ရဟန်းတော်များ၏ သာသနာ့ဘောင် နေ့စဉ်ဘဝသည် အချိန်ဇယားများ၊ စည်းကမ်းချက်များဖြင့် စနစ်တကျ လည်ပတ်နေလေ့ရှိပါသည်။ အထူးသဖြင့် ဝိကာလဘောဇန သိက္ခာပုဒ်အရ မွန်းမလွဲမီ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးရခြင်းဖြစ်ရာ၊ ဆွမ်းစားချိန်သည် ရဟန်းတို့အတွက် အချိန်တိကျရန် အလွန်အရေးကြီးသော ကိစ္စတစ်ရပ် ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဆွမ်းစားခေါင်းလောင်းထိုးမည့် အချိန်ကို စောင့်ဆိုင်းရခြင်း၊ တရားပွဲ သို့မဟုတ် အစည်းအဝေး စတင်ရန် စောင့်ဆိုင်းရခြင်း၊ ချိန်းဆိုထားသော ဒါယကာ ဒါယိကာမများ ရောက်မလာသေး၍ စောင့်ဆိုင်းရခြင်း စသည့် “စောင့်ဆိုင်းရခြင်း (Waiting)” အခြေအနေမျိုးစုံကို နေ့စဉ်နှင့်အမျှ မလွဲမသွေ ကြုံတွေ့ရစမြဲ ဖြစ်ပါသည်။

ဤသို့ စောင့်ဆိုင်းရသည့် အချိန်များသည် ကာယကံမြောက် အလုပ်မရှိဘဲ ရပ်တန့်နေရသော အချိန်များဖြစ်သော်လည်း၊ အတွင်းစိတ်အစဉ်မှာမူ အလွန်အမင်း အလုပ်လုပ်ကာ လှုပ်ရှားရုန်းကန်နေတတ်ပါသည်။ ပုထုဇဉ် သဘာဝအရ မျှော်လင့်ထားသည့် အချိန်ရောက်မလာသေးသောအခါ သို့မဟုတ် မျှော်မှန်းထားသူ ရောက်မလာသောအခါ ရင်ဘတ်အတွင်း၌ “ဘယ်တော့ ထိုးမှာလဲ၊ ဘာလို့ နောက်ကျနေတာလဲ၊ မြန်မြန် ပြီးရင် ကောင်းမယ်” ဟူ၍ အချိန်ကို တွန်းပစ်ချင်နေသော “စိတ်မရှည်မှု၊ အလိုမကျမှု (ဒေါသ / ပဋိဃ)” နှင့်၊ ဂနာမငြိမ်ဘဲ ဟိုတွေးဒီတွေးဖြစ်နေသော “စိတ်လောမှု၊ ပျံ့လွင့်မှု (ဥဒ္ဓစ္စ)” တို့သည် အလွန်သိမ်မွေ့စွာ ဝင်ရောက် ခြယ်လှယ်သွားတတ်ပါသည်။

စိတ္တာနုပဿနာကို လက်တွေ့ ကျင့်ကြံအားထုတ်နေသော ရဟန်းတော်တစ်ပါး အနေဖြင့် ဤကဲ့သို့ စောင့်ဆိုင်းနေရသည့် အချိန်ပိုလေးများကို စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စရာ အချိန်အဖြစ် သဘောမထားဘဲ၊ ထိုစောင့်နေစဉ် လှုပ်ရှားပူလောင်နေသော “စိတ်” ကို မိမိ၏ “ငါ” ဟူသော အတ္တစွဲကို ဖြိုခွင်းရန်နှင့် ဝိပဿနာဉာဏ် ရင့်သန်စေရန်အတွက် အလွန်ကောင်းမွန်သော လက်တွေ့ အလုပ်ခွင်ကြီးတစ်ခုအဖြစ် အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲရှုမှတ်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။

၁။ ပြင်ပနာရီမှသည် အတွင်းစိတ်၏ ပူလောင်မှုဆီသို့ ဉာဏ်ကို လှည့်ခြင်း (စောင့်ဆိုင်းမှုကို ဖမ်းယူခြင်း)

ဆွမ်းစားခေါင်းလောင်း ထိုးမည့်အချိန်ကို စောင့်ဆိုင်းနေစဉ် သို့မဟုတ် ကိစ္စတစ်ခုကို စောင့်နေစဉ်၊ သာမန်အားဖြင့် မျက်စိသည် နာရီကိုသာ အကြိမ်ကြိမ် ကြည့်နေတတ်ပြီး၊ နားသည်လည်း ခေါင်းလောင်းသံ သို့မဟုတ် ကားသံကိုသာ မျှော်လင့်တကြီး နားစွင့်နေတတ်ပါသည်။ စိတ်သည် မိမိစောင့်နေသော ပြင်ပအာရုံ (အနာဂတ်) ဆီသို့ အပြည့်အဝ ပြေးထွက်နေပါသည်။ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ရင်ဘတ်ထဲတွင် တင်းကျပ်လာပြီး၊ ခန္ဓာကိုယ် အနေအထားများ ဂနာမငြိမ် ဖြစ်လာပါသည်။

ဤနေရာတွင် ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် စောင့်ကြည့်နေသော ရဟန်းသည် အချိန်နှင့် ပြင်ပအာရုံနောက်သို့ အပြည့်အဝ မျောပါမသွားဘဲ၊ မိမိသန္တာန်၌ လက်ရှိအချိန်ကို တွန်းကန်နေသော ထို “စိတ်လောနေသည့်စိတ် (ဥဒ္ဓစ္စ) နှင့် မကျေနပ်သည့်စိတ် (ဒေါသ)” ဆီသို့ ဉာဏ်ကို ချက်ချင်း နောက်ပြန်လှည့်၍ ဖမ်းယူလိုက်ရပါမည်။

“သြော်… မြန်မြန် ဖြစ်စေချင်တဲ့ စိတ်လောမှုလေး ပေါ်လာပါလား… စောင့်နေရတာကို အလိုမကျတဲ့ ဒေါသစိတ်၊ ပူလောင်တဲ့ စိတ်လေး ဝင်လာပါလား” ဟု မိမိစိတ်၏ လှုပ်ရှားမှုကို အရှိကို အရှိအတိုင်း ချက်ချင်း သိလိုက်ရပါမည်။ နာရီလက်တံကို ကြည့်မည့်အစား၊ မိမိရင်ဘတ်ထဲမှ တုံ့ပြန်နေသော စိတ်၏ အခြေအနေ (ပရမတ်) ကို ကွဲကွဲပြားပြား မြင်အောင် ကြည့်ခြင်းသည် စောင့်ဆိုင်းရသည့် အချိန်များကို တရားရှုမှတ်ချိန်အဖြစ် ပြောင်းလဲပစ်မည့် စိတ္တာနုပဿနာ၏ အရေးအကြီးဆုံးသော ပထမခြေလှမ်းပင် ဖြစ်ပါသည်။

၂။ အကြောင်းအကျိုး သက်သက်ဖြစ်သော နာမ်ဓမ္မဖြစ်စဉ်ကို ဖောက်ထွင်းသိမြင်ခြင်း

မိမိသန္တာန်တွင် “စိတ်လောမှု၊ စိတ်မရှည်မှု” ပေါ်လာသည်ကို မြင်သောအခါ၊ ထိုစိတ်ကြီးများသည် အလိုလိုနေရင်း လွတ်လပ်စွာ ပေါ်လာခြင်း မဟုတ်ကြောင်းကို ဉာဏ်ဖြင့် ဆက်လက် ထိုးထွင်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရပါမည်။

ထိုစိတ်မရှည်မှု၊ ဒေါသနှင့် ဥဒ္ဓစ္စစိတ်များသည် တိကျလှသော “အကြောင်းတရားများ” ကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာရသည့် “အကျိုးတရား” သက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။

ဆာလောင်မှုကြောင့် ဆွမ်းမြန်မြန်စားလိုခြင်း၊ သို့မဟုတ် အလုပ်တစ်ခုကို မြန်မြန် ပြီးမြောက်လိုခြင်း ဟူသော မျှော်လင့်ချက် လိုအင်ဆန္ဒ (တဏှာ/လောဘ – အကြောင်းတရား) ရှိနေပါသည်။

ထိုမျှော်လင့်ချက်သည် လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်အချိန်တွင် ပြည့်ဝမလာသေးဘဲ ကြန့်ကြာနေမှု (အကြောင်းတရား) နှင့် ကြုံတွေ့ရပါသည်။

ထိုအခါ လက်ရှိ ဖြစ်တည်နေသော အခြေအနေ (ပစ္စုပ္ပန်) ကို လက်မခံနိုင်ဘဲ၊ “ငါ စောင့်နေရတယ်၊ ငါ့အချိန်တွေ ကုန်တယ်” ဟု အတ္တကို ရှေ့တန်းတင်ကာ မှားယွင်းစွာ နှလုံးသွင်းလိုက်မှု (အယောနိသော မနသိကာရ – အကြောင်းတရား) ပါဝင်လာပါသည်။

ဤအကြောင်းတရားများ ဆုံစည်းသွားသောကြောင့်သာလျှင်၊ ပစ္စုပ္ပန်ကို တွန်းကန်နေသည့် “ဒေါသ” နှင့်၊ အနာဂတ်ဆီသို့ ခုန်ကူးချင်နေသည့် “ဥဒ္ဓစ္စယှဉ်သော မနောဝိဉာဏ်” (အကျိုးတရား) လေး ဖျတ်ကနဲ ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ အကယ်၍ မိမိသည် ထိုအချိန်တွင် စာအုပ်တစ်အုပ်ကို အလွန်စိတ်ဝင်တစား ဖတ်ရှုနေပါက၊ စောင့်ဆိုင်းရခြင်းသည် ပြဿနာမဟုတ်တော့ဘဲ ဤ “စိတ်လောမှု” သည် ဖြစ်ပေါ်လာမည် မဟုတ်ပါ။ ဤသည်ကို ဉာဏ်ဖြင့် ချိန်ထိုးကြည့်ပါက၊ ဤစိတ်မရှည်မှု ဆိုသည်မှာ ခိုင်မာသော အရာကြီး မဟုတ်ဘဲ၊ လိုအင်ဆန္ဒနှင့် အခြေအနေ မကိုက်ညီမှုကြောင့် ပေါ်လာပြီး လျင်မြန်စွာ ချုပ်ပျောက်သွားမည့် “နာမ်ဓမ္မ” အစဉ်တန်း သက်သက်သာ ဖြစ်သည်ဆိုသည်ကို တိကျစွာ မြင်တွေ့လာပါလိမ့်မည်။

၃။ ရဟန်းမဟုတ်၊ သတ္တဝါမဟုတ်၊ ငါမဟုတ် ဟူသော အမှန်တရားကို တည်ဆောက်ခြင်း

ဤသို့ အကြောင်းအကျိုး သက်သက်ဖြစ်ပျက်နေသော နာမ်ဓမ္မများကို ဉာဏ်ဖြင့် စူးစူးစိုက်စိုက် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ လေ့လာကြည့်လိုက်သောအခါ၊ ထိုစောင့်ဆိုင်းနေရသော အချိန်အခိုက်အတန့်အတွင်း၌ “ငါ” သော်လည်းကောင်း၊ “ရဟန်း” သော်လည်းကောင်း လုံးဝ မရှိသည်ကို အလွန် ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ တွေ့ရှိလာရမည် ဖြစ်ပါသည်။

သာမန်အားဖြင့် “ငါ စောင့်နေရတယ်၊ ငါ စိတ်မရှည်တော့ဘူး၊ ငါ လောနေပြီ” ဟု မိမိကိုယ်ကို ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါအဖြစ် အခိုင်အမာ စွဲလမ်းနေတတ်ပါသည်။ သို့သော် တကယ်တမ်း ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးခွဲကြည့်သောအခါ ထိုင်စောင့်နေသောအရာ၊ ရပ်စောင့်နေသောအရာမှာ “ပထဝီ၊ တေဇော၊ ဝါယော၊ အာပေါ” ဟူသော ဖောက်ပြန်တတ်သည့် ရုပ်တရား အစုအဝေး သက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။ ထိုအထဲတွင် “ငါ” လုံးဝ မရှိပါ။ ထို့ပြင် မျှော်လင့်နေသောအရာ၊ မကျေနပ်ဘဲ ပူလောင်နေသောအရာ၊ ဂနာမငြိမ် ဖြစ်နေသောအရာသည်လည်း “လောဘ၊ ဒေါသ၊ ဥဒ္ဓစ္စ ယှဉ်သော နာမ်တရား” သက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။

လူသားတို့ အစဉ်အဆက် သမုတ်ထားသော “စောင့်ဆိုင်းနေသော ရဟန်း၊ စိတ်မရှည်သော ပုဂ္ဂိုလ်၊ ငါ” ဆိုသည့် အမည်နာမ ပညတ်ချက်များအားလုံးကို ဉာဏ်ဖြင့် ဖယ်ခွာကြည့်လိုက်သည့်အခါ၊ တကယ်တမ်း အရှိတရား (ပရမတ်) မှာ “ငါမဟုတ်၊ သူမဟုတ်၊ သတ္တဝါမဟုတ်သည့် နာမ်ဓမ္မလေးများနှင့် ရုပ်ဓမ္မလေးများက အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်ပြီး လျင်မြန်သော နှုန်းဖြင့် အစားထိုး တုံ့ပြန် ဖြစ်ပျက်နေသည့် ဖြစ်စဉ်ကြီး သက်သက် (Pure Process of Cause and Effect)” သာ ရှိနေသည်ကို မျက်ဝါးထင်ထင် မြင်တွေ့လာရမည် ဖြစ်ပါသည်။ ဤသို့ မြင်တွေ့လိုက်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် “ငါ စောင့်နေရတယ်” ဟူသော ဥပါဒါန်အစွဲသည် ချက်ချင်း ကင်းစင်ငြိမ်းအေးသွားမည် ဖြစ်ပါသည်။

၄။ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ ကို မျက်မှောက်ပြုခြင်း

ထိုသို့ သတ္တဝါမဟုတ်၊ ကိုယ်မဟုတ်၊ ရဟန်းမဟုတ်သော နာမ်ဓမ္မ ဖြစ်စဉ်ကြီးသည် မိမိသဘောအလျောက် အကြောင်းအကျိုး သက်သက် ဖြစ်ပျက်နေသည်ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်လာသောအခါ၊ “အနတ္တ” ရဲ့ အနက်အဓိပ္ပာယ် အစစ်အမှန်ကို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်ဖြင့် ကောင်းစွာ သဘောပေါက်လာမည် ဖြစ်ပါသည်။

အကယ်၍ စိတ်သာ မိမိပိုင်ဆိုင်သော အရာ၊ မိမိ အစိုးရသော အရာ (အတ္တ) ဖြစ်မည်ဆိုပါက “ဘယ်လောက်ပဲ စောင့်ရစောင့်ရ လုံးဝ စိတ်မလောစေနဲ့၊ အမြဲတမ်း ငြိမ်းချမ်းနေစေ” ဟု အမိန့်ပေး စေခိုင်းထား၍ ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် လက်တွေ့တွင် စိတ်သည် မိမိစကားကို နားမထောင်ဘဲ၊ အချိန်နည်းနည်း ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ဒေါသနှင့် ဥဒ္ဓစ္စက လွတ်လပ်စွာ အလိုအလျောက် ပေါ်လာပါသည်။

ထို့အတူပင်၊ ပြင်ပမှ အချိန်နာရီ၏ ရွေ့လျားမှု၊ အခြားသူများ၏ ရောက်ရှိလာမှု စသည်တို့သည်လည်း သူတို့၏ အကြောင်းတရားနှင့်သူတို့ ဖြစ်ပေါ်နေခြင်း ဖြစ်ရာ၊ “ချက်ချင်း ရောက်လာစေ၊ ချက်ချင်း အချိန်ကျစေ” ဟု မိမိက အမြဲတမ်း သွားရောက် ချုပ်ကိုင်၍ မရသော အနတ္တသဘောတရားများသာ ဖြစ်ပါသည်။ မိမိ အစိုးရသည်ဆိုသည်မှာ လုံးဝ မရှိပါ။ ဤဖြစ်စဉ် တစ်ခုလုံးတွင် အတွင်းစိတ်ရော အပြင်အာရုံပါ မိမိက အမြဲတမ်း ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခြင်း ဘာတစ်ခုမှ မရှိသည်ကို ဉာဏ်ဖြင့် ဖောက်ထွင်းသိမြင်လာပြီး၊ “သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ” (ရုပ်နာမ် စိတ် စေတသိက် အပါအဝင် ခပ်သိမ်းသော တရားတို့သည် အနတ္တသာတည်း၊ ငါပိုင် ငါဆိုင် ငါအစိုးရသော တရား လုံးဝ မဟုတ်ပါတကား) ဟူသော အမြင်မှန် (သမ္မာဒိဋ္ဌိ) အစစ်အမှန်ကို စောင့်ဆိုင်းနေရသော ထိုင်ခုံပေါ်တွင်ပင် မျက်မှောက်ပြုလာနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။

၅။ အနတ္တအပေါ် လွဲမှားသော အမြင် (အဆိုးမြင်ဝါဒ) ကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း

ဤနေရာတွင် အထူးသတိပြုရန် လိုအပ်သော၊ အလွန်အရေးကြီးသော အချက်တစ်ချက်ကို အလေးအနက်ထား၍ ရှင်းလင်းလိုပါသည်။ “အနတ္တ” ဆိုသည်ကို “စောင့်နေရတာလည်း ငါမဟုတ်ဘူး၊ အချိန်တွေကလည်း အစိုးမရဘူးဆိုတော့ အချိန်ကို လေးစားစရာ မလိုတော့ဘူး၊ ဝိနည်းတွေ စည်းကမ်းတွေလည်း ဂရုမစိုက်တော့ဘူး၊ နောက်ကျချင်လည်း ကျပါစေတော့” ဟူသော တာဝန်မဲ့သည့် အဆိုးမြင်ဝါဒ (Carelessness / Fatalism) မျိုးသို့ လုံးဝ (လုံးဝ) မရောက်သွားစေရန် အထူး လိုအပ်လှပါသည်။

သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာကို အမှန်တကယ် သိမြင်သော အရိယာသူတော်စင်သည် အချိန်ကို အလဟဿ ဖြုန်းတီးမည် မဟုတ်သကဲ့သို့၊ အချိန်နှင့်ပတ်သက်၍ စည်းကမ်းမဲ့မည်လည်း မဟုတ်ပါ။ အနတ္တကို သိခြင်းသည် ခေါင်းမာခြင်း၊ တာဝန်မဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ စောင့်ဆိုင်းရာတွင် “ငါ စောင့်နေရတယ်” ဟူသော “အတ္တ” နှင့် အချိန်ကို တွန်းကန်နေသော “ဒေါသ၊ ဥဒ္ဓစ္စ” ကိုသာ ဖယ်ရှားလိုက်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

အတ္တကို ဖယ်ရှားလိုက်သောအခါ၊ ထိုနေရာတွင် “ပညာ၊ သတိ” တို့က ဝင်ရောက် နေရာယူလာပါသည်။ အချိန်မီလုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်သော ကိစ္စများကို တိကျစွာ လုပ်ဆောင်သော်လည်း၊ ကြန့်ကြာမှုများနှင့် ကြုံရသောအခါ ပူလောင်မှု မဖြစ်စေတော့ပါ။ စောင့်ဆိုင်းရမည့် အခြေအနေ ဖြစ်လာပါက ထိုစောင့်ဆိုင်းရသည့် မိနစ်ပိုင်းလေးကိုပင် အလဟဿ မထားဘဲ၊ မိမိစိတ်ကို ပြန်ကြည့်သော ဝိပဿနာအလုပ်ခွင်အဖြစ် ပညာရှိရှိ ဖန်တီးတည်ဆောက်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ အနတ္တကို မြင်ခြင်းသည် လုပ်ရပ်ကို ပစ်ပယ်ခြင်း မဟုတ်၊ တုံ့ပြန်မှု၏ နောက်ကွယ်မှ “အတ္တနှင့် ဒေါသ” ကို ဖယ်ရှားပြီး “ပညာ၊ သတိ၊ အေးချမ်းမှု” ဖြင့် အစားထိုး တုံ့ပြန်ခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။

၆။ အဓိပတိတရားလေးပါးဖြင့် အနတ္တလမ်းမှန်ကို လက်တွေ့ တည်ဆောက်ခြင်း

အချိန်စောင့်ဆိုင်းရချိန်များတွင် သတိလွတ်၍ ဒေါသနှင့် ဥဒ္ဓစ္စများ အလွယ်တကူ ဝင်ရောက် ခြယ်လှယ်မသွားစေရန်နှင့်၊ မိမိ၏ ဉာဏ်ကို မလွတ်တမ်း ထိန်းကျောင်းနိုင်ရန်အတွက် “အဓိပတိတရားလေးပါး နှင့်ပြည့်စုံလျှင် မိမိလိုတာ ပြည့်သည်” ဟူသော မူဝါဒကို စောင့်ဆိုင်းရတိုင်း အစဉ်အမြဲ လက်ကိုင်ထားရမည် ဖြစ်ပါသည်။

ဆန္ဒာဓိပတိ (ပြင်းပြသော ဆန္ဒ) ៖ စောင့်ဆိုင်းရမည့် အခြေအနေ ရောက်လာသည်နှင့် “ဤစောင့်ဆိုင်းရသော အချိန်ကို ပူလောင်မှု၊ စိတ်မရှည်မှုများဖြင့် ငါ ဖြတ်သန်းမည် မဟုတ်။ အချိန်ကို တွန်းကန်နေသော စိတ်ကို ဖြတ်တောက်ပြီး၊ ဤလွတ်နေသော အချိန်တိုလေးကိုပင် စိတ္တာနုပဿနာ အလုပ်ခွင်အဖြစ် ပြောင်းလဲကာ အရိယာလမ်းသို့ အရောက်သွားမည်” ဟူသော တိကျခိုင်မာသည့်၊ သံသရာမှ လွတ်မြောက်လိုသော ပြင်းပြသည့် ဆန္ဒကို မွေးမြူရပါမည်။

ဝီရိယာဓိပတိ (မဆုတ်မနစ်သော ဝီရိယ) ៖ စောင့်ဆိုင်းနေစဉ် တစ်လျှောက်လုံး၊ အတွင်းစိတ်ထဲတွင် ပေါ်လာသမျှသော လွင့်စင်မှု၊ ဂနာမငြိမ်ဖြစ်မှု၊ အလိုမကျမှု ဝိဉာဏ်များကို တစ်ချက်မျှ မလွတ်သွားစေရန်၊ သတိတရားကို အမြဲတမ်း တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ကပ်ထားကာ အားထုတ်သော ဝီရိယကို အဓိပတိအဖြစ် တင်ထားရပါမည်။ စိတ်က အနာဂတ်ဆီ ပြေးသွားတိုင်း ချက်ချင်း ပစ္စုပ္ပန်သို့ ပြန်ဆွဲယူရပါမည်။

စိတ္တာဓိပတိ (စူးစိုက်သော စိတ်) ៖ အာရုံသည် ရောက်လာမည့် သူ၊ မြည်လာမည့် ခေါင်းလောင်းသံသက်သက်ဆီသို့ အပြည့်အဝ မျောပါမသွားစေဘဲ၊ ထိုအခြေအနေကို အကြောင်းပြု၍ ဖောက်ပြန်ပြောင်းလဲလာသော မိမိစိတ်၏ လှုပ်ရှားမှု၊ စိတ်လောသွားမှု၊ ပူလောင်သွားမှုများပေါ်၌သာ စိတ်ကို မျက်ခြည်မပြတ် စူးစိုက်လေ့လာရပါမည်။

ဝီမံသာဓိပတိ (ထိုးထွင်းသိမြင်သော ဉာဏ်ပညာ) ៖ ပေါ်လာသမျှသော စိတ်လောသည့် ဝိဉာဏ်၊ ပူလောင်သည့် စေတသိက်တို့သည် “ငါမဟုတ်၊ ရဟန်းမဟုတ်၊ အကြောင်းအကျိုး ဖြစ်ပျက်နေသော နာမ်ဓမ္မသက်သက်သာတည်း၊ ထိုင်စောင့်နေသော ခန္ဓာကိုယ်သည်လည်း ဖောက်ပြန်ပျက်စီးမည့် ရုပ်ဓမ္မ သက်သက်သာတည်း၊ အားလုံးသည် သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ သဘောတရားများသာတည်း” ဟု စောင့်ဆိုင်းနေစဉ် အခိုက်အတန့်တိုင်း၌ အဖန်တလဲလဲ ပိုင်းခြားသိမြင်သော ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်းလေ့လာရပါမည်။

နိဂုံး

အချုပ်အားဖြင့် ပြန်လည် သုံးသပ်ရသော်၊ ရဟန်းတော်များအတွက် အချိန်ကို စောင့်ဆိုင်းရခြင်း၊ ကိစ္စတစ်ခုခုကို စောင့်ဆိုင်းရခြင်း ဆိုသည်မှာ နေ့စဉ်ဘဝတွင် ရှောင်လွှဲ၍မရသော လောကဓံ တစ်ခုပင် ဖြစ်ပါသည်။ အမှတ်တမဲ့ နေပါက ဤအခြေအနေများသည် လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်ကို ပစ်ပယ်ပြီး၊ အနာဂတ်သို့ ပြေးသွားကာ ဒေါသနှင့် ဥဒ္ဓစ္စ (ကိလေသာ) ကို အလွယ်တကူ ကြီးထွားစေနိုင်သော အချိန်များ ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် ဝိပဿနာအလုပ်ကို တကယ်တမ်း စိုက်လိုက်မတ်တတ် လုပ်ဆောင်နေသော ရဟန်းတော်များအတွက်မူ ဤအချိန်ပိုလေးများသည် မိမိ၏ သန္တာန်၌ ကိန်းအောင်းနေသော “ငါ စိတ်မရှည်ဘူး” ဟူသော အတ္တဒိဋ္ဌိကို ခွာချရန်နှင့် လောဘ၊ ဒေါသတို့ကို ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်တွင် အထင်ရှားဆုံး မြင်တွေ့နိုင်သော အလွန်တန်ဖိုးရှိသည့် အလုပ်ခွင်ငယ်လေးများ ဖြစ်လာပါသည်။

ပြင်ပ အာရုံများနောက်သို့ လိုက်၍ စောင့်မျှော်မနေဘဲ၊ ထိုအာရုံကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော “စိတ်လောနေသော စိတ်၊ စိတ်မရှည်သော စိတ် (ဝိဉာဏ်)” ကိုသာ ဉာဏ်ဖြင့် ချက်ချင်း ဖမ်းယူစောင့်ကြည့်ရပါမည်။ ထိုသို့ စောင့်ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ထိုစိတ်များသည် အလိုအလျောက် ဖြစ်နေခြင်းမဟုတ်ဘဲ အကြောင်းအကျိုး သက်သက်ဖြစ်သော နာမ်ဓမ္မများသာ ဖြစ်ကြောင်းကို တွေ့မြင်လာပါမည်။ ထိုနာမ်ဓမ္မတစ်ခုချင်းစီကို ဆန်းစစ်လိုက်သောအခါ ငါမဟုတ်၊ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါမဟုတ်ဘဲ ယာယီဖြစ်ပျက်နေသော သဘောတရားများသာ ဖြစ်ကြောင်း ရှင်းလင်းစွာ သိမြင်လာပြီး “သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ” ဟူသော အမှန်တရားကို စောင့်ဆိုင်းနေရစဉ်၌ပင် လင်းကနဲ မျက်မှောက်ပြုလာနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။

စောင့်ဆိုင်းရသော အချိန်များကို ညည်းညူမှုများဖြင့် ဖြတ်သန်းမည့်အစား၊ ထိုအချိန်တိုင်းကို စိတ္တာနုပဿနာ ရှုမှတ်ချိန်အဖြစ် အသုံးချတတ်မည် ဆိုပါက နေ့စဉ်ဘဝသည် အလွန်ပင် ငြိမ်းချမ်းလာမည် ဖြစ်ပါသည်။ ဤကဲ့သို့ စိတ်မရှည်မှု ကိလေသာများကို ပညာဖြင့် အစားထိုးနိုင်သော ရဟန်းသည်သာလျှင် လောက၏ ကြန့်ကြာမှုများ ကြားထဲ၌ပင် မတုန်မလှုပ် ငြိမ်းအေးစွာ ရပ်တည်နိုင်သူ၊ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ အမှန်တကယ် လွတ်မြောက်နိုင်သူ ဖြစ်ပါသတည်း။