-
ဝိပဿနာတရား လေ့လာအားထုတ်ရာတွင် “သတ္တဝါဆိုတာ တကယ်တမ်း မရှိဘူး” ဟူသော စကားတစ်ခွန်း၏ နက်နဲမှုကို သေချာစွာ တွေးတော ဆင်ခြင်နိုင်မည် ဆိုပါက၊ ထိုအသိတစ်ခုတည်းဖြင့်ပင် ‘အနတ္တ’ ဟူသော သဘောတရားကို ပိုင်နိုင်စွာ နားလည်သွားနိုင်ပါသည်။ လောကကြီးတွင် ငါ၊ သူတစ်ပါး၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ ဟူ၍ လုံးဝ မရှိဘဲ အလုံးစုံ ဆိတ်သုဉ်းနေခြင်းကို တရားသဘောအရ “သုညတ” ဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤသုညတ သဘောတရားကို အရှိတရားများနှင့် ယှဉ်တွဲ၍ ရှင်းလင်းစွာ လေ့လာကြည့်ကြပါစို့。 ၁။ သုညတ ကို အဓိပ္ပာယ် ကောက်လွဲတတ်မှုများ “သုညတ (သို့မဟုတ်) သုည” ဟု ဆိုလိုက်လျှင် လူအတော်များများက “ဘာမှ မရှိတော့ဘူး၊ ဟာလာဟင်းလင်း ပြင်ကြီး ဖြစ်သွားတာ၊…
-
ယနေ့ခေတ်ကာလတွင် တရားအားထုတ်နည်း အမျိုးမျိုး၊ တရားရှုမှတ်မှုနှင့် ပတ်သက်သည့် အယူအဆ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားစွာ ထွက်ပေါ်လျက်ရှိပါသည်။ ထိုသို့သော ခေတ်တွင် ကိုယ်ပိုင်အသိဉာဏ်ဖြင့် သေချာစွာ လေ့လာခြင်း မပြုဘဲ အားထုတ်ပါက လမ်းလွဲသွားနိုင်ခြေ များလှပါသည်။ ထို့ကြောင့် တရားအားထုတ်သူများ အနေဖြင့် မိမိ၏ ရှုမှတ်မှုအဆင့် မည်သည့်နေရာသို့ ရောက်နေသည်၊ မည်သည့်အတွေ့အကြုံများသည် မှန်ကန်သော တိုးတက်မှုဖြစ်သည်ကို တိုင်းတာရန် ဉာဏ်စဉ် (၁၆) ပါးကို တိကျစွာ နားလည်ထားရန် လိုအပ်ပါသည်။ ဤဉာဏ်စဉ်များအတိုင်း အဆင့်ဆင့် တက်လှမ်းဖြတ်သန်းသွားခြင်းသည်သာလျှင် လမ်းခုလတ်တွင် မျက်စိလည်လမ်းမှား မဖြစ်စေရန်နှင့် တရားထူး တရားမြတ်ရပြီဟု ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အထင်မှားခြင်းများမှ ကင်းဝေးစေမည့် တခုတည်းသော သေချာသည့် နည်းလမ်းဖြစ်ပါသည်။ ထိုဉာဏ်စဉ်များကို အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်ဆင့် လေ့လာ သိရှိနိုင်ပါသည်- ၁။…
-
ပုထုဇဉ် ရဟန်းသံဃာများကို အစစ်အမှန် (ပရမတ္ထ) သံဃာစာရင်းတွင် မထည့်သွင်းခြင်းသည် ထိုပုဂ္ဂိုလ်များကို နှိမ့်ချလို၍ လုံးဝ မဟုတ်ပါ။ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ မှန်ကန်သော သရဏဂုံ တည်စေရန်နှင့် သရဏဂုံ၏ အစစ်အမှန် အကျိုးကျေးဇူးကို ရရှိစေရန် ရည်ရွယ်ချက်သက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။ လက်ရှိခေတ်တွင် ဘုန်းကြီးရော လူပါ “သရဏဂုံ” ဆိုသည်မှာ အဘယ်အရာမှန်း တိတိကျကျ မသိတော့သည့် အခြေအနေသို့ ရောက်နေခြင်းမှာ သာသနာအတွက် အလွန် ရင်လေးဖွယ် ကောင်းလှပါသည်။ ဤသို့ ဝေဖန်ထောက်ပြရခြင်းမှာ ပုထုဇဉ် ဘုန်းကြီးများ၏ အကျိုးအတွက်ပင် ဖြစ်ပါသည်။ ပုထုဇဉ်ဘဝ ဆိုသည်မှာ မည်မျှ ကြောက်မက်ဖွယ် ကောင်းကြောင်းကို အရိယာသူတော်ကောင်းများကသာ သဒ္ဓါတရားဖြင့် ပိုင်းခြား သိမြင်နိုင်ပါသည်။ ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော်ဘုရားကြီး ဟောကြားတော်မူသည့်အတိုင်း ပုထုဇဉ် မှန်သမျှသည် အောက်ပါ…
-
သာသနာတော်နှင့် ကြုံတွေ့ရခြင်း၏ အစစ်အမှန် တန်ဖိုးကို တရားနှင့် ဝေးကွာသူများ၊ သဒ္ဓါနှင့် ပညာ နည်းပါးသူများ အလွယ်တကူ မသိနိုင်ကြပါ။ လောကီအမြင်သက်သက်ဖြင့် တိုးတက်သော အနောက်နိုင်ငံကြီးများသို့ သွားရောက် နေထိုင်ခွင့်ရခြင်းကိုသာ “လူဖြစ်ရကျိုးနပ်သည်” ဟု အထင်မှားတတ်ကြပါသည်။ ၁။ လောကီကြီးပွားရေးနှင့် အဆုံးမရှိသော သံသရာ ကြီးပွားတိုးတက်သော နိုင်ငံကြီးများတွင် နေထိုင်ရခြင်းသည် ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာ အဆင်ပြေချောမွေ့မှု ရှိသော်လည်း၊ လက်တွေ့တွင် ထိုအရာများကို ရရှိရန် မိမိ၏ အဖိုးတန် အချိန်၊ ခွန်အား၊ သောကနှင့် ဗျာပါဒများကို အလဲအလှယ် လုပ်ကြရခြင်းသာ ဖြစ်ပါသည်။ ဥပမာ – ကြိတ်စက်ဘီး (Hamster wheel) ထဲတွင် အဆက်မပြတ် အားကုန်ပြေးနေရသော သတ္တဝါလေး တစ်ကောင်ကဲ့သို့ပင် ဖြစ်ပါသည်။ မည်မျှပင် အားစိုက်ပြေးနေစေကာမူ နေရာမရွေ့ဘဲ…
-
လောကမှာ “ငါ” နဲ့ “သူ” ဆိုတာ အမှန်တကယ် မရှိပါဘူး။ ဒီအချက်ကို သိချင်ရင် ကိုယ့်ခန္ဓာငါးပါးကို တစ်ခုချင်းစီ လေ့လာစစ်ဆေးကြည့်လိုက်ရင် အဖြေပေါ်ပါတယ်။ ဖောက်ပြန်နေတဲ့ ရုပ်တရားထဲမှာ “ငါ” ဆိုတာ တကယ် ရှိသလား။ ခံစားနေတဲ့ ဝေဒနာမှာရော “ငါ” ရှိသလား။ မှတ်သားနေတဲ့ သညာ၊ တိုက်တွန်းနေတဲ့ သင်္ခါရ၊ သိနေတဲ့ ဝိဉာဏ် ဆိုတဲ့ နာမ်တရားတွေထဲမှာရော “ငါ” ဒါမှမဟုတ် “သူ” ဆိုတဲ့ သဘာဝ တကယ် ရှိရဲ့လား။ တစ်ခုချင်းစီကို သေချာ စစ်ဆေးကြည့်ရင် ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတဲ့ သဘောတရားတွေကလွဲလို့ ခိုင်မာတဲ့ “ငါ” ဆိုတာ ဘယ်နေရာမှာမှ ရှာတွေ့မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ဘယ်အပိုင်းကိုများ “ငါ” လို့ အခိုင်အမာ…
-
ပထမမဂ် (သောတာပတ္တိမဂ်) သို့ ရောက်ရှိရန်ဆိုသည်မှာ အလွန်အမင်း ခက်ခဲလွန်းသော၊ မဖြစ်နိုင်သော ကိစ္စကြီး လုံးဝ မဟုတ်ပါ။ မိမိ၏ ဉာဏ်ရည်နှင့် ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုအပေါ် မူတည်၍ ဉာဏ်ထက်သူအတွက် ၇ ရက်၊ အလယ်အလတ်အတွက် ၇ လ၊ ဉာဏ်နှေးသူအတွက် ၇ နှစ်ခန့် အချိန်ယူရသည်ဟု ကျမ်းဂန်များတွင် ဆိုထားပါသည်။ စာရေးသူကိုယ်တိုင်လည်း အခြား လောကီအလုပ်များကို ဘေးဖယ်ကာ၊ တရားနာခြင်းနှင့် အားထုတ်ခြင်း တစ်ခုတည်းကိုသာ ၆ နှစ်တိုင်တိုင် ဇောက်ချ ကြိုးပမ်းခဲ့ရာမှ တရား၏ သဘောမှန်ကို ပိုင်နိုင်စွာ သိမြင်လာရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် မှန်ကန်သော လမ်းစဉ်အတိုင်း စနစ်တကျ ကြိုးပမ်းသွားမည် ဆိုပါက မည်သူမဆို ရရှိနိုင်သော အရာသာ ဖြစ်ပါသည်။ ၁။ ငါ နှင့်…
-
လောကတွင် အခြားသော အယူဝါဒများကို သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည့် “ဘာသာ” ဟူသော စကားရပ်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမကို သွားရောက် တပ်ဆင်ခေါ်ဝေါ်ခြင်းသည် သင့်လျော်မှု မရှိကြောင်းကို ရှင်းလင်းစွာ လေ့လာကြည့်ပါမည်။ အမှန်တကယ်တွင် “ဗုဒ္ဓဘာသာ” ဟူသော အမည်နာမသည် တပါးသော အယူဝါဒရှိသူများက သူတို့၏ ကိုးကွယ်မှုများနှင့် တန်းတူထားကာ အလွယ်တကူ သတ်မှတ်လိုက်သော အမည်သက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။ မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ ဓမ္မစစ်စစ်ကို ထိုကဲ့သို့ “ဘာသာတရား” ဟူသော ခေါင်းစဉ်အောက်သို့ သွတ်သွင်းလိုက်ခြင်းသည် တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်သော သာသနာတော်ကို အဆင့်နှိမ့်ချလိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။ ၁။ ဖန်ဆင်းရှင်ဟူသည် ပုထုဇဉ်တို့၏ စိတ်ကူးယဉ်မှုသာ ဖြစ်ခြင်း အခြားသော အယူဝါဒများတွင် အခိုင်အမာ ယုံကြည်ထားကြသော ဖန်ဆင်းရှင်၊ တန်ခိုးရှင် သို့မဟုတ် တိကျသော မဟာဗြဟ္မာကြီး ဆိုသည်မှာ အမှန်တကယ်…
-
ဗုဒ္ဓဒေသနာတော်၏ အနှစ်သာရကို လေ့လာရာတွင် စကားလုံးတို့၏ မူရင်းအဓိပ္ပာယ်နှင့် တရားသဘောတို့၏ အမှန်တကယ့်တည်ရှိမှုကို တိကျစွာ ပိုင်းခြားသိမြင်ရန် လွန်စွာအရေးကြီးပါသည်။ ထိုသို့မဟုတ်ဘဲ အသုံးအနှုန်းတို့ကို ရောထွေးယူဆမိပါက သာသနာတော်၏ အခြေခံမူများနှင့် လွဲချော်သွားနိုင်ပါသည်။ ၁။ သစ္စာ၏ မူရင်းအဓိပ္ပာယ်နှင့် ပုဂ္ဂလပညတ်ကျမ်းလာ အထောက်အထား “သစ္စာ” ဆိုသည်မှာ မဖောက်မပြန်၊ အမြဲမဖောက်မပြန် မှန်ကန်သော တရားအမှန်ကိုသာ ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ တစ်ဖက်တွင် “သမုတိ” ဆိုသည်မှာ လူတို့၏ သဘောတူညီချက်၊ သတ်မှတ်ချက် ပညတ်တစ်ခုပေါ်၌သာ မုသားမဖြစ်ဘဲ မှန်ကန်နေခြင်းကို ဆိုလိုသဖြင့် မူလကတည်းက အမြဲမဖောက်မပြန်မှန်သော “သစ္စာ” တရား၏ အဓိပ္ပာယ်နှင့် ထပ်တူမကျနိုင်ပါ။ အဘိဓမ္မာ ပုဂ္ဂလပညတ်ကျမ်း၊ သစ္စာပညတ်ပိုင်းကို လေ့လာကြည့်ပါက မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် သစ္စာအဖြစ် ပညတ်စွန့်တော်မူထားသော တရားတော်များမှာ သစ္စာလေးပါးသာ ဖြစ်သည်ကို…
-
မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ သာသနာတော်သည် အလွန် နက်နဲသိမ်မွေ့သောကြောင့် လောကီလူသားတိုင်း အလွယ်တကူ သဘောကျ နှစ်သက်နိုင်သော ဘာသာတရားမျိုး မဟုတ်ပါ။ လူကြိုက်များစေရန်၊ ဘာသာဝင်များပြားလာစေရန် ရည်ရွယ်၍ အနှစ်သာရမဲ့သော လောကီအစီအရင်များ (ဥပမာ- လက်ကို အန္တရာယ်ကင်း ကြိုးချည်ပေးခြင်း၊ လာဘ်လာဘ ရအောင် ယတြာချေပေးခြင်း) ဖြင့် စည်းရုံးမည် ဆိုပါက မဟာယန ဂိုဏ်းကွဲများကဲ့သို့ ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ မူလအနှစ်သာရများ လုံးဝ ပျောက်ကွယ်သွားပါလိမ့်မည်။ စာရေးသူ၏ အမြင်အရ “ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အရေအတွက် များပြားလာခြင်း” ထက် “ဗုဒ္ဓသာသနာ အရှည်တည်တံ့ ခိုင်မြဲခြင်း” ကိုသာ အဓိက အားပေးလိုပါသည်။ သာသနာ တည်တံ့ခြင်း ဆိုသည်မှာ ဘုရားကျောင်းကန် စေတီပုထိုးများ ပေါများလာခြင်းကို ဆိုလိုသည်ထက်၊ ဓမ္မအနှစ်သာရကို လက်တွေ့ သိမြင်သော “အရိယာ ပုဂ္ဂိုလ်များ”…
-
နေ့စဉ်ဘဝမှာ ဘာလုပ်သင့်တယ်၊ ဘာမလုပ်သင့်ဘူးလို့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချတဲ့အခါ “ငါ ဆုံးဖြတ်လိုက်တယ်” လို့ ထင်တတ်ကြတယ်။ တကယ်တော့ အဲဒီ ဆုံးဖြတ်ချက်ဆိုတာ “ငါ” မဟုတ်ပါဘူး။ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာပြီး ပြန်ပျက်သွားတဲ့ ဉာဏ်ပညာ သက်သက်ပါ။ ဒီလို ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ထပ်ခါတလဲလဲ ချနေရတဲ့အခါ အဲဒီ ဉာဏ်ပညာကိုပဲ “ငါ” လို့ အထင်မှားလာကြတာပါ။ ဉာဏ်ပညာဆိုတာ အရင်က သင်ယူထားတာတွေ၊ မှတ်သားထားတာတွေ၊ ဆင်ခြင်တွေးတောမှုတွေကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ သင်္ခါရတရားလေး တစ်ခုပါပဲ။ အဲဒီ သင်္ခါရတရားမှာ “ငါ” လည်း မရှိသလို “သူ” လည်း မရှိပါဘူး။ အခုလေးတင် ဆုံးဖြတ်လိုက်တဲ့ ကိစ္စတစ်ခုမှာ “ငါ” ပါနေသလား၊ အကြောင်းတရားတွေ ပေါင်းဆုံပြီး ဆုံးဖြတ်လိုက်တာလားဆိုတာ အကဲခတ်ကြည့်ပါလား။