-
မြန်မာ့လူဘောင်မှာ ငယ်စဉ်ကတည်းက ရိုက်သွင်းခံထားရတဲ့ “အနန္တော အနန္တ ငါးပါး” ဆိုတဲ့ စကားဟာ တကယ်တမ်း မြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောကြားခဲ့တဲ့ ပါဠိတော်တွေမှာ လုံးဝ (လုံးဝ) မပါရှိပါဘူး။ ဒါဟာ ဗုဒ္ဓရဲ့ တိုက်ရိုက်အဆုံးအမ မဟုတ်ဘဲ၊ နောက်ပိုင်းခေတ်တွေကျမှ ဂိုဏ်းဆရာတချို့က မိမိတို့ကိုယ်တိုင် အပူဇော်ခံ၊ အကိုးကွယ်ခံချင်တဲ့ ဆန္ဒနဲ့ “မိဘ” ဆိုတဲ့ ကြားခံကို အသုံးချပြီး “ဆရာ” ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်ကိုပါ ရတနာသုံးပါးနဲ့ တစ်တန်းတည်းထားဖို့ တီထွင်ခဲ့ကြတဲ့ အယူအဆတစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို လွဲမှားတဲ့ အယူအဆကို လက်ခံထားခြင်းကြောင့် လက်တွေ့ဘဝတွေမှာ ကြီးမားတဲ့ လွဲချော်မှုတွေ၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အခက်အခဲတွေ အများကြီး ဖြစ်ပေါ်လာရပါတယ်။ ဒါကို အချက်ကျကျ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကြည့်ပါမယ်။ ၁။ လောကုတ္တရာ နှင့် လောကီကို…
-
အခုလို နေ့လည် တစ်နာရီ အချိန်ဆိုတာ အလုပ်ခွင်မှာ ရှိနေတဲ့ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ အများစုအတွက်တော့ အလုပ်တွေ အများဆုံး၊ ဖိအားတွေ အများဆုံးနဲ့ စိတ်အရှုပ်ထွေးဆုံး အချိန် ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ တနင်္လာနေ့က စတင်ခဲ့တဲ့ အလုပ်တွေက ဒီနေ့ အင်္ဂါနေ့ နေ့လည်ပိုင်း ရောက်လာတဲ့အခါမှာ ပိုပြီး အရှိန်ရလာသလို၊ ဖြေရှင်းရမယ့် ပြဿနာတွေ၊ တွေ့ဆုံရမယ့် လူတွေ၊ ပြီးစီးရမယ့် အချိန်သတ်မှတ်ချက်တွေ ကြားမှာ စိတ်က မွန်းကျပ်လာတတ်ပါတယ်။ ဒီလို အချိန်မျိုးမှာ “တရားအားထုတ်ဖို့ အချိန်မရှိဘူး” လို့ ဆင်ခြေပေးတတ်ကြပါတယ်။ တကယ်တော့ အဲဒီလို လောကဓံတွေ ပွက်လောရိုက်ပြီး ဒေါသတွေ၊ သောကတွေ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ အလုပ်ခွင် ဆိုတာဟာ၊ သောတာပန်ဖြစ်ရန် အားထုတ်နေသူ (သေက္ခအလောင်းအလျာ) တစ်ယောက်အတွက် အကောင်းဆုံးသော ဝိပဿနာ…
-
ဝိပဿနာ အားထုတ်သူတွေအတွက် နေ့စဉ်ဘဝမှာ “အနတ္တ” ကို သိဖို့ အရမ်းအရေးကြီးပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ “အနတ္တ” ဆိုတာဟာ “ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒကို ရှောင်ကြဉ်ရပါမယ်။ အနတ္တကို အကြောင်းပြပြီး အလုပ်မလုပ်ဘဲ ထိုင်နေရမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ လောကီကိစ္စတွေမှာ အဓိပတိတရားလေးပါး (ဆန္ဒ၊ ဝီရိယ၊ စိတ္တ၊ ဝီမံသာ) နဲ့ ပြည့်စုံရင် မိမိလိုတာ ပြည့်တယ် ဆိုတာကို လက်ခံပြီး အကောင်းဆုံး ကြိုးစားရပါမယ်။ ဒါပေမဲ့ အလုပ်ကိုသာ အကောင်းဆုံး လုပ်ပြီး၊ ရလဒ်ကိုတော့ “ငါ့အလိုကျ အတိအကျ ဖြစ်ရမယ်” လို့ သွားမချုပ်ကိုင်တာကမှ အနတ္တကို လက်တွေ့ကျင့်သုံးတာပါ။ အကြောင်းတရားကို ကိုယ်ကဖန်တီးပြီး၊ အကျိုးတရားကို သူ့သဘောသူဆောင် ထွက်လာခွင့် ပေးလိုက်တာပါ။ အဲဒီလို နေတတ်ရင်…
-
“ငါ၊ သူ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ ဆိုတာ တကယ်တော့ မရှိပါဘူး” ဆိုတဲ့ စကားဟာ ဘုရားရှင် ပွင့်ထွန်းတော်မူလာမှသာ ကြားနာခွင့်ရတဲ့ အင်မတန် နက်နဲလှတဲ့ တရားစကားပါ။ ဝိပဿနာကို အားထုတ်ဖူးသူတွေ အနေနဲ့ “ရုပ်နဲ့ နာမ်ပဲ ရှိတယ်” ဆိုတာကို ကွဲကွဲပြားပြား သိမြင်လာတဲ့အခါ၊ “ငါ” ဆိုပြီး တည်ဆောက်ထားသမျှ အရာအားလုံးဟာ ပညတ်ချက်တွေ သက်သက်ပါလား ဆိုပြီး အမြင်စင်ကြယ်ခြင်း (ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ) ရဲ့ အရသာကို ခံစားဖူးကြမှာပါ။ ကျနော့်အတွက်တော့ အဲဒီအချိန်က “ငါ” ဆိုတဲ့ အစွဲကြီး ပြိုကျသွားလို့ မျက်ရည်ဖြိုင်ဖြိုင် ကျခဲ့ရတာ မနေ့တနေ့ကလိုပါပဲ။ အမှောင်ဆုံး အချိန်များနှင့် အလှည့်အပြောင်း ဒါပေမယ့် အဲဒီလို အသိဉာဏ်လောက်နဲ့တင် လုံလောက်သွားပြီလား ဆိုတော့ မဟုတ်သေးပါဘူး။ အဲဒီလို…
-
မြန်မာ့လူဘောင်မှာ အမြစ်တွယ်နေတဲ့ “ထဘီတန်းအောက် ဝင်ရင် ဘုန်းနိမ့်တယ်” ဆိုတဲ့ အယူအဆကို ဗုဒ္ဓရဲ့ တရားစစ်တရားမှန် မြင်ကွင်းကနေ သုံးသပ်ကြည့်ချင်ပါတယ်။ ဒီအစဉ်အလာကို ဉာဏ်နဲ့ ဖြတ်ကျော်ကြည့်တဲ့အခါ အလွန်ရှင်းလင်းတဲ့ အဖြေကို ရရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ၁။ ဘုန်း ဆိုတာ ဘာလဲ ပထမဆုံး “ဘုန်း” ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို တရားသဘောအရ အရင် သတ်မှတ်ဖို့ လိုပါတယ်။ “ဘုန်း” ဆိုတာ တကယ်တော့ “ကံ” (ဘုန်းကံ) ကို ဆိုလိုတာပါ။ မြတ်စွာဘုရားက “စေတနာကို ကံလို့ ငါဘုရား ဟောတော်မူတယ်” လို့ မိန့်ဆိုခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကံကို ဖြစ်စေတဲ့ အဓိက လက်သည်ဟာ ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ “စေတနာ” သက်သက်ပါပဲ။ စေတနာ ကောင်းရင်…
-
ကျနော်တို့ လူသားတွေရဲ့ အကြီးမားဆုံးသော အလွဲကြီး၊ သံသရာ တစ်လျှောက်လုံး လှည့်စားခံခဲ့ရတဲ့ အလိမ်အညာကြီး တစ်ခုရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ “မနေ့က ‘ငါ’ နဲ့ ဒီနေ့ ‘ငါ’ ဟာ အတူတူပဲ။ ငယ်ငယ်က ‘ငါ’ နဲ့ အခု ကြီးလာတဲ့ ‘ငါ’ ဟာ တစ်ယောက်တည်းပဲ” လို့ ထင်မှတ်ထားတဲ့ အထင်မှားကြီးပါပဲ။ ဒီအထင်မှားကို တရားသဘောအရ “နိစ္စသညာ” (အမြဲတမ်း ခိုင်မြဲနေတယ်လို့ မှတ်ယူထားတဲ့ အမှတ်လွဲကြီး) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဒီ နိစ္စသညာ ရှိနေသရွေ့ “ငါ” ဆိုတဲ့ အတ္တ (Ego) က ခိုင်မာနေမှာဖြစ်ပြီး၊ အဲဒီ “ငါ” အတွက် လိုချင်တပ်မက်မှုတွေ၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေ၊ ဒေါသတွေ၊ မာနတွေက ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်နေမှာပါ။…
-
ဝိပဿနာ အားထုတ်တယ်ဆိုတာ တန်ခိုးတွေရဖို့၊ ဒါမှမဟုတ် ထူးဆန်းတဲ့ အလင်းရောင်တွေ မြင်ဖို့ လုပ်နေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ့်သန္တာန်မှာ ကပ်ငြိနေတဲ့ “ငါ” ဆိုတဲ့ အမြင်မှား (Ditthi) ကို ခွာချတဲ့ အလုပ်ပါ။ ကျွန်တော်တို့က ထိုင်ရင် “ငါ ထိုင်တယ်”၊ ရှူရင် “ငါ ရှူတယ်” လို့ အလိုလို ယူဆထားကြတယ်။ သေချာကြည့်ရင် ခန္ဓာကိုယ်ကြီးက သူ့သဘောနဲ့သူ လှုပ်ရှားနေတာ၊ လေက သူ့သဘောနဲ့သူ ဝင်ထွက်နေတာပါ။ “ငါ” ဆိုတာ ကြားထဲကနေ ဝင်ပြီး ပိုင်ရှင်လုပ်နေတာ သက်သက်ပါပဲ။ မိတ်ဆွေအနေနဲ့ “ငါ” အကောင်အထည် မရှိဘူးဆိုတာကို မျက်မြင်ကိုယ်တွေ့ သိဖို့ လိုပါတယ်။ ဒီနေ့ ဘာပဲလုပ်လုပ်၊ အဲဒီလုပ်ရပ်တွေမှာ “ငါ” တကယ် ပါနေသလား၊ သဘာဝတရား…
-
ဝိပဿနာ တရားအားထုတ်တဲ့ နေရာမှာ အရေးအကြီးဆုံး အုတ်မြစ် နှစ်ခုကတော့ “နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်” (ရုပ်နဲ့နာမ်ကို ကွဲကွဲပြားပြား သိတဲ့ဉာဏ်) နဲ့ “ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်” (အကြောင်းအကျိုးကို သိမ်းဆည်းနိုင်တဲ့ဉာဏ်) တို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ် ရလာပြီဆိုရင် “ငါ၊ သူတပါး၊ ယောကျ်ား၊ မိန်းမ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ ဆိုတာ တကယ်တော့ မရှိပါလား။ အကောင်အထည်ရှိတဲ့ ရုပ် နဲ့ အာရုံကိုသိတဲ့ နာမ် သက်သက်ပါလား” ဆိုတာကို ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် သဘောပေါက်သွားတဲ့အတွက် ‘ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ’ (အမြင်စင်ကြယ်ခြင်း) ဖြစ်သွားပါတယ်။ ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ် ရလာတဲ့အခါမှာတော့ ဒီရုပ်နာမ်ယန္တရားကြီးကို ဘယ်ဖန်ဆင်းရှင်ကမှ ဖန်ဆင်းထားတာ မဟုတ်ဘဲ၊ ကိုယ်ပြုခဲ့တဲ့ အကြောင်းတရားတွေကြောင့်သာ ဒီအကျိုးတရားတွေ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်နေတာပါလား လို့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိမြင်လာပါတယ်။ ဒီဉာဏ်နှစ်ပါးအကြောင်းကို အရင်စာတွေမှာ…
-
ဝိပဿနာအားထုတ်ကြသည့် ယောဂီများအနေဖြင့် ခန္ဓာဖွဲ့စည်းပုံနှင့် တရားသဘောများကို ကွဲကွဲပြားပြား သိမြင်နားလည်ထားရန် အလွန်ပင် အရေးကြီးလှပါသည်။ အထူးသဖြင့် ဦးမောင်မောင် (ပျဉ်းမနား) ၏ အယူအဆများတွင် တွေ့ရတတ်သည့် “ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာကို မရှုရဘူး၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာကို ရှုရမယ်” ဆိုသော ဟောပြောချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ အမှန်တကယ် လက်တွေ့ရှုမှတ်ရမည့် သဘောတရားများကို ရှင်းလင်းတင်ပြအပ်ပါသည်။ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ၏ သဘောမှန် ဦးမောင်မောင်တို့၏ အဆိုအရ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာကို မရှုဘဲ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာကို ရှုရမည်ဆိုခြင်းမှာ စကားလုံး အသုံးအနှုန်းအရ မမှားသော်လည်း၊ ဆိုလိုရင်း သဘောတရားမှာ လွဲချော်နေပါသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် “ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ” ဆိုသည်မှာ ဥပါဒါန်၏ အာရုံဖြစ်သော ခန္ဓာငါးပါး (စိတ်၊ စေတသိက်၊ ရုပ်) ကိုပင် ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ ဥပါဒါန် (စွဲလမ်းမှု) ရှိနေသေးသူ…
-
ဗုဒ္ဓရဲ့ အဆုံးအမကို လေ့လာလိုသူတွေ၊ တရားအားထုတ်တာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သေသေချာချာ မသိသေးသူတွေ၊ အထူးသဖြင့် “အနတ္တဝါဒ” ဆိုတဲ့ အနှစ်သာရကို နားလည်ချင်သူတွေအတွက် ရည်ရွယ်ပြီး ဒီစာကို ရေးသားရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ကျနော့်ရဲ့ ခရီးစဉ်ကတော့ ရိုးရှင်းပါတယ်။ ဘာသာတရား၊ အမှန်တရား၊ လောကနဲ့ လောကအလွန်ဆိုတာ ဘာလဲဆိုတာကို သိချင်ခဲ့တယ်။ ထွက်မြောက်ရာလမ်း ရှိတယ်လို့ ကြားရတဲ့အတွက် ကိုယ်တိုင် လွတ်မြောက်အောင် ဗုဒ္ဓအဆုံးအမကို လေ့လာကျင့်သုံးခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကျနော်ဟာ မိရိုးဖလာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေလိုမျိုး ဘုရားပေါ်မှာ မျက်စိမှိတ်ပြီး ယုံကြည်လေးစားစွာနဲ့ ကျင့်သုံးခဲ့သူတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ကံကောင်းတာက ဗုဒ္ဓရဲ့ အဆုံးအမမှာ အဲဒီလို မျက်စိမှိတ် ယုံကြည်မှု (Blind Faith) က အဓိကမကျဘဲ၊ ခန္ဓာဉာဏ်ရောက် “အမှန်သိမြင်မှု (ပညာ)” ကသာ…