-
ကိလေသာ တရား ဆယ်ပါးရှိပါတယ်။ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ၊ မာန၊ ဒိဋ္ဌိ၊ ဝိစိကိစ္ဆာ၊ ထိနမိဒ္ဓ၊ ဥဒ္ဓစ္စ၊ အဟိရိက၊ အနောတ္တပ္ပ တို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီထဲကနေ ပထမဆုံး ပယ်ရမယ့် ကိလေသာက ဒိဋ္ဌိ နဲ့ ဝီစိကိစ္ဆာ ကိလေသာ ပါ။ ဒီနေရာမှာ တချို့က ကိလေသာတွေဟာ ရုပ်မှာပဲ တည်ရှိနေသလိုလို ထင်နေကြတတ်ပါတယ်။ မဆက်စပ်ဘူးလို့ မပြောလိုပါဘူး။ သို့သော် ကိလေသာ ဆိုတာသည် နာမ်တရားသာ ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်တမ်းမှာတော့ ရှိနေတာသည် ရုပ်နာမ် ဖြစ်ပျက်သာ ဖြစ်တာမို့ ကိလေသာ ဆိုတာသည် အမြဲတမ်း တည်မြဲ ခိုင်မြဲတဲ့ တရားမဟုတ်ပါဘူး။ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်တဲ့ အခါမှာ ပေါ်လာမယ်၊ ပြီးရင် ပျောက်သွားမယ် ဆိုတဲ့ သဘောမျိုးပါပဲ။…
-
နေ့စဉ်ဘဝရဲ့ မွန်းကျပ်မှုတွေ၊ လောကဓံရဲ့ ရိုက်ခတ်မှုတွေနဲ့ ရုန်းကန်နေရတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းကြီးထဲမှာ လူတိုင်းဟာ ငြိမ်းချမ်းရေးကို အမြဲတမ်း ရှာဖွေနေကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကျွန်ုပ်တို့ ရှာဖွေနေတဲ့ အေးချမ်းမှုဆိုတာ စာအုပ်တွေထဲမှာ ရှိသလား၊ ပြင်ပက ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းတွေမှာ ရှိသလားဆိုတာကို သေချာ ပြန်လည် ဆန်းစစ်ကြည့်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ တကယ့်လက်တွေ့မှာ စစ်မှန်တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုတာ ပြင်ပမှာ လိုက်ရှာလို့ ရတဲ့အရာ မဟုတ်ဘဲ၊ ကိုယ့်ခန္ဓာမှာ ပေါ်လာတဲ့ သိစိတ် (ဝိဉာဏ်) ကို မျက်ခြည်မပြတ် စောင့်ကြည့် လေ့လာခြင်းကနေသာ ရရှိနိုင်တဲ့ အရာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို လက်တွေ့ကျင့်စဉ်နဲ့ အမှန်တရားကို ရှာဖွေနေတဲ့ သံဃာရတနာ အစစ်အမှန်များ ပေါ်ထွန်းလာရေးဟာ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွက် တစ်ခုတည်းသော ငြိမ်းချမ်းရေး ထွက်ပေါက်ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို ကျွန်ုပ်အနေနဲ့ ခိုင်ခိုင်မာမာ ယုံကြည်ထားပါတယ်။…
-
သာသနာ့ဘောင်မှာ အခုလက်ရှိ အများဆုံးတွေ့နေရတာက စာပေသင်ကြားခြင်း (ပရိယတ္တိ) ကိုပဲ အဓိကထားပြီး ဒါလုပ်နေရင် တာဝန်ကျေပြီလို့ ယူဆနေကြတဲ့ အခြေအနေပါပဲ။ ကိုရင်ဝတ်စဉ်က သင်္ကန်းတောင်းခဲ့တဲ့ “သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲက လွတ်မြောက်လို၍” ဆိုတဲ့ မူလကတိကဝတ်ကို မေ့လျော့ပြီး စာအုပ်တွေကြားထဲမှာပဲ သံသရာလည်နေကြတာ အလွန်များပါတယ်။ တကယ်တော့ ဂန္ထဓုရ ဆိုတဲ့ စာပေသင်ကြားခြင်းသက်သက်ဖြင့် သာသနာမှာ နေခွင့်ရှိတယ်ဆိုတဲ့ စကားလုံးဟာ ဘုရားဟော ပါဠိတော်စစ်စစ်မှာ လုံးဝမပါဘဲ၊ ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာမှာသာ ၁၅ ကြိမ်တိတိ ပါဝင်နေတဲ့ စကားလုံးသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပိဋကတ်သုံးပုံကို အာဂုံဆောင်နိုင်တာ၊ အဘိဓမ္မာ သဘောတရားတွေကို အလွတ်ရွတ်ဆိုနိုင်တာတွေဟာ စာတွေ့အသိသက်သက် (သညာသိ) တွေသာ ဖြစ်ပါတယ်။ စာအုပ်ထဲမှာ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ လို့ ဖတ်လိုက်ရတဲ့အခါ ဦးနှောက်က သဘောပေါက်သွားသလို…
-
လူတော်တော်များများဟာ အတိတ်က အမှားတွေအတွက် နောင်တရပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အပြစ်တင်နေတတ်ကြတယ်။ တကယ်တော့ ဒါဟာ သညာ လို့ခေါ်တဲ့ မှတ်သားမှုရဲ့ နှိပ်စက်ခြင်းကို ခံနေရတာပါ။ အတိတ်ဆိုတာ အခု လက်ရှိမှာ လုံးဝ မရှိတော့ပါဘူး။ စိတ်ထဲမှာ ပြန်လည်မှတ်သားထားတဲ့ သညာလေးတွေ ပစ္စုပ္ပန်မှာ ပြန်ပေါ်လာတာ သက်သက်ပါ။ အဲဒီ သညာဖြစ်ပျက်လေးကို မသိတဲ့အခါ “ငါ အမှားလုပ်မိတယ်” ဆိုပြီး ပူလောင်နေကြတာပါ။ ကိုယ့်ကို ဒုက္ခပေးနေတာ အတိတ်က အဖြစ်အပျက်တွေ မဟုတ်ဘဲ၊ အခု ပစ္စုပ္ပန်မှာ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ သညာလေးတွေသာ ဖြစ်တယ်လို့ မြင်အောင်ကြည့်ပါ။ မရှိတော့တဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတွေ အလိုလို ပြုတ်ကျသွားပါလိမ့်မယ်။ စိတ်ထဲမှာ နောင်တ ဒါမှမဟုတ် ကြောက်စိတ် ပေါ်လာတိုင်း ဒါဟာ သညာသက်သက်ပါလားလို့ လေ့လာကြည့်ရအောင်။
-
ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ် ဆိုတာဟာ လောကမှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ အကျိုးတရားတိုင်းဟာ သူ့ချည်း အလိုလို အကြောင်းမဲ့ ဖြစ်လာတာ မဟုတ်ဘဲ၊ သူ့ကို ဖြစ်စေတဲ့ ‘အကြောင်းတရား’ ရှိတယ် ဆိုတာကို ပိုင်းခြား သိမ်းဆည်းသိတဲ့ ဉာဏ်ဖြစ်ပါတယ်။ တနည်းအားဖြင့် အကျိုးတရား တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာပြီ ဆိုတာနဲ့၊ ဒါဟာ ဘယ်အကြောင်းတရားကြောင့် ဖြစ်လာရတာလဲ ဆိုတာကို ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း သိမြင်ခြင်းပါပဲ။ သညာ နှင့် အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှု အလွယ်ဆုံး ဥပမာလေးတစ်ခုနဲ့ အရင် လေ့လာကြည့်ရအောင်ပါ။ ကိုယ့်ရှေ့မှာ ချထားတဲ့ ‘လက်ဖက်ရည်ခွက်’ ကို မြင်လိုက်တဲ့အခါ ဒါဟာ ‘လက်ဖက်ရည်ခွက်ပဲ’ လို့ ချက်ချင်း သိလိုက်တာဟာ တကယ်တော့ အံ့သြစရာ မဟုတ်ပါဘူး။ အရင်ကတည်းက မှတ်သားဖူးတဲ့ ‘သညာ’ (မှတ်သားမှု)…
-
ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် တော်တော်များများရဲ့ စိတ်ထဲမှာ “အရိယာ” ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို ကြားလိုက်တာနဲ့ ဘုရားရှင်သက်တော်ထင်ရှားရှိစဉ် အချိန်ကာလက ပုံပြင်တွေ၊ ရာဇဝင်တွေထဲက အရာတစ်ခုလို သဘောထားတတ်ကြပါတယ်။ ယနေ့ခေတ်ကာလကြီးမှာ အရိယာဖြစ်ဖို့ဆိုတာ မဖြစ်နိုင်တော့ဘူး၊ ပါရမီမပါရင် မရနိုင်ဘူး ဆိုပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ကြိုတင် ကန့်သတ်ထားတတ်ကြပါတယ်။ တကယ်တမ်းကျတော့ “အရိယာ” ဆိုတာ ပုံပြင်ထဲက စိတ်ကူးယဉ် ဇာတ်ကောင် မဟုတ်ပါဘူး။ မှန်ကန်တဲ့ လက်တွေ့ကျင့်စဉ်နဲ့သာ လျှောက်လှမ်းမယ်ဆိုရင် ယနေ့ခေတ်မှာလည်း တကယ်ဖြစ်နိုင်တဲ့၊ အမှန်တကယ် လှမ်းကိုင်လို့ရတဲ့ လက်တွေ့ပန်းတိုင်တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ အရိယာ ဆိုတာ အရှိတရားကို သိမြင်ခြင်းဖြစ်သည် အရိယာဆိုတာ တန်ခိုးပြာဋိဟာတွေ ပြနိုင်တာ၊ ကောင်းကင်ပျံနိုင်တာကို ခေါ်တာမဟုတ်ပါဘူး။ ခန္ဓာကိုယ်နဲ့ စိတ်အစဉ်မှာ အစဉ်မပြတ် ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ နာမ်ရုပ်ဖြစ်စဉ်တွေကို မျက်ခြည်မပြတ် စောင့်ကြည့် လေ့လာပြီး၊…
-
ရဟန်းသံဃာ အများစုဟာ သာသနာ့ဘောင်ထဲ ရောက်လာပြီဆိုတာနဲ့ ပိဋကတ်တော်တွေကို ကျက်မှတ်တယ်၊ စာဝါတွေ လိုက်ကြတယ်၊ တရားပွဲတွေမှာ ဟောပြောချက်တွေကို နာယူကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဆယ်စုနှစ်တွေချီပြီး အချိန်ပေးခဲ့ရင်တောင် တကယ့် မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်ဆိုတဲ့ အသိဉာဏ်ပွင့်လင်းမှုဆီ ဘာကြောင့် မရောက်ကြတာလဲ ဆိုတာကို လေးလေးနက်နက် စဉ်းစားကြည့်ဖို့ လိုပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဗုဒ္ဓသာသနာ ထွန်းကားတယ်ဆိုပြီး စာပေကျွမ်းကျင်တဲ့ ရဟန်းတွေ အများအပြား ရှိနေပေမယ့် ခန္ဓာသိ မဟုတ်ဘဲ သညာသိနဲ့ အမှားတွေ သိထားကြတာ များပါတယ်။ စာအုပ်ထဲကနေ ဖတ်လို့ရတဲ့ အသိ၊ သူများဟောလို့ ကြားရတဲ့ အသိဆိုတာဟာ တကယ်တော့ မှတ်သားမှု၊ မှတ်မိမှု ဆိုတဲ့ သညာ သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ စာအုပ်ထဲမှာ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ လို့…
-
စိတ်ဆိုတာ အကောင်အထည် မရှိပေမယ့် သူ့ရဲ့ အလုပ်လုပ်ပုံက အရမ်း မြန်ပါတယ်။ မျက်စိက မြင်လိုက်တဲ့အခါ သိသွားတဲ့ သိစိတ်ဆိုတာ ဝိဉာဏ် ပါပဲ။ ချက်ချင်းဆိုသလို နောက်ထပ် အတွေးတစ်ခု ဝင်လာတတ်ပါတယ်။ အဲဒီလို အတွေးတွေ၊ စိတ်ကူးတွေ ပေါ်လာတဲ့အခါ လိုက်မတွေးဘဲ၊ ဘယ်လို ပေါ်လာပြီး ဘယ်လို ပျောက်သွားလဲဆိုတာကို ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်မှာ စောင့်ကြည့်ပါ။ အမှန်တရားကို စာအုပ်ထဲမှာ ဖတ်ရုံနဲ့ မရပါဘူး။ ကိုယ်တိုင် လက်တွေ့ လေ့လာကြည့်မှသာ စိတ်ဆိုတာ ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတဲ့ သဘာဝသက်သက်ပဲဆိုတာ မျက်မှောက်ပြုနိုင်မှာပါ။ ငါဆိုတဲ့ အထင်မှားကနေ လွတ်မြောက်ဖို့က အဲဒီလို တိုက်ရိုက် ကိုယ်တိုင် မြင်ဖို့ လိုပါတယ်။ အခု စာဖတ်နေတဲ့ သိစိတ်လေး ချက်ချင်း ပျောက်သွားပြီး တခြားစိတ် အစားထိုးသွားတာကို…
-
ဘာသာကွဲနဲ့ ပါတ်သက်ပြီး ကျနော်တို့ အနေနဲ့ က အရေအတွက်ထက် အရည်အချင်းကို ဦးစားပေးရပါမယ်။ တကယ်တမ်း ဗုဒ္ဓဘာသာသည်သာ အကျိုးကျေးဇူးကို ရစေတယ်ဆိုတာ မြင်လာရင် အကုန် ဦးညွှတ်လာကြမှာပါ။ ဒါပေမယ့် ဉာဏ်ပညာ နုံနဲပြီး မကောင်းတဲ့ အကျင့်စရိုက်ရှိတဲ့ ဘုန်းကြီးတွေ ပြောချင်သလိုတွေ ပြောနေတာကို တကမ္ဘာလုံးက သဒ္ဓါသက်သက်နဲ့ လာပြီး ကိုးကွယ်ကြမယ်ဆိုတာက စိတ်ကူးယဉ်ဆန်ပါတယ်။ ဗုဒ္ဓဘာသာက အကောင်းဆုံးဆိုတာ မှန်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အနှစ်သာရသည် သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရေး ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီတော့ ဘိက္ခု၊ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ တို့ထဲမှာ သံသရာက လွတ်မြောက်ကြောင်းကိုပဲ အဓိကထားဟောသူ လိုပါတယ်။ ဒီလိုအပ်ချက်ကို မဖြည့်ဘူးဆိုရင် အသွင်သာသနာ ဆိုတာထိကို ကူးသွားနိုင်ပါတယ်။ အကျင့်တရားတွေ ကွယ်ပျောက်သွားနိုင်ပါတယ်။ သာသနာပျက်တာသည် ပဋ္ဌာန်းကျမ်းကွယ်တာနဲ့ ဆိုင်တယ်လို့…
-
လောကကြီးမှာ လူတွေဟာ အခက်အခဲကြုံလာရင်၊ ပူလောင်မှုတွေ များလာရင် မှီခိုအားထားရာကို ရှာတတ်ကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် တကယ့် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ လွတ်မြောက်ဖို့အတွက် အားကိုးရာ အစစ်အမှန်ဆိုတာ ဘာလဲဆိုတာကို သေချာ စဉ်းစားကြည့်ဖို့ လိုပါတယ်။ အစဉ်အလာ ယုံကြည်မှုသက်သက်၊ ယတြာနဲ့ အခမ်းအနားတွေနောက် လိုက်နေတာဟာ တကယ့် အားကိုးရာ မဟုတ်ပါဘူး။ တကယ့် အားကိုးရာ အစစ်အမှန်၊ သံဃာရတနာ အစစ်အမှန်ဆိုတာ ခန္ဓာပေါ် ဉာဏ်ရောက်အောင် ကြည့်တတ်တဲ့ ရဟန်းများ၊ တနည်းအားဖြင့် လက်တွေ့ ဝိပဿနာအလုပ်ကို မျက်ခြည်မပြတ် အားထုတ်နေတဲ့ ရဟန်းများသာ ဖြစ်ပါတယ်။ စာတွေ့မှသည် ခန္ဓာအသိဆီသို့ ဘာကြောင့် ဒီရဟန်းတွေကို အားကိုးရာလို့ သတ်မှတ်ရသလဲဆိုရင်၊ သူတို့ဟာ စာပေသင်ကြားခြင်း သက်သက်မှာ ရပ်မနေဘဲ၊ မိမိခန္ဓာကိုယ်ကို အကောင်းဆုံး သင်ခန်းစာအဖြစ် မှတ်ယူပြီး…