ဝိပဿနာတရား လေ့လာအားထုတ်ရာတွင် “သတ္တဝါဆိုတာ တကယ်တမ်း မရှိဘူး” ဟူသော စကားတစ်ခွန်း၏ နက်နဲမှုကို သေချာစွာ တွေးတော ဆင်ခြင်နိုင်မည် ဆိုပါက၊ ထိုအသိတစ်ခုတည်းဖြင့်ပင် ‘အနတ္တ’ ဟူသော သဘောတရားကို ပိုင်နိုင်စွာ နားလည်သွားနိုင်ပါသည်။ လောကကြီးတွင် ငါ၊ သူတစ်ပါး၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ ဟူ၍ လုံးဝ မရှိဘဲ အလုံးစုံ ဆိတ်သုဉ်းနေခြင်းကို တရားသဘောအရ “သုညတ” ဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤသုညတ သဘောတရားကို အရှိတရားများနှင့် ယှဉ်တွဲ၍ ရှင်းလင်းစွာ လေ့လာကြည့်ကြပါစို့。 ၁။ သုညတ ကို အဓိပ္ပာယ် ကောက်လွဲတတ်မှုများ “သုညတ (သို့မဟုတ်) သုည” ဟု ဆိုလိုက်လျှင် လူအတော်များများက “ဘာမှ မရှိတော့ဘူး၊ ဟာလာဟင်းလင်း ပြင်ကြီး ဖြစ်သွားတာ၊…

လူသားတွေရဲ့ သမိုင်းကြောင်းနဲ့ ယုံကြည်မှု ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာပုံ သဘောတရားတွေကို နောက်ကြောင်းပြန်လှည့်ပြီး ဉာဏ်နဲ့ သေချာစွာ စူးစမ်းကြည့်မယ်ဆိုရင် အလွန်တရာမှ ထင်ရှားတဲ့ အလေ့အထတစ်ခုကို တွေ့မြင်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါကတော့ မိမိတို့ရဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုံခြုံမှု၊ သို့မဟုတ် ဘဝရဲ့ အနှစ်သာရကို ရှာဖွေတဲ့နေရာမှာ အပြင်ပန်း အသွင်သဏ္ဌာန် ကြီးကျယ်ခမ်းနားမှုတွေ၊ လူစုလူဝေးနဲ့ ပြုလုပ်ရတဲ့ ပွဲလမ်းသဘင်တွေဆီမှာ အလွယ်တကူ မှီခို မှားယွင်းတတ်ကြခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘာသာရေးပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ လူမှုရေးပဲ ဖြစ်ဖြစ် အနှစ်သာရကို သေချာ မရှာဖွေနိုင်တဲ့အခါ လူတွေဟာ အခမ်းအနားတွေ၊ ထုံးတမ်းစဉ်လာတွေ နောက်ကို အလိုအလျောက် စီးမျော လိုက်ပါသွားတတ်ကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် တကယ့် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ အပြီးတိုင် လွတ်မြောက်လိုတဲ့၊ ပကတိ အရှိတရားကို မျက်မှောက်ပြုလိုတဲ့ ဝိပဿနာ…

အနတ္တကို အဆုံးထိသိတဲ့ အခါမှာ ကိုယ်ကြိုးစားလာခဲ့သမျှတွေဟာ ရင်ဘတ်ကို ဆောင်တွန်းလိုက်သလို ပင်ပန်းမှု အကုန်လျော့သွားတာပါပဲ။ ခန္ဓာမှာရှိတဲ့ တရားတွေရော၊ နိဗ္ဗာန် ဆိုတဲ့ တရားကရော အနတ္တ ဆိုတာကို သဘောပေါက်ပြီး ဘယ်တုန်းကမှ အတ္တ ဆိုတာ ငါ ဆိုတာ မရှိခဲ့၊ မှားယွင်းစွာ ဆုံးဖြတ်မှု (မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ) သာ ဖြစ်တယ် ဆိုတဲ့ အကြောင်းနဲ့ မှားယွင်းစွာ ဆုံးဖြတ်မှုသည်လည်း အနတ္တ သာ ဆိုတာကို သဘောပေါက်သွားတာ ဖြစ်တဲ့ အတွက် တောင့်တမှု ကြောင့်ကြမှုတွေ ကင်းသွားပါတယ်။ အဲဒီအခါမှာ စိတ်မှာ ဖြစ်တဲ့ ဒေါသ လောဘ မောဟ ဟာ ကင်းစင်သွားပြီး နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုတာပါပဲ။ အဲဒီမှာ နားလည်လိုက်ရတာက သံသရာ ဆိုတာဟာ ဆုံးပြီလို့…

(ဝိပဿနာ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးလမ်းကြောင်း) ဒါကတော့ ပဋိစ္စသမုပါဒ်ရဲ့ မူရင်းဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ နာမရူပ လို့ခေါ်တဲ့ ရုပ်နာမ် ရှိတဲ့အတွက်ကြောင့် သဠာယတန လို့ခေါ်တဲ့ အာရုံခံ အင်္ဂါခြောက်ပါး ဖြစ်ပြီး အဲဒါကြောင့်မို့လို့ ဖဿ ဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် ပဲ ဝေဒနာ နဲ့ တဏှာ၊မာန၊ ဒိဋ္ဌိမှာ (မြင်စိတ်၊ ကြားစိတ်၊ နံစိတ်၊ အရသာသိစိတ်၊ အထိအတွေ့သိစိတ်၊ ကြံတွေးစိတ်၊ လောဘစိတ်၊ ဒေါသစိတ်၊ မောဟစိတ်၊ အလောဘစိတ်၊ အဒေါသစိတ်၊ အမောဟ စိတ် ဆိုတာတွေကလဲ ဝေဒနာ တဏှာ ကြားထဲမှာ တပေါင်းတည်း ဖြစ်လာရတယ်လို့ ပြောထားတာပါ။) အဲဒီပေါ်ကနေပြီး ဥပါဒါန် ဖြစ်ပြီးမှ ဘဝတွေကို ဖြစ်စေတဲ့ ကာယကံ၊ ဝစီကံ၊ မနောကံ (သင်္ခါရက္ခန္ဓာ) ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုထားတာ…