ရဟန်းတော်များ၏ နေ့စဉ်ဘဝတွင် ရုပ်ခန္ဓာကိုယ်ကြီး၏ ပူလောင်မှု၊ ချွေးထွက်မှု၊ ညစ်နွမ်းမှုများကို သန့်စင်ရန်အတွက် ရေချိုးခြင်း၊ သင်္ကန်းလျှော်ဖွပ်ခြင်းစသည့် ကိစ္စရပ်များကို နေ့စဉ်မလွဲမသွေ ပြုလုပ်ကြရပါသည်။ အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံကဲ့သို့ ပူပြင်းသော ရာသီဥတုရှိသည့် ဒေသများတွင် တစ်နေ့တာလုံး သာသနာ့တာဝန်များ၊ ကျောင်းဝေယျာဝစ္စများနှင့် စာပေသင်ကြားမှုများကြောင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်လာသောအခါ ရေချိုးရခြင်း၊ သန့်စင်သော သင်္ကန်းကို လဲလှယ်ရုံရခြင်းသည် ရုပ်ခန္ဓာအတွက် အလွန်တရာ ကြီးမားသော သက်သာရာရမှု (Relief) ကို ပေးစွမ်းနိုင်ပါသည်။ သို့သော်လည်း ဤကဲ့သို့ နေ့စဉ် ပြုလုပ်နေကျ သာမန် သန့်စင်ရေးကိစ္စလေးများ၏ နောက်ကွယ်တွင် ပုထုဇဉ်တို့ သတိမထားမိတတ်သည့် အလွန်သိမ်မွေ့သော ကိလေသာ ထောင်ချောက်တစ်ခု ရှိနေပါသည်။

ယင်းမှာ အေးမြသော ရေနှင့် ထိတွေ့ချိန်၊ ဆပ်ပြာ၏ မွှေးရနံ့ကို ရချိန်၊ သန့်ရှင်းနေသော သင်္ကန်းကို ရုံလိုက်ချိန်များတွင် “အေးမြလိုက်တာ၊ လန်းဆန်းသွားတာပဲ၊ သန့်ရှင်းသွားလို့ စိတ်ချမ်းသာလိုက်တာ” ဟု ရုပ်၏ သက်သာမှုကို အကြောင်းပြု၍ အမှတ်တမဲ့ သာယာမက်မောသွားတတ်သော “လောဘ (တွယ်တာမှု) ယှဉ်သည့် စိတ်” ပင် ဖြစ်ပါသည်။ စိတ္တာနုပဿနာကို လက်တွေ့ ကျင့်ကြံအားထုတ်နေသော ရဟန်းတော်တစ်ပါး အနေဖြင့် ဤကဲ့သို့ ရေချိုး၊ သင်္ကန်းလျှော်ချိန်ကို သာမန် ဖြတ်သန်းသွားရမည့် အချိန်အဖြစ် မထားဘဲ၊ ထိုအချိန်လေးကိုပင် မိမိ၏ “ငါ” ဟူသော အတ္တစွဲကို ဖြိုခွင်းရန်နှင့် ဝိပဿနာဉာဏ် ရင့်သန်စေရန်အတွက် အလွန်ကောင်းမွန်သော လက်တွေ့ အလုပ်ခွင်ကြီးတစ်ခုအဖြစ် အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲရှုမှတ်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။

၁။ ရုပ်၏ သက်သာမှုမှ စိတ်၏ သာယာမှုဆီသို့ ပြောင်းလဲသွားခြင်းကို ဖမ်းယူခြင်း

ရေချိုးရန်အတွက် ခန္ဓာကိုယ်ပေါ်သို့ ရေလောင်းချလိုက်သောအခါ သို့မဟုတ် သန့်ရှင်းစင်ကြယ်နေသော သင်္ကန်းကို ရုံလိုက်သောအခါ၊ ပူလောင်နေသော ကိုယ်ကာယသည် အေးမြသွားပြီး ညစ်နွမ်းမှုများ ကင်းစင်သွားပါသည်။ ဤသည်မှာ ဖောက်ပြန်တတ်သော ရုပ်တရားက အပူဓာတ်မှ အအေးဓာတ်ဆီသို့ ပြောင်းလဲသွားခြင်း (ကာယိကသုခ – ရုပ်၏ ချမ်းသာမှု) သက်သက် ဖြစ်ပါသည်။

သို့သော် ပုထုဇဉ် သဘာဝအရ စိတ်သည် ထိုရုပ်၏ ပြောင်းလဲမှုသက်သက်၌ ရပ်မနေဘဲ၊ “ဟာ… ကောင်းလိုက်တာ၊ လန်းဆန်းသွားတာပဲ၊ ဒီဆပ်ပြာနံ့လေးက မွှေးနေတာပဲ” ဟု ထိုအအေးဓာတ်၊ ထိုအနံ့၊ ထိုအတွေ့အထိလေးများကို စတင် ခံစားသာယာပါတော့သည်။ ဤနေရာတွင် ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် စောင့်ကြည့်နေသော ရဟန်းသည် ရေချိုးခြင်း၏ အရသာထဲသို့ အပြည့်အဝ မျောပါမသွားဘဲ၊ မိမိသန္တာန်၌ လှုပ်ခတ်သွားသော ထို “သာယာနေသော စိတ်” ကို ချက်ချင်း နောက်သို့ပြန်လှည့်၍ ဉာဏ်ဖြင့် ဖမ်းယူလိုက်ရပါမည်။ “သြော်… ရေအေးအေးလေးကို သာယာတဲ့ လောဘစိတ်လေး ပေါ်လာပါလား… သန့်ရှင်းတဲ့ သင်္ကန်းအတွေ့အထိကို မက်မောတဲ့ စိတ်လေး ဝင်လာပါလား” ဟု မိမိစိတ်၏ လှုပ်ရှားမှုကို အရှိကို အရှိအတိုင်း ချက်ချင်း သိလိုက်ရပါမည်။ ရုပ်၏ အေးမြမှုကို သိရုံမျှမက၊ စိတ်၏ တွယ်တာမှုကိုပါ ချက်ချင်းဖမ်းယူနိုင်ခြင်းသည် စိတ္တာနုပဿနာ၏ အရေးအကြီးဆုံးသော ပထမခြေလှမ်းပင် ဖြစ်ပါသည်။

၂။ အကြောင်းအကျိုး သက်သက်ဖြစ်သော နာမ်ဓမ္မဖြစ်စဉ်ကို ဖောက်ထွင်းသိမြင်ခြင်း

မိမိသန္တာန်တွင် “သန့်ရှင်းအေးမြမှုကို သာယာကျေနပ်သောစိတ် (လောဘ)” ပေါ်လာသည်ကို မြင်သောအခါ၊ ထိုစိတ်ကြီးသည် အလိုလိုနေရင်း လွတ်လပ်စွာ ပေါ်လာခြင်း မဟုတ်ကြောင်းကို ဉာဏ်ဖြင့် ဆက်လက် ထိုးထွင်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရပါမည်။

ထိုသာယာမှု လောဘစိတ်များသည် တိကျလှသော “အကြောင်းတရားများ” ကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာရသည့် “အကျိုးတရား” သက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။

ခန္ဓာကိုယ် (ကာယဒွါရ) နှင့် ရေ၏ အေးမြမှု သို့မဟုတ် သင်္ကန်း၏ နူးညံ့မှု (ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ – အကြောင်းတရား) တို့ တိုက်ခိုက်မိခြင်း၊

နှာခေါင်း (ဃာနဒွါရ) နှင့် ဆပ်ပြာ၏ မွှေးရနံ့ (ဂန္ဓာရုံ – အကြောင်းတရား) တို့ တိုက်ခိုက်မိခြင်း၊

ထိုသို့ တိုက်ခိုက်မိမှုကြောင့် ကောင်းသော ခံစားမှု (သုခဝေဒနာ) ပေါ်လာခြင်း၊

ထိုခံစားမှုအပေါ်တွင် ရုပ်၏ သဘာဝမျှသာ ဖြစ်သည်ဟု မဆင်ခြင်နိုင်ဘဲ၊ ခံစားချင်စရာ၊ သာယာစရာအဖြစ် အတ္တကို ရှေ့တန်းတင်ကာ မှားယွင်းစွာ နှလုံးသွင်းလိုက်မှု (အယောနိသော မနသိကာရ – အကြောင်းတရား) စသည့် အကြောင်းတရားများ ဆုံစည်းသွားသောကြောင့်သာလျှင်၊ ကျေနပ်သာယာသည့် “လောဘယှဉ်သော မနောဝိဉာဏ်” (အကျိုးတရား) လေး ဖျတ်ကနဲ ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

အကယ်၍ ရေချိုးနေစဉ် ရေက အလွန်ပူနေလျှင်သော်လည်းကောင်း၊ သင်္ကန်းက မလျှော်ရသေးဘဲ အနံ့အသက် ထွက်နေလျှင်သော်လည်းကောင်း ဤ “သာယာသည့် လောဘစိတ်” သည် ဖြစ်ပေါ်လာမည် မဟုတ်ဘဲ၊ “အလိုမကျသည့် ဒေါသစိတ်” သာ အစားထိုး ဝင်ရောက်လာမည် ဖြစ်ပါသည်။ ဤသည်ကို သေချာစွာ ဉာဏ်ဖြင့် ချိန်ထိုးကြည့်ပါက၊ ဤသာယာကျေနပ်မှု ဆိုသည်မှာ ခိုင်မာသည့် အရာကြီးမဟုတ်ဘဲ၊ အတွေ့အထိ (အာရုံ) တိုက်ဆိုင်၍ ပေါ်လာပြီး၊ ရေချိုးပြီးသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ချုပ်ပျောက်သွားမည့်၊ အလွန်လျင်မြန်စွာ ဖြစ်ပျက်နေသည့် “နာမ်ဓမ္မ” အစဉ်တန်း သက်သက်သာ ဖြစ်သည်ဆိုသည်ကို တိကျစွာ မြင်တွေ့လာပါလိမ့်မည်။

၃။ ရဟန်းမဟုတ်၊ သတ္တဝါမဟုတ်၊ ငါမဟုတ် ဟူသော အမှန်တရားကို တည်ဆောက်ခြင်း

ဤသို့ အကြောင်းအကျိုး သက်သက်ဖြစ်ပျက်နေသော နာမ်ဓမ္မများကို ဉာဏ်ဖြင့် စူးစူးစိုက်စိုက် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ လေ့လာကြည့်လိုက်သောအခါ၊ ထိုရေချိုးနေသော၊ သင်္ကန်းလျှော်နေသော အချိန်အခိုက်အတန့်အတွင်း၌ “ငါ” သော်လည်းကောင်း၊ “ရဟန်း” သော်လည်းကောင်း လုံးဝ မရှိသည်ကို အလွန် ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ တွေ့ရှိလာရမည် ဖြစ်ပါသည်။

သာမန်အားဖြင့် “ငါ ရေချိုးနေတယ်၊ ငါ လန်းဆန်းသွားပြီ၊ ငါ့ခန္ဓာကိုယ် သန့်ရှင်းသွားပြီ၊ ငါ့သင်္ကန်းလေး သန့်နေပြီ” ဟု မိမိကိုယ်ကို ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါအဖြစ် အခိုင်အမာ စွဲလမ်းနေတတ်ပါသည်။ သို့သော် တကယ်တမ်း ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးခွဲကြည့်သောအခါ ရေလောင်းချနေသော အရာ၊ သင်္ကန်းကို ပွတ်တိုက်နေသော အရာမှာ စိတ်၏ စေခိုင်းမှုကြောင့် လှုပ်ရှားနေသော “ဝါယောဓာတ် (လေဓာတ်) လွှမ်းမိုးသည့် ရုပ်တရား” သက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။ ထိုအထဲတွင် “ငါ” လုံးဝ မရှိပါ။ ထို့ပြင် အေးမြမှုကို ခံစားနေရသော အရာ၊ သာယာကျေနပ်နေသော အရာသည်လည်း “ဝေဒနာနှင့် လောဘယှဉ်သော နာမ်တရား” သက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။

လူသားတို့ အစဉ်အဆက် သမုတ်ထားသော “ရေချိုးနေသော ရဟန်း၊ လန်းဆန်းနေသော ပုဂ္ဂိုလ်၊ ငါ” ဆိုသည့် အမည်နာမ ပညတ်ချက်များအားလုံးကို ဉာဏ်ဖြင့် ဖယ်ခွာကြည့်လိုက်သည့်အခါ၊ တကယ်တမ်း အရှိတရား (ပရမတ်) မှာ “ငါမဟုတ်၊ သူမဟုတ်၊ သတ္တဝါမဟုတ်သည့် နာမ်ဓမ္မလေးများနှင့် ရုပ်ဓမ္မလေးများက အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်ပြီး လျင်မြန်သော နှုန်းဖြင့် အစားထိုး တုံ့ပြန် ဖြစ်ပျက်နေသည့် ဖြစ်စဉ်ကြီး သက်သက် (Pure Process of Cause and Effect)” သာ ရှိနေသည်ကို မျက်ဝါးထင်ထင် မြင်တွေ့လာရမည် ဖြစ်ပါသည်။ ဤသို့ မြင်တွေ့လိုက်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် “ငါ လန်းဆန်းတယ်၊ ငါ့အဝတ်အစား” ဟူသော ဥပါဒါန်အစွဲနှင့် သာယာမက်မောမှု (ကိလေသာ) သည် ရေနှင့်အတူ ဆေးကြောချလိုက်သကဲ့သို့ ချက်ချင်း ကင်းစင်ငြိမ်းအေးသွားမည် ဖြစ်ပါသည်။

၄။ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ ကို မျက်မှောက်ပြုခြင်း

ထိုသို့ သတ္တဝါမဟုတ်၊ ကိုယ်မဟုတ်၊ ရဟန်းမဟုတ်သော နာမ်ဓမ္မ ဖြစ်စဉ်ကြီးသည် မိမိသဘောအလျောက် အကြောင်းအကျိုး သက်သက် ဖြစ်ပျက်နေသည်ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်လာသောအခါ၊ “အနတ္တ” ရဲ့ အနက်အဓိပ္ပာယ် အစစ်အမှန်ကို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်ဖြင့် ကောင်းစွာ သဘောပေါက်လာမည် ဖြစ်ပါသည်။

အကယ်၍ ရုပ်ခန္ဓာကြီးသာ မိမိပိုင်ဆိုင်သော အရာ၊ မိမိ အစိုးရသော အရာ (အတ္တ) ဖြစ်မည်ဆိုပါက “တစ်ခါ ရေချိုးပြီးရင် ဘယ်တော့မှ ပြန်မညစ်ပတ်စေနဲ့၊ အမြဲတမ်း လန်းဆန်းနေစေ” ဟု အမိန့်ပေး စေခိုင်းထား၍ ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် လက်တွေ့တွင် ထိုသို့ မဟုတ်ပါ။ ရေချိုးပြီး၍ နာရီအနည်းငယ် ကြာသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ချွေးများ ပြန်ထွက်လာပြီး၊ ညစ်နွမ်းမှုများ အလိုအလျောက် ပြန်လည် ဖြစ်ပေါ်လာပါသည်။ သင်္ကန်းသည်လည်း ဝတ်ဆင်ထားစဉ် ဖုန်၊ ချွေးတို့ကြောင့် အချိန်တန်လျှင် ဟောင်းနွမ်းညစ်ပေသွားမည်သာ ဖြစ်ပါသည်။

ဤသည်မှာ ရုပ်တရားသည် အစိုးမရသော သဘော၊ ပိုင်ရှင်မရှိဘဲ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးတတ်သော သဘော (အနတ္တသဘော) ဖြစ်ကြောင်းကို အထင်ရှားဆုံး သက်သေပြနေခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။ ထို့အတူ အေးမြမှုကို သာယာသော စိတ်သည်လည်း ရေလောင်းချနေစဉ် အခိုက်အတန့်လေးသာ ဖြစ်ပေါ်ပြီး ချက်ချင်း ချုပ်ပျောက်သွားပါသည်။ ဤဖြစ်စဉ် တစ်ခုလုံးတွင် မိမိက အစိုးရခြင်း၊ မိမိက အမြဲတမ်း သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ခြင်း ဘာတစ်ခုမှ မရှိသည်ကို ဉာဏ်ဖြင့် ဖောက်ထွင်းသိမြင်လာပြီး၊ “သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ” (ရုပ်နာမ် စိတ် စေတသိက် အပါအဝင် ခပ်သိမ်းသော တရားတို့သည် အနတ္တသာတည်း၊ ငါပိုင် ငါဆိုင် ငါအစိုးရသော တရား လုံးဝ မဟုတ်ပါတကား) ဟူသော အမြင်မှန် (သမ္မာဒိဋ္ဌိ) အစစ်အမှန်ကို ရေချိုးခန်းထဲတွင်ပင် မျက်မှောက်ပြုလာနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။

၅။ အနတ္တအပေါ် လွဲမှားသော အမြင် (အဆိုးမြင်ဝါဒ) ကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း

ဤနေရာတွင် အထူးသတိပြုရန် လိုအပ်သော၊ အလွန်အရေးကြီးသော အချက်တစ်ချက်ကို အလေးအနက်ထား၍ ရှင်းလင်းလိုပါသည်။ “အနတ္တ” ဆိုသည်ကို “ရေချိုးတာလည်း ငါမဟုတ်ဘူး၊ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကလည်း အစိုးမရဘူး၊ ဘယ်လောက်ချိုးချိုး ပြန်ညစ်ပတ်မှာပဲဆိုတော့၊ ရေလည်း မချိုးတော့ဘူး၊ သင်္ကန်းလည်း မလျှော်တော့ဘူး၊ ညစ်ပတ်ချင်သလို နေတော့မယ်” ဟူသော မိမိကိုယ်ကို ညှဉ်းပန်းသည့် အစွန်း (အတ္တကိလမထာနုယောဂ) နှင့် တာဝန်မဲ့သည့် အဆိုးမြင်ဝါဒ (Nihilism) မျိုးသို့ လုံးဝ (လုံးဝ) မရောက်သွားစေရန် အထူး လိုအပ်လှပါသည်။

သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာကို အမှန်တကယ် သိမြင်သော အရိယာသူတော်စင်သည် မိမိခန္ဓာကိုယ်ကို ညစ်ပတ်စွာ ပစ်ထားမည် လုံးဝ မဟုတ်ပါ။ မြတ်စွာဘုရားရှင် ကိုယ်တော်တိုင်ပင်လျှင် ခန္ဓာကိုယ် သန့်ရှင်းရေးနှင့် ကျန်းမာရေးအတွက် ရေချိုးရန်၊ သင်္ကန်းလျှော်ဖွပ်ရန် ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်များ ပညတ်ထားတော်မူခဲ့ပါသည်။ အနတ္တကို သိခြင်းသည် သန့်ရှင်းမှုကို ဖျက်ဆီးခြင်း မဟုတ်ပါ။ သန့်ရှင်းရေး ပြုလုပ်ရာတွင် “ငါ အလှအပအတွက်၊ ငါ ခံစားဖို့အတွက်” ဟူသော “အတ္တ” နှင့် “သာယာမက်မောခြင်း လောဘ” ကိုသာ ဖယ်ရှားလိုက်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

လောဘနှင့် အတ္တကို ဖယ်ရှားလိုက်သောအခါ၊ ထိုနေရာတွင် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့သော “ပစ္စဝေက္ခဏာ (ဆင်ခြင်ခြင်း) ဉာဏ်ပညာ” က ဝင်ရောက် နေရာယူလာပါသည်။ ရေချိုးရာတွင်၊ သင်္ကန်းလျှော်ရာတွင် သာယာဝင့်ကြွားရန် မဟုတ်ဘဲ၊ “ဤရုပ်ခန္ဓာကိုယ်ကြီး အနံ့အသက် ကင်းရှင်းစေရန်၊ ကျန်းမာစွာဖြင့် တရားဘာဝနာ အားထုတ်နိုင်ရန်၊ သာသနာပြုနိုင်ရန်အတွက် ဆေးကြောသန့်စင်ပါသည်” ဟူသော အသိဖြင့်၊ သံသရာအတွက် အကျိုးများစေမည့် “အကြောင်းတရားကောင်း” များကို ပညာရှိရှိ ဖန်တီးတည်ဆောက်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ အနတ္တကို မြင်ခြင်းသည် လုပ်ရပ်ကို ရပ်တန့်ပစ်ခြင်း မဟုတ်၊ လုပ်ရပ်၏ နောက်ကွယ်မှ “လောဘ” ကို ဖယ်ရှားပြီး “ပညာ၊ သတိ၊ ဆင်ခြင်တုံတရား” ဖြင့် အစားထိုး မောင်းနှင်ခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။

၆။ အဓိပတိတရားလေးပါးဖြင့် အနတ္တလမ်းမှန်ကို လက်တွေ့ တည်ဆောက်ခြင်း

ရေချိုးချိန်၊ သင်္ကန်းလျှော်ဖွပ်ချိန်များတွင် သန့်ရှင်းအေးမြမှုအပေါ် သာယာသော လောဘများ အလွယ်တကူ ဝင်ရောက် ခြယ်လှယ်မသွားစေရန်နှင့်၊ မိမိ၏ ဉာဏ်ကို မလွတ်တမ်း ထိန်းကျောင်းနိုင်ရန်အတွက် “အဓိပတိတရားလေးပါး နှင့်ပြည့်စုံလျှင် မိမိလိုတာ ပြည့်သည်” ဟူသော မူဝါဒကို နေ့စဉ် သန့်စင်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် အစဉ်အမြဲ လက်ကိုင်ထားရမည် ဖြစ်ပါသည်။

ဆန္ဒာဓိပတိ (ပြင်းပြသော ဆန္ဒ) ៖ ရေချိုးခန်းထဲသို့ ဝင်လိုက်သည်နှင့် “ဤအေးမြမှု၊ သန့်ရှင်းမှုအပေါ် သာယာမက်မောခြင်းကို ငါ ခွင့်မပြု။ ဤအတွေ့အထိအပေါ် တွယ်တာပါက သံသရာ၌ ဆက်လက် ကျင်လည်ရဦးမည်။ ထို့ကြောင့် သန့်စင်နေစဉ် ပေါ်လာသမျှသော လောဘစိတ်ကို ဖြတ်တောက်ပြီး၊ ဤအချိန်လေးကို စိတ္တာနုပဿနာ အလုပ်ခွင်အဖြစ် ပြောင်းလဲကာ အရိယာလမ်းသို့ အရောက်သွားမည်” ဟူသော တိကျခိုင်မာသည့်၊ သံသရာမှ လွတ်မြောက်လိုသော ပြင်းပြသည့် ဆန္ဒကို မွေးမြူရပါမည်။

ဝီရိယာဓိပတိ (မဆုတ်မနစ်သော ဝီရိယ) ៖ ရေစတင်လောင်းချသည်မှစ၍၊ ဆပ်ပြာတိုက်ခြင်း၊ သင်္ကန်းဖွပ်ခြင်း၊ ပြီးဆုံး၍ သုတ်သင်သည့် အချိန်တစ်လျှောက်လုံး၊ အတွင်းစိတ်ထဲတွင် ပေါ်လာသမျှသော သာယာမှု၊ မက်မောမှု၊ ခံစားမှု ဝိဉာဏ်များကို တစ်ချက်မျှ မလွတ်သွားစေရန်၊ သတိတရားကို အမြဲတမ်း တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ကပ်ထားကာ အားထုတ်သော ဝီရိယကို အဓိပတိအဖြစ် တင်ထားရပါမည်။ ရေလောင်းချတိုင်း ခံစားမှုအနောက်သို့ စိတ်မပါသွားအောင် မနားမနေ တားဆီးရပါမည်။

စိတ္တာဓိပတိ (စူးစိုက်သော စိတ်) ៖ အာရုံသည် ရေ၏ အေးမြမှု၊ ဆပ်ပြာ၏ မွှေးရနံ့များဆီသို့ အပြည့်အဝ မျောပါမသွားစေဘဲ၊ ထိုပြင်ပအာရုံများကို အကြောင်းပြု၍ ဖောက်ပြန်ပြောင်းလဲလာသော မိမိစိတ်၏ လှုပ်ရှားမှု၊ သာယာသွားမှုပေါ်၌သာ စိတ်ကို စူးစိုက်လေ့လာရပါမည်။ ရုပ်က သန့်ရှင်းသွားသော်လည်း၊ စိတ်ထဲတွင် ကိလေသာ အညစ်အကြေး မကပ်ငြိစေရန် စူးစိုက်ရပါမည်။

ဝီမံသာဓိပတိ (ထိုးထွင်းသိမြင်သော ဉာဏ်ပညာ) ៖ ပေါ်လာသမျှသော သာယာသည့် ဝိဉာဏ်၊ ခံစားသည့် စေတသိက်တို့သည် “ငါမဟုတ်၊ ရဟန်းမဟုတ်၊ အကြောင်းအကျိုး ဖြစ်ပျက်နေသော နာမ်ဓမ္မသက်သက်သာတည်း၊ ရေနှင့် ခန္ဓာကိုယ်သည်လည်း ဖောက်ပြန်ပျက်စီးမည့် ရုပ်ဓမ္မသက်သက်သာတည်း၊ အားလုံးသည် သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ သဘောတရားများသာတည်း” ဟု သန့်စင်နေစဉ် အခိုက်အတန့်တိုင်း၌ အဖန်တလဲလဲ ပိုင်းခြားသိမြင်သော ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်းလေ့လာရပါမည်။

နိဂုံး

အချုပ်အားဖြင့် ပြန်လည် သုံးသပ်ရသော်၊ ရဟန်းတော်များအတွက် ရေချိုးခြင်း၊ သင်္ကန်းလျှော်ဖွပ်ခြင်း ဆိုသည်မှာ ကျန်းမာရေးနှင့် သီလစင်ကြယ်ရေးအတွက် မလွဲမသွေ ပြုလုပ်ရမည့် နေ့စဉ် လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု ဖြစ်သကဲ့သို့၊ အမှတ်တမဲ့ နေပါက လောဘ (ကိလေသာ) အလွယ်တကူ ဝင်ရောက် ခြယ်လှယ်သွားနိုင်သော အန္တရာယ်ရှိသည့် အချိန်လည်း ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် ဝိပဿနာအလုပ်ကို တကယ်တမ်း စိုက်လိုက်မတ်တတ် လုပ်ဆောင်နေသော ရဟန်းတော်များအတွက်မူ ဤအချိန်သည် မိမိ၏ သန္တာန်၌ ကိန်းအောင်းနေသော “ငါ လန်းဆန်းသည်” ဟူသော အတ္တဒိဋ္ဌိကို ခွာချရန်နှင့် လောဘကို ဉာဏ်ဖြင့် အနိုင်ယူရန် အလွန်ကောင်းမွန်သော လက်တွေ့ အလုပ်ခွင်ကြီး တစ်ခု ဖြစ်လာပါသည်။

ရုပ်၏ သက်သာအေးမြမှု အာရုံနောက်သို့ လိုက်မနေဘဲ၊ ထိုအာရုံကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော “သာယာတပ်မက်စိတ် (ဝိဉာဏ်)” ကိုသာ ဉာဏ်ဖြင့် ချက်ချင်း ဖမ်းယူစောင့်ကြည့်ရပါမည်။ ထိုသို့ စောင့်ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ထိုစိတ်များသည် အလိုအလျောက် ဖြစ်နေခြင်းမဟုတ်ဘဲ အကြောင်းအကျိုး သက်သက်ဖြစ်သော နာမ်ဓမ္မများသာ ဖြစ်ကြောင်းကို တွေ့မြင်လာပါမည်။ ထိုနာမ်ဓမ္မတစ်ခုချင်းစီကို ဆန်းစစ်လိုက်သောအခါ ငါမဟုတ်၊ သတ္တဝါမဟုတ်ဘဲ ယာယီဖြစ်ပျက်နေသော သဘောတရားများသာ ဖြစ်ကြောင်း ရှင်းလင်းစွာ သိမြင်လာပြီး “သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ” ဟူသော အမှန်တရားကို ရေချိုးခန်းထဲတွင်ပင် မျက်မှောက်ပြုလာနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။

ယင်းသို့ အနတ္တကို မြင်သော်လည်း သန့်ရှင်းရေးကို လျစ်လျူရှုသည့် အဆိုးမြင်ဝါဒ (Nihilism) သို့ မရောက်စေဘဲ၊ အဓိပတိတရားလေးပါးကို အပြည့်အဝ အသုံးချ၍ ပညာ၊ ဆင်ခြင်မှု (ပစ္စဝေက္ခဏာ) ရှေ့ဆောင်ကာ ခန္ဓာကိုယ်ကို သန့်စင်ရင်း၊ မိမိကိုယ်တိုင်လည်း အရိယာမဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်ဆီသို့ ရောက်ရှိရန် မှန်ကန်သော အကြောင်းတရားများကို ပညာရှိရှိ ဆက်လက် ဖန်တီးတည်ဆောက်သွားရမည် ဖြစ်ပါသည်။

ဤကဲ့သို့ နေ့စဉ် ကြုံတွေ့နေရသော သန့်စင်ရေး ကိစ္စရပ်များကိုပင် ဝိပဿနာဉာဏ်ရင့်သန်ရေးအတွက် အသုံးချတတ်မည် ဆိုပါက၊ ကျနော်တို့ အထူး မျှော်မှန်းထားသည့် “တကယ့် လူ၊ ရဟန်း အရိယာ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေး” ဆိုသည့် မွန်မြတ်လှသော သာသနာ့ပန်းတိုင်ကြီးဆီသို့ လျင်မြန်စွာ မလွဲမသွေ ဆိုက်ရောက်နိုင်မည် ဖြစ်ပါကြောင်း အလေးအနက် တိုက်တွန်း ရေးသားအပ်ပါသည်။ ပြင်ပရုပ်ခန္ဓာကို ရေဖြင့် ဆေးကြောသကဲ့သို့၊ အတွင်းစိတ်အညစ်အကြေးကိုပါ ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် တစ်ပါတည်း ဆေးကြောနိုင်သော ရဟန်းသည်သာလျှင် သာသနာတော်၌ အစစ်မှန်ဆုံးသော သန့်ရှင်းစင်ကြယ်မှုကို ရရှိသူ ဖြစ်ပါသတည်း။