ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ် ဆိုတာဟာ လောကမှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ အကျိုးတရားတိုင်းဟာ သူ့ချည်း အလိုလို အကြောင်းမဲ့ ဖြစ်လာတာ မဟုတ်ဘဲ၊ သူ့ကို ဖြစ်စေတဲ့ ‘အကြောင်းတရား’ ရှိတယ် ဆိုတာကို ပိုင်းခြား သိမ်းဆည်းသိတဲ့ ဉာဏ်ဖြစ်ပါတယ်။ တနည်းအားဖြင့် အကျိုးတရား တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာပြီ ဆိုတာနဲ့၊ ဒါဟာ ဘယ်အကြောင်းတရားကြောင့် ဖြစ်လာရတာလဲ ဆိုတာကို ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း သိမြင်ခြင်းပါပဲ။

သညာ နှင့် အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှု

အလွယ်ဆုံး ဥပမာလေးတစ်ခုနဲ့ အရင် လေ့လာကြည့်ရအောင်ပါ။ ကိုယ့်ရှေ့မှာ ချထားတဲ့ ‘လက်ဖက်ရည်ခွက်’ ကို မြင်လိုက်တဲ့အခါ ဒါဟာ ‘လက်ဖက်ရည်ခွက်ပဲ’ လို့ ချက်ချင်း သိလိုက်တာဟာ တကယ်တော့ အံ့သြစရာ မဟုတ်ပါဘူး။ အရင်ကတည်းက မှတ်သားဖူးတဲ့ ‘သညာ’ (မှတ်သားမှု) ဆိုတဲ့ အကြောင်းတရားကြောင့်၊ အခုလို ချက်ချင်း သိရှိသွားခြင်း ဆိုတဲ့ အကျိုးတရား ဖြစ်ပေါ်လာတာပါ။

မျက်စိ (ဒွါရ) နဲ့ အဆင်း (အာရုံ) တိုက်မိလို့ မြင်သိစိတ် (ဝိဉာဏ်) ဖြစ်ပေါ်လာတယ်။ အဲဒီအပေါ်မှာ အတိတ်က အတွေ့အကြုံဟောင်း ‘သညာ’ က လာပြီး အမည်တပ်ပေးလိုက်တာ သက်သက်ပါပဲ။

လူ့သဘာဝကို ဉာဏ်ဖြင့် လေ့လာခြင်း

ဒီသဘောတရားကို ပိုပြီး ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ချဲ့ကြည့်လိုက်ရင်၊ လောကကြီးမှာ လူတွေ ‘ဆိုးတယ်၊ ကောင်းတယ်’ လို့ သတ်မှတ်နေကြတာတွေဟာလည်း တကယ်တော့ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှု ယန္တရားတွေချည်း သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။

လူတစ်ယောက်ဟာ ဘာကြောင့် ဆိုးသွမ်းနေသလဲ၊ ဘာကြောင့် လိမ္မာယဉ်ကျေးနေသလဲ ဆိုတာကို ဉာဏ်နဲ့ လေ့လာကြည့်တဲ့အခါ- သူ့ရဲ့ ငယ်စဉ်ကတည်းက ဖြတ်သန်းခဲ့ရတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင် အနေအထား၊ သင်ကြားခဲ့ရတဲ့ အတွေ့အကြုံတွေ၊ သူ လက်ခံယုံကြည်ထားတဲ့ တန်ဖိုးထားမှုတွေ ဆိုတဲ့ “အကြောင်းတရားတွေ” အပေါ် မူတည်ပြီး၊ အခုလို ပြုမူ ပြောဆိုခြင်း ဆိုတဲ့ “အကျိုးတရားတွေ” ထွက်ပေါ်လာရတာပါ။ ဒီနေရာမှာ “သူ” ဆိုတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါက ဖန်တီးနေတာ မဟုတ်ဘဲ၊ သူ့သန္တာန်မှာ ကိန်းအောင်းနေတဲ့ အကြောင်းတရားတွေကသာ အကျိုးတရားတွေကို တွန်းထုတ်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ချစ်ခြင်း၊ မုန်းခြင်း ဆိုသည်မှာ

အဲဒီလိုပါပဲ၊ ကိုယ့်ဘက်ကနေ တခြားသူတွေအပေါ် ‘သဘောကျတယ်၊ သဘောမကျဘူး’ ဆိုတဲ့ ခံစားမှုတွေ ဖြစ်လာတာကလည်း တခြားကြောင့် မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ်တိုင် အတိတ်ကနေ အခုချိန်ထိ စွဲမြဲ မှတ်သားထားတဲ့ ‘သညာ’ တွေ၊ စံသတ်မှတ်ချက်တွေနဲ့ ကိုက်ညီရင် သဘောကျမယ်၊ ကိုယ့် သညာ တွေနဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်နေရင် သဘောမကျဘူး ဆိုတာတွေ အလိုလို ဖြစ်လာတာပါ။ အားလုံးဟာ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ဖြစ်လာတဲ့ အကျိုးတရားတွေ (သင်္ခါရတရားတွေ) ပါပဲ။

ဉာဏ်၏ အကျိုးပေး (ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ အမြင်မှ ကင်းလွတ်ခြင်း)

ဒီ ‘ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်’ သာ တကယ် ကိန်းဝပ်လာပြီ၊ ရင့်သန်လာပြီ ဆိုရင်၊ လောကကြီးမှာ ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါ အနေနဲ့ ‘ချစ်စရာ၊ မုန်းစရာ’ ဆိုတာ လုံးဝ မရှိတော့ပါဘူး။ သူများတွေက ကိုယ့်အပေါ် ဘယ်လိုပဲ ဆက်ဆံလာပါစေ “ဪ… သူ့ခန္ဓာမှာ ဒီလို အကြောင်းတရားတွေ ရှိနေလို့၊ ဒီလို အကျိုးတရားတွေ ထွက်ပေါ်လာတာပါလား” လို့ အကြောင်းအကျိုး သက်သက် အနေနဲ့သာ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်လာပါလိမ့်မယ်။ အကြောင်းအကျိုး သက်သက်သာ ဖြစ်ကြောင်း အမှန်ဆုံး သိမြင်သွားတဲ့အတွက်၊ လောကဓံ အတက်အကျတွေ အပေါ်မှာ ခံစားမှုတွေ နောက်ကို မပါသွားတော့ဘဲ စိတ်ဟာ အလွန် တည်ငြိမ် အေးချမ်းလာပါတယ်။ ဒါဟာ ဒီဉာဏ်ရဲ့ အကြီးမားဆုံးသော အကျိုးပေးမှုပါပဲ。

နိဂုံးချုပ်

အနှစ်ချုပ်ရရင်တော့၊ ကိုယ့်ရဲ့ သတ်မှတ်ချက်တွေ ဖြစ်တဲ့ အတွင်းရုပ်နာမ် (မိမိ) ကို ဖြစ်စေ၊ ပြင်ပမှာ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ အပြင်ရုပ်နာမ် (သူတစ်ပါး) ကို ဖြစ်စေ၊ “ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ၊ ငါ၊ သူတပါး” လို့ အစွဲအလမ်းနဲ့ မမြင်တော့ဘဲ၊ အကြောင်းတရားကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာရတဲ့ အကျိုးတရား သက်သက် အနေနဲ့သာ အမြဲမပြတ် ထိုးထွင်း မြင်နိုင်စွမ်းဟာ ဒီ ‘ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်’ ရဲ့ ပင်မ လက္ခဏာပါပဲ။

ဒီဉာဏ်ကို ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် သဘောပေါက်သွားရင် ဝိစိကိစ္ဆာ (သံသယ) ကင်းစင်သွားပြီး၊ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်တွေဆီ တက်လှမ်းဖို့ အလွန် လွယ်ကူသွားပါပြီ။ ကျနော် ရေးသား နေရခြင်းရဲ့ အဓိက ရည်မှန်းချက်ကတော့ လောကမှာ လူ၊ ရဟန်း အရိယာ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေးပင် ဖြစ်ပါတယ်။ ဓမ္မမိတ်ဆွေများလည်း ဤ အကြောင်းအကျိုး သဘောတရားကို ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်ကာ လွတ်မြောက်ခြင်း ပန်းတိုင်သို့ ဧကန်မလွဲ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေလို့ တိုက်တွန်း ရေးသားလိုက်ရပါတယ်။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။