လောကတွင် အခြားသော အယူဝါဒများကို သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည့် “ဘာသာ” ဟူသော စကားရပ်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမကို သွားရောက် တပ်ဆင်ခေါ်ဝေါ်ခြင်းသည် သင့်လျော်မှု မရှိကြောင်းကို ရှင်းလင်းစွာ လေ့လာကြည့်ပါမည်။ အမှန်တကယ်တွင် “ဗုဒ္ဓဘာသာ” ဟူသော အမည်နာမသည် တပါးသော အယူဝါဒရှိသူများက သူတို့၏ ကိုးကွယ်မှုများနှင့် တန်းတူထားကာ အလွယ်တကူ သတ်မှတ်လိုက်သော အမည်သက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။ မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ ဓမ္မစစ်စစ်ကို ထိုကဲ့သို့ “ဘာသာတရား” ဟူသော ခေါင်းစဉ်အောက်သို့ သွတ်သွင်းလိုက်ခြင်းသည် တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်သော သာသနာတော်ကို အဆင့်နှိမ့်ချလိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။

၁။ ဖန်ဆင်းရှင်ဟူသည် ပုထုဇဉ်တို့၏ စိတ်ကူးယဉ်မှုသာ ဖြစ်ခြင်း

အခြားသော အယူဝါဒများတွင် အခိုင်အမာ ယုံကြည်ထားကြသော ဖန်ဆင်းရှင်၊ တန်ခိုးရှင် သို့မဟုတ် တိကျသော မဟာဗြဟ္မာကြီး ဆိုသည်မှာ အမှန်တကယ် လုံးဝ မရှိပါ။ ထိုအရာများသည် မိမိတို့ နားမလည်နိုင်သော သဘာဝတရားများနှင့် ဘဝ၏ အခက်အခဲများကို ရင်ဆိုင်ရသောအခါ၊ ပုထုဇဉ် လူသားတို့၏ စိတ်ကူးဖြင့် မှန်းဆ တွေးတော အဖြေရှာထားသော ယုံမှားသံသယ (ဝီစိကိစ္ဆာ) သဘောတရားများ သက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။

၂။ ဘာသာတရား တည်ထောင်သူ မဟုတ်သော မြတ်စွာဘုရား

“ဘာသာတရားတစ်ခုကို တည်ထောင်ခြင်း” ဆိုသည်မှာ လူမှုရေး စည်းမျဉ်းများ၊ လောကီရေးရာ ဥပဒေသများကို ဖန်တီးချမှတ်တတ်သော ပုထုဇဉ် လူသားများ၏ လုပ်ငန်းစဉ်သာ ဖြစ်ပါသည်။

မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ထိုကဲ့သို့ ဘာသာတရား တည်ထောင်သူ မဟုတ်ပါ။ လေးသင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတစ်သိန်းတိုင်တိုင် ပါရမီတော်များကို ဖြည့်ကျင့်တော်မူခဲ့ပြီး၊ အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်ဖြင့် ကိလေသာ အညစ်အကြေး အားလုံးကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်နိုင်ခဲ့သော လောကသုံးပါးတွင် အမြတ်ဆုံး လူသားတစ်ဦး ဖြစ်ပါသည်။ ပုထုဇဉ်တို့တွင် ခိုင်မြဲစွာ ပါလာတတ်သော ဝါသနာနှင့် စရိုက်များကိုပါ အကြွင်းမဲ့ ပယ်စွန့်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ ဂုဏ်တော်ကိုးပါးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော အတုမရှိ မြတ်စွာဘုရား ဖြစ်ပါသည်။ ထိုသို့ အမြင့်ဆုံးသော အမှန်တရားကို ကိုယ်တိုင် ထိုးထွင်းသိမြင်ပြီးနောက်၊ သတ္တဝါများ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်စေရန် မဟာကရုဏာတော်ဖြင့် ဓမ္မကို ညွှန်ပြတော်မူခဲ့ခြင်း သက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။

ဥပမာ – ရောဂါ၏ အကြောင်းရင်းကို အတိအကျ သိရှိထားသော သမားတော်ကြီး တစ်ဦးသည် လူနာများ ရောဂါပျောက်ကင်းစေရန် ဆေးနည်းကို ညွှန်ပြပေးသကဲ့သို့ ဖြစ်ပါသည်။ သမားတော်ကြီးသည် လူနာများကို အတင်းအကျပ် စည်းရုံး၍ အသင်းအဖွဲ့ ထောင်နေသူ မဟုတ်ပါ။

၃။ လောကီကြီးပွားရေးထက် လွတ်မြောက်ရေးကိုသာ ဦးတည်ခြင်း

ဘာသာတရား အများစုသည် လောကီရေးရာ ကြီးပွားအောင်မြင်ရေးနှင့် နေထိုင်နည်း စည်းကမ်းများကို အဓိကထား ဟောပြောလေ့ ရှိကြပါသည်။ သို့သော် မြတ်စွာဘုရားသည် လောကီကြီးပွားရေး၊ ချမ်းသာရေးကို အဓိကထား၍ ဟောကြားလေ့ လုံးဝ မရှိခဲ့ပါ။

သတ္တဝါတို့က လာရောက် တောင်းပန် လျှောက်ထားသည့် အခါမျိုးတွင် သော်လည်းကောင်း၊ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်၍ အမှားကို အမှန်သို့ ပြင်ဆင်ပေးလိုသည့် အခါမျိုးတွင် သော်လည်းကောင်း သဗ္ဗညုတ ဉာဏ်တော်ဖြင့် အမှန်အတိုင်း ဟောကြားပေးခြင်းမျိုးသာ ရှိပါသည်။ ၃၈ ဖြာ မင်္ဂလာတရား ကဲ့သို့သော လောကီရေးရာအတွက် အကျိုးကြီးမားသည့် တရားများ ရှိသော်လည်း၊ ပိဋကတ်တော် တစ်ခုလုံးနှင့် ယှဉ်ကြည့်လျှင် ထိုလောကီ ကြီးပွားရေး တရားများမှာ စာအုပ်တစ်အုပ်စာမျှပင် မပြည့်လောက်အောင် အလွန် နည်းပါးလှပါသည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် လောကီစည်းမျဉ်းများကို ထိုင်၍ ထုတ်ပြန်နေသော တန်ခိုးရှင် မဟုတ်ကြောင်း ဤအချက်က ရှင်းလင်းစွာ သက်သေပြနေပါသည်။

၄။ လောက၏ အဖြေမှန် နှင့် လွတ်မြောက်ရာ လမ်းစဉ်

မြတ်စွာဘုရားရှင် ထိုးထွင်းသိမြင်၍ ညွှန်ပြခဲ့သော လောကကြီး၏ အဖြေမှန်မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်။

• လောကီ၏ သဘာဝ: လောကီ ဟူသည်မှာ လိုချင်တပ်မက်မှု (သမုဒယ) နှင့် ဆင်းရဲခြင်း (ဒုက္ခ) သက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။ ဤလောကတွင် ခိုင်မြဲသောအရာ ဟူ၍ လုံးဝမရှိ၊ နှစ်သက်တွယ်တာစရာ အသုံးကျသောအရာ ဟူ၍ လုံးဝမရှိပါ။ မည်သည့်အရာမျှ မိမိပိုင်စိုးနိုင်သော သဘော (အတ္တ) မရှိပါ။

• လောကုတ္တရာ၏ သဘာဝ: လောကမှ လွတ်မြောက်သွားသော အလွန် (လောကုတ္တရာ) တွင်သာ ခိုင်မြဲသော၊ မပျက်စီးနိုင်သော ငြိမ်းချမ်းခြင်း (သန္တိသုခ) ရှိပါသည်။

• ကူးမြောက်ရာ လမ်းစဉ်: ထိုလောကီမှ လောကုတ္တရာသို့ ကူးပြောင်း သွားရောက်လိုပါက၊ တစ်ခုတည်းသော လမ်းစဉ်ဖြစ်သည့် မဂ္ဂသစ္စာ (မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး အကျင့်တရား) ကိုသာ မလွဲမသွေ ကျင့်ကြံအားထုတ်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။

နိဂုံး

ထို့ကြောင့် ဤမျှ နက်နဲ သိမ်မွေ့လှသော ဓမ္မအနှစ်သာရကို တပါးသော ဖန်ဆင်းရှင် အယူဝါဒများကဲ့သို့ “ဘာသာ” ဟူသော စကားလုံးဖြင့် တန်းညှိ၍ မသုံးနှုန်းအပ်ပါ။ “ဘာသာ” ဟူသော စကားလုံးနှင့် အသိုင်းအဝိုင်း ဖွဲ့စည်းမှုများသည် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အုပ်စုဖွဲ့ ပြိုင်ဆိုင်ခြင်း၊ ဒုက္ခရောက်စေလိုခြင်း၊ ဖျက်ဆီးလိုခြင်း ဟူသော ပဋိပက္ခများကိုသာ ဖြစ်ပေါ်စေတတ်ပါသည်။

မိမိတို့ အနေဖြင့် မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမကို အခြားသော လူလုပ် ဘာသာတရားများနှင့် ရောထွေး မသွားစေရန် “သာသနာ” (သို့မဟုတ်) “မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ အဆုံးအမ” ဟုသာ ဂုဏ်တင် သုံးနှုန်းခြင်းက အသင့်တော်ဆုံး ဖြစ်ပါကြောင်း ရှင်းလင်း တင်ပြအပ်ပါသည်။