ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ရောက်လာခြင်းသည် သာမန်အားဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုရန် သို့မဟုတ် လောကီစည်းစိမ်ကို စွန့်လွှတ်ရန်သက်သက် မဟုတ်ပါ။ ရဟန်းဘဝ၏ စစ်မှန်သော ရည်ရွယ်ချက်နှင့် သင်္ကန်းဝတ်ရကျိုးနပ်စေမည့် တစ်ခုတည်းသော အလုပ်စစ်မှာ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ရာ “နိဗ္ဗာန်” ကို ရရှိရေးအတွက် ဤပစ္စုပ္ပန်ဘဝတွင်ပင် အရိယာအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိအောင် အားထုတ်ခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ပိဋကတ်တော်လာ သုတ္တန်များစွာတို့တွင် ရဟန်းတော်များအား အခြားသော ကိစ္စရပ်များထက် အရိယာဖြစ်ရေးကိုသာ အဓိကထား၍ အကြိမ်ကြိမ် အလေးအနက်ထား ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။ သာသနာတော်၏ အနှစ်သာရကို ရှာဖွေခြင်း မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် သာသနာတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့ရာတွင် ရဟန်းတော်များအနေဖြင့် စာပေကျမ်းဂန် သင်ကြားခြင်း (ပရိယတ္တိ) သာမက၊ ထိုသင်ကြားထားသည်များကို လက်တွေ့ကျင့်ကြံအားထုတ်ခြင်း (ပဋိပတ္တိ) အားဖြင့် မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ဟူသော အနှစ်သာရ (ပဋိဝေဓ) ကို ရရှိရန်…

လူဘဝရခဲခြင်း၊ ဘုရားပွင့်တော်မူခဲခြင်းဟူသော တရားတော်များကို ကျနော်တို့ ရဟန်းရှင်လူအားလုံး မကြာခဏ ကြားနာဖူးကြပါသည်။ သို့သော် ထိုခဲယဉ်းလှသော အခွင့်အရေးထူးကြီးကို ရရှိထားသည့် ယခုကဲ့သို့ သာသနာနှင့်တွေ့ဆုံချိန်တွင် ကျနော်တို့သည် မိမိကိုယ်ကို ပုထုဇဉ်အဆင့်မျှနှင့်သာ ကျေနပ်နှစ်သိမ့်ပြီး အချိန်များကို ကုန်လွန်စေနေကြပါသလားဟူသည်မှာ အလွန်လေးနက်စွာ ဆင်ခြင်ရမည့် မေးခွန်းဖြစ်ပါသည်။ သာသနာတော်၏ အနှစ်သာရကို ခံစားရရှိရန်နှင့် စစ်မှန်သော ကိုးကွယ်ရာအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိရန်အတွက် ပုထုဇဉ်ဘဝမှသည် အရိယာဘဝသို့ ကူးပြောင်းနိုင်ရေး လက်တွေ့ကြိုးပမ်းမှုသည်သာလျှင် အရေးအကြီးဆုံး အလုပ်ဖြစ်ပါသည်။ ကျနော်တို့ကျင်လည်နေရသော သံသရာကြီးသည် အင်မတန်ရှည်လျားလှပါသည်။ ထိုရှည်လျားလှသော ကာလပတ်လုံးတွင် ကမ္ဘာပေါင်းများစွာ ဖြစ်ပျက်ပျက်စီးခဲ့ကြရာ၌ မြတ်စွာဘုရားရှင်တို့ ပွင့်တော်မမူကြသည့် ‘သုညကမ္ဘာ’ များသည် အင်မတန်မှပင် များပြားလှပါသည်။ သံသရာစက်ဝိုင်းကြီးအတွင်း သုညကမ္ဘာများစွာကို ဖြတ်သန်းပြီးမှ ဘုရားပွင့်တော်မူသည့် အချိန်နှင့် တိုက်ဆိုင်ဆုံစည်းဖို့ရန်ဟူသည် အင်မတန်ခဲယဉ်းလှသော အရာဖြစ်ပါသည်။…

ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓသာသနာတော်ကို ဉာဏ်ဖြင့် ချိန်ထိုးဆန်းစစ်ကြည့်လျှင် အလွန်လေးနက်ပြီး အရေးတကြီး လိုအပ်နေသော အခြေအနေတစ်ရပ်ကို မြင်တွေ့ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ ထိုအရာမှာ အခြားမဟုတ်၊ ခန္ဓာဉာဏ်ရောက် တရားအားထုတ်နေကြသော ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာများအတွက် မှီခိုအားထားရာ၊ ကိုးကွယ်ရာ အစစ်အမှန်ဖြစ်သည့် “သံဃာရတနာ” ဟာ အင်မတန်မှကို ရှားပါးနေခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။ ဂန္ထဓုရ သက်သက်ဖြင့် သံသရာ မလည်ပါစေနှင့် စာပေပရိယတ္တိ သင်ကြားခြင်းဟူသော “ဂန္ထဓုရ” သည် သာသနာတော်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်မှာ မှန်သော်လည်း၊ ဤစာအုပ်စာပေများ၊ စာဝါများကြားထဲတွင်သာ တစ်ဘဝစာ အချိန်ကုန်လွန်နေမည် ဆိုလျှင်တော့ သံသရာလည်ကြောင်း အလုပ်သက်သက်သာ ဖြစ်သွားပါလိမ့်မည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင် တကယ်အလိုရှိသည့် အလုပ်မှာ စာပေကျက်မှတ်နေရန် သက်သက်မဟုတ်ဘဲ၊ ခန္ဓာကို ဉာဏ်ဖြင့်ရှုကာ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထွက်မြောက်ရေးပင် ဖြစ်ပါသည်။…

သာသနာတော်၏ အတိမ်အနက်ကို လေ့လာရာတွင် ထပ်မံ၍ အလေးထား ဆင်ခြင်ရမည့် အချက်တစ်ခုမှာ ယနေ့ခေတ်တွင် တွင်ကျယ်စွာ သုံးစွဲနေကြသော “ဘာသာ” ဆိုသည့် ဝေါဟာရပင် ဖြစ်ပါသည်။ “ဘာသာ” နှင့် “သာသနာ” ဝေါဟာရ ကွဲပြားချက် “ဘာသာ” ဆိုသည့် စကားလုံးသည် အင်္ဂလိပ်ဝေါဟာရ “Religion” မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း၏ အရင်းခံ အဓိပ္ပာယ်မှာ ဖန်ဆင်းရှင် ဘုရားသခင်ကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ခြင်း အပေါ်တွင် အခြေခံထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သမိုင်းကြောင်းများကို လေ့လာကြည့်လျှင် ဂျီးဆပ်၊ မိုဟာမက် စသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များသည် ဖန်ဆင်းရှင်ကို ယုံကြည်သော ဘာသာတရား (Religion) များကို ထူထောင်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ဖန်ဆင်းရှင်ကို အခြေခံသည့် “ဘာသာတရား” တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း…

ရှေ့တစ်ပိုင်းမှာ သာသနာတော်ရဲ့ အတိမ်အနက်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး “ဂန္ထဓုရ” ဆိုတဲ့ စာပေသင်ကြားခြင်းဟာ သံသရာလည်ကြောင်း အလုပ်သာဖြစ်ပြီး၊ အရိယာဖြစ်အောင် အားထုတ်တဲ့ “ဝိပဿနာဓုရ” သာလျှင် သံသရာလွတ်ကြောင်း တကယ့်အလုပ် ဖြစ်တယ်ဆိုတာကို တင်ပြခဲ့ပြီးပါပြီ။ အခု ဆက်လက်ပြီး သာသနာတော်မှာ အင်မတန် အရေးကြီးလှတဲ့ “သံဃာရတနာ” ဆိုတဲ့ အကြောင်းအရာကို ဆွေးနွေးချင်ပါတယ်။ သံဃာရတနာ၏ အဓိပ္ပာယ် အစစ်အမှန် သာသနာတော်မှာ သံဃာ့ဂုဏ်တော် ကိုးပါး (သုပ္ပဋိပန္နော စသည်) ရှိပါတယ်။ ဒီဂုဏ်တော် ကိုးပါးနဲ့ ပြည့်စုံတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်များမှသာ “သံဃာရတနာ” အဖြစ် ထိုက်တန်ပါတယ်။ မြတ်စွာဘုရားရှင် တိုက်ရိုက်ဟောကြားခဲ့တဲ့ ပါဠိတော်တွေမှာ “အဋ္ဌပုရိသ ပုဂ္ဂလာ” (အရိယာပုဂ္ဂိုလ် ရှစ်ယောက်) ဆိုပြီး အတိအလင်း သတ်မှတ်ထားပါတယ်။ အဲဒါကတော့ သောတာပတ္တိမဂ်ဂုဏ်၊ ဖိုလ်ဂုဏ်ကနေ…

လောကမှာ အတိမ် ဆိုတာ ရှိသလို၊ အနက် ဆိုတာလည်း ရှိပါတယ်။ အတိမ်ဆိုတာကတော့ အပေါ်ယံ အရေးမကြီးတဲ့ အရာတွေကို ဆိုလိုတာဖြစ်ပြီး၊ အနက် ဆိုတာကတော့ အနှစ်သာရပါတဲ့ အလွန်အရေးကြီးတဲ့ အရာတွေကို ဆိုလိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘယ်အရာဟာ ဘယ်လောက် အရေးကြီးသလဲ ဆိုတာကို ခွဲခြားနားလည်ခြင်းကိုပဲ အတိမ်အနက်ကို နားလည်တယ်လို့ သုံးနှုန်းလေ့ရှိပါတယ်။ ယနေ့ သာသနာတော်မှာ ကျနော်တို့ဟာ အင်မတန် အရေးကြီးတဲ့ လမ်းဆုံလမ်းခွကို ရောက်နေပါတယ်။ တစ်လမ်းကတော့ ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်တွေကို အပေါ်ယံ စောင့်ထိန်းပြီး ရဟန္တာအသွင် ဆောင်နေပေမယ့်၊ တကယ့်လက်တွေ့မှာ အရိယာပုဂ္ဂိုလ် မရှိသလောက် ရှားပါးနေတဲ့ “အသွင်သာသနာ” လမ်းကြောင်းပါ။ နောက်တစ်လမ်းကတော့ သာသနာ့ဝန်ထမ်း ရဟန်းတော်အားလုံးရဲ့ ၉၉.၉၉ ရာခိုင်နှုန်းဟာ တကယ့်ကို အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တွေ ဖြစ်လာကြမယ့် “အနှစ်သာရ…

ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာမှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က သာသနာတော်မှာ နေထိုင်ဖို့ နည်းလမ်းနှစ်သွယ် ဟောကြားခဲ့တယ်လို့ ဆိုထားပါတယ်။ တစ်နည်းကတော့ “ဂန္ထဓုရ” လို့ခေါ်တဲ့ စာပေကျမ်းဂန် သင်ကြားပို့ချတဲ့နည်း ဖြစ်ပြီး၊ နောက်တစ်နည်းကတော့ “ဝိပဿနာဓုရ” လို့ခေါ်တဲ့ ခန္ဓာဉာဏ်ရောက် တရားအားထုတ်တဲ့နည်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီစကားရပ်ကို ဉာဏ်နဲ့ လေးလေးနက်နက် ချိန်ထိုး စဉ်းစားကြည့်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ အမှန်တကယ် လွတ်မြောက်ကြောင်း လမ်းဟာ “ဝိပဿနာဓုရ” တစ်ခုတည်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဝိပဿနာဓုရ ဆိုတာက မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး (သမ္မာမဂ္ဂင်) အကျင့်မြတ်ကို တိုက်ရိုက် ကျင့်ကြံတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီသမ္မာမဂ္ဂင် အကျင့်ကလွဲရင် ကျန်တဲ့ သံသရာလည်ကြောင်း အလုပ်မှန်သမျှဟာ ဝိပဿနာအမြင်နဲ့ ကြည့်ရင် “မိစ္ဆာမဂ္ဂင်” တွေချည်းပါပဲ။ အကယ်၍များ မြတ်စွာဘုရားရှင်က ဤနည်းနှစ်သွယ်စလုံးကို ကျင့်သုံးနေထိုင်နိုင်တယ်လို့…

သာသနာတော်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဆွေးနွေးရမယ်ဆိုရင် ပထမဆုံး အခြေခံကျကျ နားလည်ထားရမယ့် အချက်ကတော့ သာသနာဆိုတာ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ သန့်စင်မွန်မြတ်တဲ့ အဆုံးအမများသာ ဖြစ်တယ် ဆိုတာပါပဲ။ သံသရာတစ်ခွင်မှာ အဖိုးတန်ဆုံး၊ လောကသုံးပါးလုံးရဲ့ အဖြေမှန်ဖြစ်တဲ့၊ လောကသုံးပါးမှ လွတ်မြောက်ရာ ငြိမ်းချမ်းမှုအစစ် (သန္တိသုခ) နိဗ္ဗာန်ကို တိုက်ရိုက် ညွှန်ပြနိုင်တဲ့ တရားတော်တွေ ဖြစ်တဲ့အတွက် သာသနာတော်ဟာ လောကမှာ အရေးအကြီးဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ယနေ့ခေတ် မျက်မှောက် သာသနာရဲ့ ပကတိ အခြေအနေကို ဉာဏ်နဲ့ ဆင်ခြင်ကြည့်လိုက်ရင်၊ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ သာသနာတော် အစစ်အမှန်ကနေ သွေဖည်ပြီး ပုထုဇဉ် သဘာဝတွေ လွှမ်းမိုးနေတဲ့ အခြေအနေ တစ်ရပ်ကို တွေ့မြင်လာရပါတယ်။ အချို့သော ရဟန်းတော်များအနေနဲ့ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ တရားတော်တွေကို မိမိတို့ နားလည်သလို အနက်ကောက်…

မိတ်ဆွေ… ကျွန်တော်တို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေအကြားမှာ အင်မတန် အားကျစရာကောင်းတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တွေ ရှိပါတယ်။ အဘိဓမ္မာ ညဝါတွေ၊ ပဋ္ဌာန်း ကျမ်းကြီးတွေကို အစအဆုံး အလွတ်ရပြီး၊ ဓမ္မသဘောတရားတွေကို လေဖမ်းဖမ်းပြီး ပါးစပ်ကနေ တရစပ် ပြောနိုင်၊ ငြင်းခုံနိုင်တဲ့ ပညာတတ် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ သီအိုရီ (Theory) အသိဉာဏ်ကတော့ ချီးကျူးစရာ ကောင်းလှပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ့် အရှိတရားကို ပြတ်ပြတ်သားသား ပြောရရင်… အဲဒီလို စာအုပ်ထဲက အသိဉာဏ်သက်သက်နဲ့ လေဖမ်းဖမ်းပြီး ငြင်းခုံနေသရွေ့၊ ခင်ဗျားဟာ ဗုဒ္ဓဟောကြားခဲ့တဲ့ လွတ်မြောက်မှု ပန်းတိုင်ဆီကို တစ်ဖဝါးမှ တိုးမပေါက်နိုင်သေးပါဘူး။ ဒါဟာ စာတတ်ပုဂ္ဂိုလ်တွေရဲ့ အကြီးမားဆုံးသော “အကျပ်အတည်း” (The Dilemma of Intellectuals) ပါပဲ။ ဒီဆောင်းပါးမှာ စာပေ…

ဗုဒ္ဓဘာသာ ထွန်းကားရာ မြန်မာနိုင်ငံတော်ကြီးတွင် ရဟန်းသံဃာတော်များအား ဘုရားသားတော်များအဖြစ်လည်းကောင်း၊ သာသနာတော်၏ အသက်သွေးကြောများအဖြစ်လည်းကောင်း အထူးကြည်ညိုလေးစားကြသည်။ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာသည် ဒွန်တွဲနေသဖြင့် ပြည်သူတို့၏ နေ့စဉ်ဘဝလှုပ်ရှားမှုတိုင်းတွင် ရဟန်းတော်များ၏ အခန်းကဏ္ဍသည် ကဏ္ဍစုံမှ ပါဝင်နေသည်။ သို့ရာတွင် ယနေ့ခေတ် သာသနာတော်၏ အခြေအနေကို ဉာဏ်ဖြင့် ဆင်ခြင်ကြည့်လျှင်၊ မြတ်စွာဘုရားရှင် တိုက်ရိုက် ရည်ရွယ်ခဲ့သည့်၊ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ကြောင်းကို အေးချမ်းစွာ အားထုတ်နေရသည့် “စစ်မှန်သော ရဟန်းဘဝ” သည် လောကီဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ထုံးစံများနှင့် ရောနှောကာ လောကီအာရုံများကြားတွင် တဖြည်းဖြည်း ပျောက်ဆုံးလုနီးပါး ဖြစ်နေသည်ကို တွေ့မြင်ရပေသည်။ဤဆောင်းပါး၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ရဟန်းသံဃာတော်များအား အပြစ်တင် ဝေဖန်ရန် မဟုတ်ဘဲ၊ သာသနာတော်၏ အနှစ်သာရ အစစ်အမှန်ကို ဉာဏ်သက်ဝင်ပြီး အချိန်မနှောင်းခင် အားလုံး ဝိုင်းဝန်း ပြုပြင်နိုင်ကြဖို့ ရည်ရွယ်၍…