-
ကျနော် ကိုယ်တိုင် တရားအားထုတ်တဲ့ ခရီးစဉ်ကို ပြန်စဉ်းစားကြည့်တဲ့အခါ အခက်ခဲဆုံး၊ အပင်ပန်းဆုံးနဲ့ အချိန်အကြာဆုံး သောင်တင်နေတတ်တဲ့ နေရာတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ “ပညတ်” နဲ့ “ပရမတ်” ကို ကွဲကွဲပြားပြား ခွဲခြားသိမြင်ဖို့ ကိစ္စပါပဲ။ “ပညတ်” ဆိုတာ လောကမှာ အဆင်ပြေအောင် သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်နေကြတဲ့ နာမည်တွေ၊ သမုတိအမှန် (Conventional Truth) တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ ပညတ်အမည်နာမတွေပေါ်မှာ အခြေခံပြီး စဉ်းစားနေသရွေ့၊ ရှုမှတ်နေသရွေ့ အမှန်တရားဖြစ်တဲ့ သစ္စာလေးပါးဆီကို ဘယ်လိုမှ ဆိုက်ရောက်နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် တရားအားထုတ်တဲ့အခါ ပညတ်တွေကို အားလုံး ဘေးဖယ်ထားပြီး၊ အရာအားလုံးကို “ပရမတ်” (Ultimate Reality) အနေနဲ့ မြင်အောင် အရင်ကြည့်ရပါတယ်။ အဲဒီလို ပရမတ်အမြင် ရှင်းသွားပြီ…
-
ဗုဒ္ဓရှင်တော်မြတ် ဟောကြားခဲ့သော သစ္စာလေးပါး တရားတော်တွင် “သမုဒယသစ္စာ” ဟူသည် အလွန်အရေးပါသော၊ ကျွန်တော်တို့ နေ့စဉ်ဘဝနှင့် အနီးစပ်ဆုံး ထိတွေ့နေရသော အမှန်တရားတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ သမုဒယသစ္စာဆိုသည်မှာ တခြားမဟုတ်ပါ၊ “တဏှာ” ပင် ဖြစ်ပါသည်။ တဏှာဆိုသည်မှာ စွဲလမ်းခြင်း အမှန်တရား၊ လိုချင်တပ်မက်ခြင်းဆိုသည့် လောဘကို အခြေခံထားသော ကိလေသာတရားသက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။ ပုထုဇဉ် လူသားများ၏ သန္တာန်ကို လေ့လာကြည့်မည်ဆိုလျှင် ဤတဏှာဟူသော ကိလေသာသည် အများဆုံး၊ အပြည့်နှက်ဆုံး ကိန်းအောင်းနေသည်ကို တွေ့မြင်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ လောကတွင် ချစ်ခြင်းမေတ္တာဟု အမည်တပ်ထားသော အရာတိုင်း၏ နောက်ကွယ်တွင် တဏှာက ခိုင်မာစွာ နေရာယူထားတတ်ပါသည်။ မိဘကို ချစ်ခြင်း၊ သားသမီးကို ချစ်ခြင်း၊ မိတ်ဆွေ အပေါင်းအသင်းကို ချစ်ခြင်း၊ မောင်နှမကို ချစ်ခြင်း၊ ဆွေမျိုးကို…
-
ကျွန်ုပ်တို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်အများစုဟာ “သံဃာ” လို့ ပြောလိုက်ရင် ခေါင်းတုံး၊ သင်္ကန်းဝတ်နဲ့ ဝိနည်းအချို့ကို လိုက်နာနေသူတွေကို ပြေးမြင်လေ့ရှိကြပါတယ်။ ဒါဟာ ကြာမြင့်စွာ အမြစ်တွယ်လာခဲ့တဲ့ “သမုတိ” (အများသတ်မှတ်ချက်) အမြင်တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်တော့ မြတ်စွာဘုရားရှင် ညွှန်ပြခဲ့တဲ့ “ကိုးကွယ်ရာ သံဃာရတနာ” ဆိုတာဟာ သင်္ကန်းဝတ်ရုံရုံမျှနဲ့ ဖြစ်တည်လာတာ မဟုတ်ဘဲ “တရားရှိမှု” အပေါ်မှာသာ အခြေခံပါတယ်။ “သမုတိသံဃာ” ဆိုတာ မြတ်စွာဘုရား ပညတ်တော် မဟုတ်ပါ ပထမဦးဆုံး သတိပြုရမယ့်အချက်ကတော့ “သမုတိသံဃာ” သို့မဟုတ် “သမုတိသံဃာ” ဆိုတဲ့ စကားလုံးဟာ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ တရားဒေသနာတော်တွေမှာ ပါဝင်ခြင်း မရှိပါဘူး။ ဒါဟာ နောက်ပိုင်းမှ ပုထုဇဉ်ရဟန်းတွေကို အကာအကွယ်ပေးဖို့ သတ်မှတ်လိုက်တဲ့ ပညတ်တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီပညတ်ရှိနေတဲ့အတွက်ကြောင့်ပဲ “ငါတို့က ပုထုဇဉ်…
-
လောကမှာ လူတွေ အကြောက်ရဆုံး အရာက ဘာလဲလို့ မေးရင် ဆင်းရဲမှာ၊ ရောဂါဖြစ်မှာ၊ သေဆုံးရမှာတွေကို ပြကြပါလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ့် ပရမတ်အမြင်နဲ့ ဉာဏ်မျက်လုံး ဖွင့်ကြည့်လိုက်ရင်၊ အဲဒီ လောကီဘေးအန္တရာယ်တွေဆိုတာ ဘာမှ မဟုတ်ပါဘူး။ ပုထုဇဉ်မှန်သမျှ မလွဲမသွေ ရင်ဆိုင်ရမယ့်၊ အကြီးမားဆုံးနဲ့ အကြောက်ရဆုံးသော ဘေးကြီးတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ သေဆုံးတဲ့အခါမှာ အပါယ်ဘုံကို ဗရမ်းပတာ ကျရောက်သွားတတ်တဲ့ “ဝိနိပါတိကဘေး” ကြီးပါပဲ။ ဘုရားရှင် သက်တော်ထင်ရှားရှိစဉ် သာသနာ့ရောင်ဝါ အထွန်းတောက်ဆုံး အချိန်မှာတောင်မှ၊ ဘုရားရှင်က မြေကြီးကို လက်ညှိုးနဲ့ ကော်ယူပြပြီး “သေပြီးရင် သုဂတိ (လူ၊ နတ်) ကို ရောက်တဲ့သူဟာ ဒီလက်သည်းခွံပေါ်က မြေမှုန်လောက်ပဲ ရှိတယ်။ အပါယ် (ငရဲ၊ တိရစ္ဆာန်၊ ပြိတ္တာ၊…
-
ဒီတစ်ပတ်လုံး ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်မှာ ဖြစ်ပြီးပျက်နေတဲ့ သဘောတရားတွေကို လေ့လာခဲ့ကြတယ်။ ဒီနေ့တော့ ဘာကိုမှ အတင်းအကျပ် မရှုမှတ်ဘဲ အေးအေးဆေးဆေးလေး ထိုင်ကြည့်ရအောင်။ ဝင်လေထွက်လေ ဖြစ်ဖြစ်၊ ခန္ဓာကိုယ်က နာကျင်မှု ဖြစ်ဖြစ်၊ ပေါ်လာတဲ့ အတွေးဖြစ်ဖြစ် သူ့ဘာသာသူ ဖြစ်လာပြီး သူ့ဘာသာသူ ပျက်သွားတာကို ဘေးကနေ ငြိမ်ငြိမ်လေး စောင့်ကြည့်နေလိုက်ပါ။ ကိုယ်က ဝင်ပြင်စရာ မလိုပါဘူး။ ဒီလို စီးဆင်းနေတဲ့ သဘာဝတရားကြီးကို ဝင်မစွက်ဖက်ဘဲ ကြည့်တတ်လာတဲ့အခါ စိတ်ဟာ အင်မတန်မှ ငြိမ်းချမ်းသွားပါတယ်။ အရာရာဟာ ယာယီပါပဲ။ ဖြစ်လာတာကို လက်ခံလိုက်ပါ၊ ပျက်သွားတာကို ခွင့်လွှတ်လိုက်ပါ။ ဖြစ်လာသမျှ အရာရာတိုင်းဟာ အဆုံးသတ်ဖို့အတွက်ချည်းပဲဆိုတာ သေချာ လက်ခံနိုင်ပြီလား။
-
သစ္စာလေးပါးမှာ တစ်ပါးစီတိုင်းအတွက် လုပ်ဆောင်ရမယ့် တာဝန် (ကိစ္စ) တွေ အသီးသီး ရှိကြပါတယ်။ ဒုက္ခသစ္စာ ကို အမှန်တိုင်း ပိုင်းခြားသိရပါမယ် (ပရိညေယျ)။ သမုဒယသစ္စာ ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်စွန့်ရပါမယ် (ပဟာတဗ္ဗ)။ မဂ္ဂသစ္စာ ကို ကိုယ်တိုင် ပွားများရပါမယ် (ဘာဝေတဗ္ဗ)။ နိရောဓသစ္စာ ကို မျက်မှောက် ဆိုက်ရောက်ရပါမယ် (သစ္ဆိကာတဗ္ဗ)။ ဒီလေးခုထဲမှာ အရေးအကြီးဆုံး ပထမခြေလှမ်းကတော့ “ဒုက္ခသစ္စာကို ပိုင်းခြားသိခြင်း” ကနေ စတင်ရတာပါ။ အမှန်တရား (သစ္စာ) ကို မြင်ပြီဆိုတာနဲ့ “ငါ၊ သူ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ ဆိုတာ တကယ်မရှိဘူး” ဆိုတဲ့ သုညတ သဘောတရားကိုပါ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သဘောပေါက်သွားရပါမယ်။ ဒုက္ခသစ္စာကို ပိုင်းခြားသိဖို့အတွက် ပါဠိလို ခက်ခဲတဲ့ စာလုံးတွေထက်၊…
-
ဗုဒ္ဓရှင်တော်မြတ်၏ အဆုံးအမ သာသနာတော်ကို လေ့လာကြည့်မည်ဆိုလျှင် လောကီရေးရာ ကိစ္စရပ်များနှင့် လုံးဝ ရောထွေးမှုမရှိဘဲ၊ အင်မတန် သန့်စင်မြင့်မားသည့် လွတ်မြောက်မှု လမ်းစဉ်တစ်ခုအဖြစ် ထင်ထင်ရှားရှား တွေ့မြင်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် ဘာသာရေးဟူသော ခေါင်းစဉ်အောက်၌ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး ကိစ္စရပ်များကို ရောထွေးလုပ်ဆောင်လာကြသည်ကို ဝမ်းနည်းဖွယ်ရာ မြင်တွေ့နေရပါသည်။ သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရေးကိုသာ ဦးတည်သော မြတ်စွာဘုရား၏ လမ်းစဉ်တွင် ဤကဲ့သို့သော လောကီရေးရာ အရှုပ်အထွေးများအတွက် နေရာ လုံးဝ မရှိပါ။ ဤဆောင်းပါးတွင် သာသနာတော်ကို နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေးစသည့် ကာမဂုဏ်အာရုံများမှ အပြီးအပိုင် ခွဲထုတ်ခြင်းနှင့် ရဟန်းတော်များ၏ အမှန်တကယ် ထမ်းဆောင်ရမည့် တခုတည်းသော တာဝန်အကြောင်းကို ရှင်းလင်းတင်ပြသွားမည် ဖြစ်ပါသည်။ ၁။ နိုင်ငံရေး နှင့် ကာမဂုဏ်…
-
ကျွန်ုပ်တို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ၏ အမြင့်ဆုံး ကိုးကွယ်ရာမှာ “ရတနာသုံးပါး” ဖြစ်ပါသည်။ ရတနာဟူသည် အလွန်အဖိုးတန်၍ အပြစ်ကင်းစင်သော အနှစ်သာရကိုသာ ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် “သမ္မုတိ” (သမုတိ) ဟူသော အကာအကွယ်အောက်၌ ပုထုဇဉ်ရဟန်းများကို သံဃာရတနာအဖြစ် မှားယွင်းစွာ သွတ်သွင်းခဲ့ကြသည်။ ဤအယူအဆလွဲများအပေါ် အစဉ်အလာအရ ကန့်ကွက်လိုသူတို့၏ အချက် (၅) ချက်ကို “ရတနာသုံးပါးတွင် မပါဝင်ခြင်း” ဟူသော စံနှုန်းဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း အသေးစိတ် ချေဖျက် တင်ပြအပ်ပါသည်။ ၁။ ဝိနည်းကံ ဆောင်ရွက်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ ချေဖျက်ခြင်း အစဉ်အလာသမားတို့က သမ္မုတိသံဃာ မရှိလျှင် ရဟန်းခံခြင်း၊ ကထိန်ခင်းခြင်း စသည့် ဝိနည်းကံများ ပျက်စီးမည်ဟု ဆိုကြသည်။ ချေဖျက်ချက်: ဝိနည်းကံဆိုသည်မှာ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှု (Organizational…
-
မိတ်ဆွေ… လောကကြီး တစ်ခုလုံး ဆူပူအုံကြွနေတာ၊ စစ်ပွဲတွေ ဖြစ်နေတာ، လူတွေ တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် သတ်ဖြတ်နေကြတာ၊ ငိုကြွေးပူဆွေးနေကြတာတွေရဲ့ အဓိက တရားခံဟာ ဘာလဲဆိုတာ ခင်ဗျား စဉ်းစားကြည့်ဖူးပါသလား။ အဖြေက အင်မတန် ရိုးရှင်းပါတယ်။ တကယ် လက်တွေ့မှာ လုံးဝ (လုံးဝ) မရှိတဲ့ စကားလုံးလေး တစ်လုံးကို “အစစ်အမှန်” လို့ ထင်မှတ်ပြီး အသေအလဲ ကာကွယ်နေကြလို့ပါပဲ။ အဲဒီ စကားလုံးကတော့ “ငါ” ဆိုတဲ့ စကားလုံးပါပဲ။ ဒီဆောင်းပါးမှာ ကျွန်တော်တို့ တစ်သက်လုံး ဖက်တွယ်ထားတဲ့ “ငါ”၊ “သူ” ဆိုတဲ့ အရာတွေဟာ တကယ်တော့ ပညတ်လောကရဲ့ အကြီးမားဆုံးသော မျက်လှည့်ပြကွက်ကြီး တစ်ခုသာ ဖြစ်ကြောင်းကို သောတာပန် အရိယာများ၏ မြင်ကွင်း (Perspective) မှနေ၍…
-
ကျနော်တို့ အတိတ်က အမှားတွေအတွက် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အပြစ်တင်ကြတယ်။ အနာဂတ်အတွက် ကြောက်ရွံ့ကြတယ်။ ဒါတွေဟာ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်က ဖြစ်ပျက်ကို မမြင်လို့ပါ။ အတိတ်က အမှားလုပ်ခဲ့တဲ့ ရုပ်နာမ်ဟာ အဲဒီအချိန်မှာတင် ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားပါပြီ။ အခုအချိန်မှာ အဲဒီ “ငါ” မရှိတော့ပါဘူး။ မရှိတော့တဲ့ အရာကို ပြန်ဆွဲထုတ်ပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အပြစ်တင်နေစရာ မလိုပါဘူး။ အကြောင်းတရားကြောင့် ဖြစ်လာတယ်၊ ပြီးတော့ ပျက်သွားတယ်။ ဒါပါပဲ။ အရာရာဟာ ခဏလေးအတွင်းမှာ ဖြစ်ပြီး ပျက်နေတယ်ဆိုတာ သိရင် ဘာကိုမှ ကြောက်စရာ၊ နောင်တရစရာ မလိုတော့ပါဘူး။ သင်ခန်းစာယူပြီး ပစ္စုပ္ပန်မှာ အကောင်းဆုံး အားထုတ်မှုနဲ့ ဆက်လျှောက်ဖို့ပဲ လိုပါတယ်။ အနတ္တဆိုတာ လက်မြှောက်အရှုံးပေးခြင်း မဟုတ်ပါဘူး။ မရှိတော့တဲ့ အတိတ်ကို ဆုပ်ကိုင်ထားပြီး အခု ပစ္စုပ္ပန်ကို…