ယနေ့ခေတ်ကာလမှာ ကျွန်ုပ်တို့ နေထိုင်ဖြတ်သန်းနေရတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ကြီးဟာ အပြိုင်အဆိုင်တွေ၊ လောကဓံရဲ့ ရိုက်ခတ်မှုတွေ၊ နေ့စဉ်ဘဝရဲ့ ပူလောင်မှုတွေနဲ့ အမြဲလိုလို ပြည့်နှက်နေပါတယ်။ လူဝတ်ကြောင် (ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ) တွေအနေနဲ့ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ မိသားစု အရေးကိစ္စတွေကြားမှာ ရုန်းကန်လှုပ်ရှားရတဲ့အခါ စိတ်ဖိစီးမှုတွေ၊ သောကတွေဟာ မလွှဲမရှောင်သာ ဝင်ရောက်လာစမြဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို ပူလောင်မှုတွေ လွှမ်းမိုးနေတဲ့ အချိန်မျိုးမှာ လူတိုင်းဟာ စိတ်ရဲ့ အေးချမ်းမှု၊ တည်ငြိမ်မှုဆိုတဲ့ မှီခိုရာ တစ်ခုကို အလိုအလျောက် ရှာဖွေတတ်ကြပါတယ်။ သို့သော်လည်း ထိုရှာဖွေမှုတွေဟာ အစဉ်အလာ ယုံကြည်မှုသက်သက်၊ ယတြာနဲ့ အခမ်းအနားတွေ၊ သို့မဟုတ် စာပေသင်ကြားခြင်း သက်သက်မျှသာ ဖြစ်နေမယ်ဆိုရင် စစ်မှန်တဲ့ အေးချမ်းမှုကို ဘယ်တော့မှ တွေ့ရှိနိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ တကယ့်လက်တွေ့မှာ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ ပူလောင်နေတဲ့ စိတ်အစဉ်ကို ချက်ချင်း ငြိမ်းအေးသွားစေနိုင်တဲ့ အရာတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ မိမိကိုယ်တိုင်ရော၊ ပတ်ဝန်းကျင်ကိုပါ အေးချမ်းစေတဲ့၊ လက်တွေ့ ခန္ဓာဉာဏ်ရောက် ဝိပဿနာအလုပ်ကို အားထုတ်နေတဲ့ ရဟန်းများကို မှန်ကန်စွာ အာရုံပြု ကြည်ညိုတတ်ခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

နာမ်ရုပ်ဖြစ်စဉ်ကို တိုက်ရိုက် လေ့လာသော ရဟန်းများ၏ အတွင်းစိတ် အေးချမ်းမှု

တရားအားထုတ်နေတဲ့ ရဟန်းတစ်ပါးရဲ့ အေးချမ်းမှုဆိုတာ ဟန်ဆောင်ဖန်တီးယူထားတဲ့ အရာမဟုတ်ပါဘူး။ နေ့စဉ်ဘဝမှာ ပေါ်လာသမျှသော သိစိတ် ဆိုတဲ့ ဝိဉာဏ်ကို မျက်ခြည်မပြတ် စောင့်ကြည့် လေ့လာခြင်းကနေ သဘာဝကျကျ ထွက်ပေါ်လာတဲ့ အေးချမ်းမှု ဖြစ်ပါတယ်။ မျက်စိက မြင်လိုက်တဲ့အခါ၊ နားက ကြားလိုက်တဲ့အခါ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ မြင်သိစိတ်၊ ကြားသိစိတ် စတဲ့ ဝိဉာဏ်တွေဟာ အလွန်လျင်မြန်စွာ ဖြစ်ပေါ်ပြီး ပျက်စီးသွားတတ်ပါတယ်။ တရားအားထုတ်တဲ့ ရဟန်းဟာ အဲဒီ ဝိဉာဏ်ရဲ့ လျင်မြန်လှတဲ့ အဖြစ်အပျက်ကို ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်းပြီး တိုက်ရိုက် လေ့လာပါတယ်။

ပြင်ပက အာရုံတွေ ဘယ်လောက်ပဲ ဆွဲဆောင်ပါစေ၊ ထိုအာရုံတွေနောက်ကို လိုက်မသွားဘဲ ဖြစ်ပြီးပျက်သွားတဲ့ အရှိတရားကို အရှိတိုင်း လက်ခံရှုမှတ်နေတဲ့အတွက် ထိုရဟန်းရဲ့ သန္တာန်မှာ လောဘ၊ ဒေါသ စတဲ့ ကိလေသာ အပူမီးတွေ ကိန်းဝပ်ခွင့် မရတော့ပါဘူး။ “ငါ” ဆိုတဲ့ အစွဲအလမ်း (ဒိဋ္ဌိ) ကွာကျနေပြီး၊ နာမ်နဲ့ ရုပ်ကလွဲလို့ တခြားဘာမှ မရှိဘူးဆိုတာကို ကိုယ်တွေ့ဉာဏ်နဲ့ အတည်ပြုထားတဲ့အတွက် ထိုရဟန်းရဲ့ အတွင်းစိတ်ဟာ လုံးဝ တည်ငြိမ်အေးချမ်းနေပါတယ်။

အနတ္တဉာဏ်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော ခွန်အား

ထိုရဟန်းများဟာ “အနတ္တ” ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို “ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒ တစ်ခုအနေနဲ့ လုံးဝ မယူဆပါဘူး။ ကိုယ့်အလိုအတိုင်း မဖြစ်တဲ့ ခန္ဓာ့သဘာဝ၊ ပြောင်းလဲနေတဲ့ လောကဓံ တရားတွေကို ဉာဏ်နဲ့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်အောင် ကြည့်ပြီး၊ မည်သည့် ရိုက်ခတ်မှုအောက်မှာမဆို တုန်လှုပ်မှုကင်းကင်းနဲ့ ခိုင်မာစွာ ရပ်တည်နိုင်တဲ့ ခွန်အားတစ်ရပ်အဖြစ် လက်တွေ့ အသုံးချကြပါတယ်။

အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ဖြစ်လာတဲ့ နာမ်ရုပ်ကို တိုက်ရိုက် လေ့လာနေတဲ့အတွက်၊ ပူလောင်စရာ အကြောင်းတရားတွေ ချုပ်ငြိမ်းသွားပြီး အေးချမ်းမှု အကျိုးတရားသက်သက်ကိုသာ မျက်မှောက်ပြုနေခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို တည်ငြိမ်အေးချမ်းနေတဲ့ ရဟန်းတစ်ပါးကို ဖူးမြော်လိုက်ရတဲ့ လူဝတ်ကြောင်တွေအတွက် ဒါဟာ သာမန် မြင်ကွင်းတစ်ခု မဟုတ်တော့ဘဲ၊ မိမိတို့ရဲ့ ရင်ထဲမှာ အိပ်မောကျနေတဲ့ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်လိုစိတ် ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် လှုပ်နှိုးလိုက်တဲ့ ကြီးမားတဲ့ ခွန်အားတစ်ခု ဖြစ်သွားပါတယ်။

ပတ်ဝန်းကျင်သို့ ကူးစက်လာသော ငြိမ်းချမ်းရေး ဂယက်

ရဟန်းတစ်ပါးရဲ့ အတွင်းစိတ် ငြိမ်းအေးမှုဟာ မိမိတစ်ပါးတည်းမှာတင် ရပ်တန့်မနေပါဘူး။ ရေကန်ထဲကို ခဲတစ်လုံး ပစ်ချလိုက်တဲ့အခါ ဂယက်လှိုင်းလေးတွေ အပြင်ဘက်ကို ပြန့်ထွက်သွားသလိုပဲ၊ ထိုရဟန်းရဲ့ အေးချမ်းမှုဟာ ပတ်ဝန်းကျင်က လူဝတ်ကြောင်တွေဆီကို အလိုအလျောက် ရောင်ပြန်ဟပ် ကူးစက်လာပါတယ်။

နေ့စဉ် လုပ်ငန်းခွင်မှာ ဖိအားတွေများလာလို့ ဒေါသထွက်နေတဲ့အခါ၊ သို့မဟုတ် လိုချင်တပ်မက်မှု လောဘတွေ ဖိစီးလာတဲ့အခါ၊ မိမိတို့ ကြည်ညိုရတဲ့၊ တရားအားထုတ်နေတဲ့ ရဟန်းတစ်ပါးရဲ့ တည်ငြိမ်တဲ့ ပုံရိပ်ကို အာရုံပြုလိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက် မိမိရဲ့ လွင့်ပျံ့နေတဲ့ စိတ်ဟာ ချက်ချင်း ငြိမ်ကျသွားတတ်ပါတယ်။ ပြဿနာတွေကို ဒေါသနဲ့ မတုံ့ပြန်တော့ဘဲ၊ ကိုယ့်သန္တာန်မှာ ပေါ်လာတဲ့ စိတ်အစဉ်ရဲ့ ဖြစ်ပျက်ကို ပြန်လည် အကဲခတ်ဖို့ သတိရသွားပါတယ်။ အာရုံတွေနောက် လိုက်သွားတဲ့ မိမိရဲ့ ဝိဉာဏ်ကို သတိနဲ့ ချက်ချင်း ပြန်ခေါ်နိုင်စွမ်း ရှိလာပါတယ်။ ဒါဟာ ကျင့်စဉ်မှာ မွေ့လျော်တဲ့ ရဟန်းများက ပတ်ဝန်းကျင် လူ့အဖွဲ့အစည်းကို လက်တွေ့ကျကျ ပေးစွမ်းနေတဲ့ အကြီးမားဆုံးသော အေးချမ်းမှုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

အဓိပတိတရားလေးပါးဖြင့် အာရုံပြု ကြည်ညိုခြင်း

ဒီလို တန်ဖိုးကြီးမားတဲ့ ရဟန်းများကို အာရုံပြု ကြည်ညိုတဲ့နေရာမှာ လူဝတ်ကြောင်တွေအနေနဲ့ အကန်းယုံ ယုံကြည်မှု သက်သက်နဲ့ မဟုတ်ဘဲ၊ ကိုယ်ပိုင် ဉာဏ်အမြင်နဲ့ ဟန်ချက်ညီညီ ပေါင်းစပ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ အဓိပတိတရားလေးပါးကို လက်နက်သဖွယ် ကိုင်စွဲပြီး ကြည်ညိုတတ်ရပါမယ်။

• ဆန္ဒာဓိပတိ (ပြင်းပြသော ဆန္ဒ) – မိမိ ကြည်ညိုသော ရဟန်းကဲ့သို့ပင် မိမိကိုယ်တိုင်လည်း သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်လိုစိတ်ကို အမြင့်ဆုံးအဆင့်ထိ မြှင့်တင်ရပါမယ်။ ထိုရဟန်းများ သောတာပန် ပန်းတိုင်သို့ လျင်မြန်စွာ ရောက်ရှိရေးအတွက် အမှန်တကယ် လိုလားတဲ့ ဆန္ဒဖြင့် အာရုံပြုရပါမယ်။

• ဝီရိယာဓိပတိ (မဆုတ်မနစ်သော လုံ့လ) – အပျင်းထူမှုနဲ့ တွေဝေမှုတွေကို တွန်းလှန်ပြီး၊ ထိုရဟန်းများ စိတ်အေးချမ်းသာစွာ တရားအားထုတ်နိုင်ရန်အတွက် မိမိတတ်နိုင်သမျှ မဆုတ်မနစ်သော လုံ့လဖြင့် ပံ့ပိုးကူညီရပါမည်။ ထို့အတူ မိမိကိုယ်တိုင်လည်း နေ့စဉ် သွားရင်းလာရင်း စိတ္တာနုပဿနာ အလုပ်ကို ကြိုးစားအားထုတ်ရပါမည်။

• စိတ္တာဓိပတိ (ခိုင်မာသော စိတ်) – ပြင်ပက ယတြာတွေ၊ ကျိုးကြောင်းဆီလျော်မှုမရှိတဲ့ အလေ့အထတွေနောက်ကို လိုက်မသွားဘဲ၊ ခန္ဓာဉာဏ်ရောက် အလုပ်ကို အားထုတ်နေတဲ့ ရဟန်းများကိုသာ ရွေးချယ်ကြည်ညိုမည် ဟူသော မတုန်လှုပ်သည့် စိတ်ဓာတ်ခွန်အားကို တည်ဆောက်ရပါမည်။

• ဝီမံသာဓိပတိ (စူးစမ်းဆင်ခြင်သော ဉာဏ်) – မိမိ၏ ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်မှု၊ လှူဒါန်းထောက်ပံ့မှုများသည် ထိုရဟန်းများ၏ ဝိပဿနာကျင့်စဉ်အတွက် အမှန်တကယ် အထောက်အကူ ဖြစ်စေသလား ဆိုတာကို အစဉ်အမြဲ ဉာဏ်ဖြင့် စစ်ဆေး အကဲဖြတ်ရပါမည်။

ဉာဏ်ပါသော ထောက်ပံ့မှုဆီသို့ ကူးပြောင်းခြင်း

မိမိကိုယ်တိုင်ရော၊ ပတ်ဝန်းကျင်ကိုပါ အေးချမ်းစေတဲ့ ရဟန်းများကို အာရုံပြု ကြည်ညိုတတ်လာပြီ ဆိုရင် လူဝတ်ကြောင်တွေရဲ့ လှူဒါန်းမှု ပုံစံဟာလည်း အလိုလို ပြောင်းလဲသွားပါတော့တယ်။ အကြောက်တရားနဲ့ ယုံကြည်မှုသက်သက်ဖြင့် လှူဒါန်းနေခြင်းမှသည် အနှစ်သာရကို ဦးစားပေး၍ ထောက်ပံ့ခြင်းဆီသို့ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ကူးပြောင်းလာကြပါတယ်။

အဆောက်အအုံတွေ၊ အခမ်းအနားတွေထက် ရဟန်းများကိုယ်တိုင် ဝိပဿနာကျင့်စဉ်အပေါ် အာရုံစိုက်လာစေရန် ဓမ္မဖြင့် ကျေးဇူးဆပ်လာကြပါတယ်။ ရဟန်းများထံမှ အပြင်လောက အကြောင်းအရာတွေကို မေးမြန်းခြင်းထက်၊ ဝိဉာဏ်ရဲ့ သဘောတရား၊ နာမ်ရုပ်ရဲ့ အဖြစ်အပျက်တွေကိုသာ ဆွေးနွေးမေးမြန်းလာကြပါတယ်။ ဒါဟာ သံဃာရတနာ အစစ်အမှန်ဆိုတာ အရိယာရဟန်းများသာ ဖြစ်ကြောင်း တိုက်ရိုက် လေ့လာသိမြင်ပြီး၊ စစ်မှန်သော ဒါနဖြင့် ဉာဏ်ပါပါ ပံ့ပိုးလိုက်ခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ လူဝတ်ကြောင်တွေက ဒီလို စစ်မှန်တဲ့ လိုလားချက်နဲ့ ထောက်ပံ့လာတဲ့အခါ၊ ရဟန်းများရဲ့ ဦးတည်ချက်ဟာလည်း မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်ဆီသို့ ပိုမို ဖြောင့်တန်းသွားပြီး ဗုဒ္ဓအဆုံးအမ အမှန်တကယ် အဓွန့်ရှည်ရေးအတွက် အခိုင်မာဆုံးသော အုတ်မြစ် ဖြစ်လာပါတယ်။

နိဂုံးချုပ်ရလျှင် ကျွန်ုပ်တို့ ရှာဖွေနေတဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုတာ ပြင်ပလောကမှာ မရှိပါဘူး။ ခန္ဓာကိုယ်ပေါ် ဉာဏ်ရောက်ပြီး၊ သိစိတ် (ဝိဉာဏ်) ကို အနီးကပ် လေ့လာနေတဲ့ လက်တွေ့ ဝိပဿနာအလုပ်ထဲမှာသာ ရှိပါတယ်။ မိမိကိုယ်တိုင်ရော၊ ပတ်ဝန်းကျင်ကိုပါ အေးချမ်းစေတဲ့ ရဟန်းများကို တွေ့မြင်ရတဲ့အခါ သာမန် ကြည်ညိုမှု အဆင့်မှာတင် ရပ်မနေဘဲ၊ ထိုရဟန်းများ၏ လက်တွေ့ကျင့်စဉ်ကို စံနမူနာယူကာ မိမိတို့ကိုယ်တိုင်လည်း အချိန်မရွေး၊ နေရာမရွေး ခန္ဓာဉာဏ်ရောက် အလုပ်ဖြင့် အမှန်တရားကို ရှာဖွေရပါမည်။ ထိုသို့ တရားအားထုတ်သော ရဟန်းများနှင့် လူသားများ ပူးပေါင်း၍ အမှန်တရားကို မျှဝေကြမည်ဆိုလျှင် ရဟန်း အရိယာ သိန်းနှင့်ချီ ပေါ်ထွန်းရေးသည် မလွဲမသွေ အောင်မြင်လာမည်ဖြစ်ပြီး၊ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ အပြီးတိုင် လွတ်မြောက်မည့် သောတာပတ္တိမဂ် ခရီးစဉ်ကိုလည်း ခိုင်မာသော ခြေလှမ်းများဖြင့် လျှောက်လှမ်းနိုင်မည် ဖြစ်ပါတော့သည်။