-
လောကမှာ ဘယ်အရာမှ ပြီးပြည့်စုံတယ်ဆိုတာ မရှိပါဘူး။ စာရေးသူကိုယ်တိုင်လည်း လောကဓံရဲ့ အတက်အကျတွေ၊ အမှားအယွင်းတွေ၊ ခက်ခဲတဲ့ ဖြတ်သန်းမှုတွေ ရှိခဲ့ဖူးတဲ့ သာမန်လူသား တစ်ယောက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီစာမျက်နှာကနေ နေ့စဉ် မျှဝေနေတဲ့ အရာတွေက ပုဂ္ဂိုလ်ရေး ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုအတွက် မဟုတ်ပါဘူး။ “အနတ္တ” ဆိုတဲ့ အရှိတရားကို ဉာဏ်နဲ့ ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်ဖို့ သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ တရားတစ်ခုကို နာယူဖတ်ရှုတဲ့အခါ… “ဘယ်သူဟောတာလဲ၊ ဘယ်သူရေးတာလဲ၊ သူ့နောက်ခံက ဘာလဲ” ဆိုတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေး ဥပါဒါန် (အစွဲအလမ်း) အတ္တအယူတွေနဲ့ တိုင်းတာနေမယ့်အစား၊ အောက်ပါ အချက် (၃) ချက်နဲ့သာ တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးကြည့်ဖို့ တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။ ၁။ ဒီစာ၊ ဒီတရားဟာ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ မူလဟောကြားချက်တွေနဲ့ ကိုက်ညီမှု ရှိ၊ မရှိ။…
-
မိတ်ဆွေ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ အပေါင်းတို့… ဒီနေ့ နေ့လည်ခင်းမှာ ကျနော်တို့ လက်တွေ့ဘဝနဲ့ အနီးစပ်ဆုံးဖြစ်မယ့်၊ ဒါပေမဲ့ လူတော်တော်များများ လွဲချော်နေတတ်တဲ့ အကြောင်းအရာတစ်ခုကို ဆွေးနွေးချင်ပါတယ်။ အဲဒါကတော့ “အိမ်ထောင်ရေး၊ စီးပွားရေး တာဝန်တွေကြားထဲမှာ ဝိပဿနာအလုပ်ကို ဘယ်လို ရှေ့ဆက်မလဲ” ဆိုတဲ့ ကိစ္စပါပဲ။ တရားအားထုတ်တဲ့ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ အများစုဆီက ကြားရလေ့ရှိတဲ့ စကားတစ်ခု ရှိပါတယ်။ “တရားတော့ မှတ်ချင်ပါတယ်၊ ဒါပေမဲ့ အိမ်ထောင်ရေး တာဝန်တွေ၊ ကလေးကိစ္စတွေ၊ စီးပွားရေး ရှာဖွေရုန်းကန်နေရတာတွေနဲ့ အချိန်မပေးနိုင်ဘူး၊ စိတ်မငြိမ်ဘူး” ဆိုတဲ့ စကားပါ။ ဒီစကားဟာ အပေါ်ယံကြည့်ရင် ယုတ္တိရှိသယောင် ထင်ရပေမယ့်၊ တကယ်တမ်း ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်းကြည့်လိုက်ရင်တော့ ဒါဟာ အမှန်တရားကို မသိတဲ့ မောဟ နဲ့ မိမိကိုယ်ကို…
-
ပိတ်ရက် မနက်ခင်းမှာ ပူပူနွေးနွေး ကော်ဖီလေး တစ်ခွက်သောက်ရင်း သက်တောင့်သက်သာ ဖြစ်နေတဲ့ အချိန်လေးပါ။ ဒီလိုအချိန်မှာ “ငါ သောက်နေတယ်၊ ငါ အနားရနေတယ်၊ ငါ ပေါ့ပါးနေတယ်” ဆိုပြီး အဲဒီခံစားချက်ပေါ်မှာ အလိုလို ပိုင်ရှင် ဝင်လုပ်မိတတ်ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ အေးချမ်းပေါ့ပါးတဲ့ အခိုက်အတန့်လေးကို သတိလေးကပ်ပြီး တည့်တည့် စောင့်ကြည့်လိုက်ပါ။ တကယ်တမ်း အလုပ်လုပ်သွားတာက ကော်ဖီရဲ့ အရသာကို သိလိုက်တဲ့ သိစိတ် (ဝိဉာဏ်) ကလေးရယ်၊ ပေါ့ပါးတယ်လို့ ခံစားလိုက်ရတဲ့ နာမ်တရားလေးရယ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ဖြစ်ပေါ်လာတယ်။ ပြီးရင် သူ့သဘာဝအတိုင်း ပြန်ပျက်သွားတယ်။ ဒီဖြစ်စဉ်ကြီး တစ်ခုလုံးမှာ “ငါ” ဆိုတဲ့ ပိုင်ရှင် လုံးဝ မရှိပါဘူး။ ကောင်းတဲ့ ခံစားချက်ကို “ငါ” လို့…
-
“အတ္တမရှိ (ကိုယ်ပိုင်လိပ်ပြာ၊ အသက်ဇီဝ၊ ငါ ဆိုတာမရှိ)” ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို သေချာနားလည်ဖို့ဆိုရင် အရင်ဆုံး “အတ္တ” ဆိုတာ ဘာလဲဆိုတာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိထားဖို့ လိုပါတယ်။ အတ္တဆိုတာ အလွယ်ဆုံးပြောရရင် “ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ” ဆိုတဲ့ အထင်အမြင်ပါပဲ။ လူ၊ နတ်၊ ဗြဟ္မာ၊ ခွေး၊ ကြောင် စသဖြင့် သီးခြားရပ်တည်နေတဲ့ “အကောင်အထည်၊ သတ္တဝါ” တွေ တကယ်ရှိတယ်လို့ လက်ခံထားတာဟာ အတ္တအယူပါပဲ။ မြတ်စွာဘုရား မပွင့်ထွန်းခင် အချိန်အထိ လောကသားအားလုံးဟာ ဒီအမြင်နဲ့ပဲ ရှင်သန်ခဲ့ကြတာပါ။ မြတ်စွာဘုရားရှင် ပွင့်လာမှသာ “သတ္တဝါဆိုတာ တကယ်မရှိဘူး၊ အရာရာဟာ သူ့သဘောသူဆောင်နေတဲ့ ဖြစ်စဉ်တွေသက်သက် (အနတ္တ) သာ ဖြစ်တယ်” ဆိုတဲ့ အမှန်တရားကို သိခွင့်ရခဲ့ကြတာပါ။ ဒီ “ငါ၊…
-
တကယ်တော့ လောကကြီးဆိုတာ ဗြဟ္မာပြည်ဖယ်လိုက်ရင် ကာမပဲ။ အရက်သောက်တယ် မူးယစ်ဆေးသုံးတယ် လိင်ကိစ္စတွေ လုပ်တယ် အစားကောင်းအသောက်ကောင်းစားတယ် အဝတ်အစားကောင်းကောင်းဝတ်တယ် အဲဒါတွေအကုန်လုံးက ကာမပဲ။ အဲဒီကနေ နတ်ပြည်တက်တယ် ကာမပဲ (ပိုကောင်းတဲ့ ကာမပဲ) သီလတွေစောင့်တယ် ဒါနတွေလုပ်တယ် ဘာကြောင့်လဲ ကာမအတွက်ပဲ ပိုကောင်းသထက်ကောင်းတဲ့ ကာမကို လိုချင်လို့ လုပ်နေကြတာပဲ။ ဒါကြောင့် ပုညာဘိသင်္ခါရ ဆိုတဲ့ ကုသိုလ်တွေက ကာမကိုရစေတဲ့ ကုသိုလ်တွေချည်းပဲ။ ဒီလို ကာမတောထဲမှာ မျောနေသူအချင်းချင်း ငါ့ကာမက ပိုမြင့်မြတ်တယ် သူကာမက နိမ့်ကျတယ် ဆိုပြီး ဘိန်းထက်ကောင်းတဲ့ နတ်ပြည်ကာမအတွက် သီလစောင့်နေသူ(ကုသလကမ္မပထတရားဆယ်ပါးလုပ်နေတဲ့သူတွေက) အရက်ကာမ မူးယစ်ဆေးကာမ လိင်ကာမလုပ်တဲ့သူကို နှိမ်မယ်၊ မရှောင်နိုင်တဲ့ အကုသိုလ်အမှုကို ကျုးလွန်မိကြတဲ့ ပုထုဇဉ် လောက လူသားတွေကိုနှိမ်မယ်။ ပြီးတော့ သူတို့ ဘာရမှာလဲဆိုတော့…
-
သီလဆိုတာက အရိယာတို့ အလွန်နှစ်သက်တဲ့အရာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ သဘာဝတခုပါ။ ဒီနေရာမှာ ပုထုဇဉ် သီလ နဲ့ အရိယာ သီလ ဆိုပြီး နှစ်မျိုးခွဲပြောချင်ပါတယ်။ ဒါကို မပြောခင်မှာ ဝိပဿနာအားထုတ်သူများ တရားနဲ့ပါတ်သက်ပြီး နားလည်သူများကို ရည်ရွယ်တာ ဖြစ်တဲ့အတွက် တရားအားထုတ်သူများအနေနဲ့ ပထမဆုံးနားလည်ရမှာက ငါသူ ဆိုတာက မရှိဘူး။ ရုပ်နာမ်တွေရဲ့ ဖြစ်စဉ် သန္တာန်ဆိုတာသာ ရှိတယ် ဆိုတဲ့အကြောင်းပါ။ သန္တာဆိုတာက ပဋိစ္စသမုပါဒ်လာ အတိုင်း သဠာယတန ကြောင့် ဖဿ ဖြစ်၊ ဖဿကြောင့် ဝေဒနာဖြစ်၊ ဝေဒနာကြောင့် တဏှာမာနဒိဋ္ဌိ ဖြစ်၊ တဏှာမာနဒိဋ္ဌိကြောင့် ဥပါဒါန်ဖြစ်၊ ဥပါဒါန်ကြောင့် ကာယကံ၊ ဝစီကံ၊ မနောကံ ဖြစ်ဆိုတဲ့ ရုပ်နာမ် တွေရဲ့ ဖြစ်ပျက်အစဉ်သာ ရှိပြီး သူငါ…
-
သာသနာတော်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဆွေးနွေးရမယ်ဆိုရင် ပထမဆုံး အခြေခံကျကျ နားလည်ထားရမယ့် အချက်ကတော့ သာသနာဆိုတာ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ သန့်စင်မွန်မြတ်တဲ့ အဆုံးအမများသာ ဖြစ်တယ် ဆိုတာပါပဲ။ သံသရာတစ်ခွင်မှာ အဖိုးတန်ဆုံး၊ လောကသုံးပါးလုံးရဲ့ အဖြေမှန်ဖြစ်တဲ့၊ လောကသုံးပါးမှ လွတ်မြောက်ရာ ငြိမ်းချမ်းမှုအစစ် (သန္တိသုခ) နိဗ္ဗာန်ကို တိုက်ရိုက် ညွှန်ပြနိုင်တဲ့ တရားတော်တွေ ဖြစ်တဲ့အတွက် သာသနာတော်ဟာ လောကမှာ အရေးအကြီးဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ယနေ့ခေတ် မျက်မှောက် သာသနာရဲ့ ပကတိ အခြေအနေကို ဉာဏ်နဲ့ ဆင်ခြင်ကြည့်လိုက်ရင်၊ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ သာသနာတော် အစစ်အမှန်ကနေ သွေဖည်ပြီး ပုထုဇဉ် သဘာဝတွေ လွှမ်းမိုးနေတဲ့ အခြေအနေ တစ်ရပ်ကို တွေ့မြင်လာရပါတယ်။ အချို့သော ရဟန်းတော်များအနေနဲ့ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ တရားတော်တွေကို မိမိတို့ နားလည်သလို အနက်ကောက်…
-
မိတ်ဆွေ… ကျွန်တော်တို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေအကြားမှာ အင်မတန် အားကျစရာကောင်းတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တွေ ရှိပါတယ်။ အဘိဓမ္မာ ညဝါတွေ၊ ပဋ္ဌာန်း ကျမ်းကြီးတွေကို အစအဆုံး အလွတ်ရပြီး၊ ဓမ္မသဘောတရားတွေကို လေဖမ်းဖမ်းပြီး ပါးစပ်ကနေ တရစပ် ပြောနိုင်၊ ငြင်းခုံနိုင်တဲ့ ပညာတတ် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ သီအိုရီ (Theory) အသိဉာဏ်ကတော့ ချီးကျူးစရာ ကောင်းလှပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ့် အရှိတရားကို ပြတ်ပြတ်သားသား ပြောရရင်… အဲဒီလို စာအုပ်ထဲက အသိဉာဏ်သက်သက်နဲ့ လေဖမ်းဖမ်းပြီး ငြင်းခုံနေသရွေ့၊ ခင်ဗျားဟာ ဗုဒ္ဓဟောကြားခဲ့တဲ့ လွတ်မြောက်မှု ပန်းတိုင်ဆီကို တစ်ဖဝါးမှ တိုးမပေါက်နိုင်သေးပါဘူး။ ဒါဟာ စာတတ်ပုဂ္ဂိုလ်တွေရဲ့ အကြီးမားဆုံးသော “အကျပ်အတည်း” (The Dilemma of Intellectuals) ပါပဲ။ ဒီဆောင်းပါးမှာ စာပေ…
-
သောတာပန်ဖြစ်တယ်ဆိုတာ ထူးခြားတဲ့ တန်ခိုးတွေ ရသွားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ တစ်သက်လုံး ခိုင်မာတယ်လို့ ထင်ထားတဲ့ “ငါ” ဆိုတဲ့ အမြင်မှားလေး ပြုတ်ကျသွားတာပါ။ အနိစ္စနဲ့ အနတ္တကို လက်တွေ့ မြင်လာတဲ့အခါ ဘာကိုမှ အတင်းကာရော ဆုပ်ကိုင်စရာ မလိုတော့ဘူးဆိုတာ ဘာကမှ လိုချင်စရာမရှိတာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိသွားပါတယ်။ လူ၊ ရဟန်း အရိယာတတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေးဟာ ဒီလို အရှိတရားကို ရိုးရိုးရှင်းရှင်း စောင့်ကြည့်ခြင်းကနေပဲ စတင်ပါတယ်။ စာထဲက အသိထက်၊ ကိုယ်တိုင် မျက်မြင်ကိုယ်တွေ့ သိတဲ့ အသိကသာ တကယ့်ကို အေးချမ်းမှုကို ပေးတာပါ။ ဒီနေ့အတွက် အမေး- အရာရာဟာ ယာယီပဲလို့ သိလိုက်ရတဲ့အခါ ဘဝကြီးက ဘယ်လောက်တောင် ပေါ့ပါးသွားသလဲ?
-
“အနတ္တ (အတ္တမရှိ)” ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် နားလည်ဖို့ဆိုရင်၊ အရင်ဆုံး “အတ္တ” ဆိုတာ ဘာလဲဆိုတာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ အတ္တ (သို့မဟုတ်) “သတ္တဝါ” ဟူသော အယူမှား အလွယ်ဆုံး ပြောရရင် အတ္တ ဆိုတာ “ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ” ဆိုတဲ့ အယူအဆပါပဲ။ လူ၊ နတ်၊ ဗြဟ္မာ၊ ခွေး၊ ကြောင် စသဖြင့် “ဒါဟာ သီးခြား ဖြစ်တည်နေတဲ့ အကောင်အထည်၊ သတ္တဝါ တစ်ခုပဲ” လို့ ယုံကြည်ထားတာဟာ အတ္တအယူ (အတ္တဒိဋ္ဌိ) ပါပဲ။ ဘုရားရှင် မပွင့်ထွန်းခင် အချိန်အထိ လောကသား အားလုံးဟာ ဒီအမြင်နဲ့ပဲ ရှင်သန်ခဲ့ကြတာပါ။ ဘုရားရှင် ပွင့်လာမှသာ “သတ္တဝါဆိုတာ တကယ်မရှိဘူး၊ အနတ္တ…