နေ့လည် ၁ နာရီ အချိန်အခါသမယမှာ နေ့စဉ် ဘဝရဲ့ ရှုပ်ထွေးလှတဲ့ လောကီအာရုံတွေ ကြားထဲကနေ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ဖို့ ဝိပဿနာတရားကို လက်တွေ့ အားထုတ်နေကြတဲ့ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာမများ အားလုံးအတွက် ဒီဆောင်းပါးကို အထူးရည်ရွယ် ရေးသားလိုက်ပါတယ်။
ကျွန်တော်တို့ လူသားတွေရဲ့ စိတ်သဘာဝမှာ အလွန် ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ အကျင့်ဆိုးတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ ကျက်ပြီးသား အနာဟောင်းတွေကို ပြန်ဆွပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်လည် နှိပ်စက်တတ်တဲ့ အကျင့်ပါပဲ။ ငြိမ်ငြိမ်လေး ထိုင်နေရင်းကနေ၊ ဒါမှမဟုတ် အလုပ်တစ်ခုခု လုပ်နေရင်းကနေ ရုတ်တရက် လွန်ခဲ့တဲ့ လက၊ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်က၊ ဒါမှမဟုတ် မနေ့က ဖြစ်ခဲ့တဲ့ အဆင်မပြေမှု တစ်ခုကို စိတ်က ပြန်ရောက်သွားတတ်ပါတယ်။
“သူ ငါ့ကို ဒီလို ပြောရက်တယ်၊ သူ ငါ့ကို ဒီလို လုပ်ခဲ့တယ်၊ ငါကတော့ ဒီလို ပြန်ပြောလိုက်ရမှာ၊ အဲဒီတုန်းက ငါ အလကား ခံလိုက်ရတယ်” ဆိုပြီး ပြီးဆုံးသွားတဲ့ အတိတ်ဇာတ်လမ်းကြီးကို ပြန်လည် တူးဖော်ပြီး၊ အခု လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန် အချိန်ကြီးမှာ ရင်ထဲကနေ ဒေါသတွေ၊ မကျေနပ်မှုတွေ တဒိန်းဒိန်းနဲ့ ပေါက်ကွဲနေတတ်ကြပါတယ်။
ဒီလို ခံစားရတာဟာ ပုထုဇဉ် သဘာဝအရ သိပ်ကို သဘာဝကျပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ့် ဝိပဿနာ ယောဂီတစ်ယောက် အနေနဲ့ ကြည့်မယ်ဆိုရင်တော့၊ အတိတ်ဆိုတဲ့ မရှိတော့တဲ့ သရဲတစ္ဆေကို အသက်သွင်းပြီး ပစ္စုပ္ပန် ခန္ဓာကို မီးရှို့နေတာဟာ အလွန် နှမြောစရာကောင်းတဲ့ အချိန်ဖြုန်းတီးမှုနဲ့ အကုသိုလ် ပွားများမှုကြီး တစ်ရပ် ဖြစ်နေတာကို ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း သိမြင်ဖို့ လိုအပ်လာပါပြီ။
ဒီဆောင်းပါးမှာ “သူ ဒီလို လုပ်ခဲ့တယ်” ဆိုတဲ့ အတိတ် ဇာတ်လမ်းတွေကို ဘယ်လို တိခနဲ ဖြတ်တောက်မလဲ၊ ပြီးရင် အဲဒီ အတိတ်ကို ပြန်တွေးပြီး မကျေနပ်ဖြစ်နေတဲ့ “အတွေးစိတ် (မနောဝိဉာဏ်)” ရဲ့ အစားထိုး ဖြစ်ပျက် ချုပ်ငြိမ်းသွားပုံကို ဝိပဿနာ ဓာတ်ခွဲခန်းထဲထည့်ပြီး ဘယ်လို အသေးစိတ် စောင့်ကြည့်ရမလဲ ဆိုတာကို လမ်းညွှန်ပေးသွားပါမယ်။
၁။ အတိတ်ဟူသော သင်္ချိုင်းကုန်းနှင့် “ငါ၊ သူ” ဟူသော ပညတ်ဇာတ်လမ်း
အတိတ်ကို ပြန်တွေးပြီး ဒေါသထွက်နေတဲ့ အချိန်မှာ သင့်ရဲ့ စိတ်ဟာ တကယ့် အရှိတရားကို မမြင်တော့ဘဲ ကုန်ဆုံးသွားပြီ ဖြစ်တဲ့ အရာတွေကို “ပညတ်ဇာတ်လမ်း” အဖြစ် ချက်ချင်း ပြန်လည် တည်ဆောက်ပါတော့တယ်။
အမှန်တကယ် ဖြစ်နေတဲ့ အရှိတရား (ပရမတ်): တကယ့် သဘာဝတရား အနေနဲ့ ကြည့်ရင် “အတိတ်” ဆိုတာ လုံးဝ (လုံးဝ) မရှိတော့ပါဘူး။ မနေ့က သူ ပြောခဲ့တဲ့ အသံ (ရုပ်) ဟာလည်း မနေ့ကတည်းက ပျက်စီးသွားပါပြီ။ မနေ့က သင် ကြားခဲ့တဲ့ ကြားသိစိတ် (နာမ်) ဟာလည်း မနေ့ကတည်းက ချုပ်ငြိမ်းသွားပါပြီ။
စိတ်က ဖန်တီးလိုက်တဲ့ ဇာတ်လမ်း (ပညတ်): ဒါပေမဲ့ သညာ (မှတ်သားမှု) က အဲဒီ အချက်အလက်တွေကို သိမ်းဆည်းထားပြီး၊ အခု လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်မှာ “တွေးသိစိတ်” အနေနဲ့ ပြန်လည် ဖော်ပြပါတယ်။ အဲဒီလို ပြန်တွေးတဲ့အခါ ဉာဏ်မပါရင် “သူက ငါ့ကို အနိုင်ကျင့်တယ်” ဆိုပြီး “ငါ” နဲ့ “သူ” ဆိုတဲ့ ဇာတ်ကောင်တွေကို ပစ္စုပ္ပန်မှာ ပြန်လည် အသက်သွင်းလိုက်ပါတယ်။
“ငါ” ပါလာပြီ ဆိုတာနဲ့ “ငါ ခံလိုက်ရတယ်” ဆိုတဲ့ မကျေနပ်မှု (ဒေါသ၊ ဒေါမနဿ) ဟာ မလွဲမသွေ နောက်က လိုက်လာပါတော့တယ်။ တကယ်တော့ ကိုယ့်ကို ဒုက္ခပေးနေတာဟာ ဟိုအရင်က လုပ်ခဲ့တဲ့ “သူ” မဟုတ်ပါဘူး။ မရှိတော့တဲ့ အတိတ်ကို အတင်း ဆုပ်ကိုင်ပြီး ပြန်လည် တွေးတောနေတဲ့ ယခု လက်ရှိ ကိုယ့်ရဲ့ “အတွေးစိတ်” ကသာ ကိုယ့်ကို ပြန်လည် နှိပ်စက်နေခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
၂။ ဇာတ်လမ်းကို ဖြတ်၍ ပစ္စုပ္ပန် “အတွေးစိတ် (မနောဝိဉာဏ်)” ကို ဓာတ်ခွဲခန်းသွင်းခြင်း
ဒီတော့ ထိုင်နေရင်း၊ အလုပ်လုပ်နေရင်း အတိတ်က ကိစ္စတစ်ခုကို ပြန်တွေးမိပြီး ဒေါသထွက်လာပြီ၊ မကျေနပ်စိတ်တွေ ပေါ်လာပြီ ဆိုတာနဲ့…
“ဪ… အတိတ်ကို ပြန်တွေးနေတဲ့ စိတ်ကလေး ပေါ်လာပါလား၊ မကျေနပ်တဲ့ စိတ်ကလေး ပေါ်လာပါလား” လို့ ချက်ချင်း ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်း မရှိဘဲ သတိကပ်လိုက်ပါ။
“သူ ဘာလို့ အဲဒီလို လုပ်ရတာလဲ၊ ငါ ဘာလို့ အဲဒီလို မတုံ့ပြန်ခဲ့မိတာလဲ” ဆိုတဲ့ အတွေးဇာတ်လမ်း (Content) နောက်ကို ဆက်မလိုက်ပါနဲ့။ ဇာတ်လမ်းကို တိခနဲ ဖြတ်ချလိုက်ပါ။ ပြီးရင် ကိုယ့်ရင်ဘတ်ထဲမှာ၊ ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ အဲဒီ တွေးတောမှု သဘောတရား (Process) သက်သက်ကိုသာ ဝိပဿနာ ဓာတ်ခွဲခန်းထဲ ထည့်ပြီး အောက်ပါအတိုင်း အသေးစိတ် လေ့လာကြည့်ပါ-
အရှုခံကို ပြောင်းခြင်း: “သူ့အကြောင်း၊ ငါ့အကြောင်း” လို့ ပညတ်နာမည် မတပ်ပါနဲ့။ ကိုယ့်ရင်ထဲမှာ ထင်ရှားစွာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ “ပူလောင်တဲ့ သဘော၊ တင်းကြပ်တဲ့ သဘော၊ လှုပ်ရှားနေတဲ့ အတွေးတွေ” ကို ဓာတ်သဘာဝ (နာမ်တရား) သက်သက် အဖြစ်သာ စိုက်ကြည့်လိုက်ပါ။
သိစိတ်ကို ဖမ်းခြင်း: အဲဒီလို အတိတ်ကို လှမ်းတွေးလိုက်တဲ့အခါ “တွေးတယ်” လို့ ချက်ချင်း သိလိုက်တဲ့ စိတ်ကလေး ပေါ်လာပါတယ်။ အဲဒါဟာ အဘိဓမ္မာ သဘောအရ “မနောဝိဉာဏ် (အတွေးအာရုံကို သိသောစိတ်)” ပါပဲ။ “ငါ” က တွေးနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အတိတ်အာရုံ (ဓမ္မာရုံ) ကြောင့် ပေါ်လာတဲ့ တွေးသိစိတ် (နာမ်) သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။
၃။ “အတွေးစိတ်” ၏ ဖြစ်မှုပျက်မှုကို လက်တွေ့ ပြတ်ပြတ်သားသား ရှုမှတ်ခြင်း
ဒီအဆင့်ဟာ ယောဂီတွေအတွက် အတိတ်အကျဉ်းထောင်ကနေ လွတ်မြောက်စေမယ့် အရေးကြီးဆုံး အဆင့် ဖြစ်ပါတယ်။ “မကျေနပ်တဲ့ အတွေးစိတ်” ဟာ အမြဲတမ်း တစ်ဆက်တည်း တည်ရှိနေတာ မဟုတ်ဘူး ဆိုတာကို ကိုယ်တိုင် ဉာဏ်နဲ့ မြင်အောင် ကြည့်ရပါမယ်။
လက်တွေ့ ရှုမှတ်ပုံ အဆင့်ဆင့်:
လွင့်မျောခြင်း (ဖြစ်ခြင်း): လွန်ခဲ့တဲ့ တစ်နှစ်က ပြဿနာကို ပြန်တွေးမိတယ်။ အဲဒီအခါ အတိတ်ကို တွေးပြီး ဒေါသထွက်နေတဲ့ “အတွေးစိတ် (မနောဝိဉာဏ်)” လေး တစ်ခု ချက်ချင်း ပေါ်လာတယ်။ ရင်ထဲမှာ ပူကနဲ ဖြစ်သွားတယ်။
သတိကပ်ခြင်း (ပျက်ခြင်း): “ဪ… အတိတ်ကို တွေးနေပါလား၊ ဒေါသဖြစ်နေပါလား” လို့ ပစ္စုပ္ပန် သတိနဲ့ လှမ်းသိလိုက်တဲ့ အခိုက်အတန့်လေးမှာတင်၊ အဲဒီ တွေးတဲ့စိတ်ဟာ အလင်းရောင်ကြောင့် အမှောင် ပျောက်သွားသလို အရှိန်သေပြီး ချက်ချင်း ပျက်ကျ (ချုပ်ငြိမ်း) သွားပါတော့တယ်။
အစားထိုးခြင်း: အဲဒီနောက် ပတ်ဝန်းကျင်က အသံတစ်ခုခုကို သွားကြားလိုက်တဲ့အခါ “ကြားသိစိတ် (သောတဝိဉာဏ်)” အသစ်တစ်ခု ချက်ချင်း အစားထိုး ပေါ်လာတယ်။
ဉာဏ်ဖြင့် ဓာတ်ခွဲခြင်း: အသံကို ကြားလိုက်တဲ့ အခိုက်အတန့်မှာပဲ၊ စောစောက အတိတ်ကို တွေးပြီး မကျေနပ်ဖြစ်နေတဲ့ “အတွေးစိတ်ဟောင်း” ကလေးဟာ အခု လက်ရှိမှာ ဆက်ပြီး ရှိသေးသလား လို့ ဉာဏ်နဲ့ မေးကြည့်ပါ။ လုံးဝ (လုံးဝ) မရှိတော့ပါဘူး။ အဲဒီ အတွေးစိတ်ကလေးဟာ အဲဒီနေရာမှာတင် သေဆုံး (ချုပ်ငြိမ်း) သွားပါပြီ။
ဒီလိုနဲ့ မိနစ်ပိုင်းလေး အတွင်းမှာတင်၊ “တွေးတဲ့စိတ်” ပေါ်လာလိုက် သတိကြောင့် ပျက်သွားလိုက်၊ “ကြားသိစိတ်” ပေါ်လာလိုက် ပျက်သွားလိုက်နဲ့၊ ဝိဉာဏ်စိတ်ကလေးတွေဟာ လျှပ်စစ်မီး ရုတ်တရက် ပွင့်လာပြီး ပြန်ငြိမ်းသွားသလို တစ်ခုပြီးတစ်ခု အလွန် လျင်မြန်တဲ့ နှုန်းနဲ့ ဖြစ်လိုက် ပျက်လိုက် အစားထိုးနေတာကို ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း မြင်လာပါလိမ့်မယ်။
“အတိတ်မှာ နာကျင်ခဲ့ရတဲ့ ငါ”၊ “အခု မကျေနပ်ဖြစ်နေတဲ့ ငါ” ဆိုတာ အကောင်အထည်ကြီး အနေနဲ့ လုံးဝ မရှိပါဘူး။ အတိတ်အာရုံကြောင့် ပစ္စုပ္ပန်မှာ ပေါ်လာတဲ့ စိတ်ကလေးကလည်း ဖြစ်ပြီးတာနဲ့ ချက်ချင်း ပျက်ကျသွားတာ သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။
၄။ ဆုံးဖြတ်ချက်ချခြင်း (ရှုဉာဏ်ဖြင့် နှလုံးသွင်းခြင်း)
ဒီလို မနောဝိဉာဏ် (အတွေးစိတ်) ကလေးတွေ တရစပ် ဖြစ်ပြီး ပျက်နေတာကို ဉာဏ်မျက်စိနဲ့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်လာပြီဆိုရင်၊ ယောဂီရဲ့ စိတ်ထဲမှာ ပြတ်သားတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခု (Insight) ကျလာပါလိမ့်မယ်။
“ဪ… ‘သူ’ လုပ်ခဲ့တာတွေက အတိတ်မှာတင် ပျက်စီးသွားပြီ။ အဲဒီပျက်စီးသွားတဲ့ အရာတွေကို ပြန်တွေးနေတာက ယခု လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်မှာ ပေါ်လာတဲ့ ‘မနောဝိဉာဏ်’ သက်သက်ပဲ။ အဲဒီ တွေးတဲ့စိတ်ကလေး ကိုယ်တိုင်ဟာလည်း မြဲတာ မဟုတ်ဘူး၊ ပေါ်လာပြီးတာနဲ့ သတိကပ်လိုက်ရင် ချက်ချင်း အစားထိုး ပျက်စီးသွားတာပဲ။ မရှိတော့တဲ့ အတိတ်ကို အတင်း ဆုပ်ကိုင်ပြီး ‘ငါ မကျေနပ်ဘူး’ လို့ ဒေါသထွက်နေတာဟာ၊ လေဟာပြင်ကို လက်သီးနဲ့ ထိုးနေသလို၊ သေပြီးသား အလောင်းကောင်ကို ထိုင်ငိုနေသလိုပါလား။ အရာရာဟာ ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်စီးသွားကြတာ ချည်းပါပဲလား။ စိတ်တွေဟာ ဖြစ်ပြီး ပျက်နေခြင်းသာ ရှိပါလား။”
ဒီလို “ဖြစ်ပျက်” ကို တည့်တည့်မြင်လိုက်တဲ့ အခိုက်အတန့်မှာ၊ “သူဒီလို လုပ်ခဲ့တယ်” ဆိုတဲ့ အတိတ် ဇာတ်လမ်းတွေ၊ မကျေနပ်မှုတွေဟာ မှီခိုစရာ “ငါ” မရှိတော့တဲ့အတွက် လေထဲ အငွေ့ပျံသွားသလို အလိုလို အရည်ပျော် ကျသွားပါလိမ့်မယ်။ ယောဂီရဲ့ စိတ်ကတော့ အတိတ်ရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုမှ လွတ်မြောက်ပြီး၊ ပစ္စုပ္ပန် တည့်တည့်မှာ တည်ရှိနေတဲ့ သတိနဲ့အတူ အေးချမ်းစွာနဲ့ “ဥပေက္ခာ (အလယ်အလတ် သာတူညီမျှ ရှုမြင်နိုင်သော စိတ်)” ဖြင့် ယှဉ်လျက်သား ဖြစ်နေပါလိမ့်မယ်။
၅။ နိဂုံးချုပ် (အရိယာအဖြစ်ကို ရည်မှန်းခြင်း)
တရားအားထုတ်တယ် ဆိုတာ အတိတ်ကို မေ့ပစ်ဖို့ ကြိုးစားနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အတိတ်ကို ပြန်တွေးမိတိုင်း ပေါ်လာတဲ့ “အတွေးစိတ် (မနောဝိဉာဏ်)” ကလေးအပေါ်မှာ အရှိကို အရှိအတိုင်း ဉာဏ်နဲ့ ဓာတ်ခွဲနိုင်ရင် အဲဒါ အမြင့်ဆုံး ဝိပဿနာပါပဲ။
ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ အပေါင်းတို့ ခင်ဗျာ…
မရှိတော့တဲ့ အတိတ်ဇာတ်လမ်းတွေကို အတင်း ဆုပ်ကိုင်ပြီး ပစ္စုပ္ပန်မှာ အကုသိုလ် မီးတောက်တွေနဲ့ မလောင်ကျွမ်းပါစေနဲ့တော့။ အဲဒီ ပြန်လည် တွေးတောမိတဲ့ အတိတ်အာရုံတွေဟာ သင့်အတွက် ဝိပဿနာဉာဏ်ကို ထက်မြက်စေမယ့် အလွန် အဖိုးတန်တဲ့ အရှုခံ အာရုံတွေပါ။ “သူ ငါ့ကို လုပ်ခဲ့တယ်” ဆိုတဲ့ ဇာတ်လမ်းကို တိခနဲ ဖြတ်ပြီး၊ တွေးလိုက်တိုင်း ပေါ်လာတဲ့ “အတွေးစိတ် (မနောဝိဉာဏ်)” တွေရဲ့ အစားထိုး ဖြစ်ပျက် ချုပ်ငြိမ်းနေမှုကိုသာ စူးစိုက် လေ့လာပါ။
စိတ်တွေ ဖြစ်ပြီး ပျက်နေတာကလွဲပြီး ဘာမှ မရှိဘူးဆိုတာကို ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက်ပြု မြင်တွေ့ရတဲ့အခါ၊ မိမိကိုယ်ကိုယ် “ငါ” လို့ စွဲထားတဲ့ ဒိဋ္ဌိအစွဲကြီး အမြစ်ပြတ် ပြုတ်ကျပြီး သောတာပန် အစရှိတဲ့ အရိယာအဖြစ်ကို ဧကန်မလွဲ ရောက်ရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
အမှန်တရားသည်သာ လွတ်မြောက်ရာ ဖြစ်သည်။
Leave a Reply