားများ၏ သန္တာန်ကို လေ့လာကြည့်မည်ဆိုလျှင် ဤတဏှာဟူသော ကိလေသာသည် အများဆုံး၊ အပြည့်နှက်ဆုံး ကိန်းအောင်းနေသည်ကို တွေ့မြင်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ လောကတွင် ချစ်ခြင်းမေတ္တာဟု အမည်တပ်ထားသော အရာတိုင်း၏ နောက်ကွယ်တွင် တဏှာက ခိုင်မာစွာ နေရာယူထားတတ်ပါသည်။ မိဘကို ချစ်ခြင်း၊ သားသမီးကို ချစ်ခြင်း၊ မိတ်ဆွေ အပေါင်းအသင်းကို ချစ်ခြင်း၊ မောင်နှမကို ချစ်ခြင်း၊ ဆွေမျိုးကို…
-
ကျွန်ုပ်တို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်အများစုဟာ “သံဃာ” လို့ ပြောလိုက်ရင် ခေါင်းတုံး၊ သင်္ကန်းဝတ်နဲ့ ဝိနည်းအချို့ကို လိုက်နာနေသူတွေကို ပြေးမြင်လေ့ရှိကြပါတယ်။ ဒါဟာ ကြာမြင့်စွာ အမြစ်တွယ်လာခဲ့တဲ့ “သမုတိ” (အများသတ်မှတ်ချက်) အမြင်တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်တော့ မြတ်စွာဘုရားရှင် ညွှန်ပြခဲ့တဲ့ “ကိုးကွယ်ရာ သံဃာရတနာ” ဆိုတာဟာ သင်္ကန်းဝတ်ရုံရုံမျှနဲ့ ဖြစ်တည်လာတာ မဟုတ်ဘဲ “တရားရှိမှု” အပေါ်မှာသာ အခြေခံပါတယ်။ “သမုတိသံဃာ” ဆိုတာ မြတ်စွာဘုရား ပညတ်တော် မဟုတ်ပါ ပထမဦးဆုံး သတိပြုရမယ့်အချက်ကတော့ “သမုတိသံဃာ” သို့မဟုတ် “သမုတိသံဃာ” ဆိုတဲ့ စကားလုံးဟာ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ တရားဒေသနာတော်တွေမှာ ပါဝင်ခြင်း မရှိပါဘူး။ ဒါဟာ နောက်ပိုင်းမှ ပုထုဇဉ်ရဟန်းတွေကို အကာအကွယ်ပေးဖို့ သတ်မှတ်လိုက်တဲ့ ပညတ်တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီပညတ်ရှိနေတဲ့အတွက်ကြောင့်ပဲ “ငါတို့က ပုထုဇဉ်…
-
လောကမှာ လူတွေ အကြောက်ရဆုံး အရာက ဘာလဲလို့ မေးရင် ဆင်းရဲမှာ၊ ရောဂါဖြစ်မှာ၊ သေဆုံးရမှာတွေကို ပြကြပါလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ့် ပရမတ်အမြင်နဲ့ ဉာဏ်မျက်လုံး ဖွင့်ကြည့်လိုက်ရင်၊ အဲဒီ လောကီဘေးအန္တရာယ်တွေဆိုတာ ဘာမှ မဟုတ်ပါဘူး။ ပုထုဇဉ်မှန်သမျှ မလွဲမသွေ ရင်ဆိုင်ရမယ့်၊ အကြီးမားဆုံးနဲ့ အကြောက်ရဆုံးသော ဘေးကြီးတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ သေဆုံးတဲ့အခါမှာ အပါယ်ဘုံကို ဗရမ်းပတာ ကျရောက်သွားတတ်တဲ့ “ဝိနိပါတိကဘေး” ကြီးပါပဲ။ ဘုရားရှင် သက်တော်ထင်ရှားရှိစဉ် သာသနာ့ရောင်ဝါ အထွန်းတောက်ဆုံး အချိန်မှာတောင်မှ၊ ဘုရားရှင်က မြေကြီးကို လက်ညှိုးနဲ့ ကော်ယူပြပြီး “သေပြီးရင် သုဂတိ (လူ၊ နတ်) ကို ရောက်တဲ့သူဟာ ဒီလက်သည်းခွံပေါ်က မြေမှုန်လောက်ပဲ ရှိတယ်။ အပါယ် (ငရဲ၊ တိရစ္ဆာန်၊ ပြိတ္တာ၊…
-
ဒီတစ်ပတ်လုံး ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်မှာ ဖြစ်ပြီးပျက်နေတဲ့ သဘောတရားတွေကို လေ့လာခဲ့ကြတယ်။ ဒီနေ့တော့ ဘာကိုမှ အတင်းအကျပ် မရှုမှတ်ဘဲ အေးအေးဆေးဆေးလေး ထိုင်ကြည့်ရအောင်။ ဝင်လေထွက်လေ ဖြစ်ဖြစ်၊ ခန္ဓာကိုယ်က နာကျင်မှု ဖြစ်ဖြစ်၊ ပေါ်လာတဲ့ အတွေးဖြစ်ဖြစ် သူ့ဘာသာသူ ဖြစ်လာပြီး သူ့ဘာသာသူ ပျက်သွားတာကို ဘေးကနေ ငြိမ်ငြိမ်လေး စောင့်ကြည့်နေလိုက်ပါ။ ကိုယ်က ဝင်ပြင်စရာ မလိုပါဘူး။ ဒီလို စီးဆင်းနေတဲ့ သဘာဝတရားကြီးကို ဝင်မစွက်ဖက်ဘဲ ကြည့်တတ်လာတဲ့အခါ စိတ်ဟာ အင်မတန်မှ ငြိမ်းချမ်းသွားပါတယ်။ အရာရာဟာ ယာယီပါပဲ။ ဖြစ်လာတာကို လက်ခံလိုက်ပါ၊ ပျက်သွားတာကို ခွင့်လွှတ်လိုက်ပါ။ ဖြစ်လာသမျှ အရာရာတိုင်းဟာ အဆုံးသတ်ဖို့အတွက်ချည်းပဲဆိုတာ သေချာ လက်ခံနိုင်ပြီလား။