-
မနက်လင်းတာနဲ့ “ငါ့ခန္ဓာကိုယ်၊ ငါ့စိတ်၊ ငါ့အလုပ်” ဆိုပြီး အရာရာကို အပိုင်သိမ်းကြတယ်။ တကယ်တော့ ကိုယ့်စိတ်တောင် ကိုယ်မပိုင်ပါဘူး။ “မတွေးနဲ့” လို့ တားထားတဲ့ကြားက တွေးနေတာပဲ မဟုတ်လား။ အဲဒီလို ကိုယ်မပိုင်တဲ့၊ ထိန်းချုပ်လို့မရတဲ့ အရာတွေကို “ငါ” လို့ သွားစွဲလမ်းနေတာဟာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဆိုတဲ့ အမြင်မှားပါပဲ။ ပြဿနာတိုင်းရဲ့ အစက အဲဒီ “ငါ” က စတာပါ။ သောတာပန်ဖြစ်ဖို့ဆိုတာ တခြားအထူးအဆန်းတွေ လုပ်ရမှာ မဟုတ်ဘူး။ ဒီအမြင်မှားကို လက်တွေ့ဖယ်ရှားတာပါ။ သူများပြောလို့ ယုံကြည်ရုံနဲ့ ဒီအစွဲက မပြုတ်ပါဘူး။ အရှိတရားကို အရှိအတိုင်း ယထာဘူတ ကျကျ မြင်အောင် ကိုယ်တိုင် စောင့်ကြည့်နိုင်တဲ့ နားလည်မှုကသာ အဓိကကျပါတယ်။ ဒီနေ့ တစ်နေ့တာမှာ ကိုယ်တွေးနေတဲ့ အတွေးတွေကိုပဲ “ငါ…
-
ဝိပဿနာလမ်းကြောင်းပေါ်ကို စတင်လျှောက်လှမ်းပြီ ဆိုတာနဲ့ မဖြစ်မနေ အရင်ဆုံး ဖြတ်သန်းရမယ့် တံခါးပေါက် နှစ်ခုရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ ရုပ်နဲ့ နာမ်ကို ကွဲကွဲပြားပြား သိတဲ့ဉာဏ်ရယ်၊ အရာရာဟာ အကြောင်းရှိလို့ အကျိုးဖြစ်လာတယ်လို့ ဆက်စပ်မြင်တဲ့ ဉာဏ်ရယ်ပါပဲ။ ဒီဉာဏ်နှစ်ခုဟာ အခြေခံအကျဆုံး ဖြစ်ပေမယ့်၊ ဒီအခြေခံ မခိုင်ရင် နောက်ပိုင်း ဘာတွေပဲ ဆက်အားထုတ် အားထုတ် အကုန်ယိုင်လဲသွားတတ်ပါတယ်။ ပါဠိစာပေတွေ၊ သီအိုရီတွေ ခဏဘေးဖယ်ထားပြီး လက်တွေ့ဘဝမှာ ဒါတွေကို ဘယ်လို တည့်တည့်ကြည့်မလဲ ဆိုတာကို အရှင်းဆုံး ပြောပြချင်ပါတယ်။ ၁။ တကယ်ရှိတာ “ရုပ်” နဲ့ “နာမ်” ပဲ ရှိတယ် ပထမဆုံးအနေနဲ့ “ငါ” လို့ ထင်နေတဲ့ ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို ဆန်းစစ်ကြည့်ရအောင်။ အရာဝတ္ထုတစ်ခုခုကို လက်နဲ့ သွားကိုင်လိုက်တယ် ဆိုပါစို့။…
-
ယနေ့ခေတ်မှာ တရားစခန်းတွေ သွားကြတယ်၊ တရားထိုင်ကြတယ် ဆိုတဲ့သူ အများစုကို “ဘာလို့ တရားအားထုတ်တာလဲ” လို့ မေးကြည့်လိုက်ရင် ရလာမယ့် အဖြေက “စိတ်အေးချမ်းချင်လို့ပါ၊ လောကဓံတွေ ကြားမှာ ပူလောင်လွန်းလို့ စိတ်ငြိမ်အောင် သွားထိုင်တာပါ” ဆိုတာမျိုးက ခပ်များများပါပဲ။ ဒီစကားကို ကြားလိုက်ရရင် အပေါ်ယံမှာတော့ အင်မတန် ကောင်းမွန်မှန်ကန်တယ်လို့ ထင်ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ့် အနှစ်သာရပိုင်းကနေ သေချာ ပြန်ဆန်းစစ်ကြည့်တဲ့အခါ၊ ကျွန်တော်တို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများစုဟာ လမ်းကြောင်း အစကတည်းက လွဲချော်နေပြီလား ဆိုတာကို သတိထားမိလာပါလိမ့်မယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ မြတ်စွာဘုရား ပွင့်ပေါ်လာရခြင်းရဲ့ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်ဟာ လူတွေကို ယာယီ စိတ်သက်သာရာ ရစေဖို့၊ ငြိမ်းချမ်းရုံ သက်သက်လေး ဖြစ်သွားစေဖို့ မဟုတ်ဘဲ၊ သံသရာ တစ်ကွေ့လုံး ဖုံးကွယ်ခံထားရတဲ့…
-
ကျနော် ရေးသားတဲ့ စာတွေရဲ့ အဓိက ရည်မှန်းချက်ကတော့ ဗုဒ္ဓရဲ့ အဆုံးအမ အစစ်အမှန်ကို ထိုးထွင်းသိမြင်ပြီး သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ လွတ်မြောက်နိုင်မယ့် လူ၊ ရဟန်း အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တွေ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဆောင်းပါးမှာတော့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် တော်တော်များများ လက်ခံထားကြတဲ့ သရဏဂုံနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျနော်တို့ လက်တွေ့ကျကျ ဆန်းစစ်ကြည့်ကြပါမယ်။ ပုထုဇဉ်ဆိုတာ ရဟန်းပဲဖြစ်စေ၊ လူပဲဖြစ်စေ သရဏဂုံ အမှန်တကယ် မတည်သေးပါဘူး ဆိုတဲ့ အကြောင်းကို အကျိုးအကြောင်း ခိုင်ခိုင်လုံလုံနဲ့ တင်ပြသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပုထုဇဉ်တို့၏ မရှောင်လွှဲနိုင်သော သဘာဝလက္ခဏာများ ပုထုဇဉ်ဆိုတာ သဘာဝအားဖြင့်ကိုက ယိမ်းယိုင်လွယ်၊ ဖောက်ပြန်လွယ်တဲ့ သဘောရှိပါတယ်။ “ဘာကြောင့် ပုထုဇဉ်တွေမှာ သရဏဂုံ မတည်နိုင်တာလဲ” ဆိုတဲ့ မေးခွန်းကို ဖြေဖို့အတွက် ပုထုဇဉ်တို့ရဲ့…
-
ကျနော်တို့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေ ကြားထဲမှာ ခိုင်ခိုင်မာမာ အမြစ်တွယ်နေတဲ့ အယူမှား (ဒိဋ္ဌိ) တစ်ခု ရှိတယ်။ အဲဒါကတော့ “ငါတို့က လူဝတ်ကြောင်တွေပဲ၊ သားမယားနဲ့၊ စီးပွားရေးနဲ့၊ အလုပ်တွေ ရှုပ်နေတာ… ဘယ်လိုလုပ် သောတာပန် တည်နိုင်မှာလဲ၊ တရားဆိုတာ သင်္ကန်းဝတ်ပြီး တောထဲတောင်ထဲ သွားအားထုတ်မှ ရမှာပေါ့” ဆိုတဲ့ အသိပါပဲ။ ဒီစကားက သာမန်ကြည့်ရင် နှိမ့်ချသယောင်ယောင်၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် သိသယောင်ယောင် ရှိပေမယ့် တကယ်တမ်းကျတော့ အင်မတန် ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ “ဆင်ခြေ” တစ်ခု ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒီဆင်ခြေကပဲ လူတွေကို တရားစစ် တရားမှန်နဲ့ ဝေးစေပြီး၊ အခွံသက်သက် ဘာသာရေး ထုံးတမ်းစဉ်လာတွေထဲမှာပဲ တဝဲလည်လည် ဖြစ်စေခဲ့တာပါ။ ကျနော် ရေးတဲ့ စာတွေရဲ့ အဓိက ရည်မှန်းချက်ကတော့ လူပဲဖြစ်ဖြစ်၊…
-
မိတ်ဆွေတို့… လောကမှာ နေထိုင်ရင်း စိတ်ညစ်စရာတွေ၊ ပူလောင်စရာတွေ၊ သောကဗျာပါဒတွေ ကြုံလာရတဲ့အခါ ခင်ဗျားတို့ စိတ်ထဲမှာ အလိုအလျောက် ဘာအတွေး ဝင်လာသလဲ။ “ငါ စိတ်ညစ်နေရတယ်”၊ “ငါ ပူလောင်နေရတယ်”၊ “ငါ့ကို စော်ကားကြတယ်” ဆိုတဲ့ “ငါ” ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်ကြီး တပ်လိုက်မိတယ် မဟုတ်လား။ အဲဒီလို “ငါ” လို့ သွားကပ်လိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက် ခင်ဗျားဟာ အဲဒီ ဒုက္ခရဲ့ သားကောင် ဖြစ်သွားပါပြီ။ အဲဒီ “ငါ ခံစားနေရတယ်” ဆိုတဲ့ အစွဲအလမ်း (ဒိဋ္ဌိ) ကြောင့်ပဲ ခင်ဗျားဟာ သံသရာ တဝဲလည်လည်နဲ့ ပူလောင်နေရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ မြတ်စွာဘုရားရှင် တားမြစ်တော်မူခဲ့တဲ့ အမြင်မှား (မောဟ) သက်သက်ပါပဲ။ ဒီနေ့ “ငါ ခံစားနေရတယ်”…
-
မိတ်ဆွေ… လောကကြီးမှာ လူတွေ ဘာလို့ ဆင်းရဲဒုက္ခ ရောက်နေကြသလဲလို့ မေးရင် အများစုက “မကောင်းမှု အကုသိုလ်တွေ လုပ်လို့ပေါ့” လို့ ဖြေကြလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ့် အဖြေမှန်က အဲဒါမဟုတ်ပါဘူး။ လူတွေ သံသရာမှာ တဝဲလည်လည်နဲ့ ပူလောင်နေရခြင်းရဲ့ ရင်းမြစ်က “အမှန်တရားကို မသိတဲ့ မောဟ” ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ ပိုပြီး တိတိကျကျ ပြောရရင် ကိုယ့်ခန္ဓာထဲမှာ ပေါ်လာတဲ့ အတွေးတိုင်းကို “ငါ တွေးတယ်၊ ငါ့အတွေး” လို့ ထင်နေတဲ့ အစွဲအလမ်း (ဒိဋ္ဌိ) ကြောင့်ပါပဲ။ ဒီနေ့ စိတ္တာနုပဿနာ (စိတ်ကို စောင့်ကြည့်ခြင်း) ရှုထောင့်ကနေ ဒီ “အတွေး” ဆိုတဲ့ အရာကို ခွဲစိတ်ကြည့်ကြရအောင်။ ၁။ “ငါ တွေးတယ်” ဆိုတဲ့…
-
မိတ်ဆွေ… ပညာတတ်ဆိုတာ စကားလုံးတွေရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို လေးလေးနက်နက် နားလည်ပြီးမှ သုံးစွဲလေ့ရှိပါတယ်။ စကားလုံးတွေကို သတိမဲ့စွာ သုံးနေသရွေ့ အမှန်တရားနဲ့ ဝေးနေဦးမှာပါပဲ။ ဒီနေ့ ကျွန်တော်တို့ တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် သုံးနေကြတဲ့ “သာသနာပြုတယ်” ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို ဉာဏ်နဲ့ သေသေချာချာ ခွဲစိတ်ကြည့်ရအောင်။ ၁။ သာသနာကို “ပြု” စရာ မလိုပါ“သာသနာ” ဆိုတာ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ အဆုံးအမပါ။ “ပြုတယ်” ဆိုတဲ့ စကားလုံးမှာ ‘ပြုပြင်တယ် (Repair)’ သို့မဟုတ် ‘အသစ်ပြုလုပ်တယ် (Create)’ ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ် နှစ်မျိုး ထွက်ပါတယ်။စဉ်းစားကြည့်ပါ။ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ အဆုံးအမဟာ လိုတိုရှင်းနဲ့ ပြီးပြည့်စုံပြီးသား ဖြစ်တဲ့အတွက် ထပ်ပြီး “ပြုပြင်” စရာ လုံးဝ မလိုပါဘူး။ ဒီလိုပဲ… သာသနာပြုတယ် ဆိုပြီး…
-
မိတ်ဆွေ… ဝိပဿနာ အားထုတ်ကြတဲ့အခါ တချို့က “ဖြစ်ပျက်” ရှုတဲ့နေရာမှာ သောင်တင်နေတတ်ကြတယ်။ ဘာလို့ ရှုနေမှန်းမသိ၊ ဖြစ်ပျက်မြင်ရုံကနေ ရှေ့မတက်နိုင် ဖြစ်တတ်ကြတယ်။ တချို့ကျပြန်တော့လည်း ပါးစပ်က “အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ” လို့ ရွတ်နေပေမယ့် ဘာဆက်လုပ်ရမှန်း မသိဘဲ လမ်းပျောက်နေတတ်ကြပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီညနေခင်းမှာ ဝိပဿနာရဲ့ သဘောတရားကို လိုတိုရှင်း ဆွေးနွေးချင်ပါတယ်။ ဝိပဿနာဆိုတာ “အထူးရှုမြင်ခြင်း” ပါ။ ဘာကို ရှုရမှာလဲဆိုတော့ ကိုယ့်ခန္ဓာမှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ “ရုပ်နဲ့ နာမ်” ကို ရှုရမှာပါ။ ၁။ ရုပ်၊ နာမ် ကွဲပြီလား အရင်စစ်ပါ ဝိပဿနာရဲ့ အရေးအကြီးဆုံး အခြေခံက ရုပ်နဲ့ နာမ်ကို ကွဲကွဲပြားပြား သိဖို့ပါပဲ။ ဒီနေရာမှာ စာအုပ်ထဲက စာသားတွေကို အလွတ်ကျက်ပြီး…
-
သာသနာဆိုသည်မှာ မဂ္ဂသစ္စာ (သံသရာမှ လွတ်မြောက်ကြောင်း အကျင့်) နှင့် နိရောဓသစ္စာ (ဒုက္ခခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်) သာ ဖြစ်သည်။ သတ္တဝါတို့သည် သံသရာတခွင်လုံး သမုဒယ နှင့် ဒုက္ခ သံသရာဝဲဩဃထဲတွင် နစ်မွန်းနေကြရာမှ ဘုရားပွင့်မှသာလျှင် ထိုဝဲမှ လွတ်မြောက်ရန် “သစ္စာလေးပါး” တရားကို သိခွင့်ရကြခြင်း ဖြစ်သည်။ သစ္စာသိသည်ဆိုသည်မှာ စာအုပ်ထဲက နာမည်ကို သိခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ မိမိသန္တာန်ရှိ ဒုက္ခနှင့် သမုဒယကို လက်တွေ့ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်ကာ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ကျင့်ကြံခြင်းဖြင့် နိရောဓကို မျက်မှောက်ပြုခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ သို့သော် ယနေ့ခေတ် သာသနာ့နယ်ပယ်တွင် ထိုလမ်းမှန်ကို မပြဘဲ သမုဒယတရားများကို အားပေးအားမြှောက်ပြုကာ အပါယ်တံခါးကို ဖွင့်ပေးနေသည့် “အပါယ်ပွဲစား” များ ရှိနေသည်ကို သတိပြုရန် လိုအပ်သည်။ ၁။…