-
မိတ်ဆွေ… လောကီနယ်ပယ်မှာ မိဘက သားသမီးကို စောင့်ရှောက်တာ၊ သားသမီးက မိဘကို လုပ်ကျွေးတာ၊ ဇနီးမောင်နှံ အပြန်အလှန် သစ္စာရှိကြတာဟာ အင်မတန် ချီးမွမ်းစရာကောင်းတဲ့ ကုသိုလ်ကိစ္စတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါနပြုတယ်၊ သီလဆောက်တည်တယ်၊ ပရဟိတလုပ်တယ် ဆိုတာတွေဟာလည်း “မကောင်းမှုရှောင်၊ ကောင်းမှုဆောင်” ဆိုတဲ့ အဆုံးအမနဲ့ ညီညွတ်တဲ့အတွက် အကုသိုလ်နဲ့ ယှဉ်ကြည့်ရင် အပြစ်ပြောဖို့ မသင့်ပါဘူး။ သို့သော်… ကျွန်တော်တို့ဟာ ကြုံခဲလှတဲ့ သာသနာတွင်းမှာ ရောက်နေတာ ဖြစ်တဲ့အတွက် ဒီကုသိုလ်တွေရဲ့ နောက်ကွယ်မှာ ခိုအောင်းနေတဲ့ “အမှန်တရား” တစ်ခုကိုတော့ သတိပြုစေချင်ပါတယ်။ အဲဒါကတော့ ဒီလောကီကိစ္စ အားလုံးရဲ့ နောက်ကွယ်မှာ “အဝိဇ္ဇာ” (အမှန်ကိုမသိမှု) နဲ့ “တဏှာ” (တွယ်တာမှု) က ခွစီးထားတယ် ဆိုတဲ့ အချက်ပါပဲ။ ၁။ အဖိုးတန်စိန်ခင်းထားတဲ့မြေမှာ…
-
နေ့စဉ်ဘဝမှာ အဆင်မပြေတာ ကြုံတဲ့အခါ “ငါ ဒေါသထွက်တယ်၊ ငါ ဝမ်းနည်းတယ်” လို့ ထင်ကြတယ်။ တကယ်တော့ အဲဒီ ခံစားချက်ဆိုတာ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်မှာ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ခဏလေး ပေါ်လာတဲ့ သဘောတရားသက်သက်ပါ။ ချက်ချင်းပဲ ပြန်ပျက်သွားပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကျနော်တို့က အဲဒီ ဖြစ်ပြီးပျက်သွားတဲ့ အရာကို “ငါ့ဒေါသ၊ ငါ့ဝမ်းနည်းမှု” ဆိုပြီး အတင်း လိုက်ဖမ်းဆွဲထားလို့ ပူလောင်နေရတာပါ။ ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတဲ့အရာ (အနိစ္စ) ဟာ ဘယ်လိုလုပ် ကိုယ်ပိုင်အနှစ်သာရ (အတ္တ) ဖြစ်နိုင်ပါတော့မလဲ။ ပစ္စုပ္ပန်မှာ ပေါ်လာတဲ့ ခံစားချက်တိုင်းကို သူ့အလိုလို ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတဲ့ သဘာဝတရားလို့ပဲ မြင်အောင်ကြည့်ပါ။ “ငါ” မဟုတ်မှန်း သိလျက်နဲ့ ကိုယ့်တာဝန်ကို အကောင်းဆုံး ဆက်လုပ်ရုံပါပဲ။ ခုလေးတင် ပေါ်လာတဲ့ ခံစားချက်လေး၊…
-
လက်ရှိ မျက်မှောက်ခေတ် အခြေအနေကို ကြည့်လိုက်ရင် ဘာသာရေးဆိုတာဟာ ထုံးတမ်းစဉ်လာတွေ၊ ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှု သက်သက်တွေ၊ စိတ်သက်သာရာရစေမယ့် အားပေးစကား (Motivation) တွေလောက်နဲ့သာ လည်ပတ်နေတာကို ဝမ်းနည်းဖွယ် တွေ့မြင်နေရပါတယ်။ အထူးသဖြင့် “သင်္ကန်းဝတ်ထားရင် ပြီးရော၊ ဘာပဲလုပ်လုပ် ရှိခိုးပူဇော်ရမယ်” ဆိုတဲ့ မျက်ကန်းယုံကြည်မှု (Blind Faith) ဟာ အလွန်ကို အမြစ်တွယ်နေပါတယ်။ ဒါဟာ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ လမ်းစဉ်လား၊ ဘုရားရှင် သတ်မှတ်ခဲ့တဲ့ စံနှုန်း (Standard) ဟုတ်ရဲ့လား ဆိုတာကို မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ ဥပရိပဏ္ဏာသပါဠိတော်မှာ ပါဝင်တဲ့ “နဂရဝိန္ဒေယျသုတ်” ကို အခြေခံပြီး အရှိကို အရှိအတိုင်း ရှင်းလင်း တင်ပြသွားပါမယ်။ ၁။ နဂရဝိန္ဒေယျသုတ် မှ ဖော်ပြသော ဘုရားရှင်၏ ယုတ္တိဗေဒ မြတ်စွာဘုရားရှင်ဟာ နဂရဝိန္ဒရွာကို ရောက်ရှိတော်မူတဲ့အခါ၊…
-
အပိုင်း (၁) မှာတုန်းက ကျနော် လူသားပဓာနဝါဒ (Humanism) ကို ဘယ်လို စွဲကိုင်ခဲ့သလဲ ဆိုတာကို ပြောပြခဲ့ပါတယ်။ “လောကကြီးမှာ လူသားရဲ့ စွမ်းအားကသာ အဓိကဖြစ်ပြီး၊ ဖန်ဆင်းရှင်ကို မယုံကြည်ဘဲ လူ့ဆင်ခြင်တုံတရားနဲ့သာ အမှန်တရားကို ရှာဖွေရမယ်၊ ဘာသာတရားဆိုတာ လူသားတွေရဲ့ တွေးခေါ်မှု အသီးအပွင့်သက်သက်သာ ဖြစ်တယ်” ဆိုတဲ့ အယူအဆတွေကို အခိုင်အမာ ယုံကြည်ခဲ့သူပါ။ ဒီအပိုင်း (၂) မှာတော့ အဲဒီလို အစွန်းရောက် လစ်ဘရယ်ဝါဒီ၊ လူသားပဓာနဝါဒီ တစ်ယောက်ရဲ့ ဘဝ ဘယ်လို ပြိုလဲခဲ့ရပြီး၊ အနတ္တဝါဒဆီကို ဘယ်လို မျက်စိပွင့်သွားခဲ့သလဲ ဆိုတာကို ဆက်ပြောပြပါမယ်။ စင်္ကာပူကနေ မြန်မာပြည်ကို ပြန်လာပြီး စီးပွားရေး စလုပ်တဲ့အခါ ကျနော့်ဘဝရဲ့ အချိုးအကွေ့ စတင်ပါတော့တယ်။ အလုပ်လုပ်ခဲ့တဲ့ ၅…
-
သာသနာတော် အဓွန့်ရှည်တည်တံ့ရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ဆွေးနွေးကြရာတွင် “ပုထုဇဉ်ရဟန်းများကသာ သာသနာကို အစဉ်အဆက် သယ်ဆောင်လာကြသည်” ဟူသော အယူအဆတစ်ခုသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများစုကြားတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အမြစ်တွယ်လျက်ရှိပါသည်။ ဤအယူအဆကို အပေါ်ယံ ရှုမြင်ပါက မှန်ကန်သည်ဟု ထင်ရသော်လည်း၊ ပရမတ် အမှန်တရားနှင့် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ မူလရည်ရွယ်ချက်ကို ထိုးထွင်းသိမြင်အောင် လေ့လာဆန်းစစ်ကြည့်ပါက များစွာ ကွာဟနေသည်ကို တွေ့ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ သာသနာဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း၊ ထိုသာသနာကို မည်သူတို့က အမှန်တကယ် လက်ဆင့်ကမ်း သယ်ဆောင်နေကြသနည်း ဆိုသည့် အချက်ကို ပညတ်နှင့် ပရမတ် မရောစပ်ဘဲ ရှင်းလင်းစွာ ခွဲခြားသိမြင်ရန် အလွန်ပင် အရေးကြီးလှပါသည်။ ပထမဦးစွာ ပုထုဇဉ်ရဟန်းများ၏ အခန်းကဏ္ဍကို ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျကျ ရှုမြင်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ ပုထုဇဉ်ရဟန်းများသည် ပိဋကတ်သုံးပုံ ဟူသော စာပေကျမ်းဂန်များကို…
-
မိတ်ဆွေ… ဗုဒ္ဓဘာသာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ယုံကြည်မှု သဒ္ဓါတရား အားနည်းကြသူတွေ၊ အထူးသဖြင့် နိုင်ငံတကာက လူတွေ ဝိုင်းဝန်းဝေဖန် တိုက်ခိုက်လေ့ရှိတဲ့ အကြောင်းအရာတစ်ခုကတော့ “မြင်းမိုရ်တောင်” ကိစ္စနဲ့ “၃၁ ဘုံ” ကိစ္စပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ အပြစ်တော့ မဟုတ်ပါဘူး။ လူတိုင်း ကိုယ်မမြင်ရတဲ့အရာပေါ်မှာ သံသယဖြစ်တာ သဘာဝပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့ မှန်မှန်ကန်ကန် သုံးသပ်ဖို့တော့ လိုပါတယ်။ မယုံတာ ကောင်းပါတယ်။ ယုံကြည်မှု အလွယ်မပေးတာဟာ ကောင်းကျိုးပေးတဲ့ ကိစ္စပါပဲ။ မိမိကိုယ်ကို အပြည့်အဝ တာဝန်ယူတယ်ဆိုတဲ့ “အတ္တဟိ အတ္တနော နာထော” ဆိုတာနဲ့လည်း ကိုက်ညီပါတယ်။ ဒီလိုပြောလို့ ယုံကြည်နေတဲ့သူကရော မကောင်းဘူးလားဆိုတော့ မဟုတ်ပြန်ပါဘူး။ မှန်ကန်တဲ့ အရာပေါ်မှာ ယုံကြည်ခဲ့ရင် သူ့အတွက် ခရီးက အင်မတန် လွယ်ကူပါတယ်။…
-
ကျနော်တို့တွေ နေ့စဉ်ဘဝမှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အမြဲတမ်း “ပဲ့ကိုင်ရှင်” လို့ ထင်နေကြတယ်။ ငါလုပ်လို့ ဖြစ်တာ၊ ငါကြံလို့ အောင်မြင်တာ၊ ငါ့ဘဝကို ငါ ဖန်တီးနေတာလို့ ယုံကြည်နေကြတယ်။ အဲဒီ “ငါ” ဆိုတဲ့ အမာခံအနှစ်သာရကြီး တကယ်ရှိတယ်လို့ ယုံကြည်နေတာဟာ အကြီးမားဆုံး အမြင်မှား (ဒိဋ္ဌိ) ပါပဲ။ တကယ်တော့ ဖြစ်ချင်တဲ့ ဆန္ဒရှိလို့ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ လုပ်ရပ်တွေပဲ ရှိပါတယ်။ စကားပြောချင်တဲ့ စိတ်ကြောင့် ပြောနေတဲ့ ရုပ်ဖြစ်စဉ်တွေ အလုပ်လုပ်နေတာပါ။ အဲဒီဖြစ်စဉ်တွေထဲမှာ ခိုင်မြဲတဲ့ ပိုင်ရှင် “ငါ” ဆိုတာ ဘယ်တုန်းကမှ မရှိခဲ့ပါဘူး။ သောတာပန်ဖြစ်တယ်ဆိုတာ တစ်ခုခုကို အသစ်ရသွားတာ မဟုတ်ဘူး။ အဲဒီ “ငါ” က လုပ်နေတယ်ဆိုတဲ့ အထင်အမြင်မှားကြီး ပြုတ်ကျသွားတာပါ။ အရှိကို အရှိအတိုင်း…
-
လောကကြီးမှာ လူသားတစ်ယောက် ဖြစ်လာပြီဆိုရင် ဖန်ဆင်းရှင် သို့မဟုတ် တန်ခိုးရှင်တွေကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ခြင်း မရှိဘဲ၊ လူသားရဲ့ စွမ်းအားနဲ့ ဆင်ခြင်တုံတရားကိုသာ အပြည့်အဝ အသုံးချပြီး အမှန်တရား ရှာဖွေရမယ်လို့ ယုံကြည်တဲ့ဝါဒကို လောကီရေးရာ လူသားပဓာနဝါဒ (Secular Humanism) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ လူဟာ အရင်ဆုံး ဖြစ်တည်လာပြီးမှ မိမိဘဝရဲ့ အဓိပ္ပာယ်နဲ့ တန်ဖိုးကို ကိုယ်တိုင် ဖန်တီးရတယ်ဆိုတဲ့ ဖြစ်တည်မှုပဓာနဝါဒ (Existentialism) နဲ့လည်း ဆက်စပ်နေပါတယ်။ ဒီလို ဝါဒတွေကို လက်ကိုင်ထားသူတွေအတွက် အဓိက ကိုယ်ကျင့်တရား စံသတ်မှတ်ချက် (Moral value) ဟာ ကိုယ်ချင်းစာတရား (Empathy) သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို အစွန်းရောက် လူသားဗဟိုပြု ဝါဒီတစ်ယောက်ကနေ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ လုံးဝမရှိဘူးဆိုတဲ့ အနတ္တဝါဒဆီကို ဘယ်လို…
-
ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများစု၊ အထူးသဖြင့် အသက်အရွယ် ကြီးရင့်သူ မိတ်ဆွေများအနေဖြင့် မိမိတို့ တစ်သက်လုံး ကြည်ညိုလေးစားလာခဲ့ရသော ရှေးဆရာတော်ကြီးများ၏ ဟောကြားချက်များနှင့် ကွဲလွဲနေသည့် တရားစကားများကို ကြားရသည့်အခါ စိတ်ထဲတွင် ခုခံချင်စိတ်၊ လက်မခံချင်စိတ်များ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်ပါသည်။ “ဆရာတော်ကြီးတွေ ပြောခဲ့တာပဲ မှန်မှာပေါ့၊ သူတို့က ဘုန်းတန်ခိုးကြီးတယ်၊ ဉာဏ်ပညာကြီးတယ်” ဟု အလိုအလျောက် သဘောထားလိုက်မိတတ်ကြပါသည်။ဤဆောင်းပါးသည် မည်သည့် ဆရာတော်၊ သံဃာတော်ကိုမျှ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ ထိခိုက်လိုသည့် ရည်ရွယ်ချက် မရှိပါ။ သို့သော် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ တရားတော်များ အဓွန့်ရှည် တည်တံ့ သန့်စင်ရေးနှင့်၊ ကျွန်ုပ်တို့ အားလုံး၏ အမြင့်ဆုံး ပန်းတိုင်ဆီသို့ လျှောက်လှမ်းရာတွင် ဖြောင့်မတ်မှန်ကန်သော လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် ရှိနေစေရေးအတွက် အလွန်အရေးကြီးသော အမှန်တရားတစ်ခုကို ပွင့်လင်းစွာ ဆွေးနွေးတင်ပြသွားမည် ဖြစ်ပါသည်။၁။ အားလုံးသည် အရိယာ…
-
ဒီနေရာမှာ ကျွန်တော်တို့ အဓိက ဆွေးနွေးမှာက ယနေ့ခေတ်မှာ လူအများ ကြားဖူးနားဝရှိနေပြီး၊ အမှန်တရားလို့တောင် ထင်မှတ်မှားနေကြတဲ့ “အနာဂါမ်လူပုဂ္ဂိုလ်ဟာ ကိုရင်ကို ရှိခိုးရတယ်၊ မြတ်စွာဘုရားက အနာဂါမ်လူပုဂ္ဂိုလ်က ကိုရင်ကို ရှိခိုးရမယ်လို့ ဟောထားတယ်” ဆိုတဲ့ စကားရပ်ရဲ့ မှားယွင်းမှုနဲ့ အကျိုးသက်ရောက်မှုတွေကို အရှိကို အရှိအတိုင်း ဉာဏ်နဲ့ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကြည့်ကြပါမယ်။“ရှိခိုးတယ်” နှင့် “ရှိခိုးရတယ်” ကြားက ကြီးမားသော ကွာဟချက်ပထမဆုံး သတိပြုရမယ့် အချက်ကတော့ “ရှိခိုးရတယ်” ဆိုတဲ့ စကားရပ်ထဲက “ရ” ဆိုတဲ့ အသုံးအနှုန်းရဲ့ မှားယွင်းမှုပါပဲ။အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုတာ ကာမရာဂနဲ့ ဗျာပါဒ (ဒေါသ) ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်ထားပြီးသား ပုဂ္ဂိုလ်ပါ။ အတ္တဒိဋ္ဌိ ဝီစိကိစ္ဆာနဲ့ ဒေါသ တို့ကို ပါယ်ထားပြီးသား အထက်မဂ် ဖြစ်ပါတယ်။အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်တွေဟာ မြတ်စွာဘုရား စီမံတော်မူထားတဲ့…