မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ သာသနာတော်သည် အလွန် နက်နဲသိမ်မွေ့သောကြောင့် လောကီလူသားတိုင်း အလွယ်တကူ သဘောကျ နှစ်သက်နိုင်သော ဘာသာတရားမျိုး မဟုတ်ပါ။ လူကြိုက်များစေရန်၊ ဘာသာဝင်များပြားလာစေရန် ရည်ရွယ်၍ အနှစ်သာရမဲ့သော လောကီအစီအရင်များ (ဥပမာ- လက်ကို အန္တရာယ်ကင်း ကြိုးချည်ပေးခြင်း၊ လာဘ်လာဘ ရအောင် ယတြာချေပေးခြင်း) ဖြင့် စည်းရုံးမည် ဆိုပါက မဟာယန ဂိုဏ်းကွဲများကဲ့သို့ ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ မူလအနှစ်သာရများ လုံးဝ ပျောက်ကွယ်သွားပါလိမ့်မည်။

စာရေးသူ၏ အမြင်အရ “ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အရေအတွက် များပြားလာခြင်း” ထက် “ဗုဒ္ဓသာသနာ အရှည်တည်တံ့ ခိုင်မြဲခြင်း” ကိုသာ အဓိက အားပေးလိုပါသည်။ သာသနာ တည်တံ့ခြင်း ဆိုသည်မှာ ဘုရားကျောင်းကန် စေတီပုထိုးများ ပေါများလာခြင်းကို ဆိုလိုသည်ထက်၊ ဓမ္မအနှစ်သာရကို လက်တွေ့ သိမြင်သော “အရိယာ ပုဂ္ဂိုလ်များ” များပြားလာခြင်းကိုသာ ဆိုလိုပါသည်။ အရိယာများ ရှိနေသရွေ့သာလျှင် မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမများ အခိုင်အမာ ဆက်လက် တည်ရှိနေမည် ဖြစ်ပါသည်။

၁။ တရား၏ သဘာဝနှင့် ကိလေသာ၏ အဟန့်အတား

မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် လောကီ၊ လောကုတ္တရာ နှစ်ရပ်လုံးတွင် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော တရားမင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဗုဒ္ဓ၏ အဆုံးအမကို လိုက်နာကျင့်သုံးပါက လောကီအကျိုးများ ရနိုင်သကဲ့သို့၊ မဂ်ဖိုလ် ရရှိသည်အထိ အကျင့်မြတ်ကို ကျင့်ကြံပါက အမြင့်ဆုံးသော အကျိုးကျေးဇူးကို ဧကန် ရရှိမည် ဖြစ်ပါသည်။

တရားတော်များကို ခြုံငုံကြည့်လျှင် သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရေးသည် အလွန်တရာ ခက်ခဲလွန်းသော ကိစ္စကြီး မဟုတ်ပါ။

• အမြင်မှားကို ပြင်ခြင်း: “ငါ၊ သူတစ်ပါး၊ ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါ ရှိသည်” ဟု ထင်မြင်နေခြင်းသည် မှားယွင်းသော အမြင် (ဒိဋ္ဌိ) သက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။

• အမှန်ကို လေ့လာခြင်း: အမှန်တကယ် လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေသော ခန္ဓာငါးပါး၏ ဖြစ်စဉ်ကို သတိထားပြီး ပညာဖြင့် စူးစိုက် ကြည့်လိုက်လျှင်၊ အားလုံးသည် ဆင်းရဲခြင်း (ဒုက္ခသစ္စာ)၊ ၎င်း၏ အကြောင်းရင်းများ (သမုဒယသစ္စာ) သက်သက်သာ ဖြစ်ကြောင်း မြင်လာပါမည်။

• လွတ်မြောက်ခြင်း: ဤသို့ အမှန်အတိုင်း ထိုးထွင်းသိမြင်သောအခါ လွတ်မြောက်ရာ နိရောဓသစ္စာ (နိဗ္ဗာန်) သို့ ရောက်ရှိသွားပါမည်။

တရားသဘောအရ လွယ်ကူသော်လည်း လက်တွေ့တွင် အလွန် ခက်ခဲနေရခြင်းမှာ လူတို့၏ “ကိလေသာ အထူအပါး” ကြောင့်ပင် ဖြစ်ပါသည်။ ဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူခါစ အချိန်ကပင် လောကသားတို့၏ ကိလေသာ ထူပြောလွန်းပုံကို မြင်တော်မူ၍ တရားမဟောရန် စိတ်ကူးခဲ့ဖူးပါသည်။ ကိလေသာ ပါးသောခေတ်က လူများသည် တရားအနည်းငယ် နာရုံဖြင့် အလွယ်တကူ သောတာပန် တည်သွားတတ်ကြသော်လည်း၊ ယခုခေတ်တွင်မူ အခြေအနေများ လုံးဝ ပြောင်းလဲသွားခဲ့ပြီ ဖြစ်ပါသည်။

၂။ ယနေ့ခေတ်၏ အခြေအနေ (ပညာနောက် မလိုက်ဘဲ ဥစ္စာနောက် လိုက်ခြင်း)

ယနေ့ခေတ်သည် ကိလေသာ အလွန် ထူပြောသော ခေတ်ဖြစ်နေပါသည်။ လောဘစရိုက်၊ မောဟစရိုက်များ လွှမ်းမိုးနေပြီး ပညာတရားထက် လောကီဥစ္စာ ပစ္စည်းများနောက်သို့သာ တစ်ကောက်ကောက် လိုက်နေကြပါသည်။

• လူအများစု၏ ရည်မှန်းချက်မှာ “ငွေကြေးချမ်းသာရေး၊ နာမည်ကျော်ကြားရေး၊ အာဏာနှင့် လက်အောက်ငယ်သားများ ရရှိရေး” သာ ဖြစ်နေပါသည်။

• အရှက်အကြောက် (ဟိရီ ဩတ္တပ္ပ) တရားများ ကင်းမဲ့လာပြီး၊ လူဝတ်ကြောင်များသာမက ရဟန်းသံဃာများ ကြားတွင်ပင် ဝိနည်းကို ချိုးဖောက်သော “အလဇ္ဇီ” များ၊ ပါရာဇိက ကျပြီးလျက် သင်္ကန်း ဆက်ဝတ်ထားသော “ဒုသီလ” များပင် ပေါများလာနေပါသည်။

ဤကဲ့သို့ လောကီအာရုံများ လွှမ်းမိုးနေချိန်တွင် တရားအကြောင်း သွားပြောလျှင် ကန့်လန့်တိုက်မှုများနှင့်သာ ကြုံရတတ်ပြီး၊ အမှန်တကယ် တရားရသွားသူ အလွန် နည်းပါးလှပါသည်။ ထို့အပြင် “အနတ္တ (မပိုင်ဆိုင်သော၊ အစိုးမရသော တရား)” ကို ရှုမှတ်နေပါလျက်၊ မိမိ မဂ်ဖိုလ်ရမည်ကို ဆရာက “အာမခံချက်” ပေးမှ လုပ်ချင်သော ယောဂီများလည်း ရှိပါသည်။ ထိုသို့ အာမခံချက် တောင်းသူများသည် နောက်ဆုံးတွင် လူလိမ်လူညာများနှင့်သာ သွားရောက် တိုးမိတတ်ပါသည်။

မြတ်စွာဘုရားရှင် ကိုယ်တော်တိုင်ပင်လျှင် မဂ်ဖိုလ်ကို ကြိုတင် အာမခံချက် ပေး၍ မရဘဲ၊ ကျွတ်ထိုက်သူကိုသာ ချွတ်နိုင်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

၃။ ဝိမုတ္တိခေတ်နှင့် အရိယာ၏ လမ်းညွှန်မှု

မည်သို့ပင် ခေတ်ပျက်နေစေကာမူ ယခုအချိန်သည် “ဝိမုတ္တိခေတ်” (လွတ်မြောက်နိုင်သော ခေတ်) ဖြစ်နေဆဲ ဖြစ်ရာ၊ အမှန်တကယ် ကျင့်ကြံသူများ၊ လွတ်ထိုက်သူများ လွတ်မြောက်ကြမည်သာ ဖြစ်ပါသည်။ အဓိကမှာ လွတ်မြောက်သူများ စာရင်းတွင် မိမိ ပါဝင်အောင် ကြိုးစားရန်သာ ဖြစ်ပါသည်။

သောတာပန်ဖြစ်ရန် အဓိက အရေးကြီးဆုံးမှာ “မှန်ကန်သော သစ္စာတရားကို နာကြားခြင်း” နှင့် “မှန်ကန်စွာ နှလုံးသွင်းခြင်း” တို့ပင် ဖြစ်ပါသည်။

• အရိယာ ဆရာကို ရှာဖွေခြင်း: အရိယာ တစ်ဦး၏ တပည့် (အရိယာသာဝက) ဖြစ်ခွင့်ရခြင်းသည် အလွန် ကံကောင်းပါသည်။ သို့သော် ထိုဆရာထံမှ ရွှေငွေ၊ ရာထူး သို့မဟုတ် “မင်း တရားရမယ်” ဟူသော အာမခံချက်များကို မျှော်လင့်၍ မရပါ။ အရိယာတို့၏ စကားများသည် အလွန် တန်ဖိုးကြီးလှရာ၊ ၎င်းတို့၏ ဆုံးမစကားများကို ကိုယ်တိုင် နားလည်အောင် ကြိုးစားပြီး အတိအကျ နာခံ ကျင့်သုံးရန်သာ ရှိပါသည်။

• ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးခြင်း: မည်မျှပင် တော်သော ဆရာက ဟောပြစေကာမူ၊ မိမိကိုယ်တိုင် နှလုံးသွင်း မှန်ကန်မှသာ ခရီးရောက်မည် ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဆန္ဒ (ပြင်းပြသော ဆန္ဒ)၊ စိတ္တ (ထက်သန်သော စိတ်ဓာတ်)၊ ဝီရိယ (မဆုတ်မနစ်သော ကြိုးစားမှု)၊ ဝီမံသာ သို့မဟုတ် ပညာ (ထက်မြက်သော ဉာဏ်) ဟူသော အဓိပတိ တရားများကို အပြည့်အဝ အသုံးချရပါမည်။

၄။ ဆရာရွေး မမှားစေရန် အကြံပြုချက်

တရားလမ်းကြောင်းပေါ်တွင် အဓိက အရေးကြီးဆုံးမှာ ဆရာရွေးချယ်မှု မမှားရန်ပင် ဖြစ်ပါသည်။ စာရေးသူ၏ အတွေ့အကြုံအရ-

• ကျေးဇူးတော်ရှင် မိုးကုတ်ဆရာတော်ဘုရားကြီး: ဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ တရားတော်များကိုသာ အဓိကထား နာယူစေချင်ပါသည်။ စာရေးသူ ကိုယ်တိုင်လည်း မိုးကုတ်ဆရာတော်ကြီး၏ တရားတစ်မျိုးတည်းကိုသာ နာယူ ကျင့်ကြံခဲ့ပြီး၊ အရိယာဆရာ၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် ထိုက်သင့်သော ဉာဏ်စဉ်များသို့ ရောက်ရှိ ဖြတ်သန်းခဲ့ရပါသည်။

• စာရေးသူ၏ အတွေ့အကြုံများ: ထိုသို့ ဖြတ်သန်းလာခဲ့သော အတွေ့အကြုံများကို အခြေခံ၍ ရေးသားထားသော စာရေးသူ၏ ဆောင်းပါးများကိုလည်း မိုးကုတ်တရားတော်များနှင့် တွဲဖက် ဖတ်ရှုစေချင်ပါသည်။ သဘာဝချင်း တူညီသော ယောဂီများအတွက် တရားနာရာတွင် နားမလည်သည်များ ရှိပါက ဤစာများက များစွာ အထောက်အကူ ပြုနိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ပါသည်။

အချုပ်အားဖြင့် ဆိုရသော် မှန်ကန်သော ဆရာကောင်းများကို ရှာဖွေ၍ ၎င်းတို့၏ လမ်းညွှန်ချက်အတိုင်း မဆုတ်မနစ် စွဲစွဲမြဲမြဲ ကျင့်ကြံအားထုတ်သွားမည် ဆိုပါက ဧကန်မလွဲ အကျိုးထူးများ ရရှိနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။ ဤနည်းအားဖြင့် လူ၊ ရဟန်း အရိယာများ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေး ဟူသော မွန်မြတ်သည့် ပန်းတိုင်ဆီသို့ အမြန်ဆုံး လှမ်းတက်နိုင်ကြပါစေကြောင်း ဆန္ဒပြုရင်း နိဂုံးချုပ်အပ်ပါသည်။