-
သီလဆိုတာက အရိယာတို့ အလွန်နှစ်သက်တဲ့အရာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ သဘာဝတခုပါ။ ဒီနေရာမှာ ပုထုဇဉ် သီလ နဲ့ အရိယာ သီလ ဆိုပြီး နှစ်မျိုးခွဲပြောချင်ပါတယ်။ ဒါကို မပြောခင်မှာ ဝိပဿနာအားထုတ်သူများ တရားနဲ့ပါတ်သက်ပြီး နားလည်သူများကို ရည်ရွယ်တာ ဖြစ်တဲ့အတွက် တရားအားထုတ်သူများအနေနဲ့ ပထမဆုံးနားလည်ရမှာက ငါသူ ဆိုတာက မရှိဘူး။ ရုပ်နာမ်တွေရဲ့ ဖြစ်စဉ် သန္တာန်ဆိုတာသာ ရှိတယ် ဆိုတဲ့အကြောင်းပါ။ သန္တာဆိုတာက ပဋိစ္စသမုပါဒ်လာ အတိုင်း သဠာယတန ကြောင့် ဖဿ ဖြစ်၊ ဖဿကြောင့် ဝေဒနာဖြစ်၊ ဝေဒနာကြောင့် တဏှာမာနဒိဋ္ဌိ ဖြစ်၊ တဏှာမာနဒိဋ္ဌိကြောင့် ဥပါဒါန်ဖြစ်၊ ဥပါဒါန်ကြောင့် ကာယကံ၊ ဝစီကံ၊ မနောကံ ဖြစ်ဆိုတဲ့ ရုပ်နာမ် တွေရဲ့ ဖြစ်ပျက်အစဉ်သာ ရှိပြီး သူငါ…
-
သာသနာတော်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ဆွေးနွေးရမယ်ဆိုရင် ပထမဆုံး အခြေခံကျကျ နားလည်ထားရမယ့် အချက်ကတော့ သာသနာဆိုတာ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ သန့်စင်မွန်မြတ်တဲ့ အဆုံးအမများသာ ဖြစ်တယ် ဆိုတာပါပဲ။ သံသရာတစ်ခွင်မှာ အဖိုးတန်ဆုံး၊ လောကသုံးပါးလုံးရဲ့ အဖြေမှန်ဖြစ်တဲ့၊ လောကသုံးပါးမှ လွတ်မြောက်ရာ ငြိမ်းချမ်းမှုအစစ် (သန္တိသုခ) နိဗ္ဗာန်ကို တိုက်ရိုက် ညွှန်ပြနိုင်တဲ့ တရားတော်တွေ ဖြစ်တဲ့အတွက် သာသနာတော်ဟာ လောကမှာ အရေးအကြီးဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ယနေ့ခေတ် မျက်မှောက် သာသနာရဲ့ ပကတိ အခြေအနေကို ဉာဏ်နဲ့ ဆင်ခြင်ကြည့်လိုက်ရင်၊ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ သာသနာတော် အစစ်အမှန်ကနေ သွေဖည်ပြီး ပုထုဇဉ် သဘာဝတွေ လွှမ်းမိုးနေတဲ့ အခြေအနေ တစ်ရပ်ကို တွေ့မြင်လာရပါတယ်။ အချို့သော ရဟန်းတော်များအနေနဲ့ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ တရားတော်တွေကို မိမိတို့ နားလည်သလို အနက်ကောက်…
-
မိတ်ဆွေ… ကျွန်တော်တို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေအကြားမှာ အင်မတန် အားကျစရာကောင်းတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တွေ ရှိပါတယ်။ အဘိဓမ္မာ ညဝါတွေ၊ ပဋ္ဌာန်း ကျမ်းကြီးတွေကို အစအဆုံး အလွတ်ရပြီး၊ ဓမ္မသဘောတရားတွေကို လေဖမ်းဖမ်းပြီး ပါးစပ်ကနေ တရစပ် ပြောနိုင်၊ ငြင်းခုံနိုင်တဲ့ ပညာတတ် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့ရဲ့ သီအိုရီ (Theory) အသိဉာဏ်ကတော့ ချီးကျူးစရာ ကောင်းလှပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ့် အရှိတရားကို ပြတ်ပြတ်သားသား ပြောရရင်… အဲဒီလို စာအုပ်ထဲက အသိဉာဏ်သက်သက်နဲ့ လေဖမ်းဖမ်းပြီး ငြင်းခုံနေသရွေ့၊ ခင်ဗျားဟာ ဗုဒ္ဓဟောကြားခဲ့တဲ့ လွတ်မြောက်မှု ပန်းတိုင်ဆီကို တစ်ဖဝါးမှ တိုးမပေါက်နိုင်သေးပါဘူး။ ဒါဟာ စာတတ်ပုဂ္ဂိုလ်တွေရဲ့ အကြီးမားဆုံးသော “အကျပ်အတည်း” (The Dilemma of Intellectuals) ပါပဲ။ ဒီဆောင်းပါးမှာ စာပေ…
-
သောတာပန်ဖြစ်တယ်ဆိုတာ ထူးခြားတဲ့ တန်ခိုးတွေ ရသွားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ တစ်သက်လုံး ခိုင်မာတယ်လို့ ထင်ထားတဲ့ “ငါ” ဆိုတဲ့ အမြင်မှားလေး ပြုတ်ကျသွားတာပါ။ အနိစ္စနဲ့ အနတ္တကို လက်တွေ့ မြင်လာတဲ့အခါ ဘာကိုမှ အတင်းကာရော ဆုပ်ကိုင်စရာ မလိုတော့ဘူးဆိုတာ ဘာကမှ လိုချင်စရာမရှိတာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိသွားပါတယ်။ လူ၊ ရဟန်း အရိယာတတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေးဟာ ဒီလို အရှိတရားကို ရိုးရိုးရှင်းရှင်း စောင့်ကြည့်ခြင်းကနေပဲ စတင်ပါတယ်။ စာထဲက အသိထက်၊ ကိုယ်တိုင် မျက်မြင်ကိုယ်တွေ့ သိတဲ့ အသိကသာ တကယ့်ကို အေးချမ်းမှုကို ပေးတာပါ။ ဒီနေ့အတွက် အမေး- အရာရာဟာ ယာယီပဲလို့ သိလိုက်ရတဲ့အခါ ဘဝကြီးက ဘယ်လောက်တောင် ပေါ့ပါးသွားသလဲ?
-
“အနတ္တ (အတ္တမရှိ)” ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် နားလည်ဖို့ဆိုရင်၊ အရင်ဆုံး “အတ္တ” ဆိုတာ ဘာလဲဆိုတာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ အတ္တ (သို့မဟုတ်) “သတ္တဝါ” ဟူသော အယူမှား အလွယ်ဆုံး ပြောရရင် အတ္တ ဆိုတာ “ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ” ဆိုတဲ့ အယူအဆပါပဲ။ လူ၊ နတ်၊ ဗြဟ္မာ၊ ခွေး၊ ကြောင် စသဖြင့် “ဒါဟာ သီးခြား ဖြစ်တည်နေတဲ့ အကောင်အထည်၊ သတ္တဝါ တစ်ခုပဲ” လို့ ယုံကြည်ထားတာဟာ အတ္တအယူ (အတ္တဒိဋ္ဌိ) ပါပဲ။ ဘုရားရှင် မပွင့်ထွန်းခင် အချိန်အထိ လောကသား အားလုံးဟာ ဒီအမြင်နဲ့ပဲ ရှင်သန်ခဲ့ကြတာပါ။ ဘုရားရှင် ပွင့်လာမှသာ “သတ္တဝါဆိုတာ တကယ်မရှိဘူး၊ အနတ္တ…
-
ဟိုတနေ့က တယောက်က မေးလို့ပါ။ ကျနော်နဲ့ပါတ်သက်ပြီး သောတာပန် မဟုတ်ပဲ သောတာပန်လို့ ပြောထားတယ်။ သောတာပန် ဖြစ်ပြီးမှ သူရာမေယျရ ကျိုးတဲ့အတွက် သောတာပန် မဟုတ်နိုင်ဘူး စသဖြင့် ပြောနေတာတွေ ဆဲဆိုနေတာတွေအတွက် စိတ်မဆိုးဘူးလားလို့ မေးတဲ့အခါကျတော့ စိတ်မဆိုးပါဘူး ဆိုတာလောက်ပဲ ပြောဖြစ်တယ်။ဒါကို မြင်သာအောင် နည်းနည်းပြောပြချင်တာပါ။ လူတယောက်က အလုပ်တွေ ဘာတွေ ကြိုးစားပြီး နှစ်နဲ့ချီ လုပ်တဲ့အခါကျတော့ လုပ်ခတွေ အများကြီးရသွားတယ်။ ဆိုကြပါစို ဒေါ်လာ ဆယ်သန်း ပဲ ဆိုပါစို့။ အဲဒီမှာ သူက နောက်သူနဲ့ အလုပ်လုပ်ရမယ့် သူဋ္ဌေးတွေကို ရည်ရွယ်ပြီး သူ့မှာ ဒေါ်လာ ဆယ်သန်းရှိတယ်လို့ ပြောလိုက်တယ်။ အဲဒီလိုပြောတာက လူအများကြားမှာ ပြောလိုက်တာ ဖြစ်တဲ့အခါကျတော့ ဆင်းရဲသား ဒေါ်လာဆယ်သန်းရဖို့လဲ ဘယ်လိုမှ မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့…
-
ဗုဒ္ဓဘာသာ ထွန်းကားရာ မြန်မာနိုင်ငံတော်ကြီးတွင် ရဟန်းသံဃာတော်များအား ဘုရားသားတော်များအဖြစ်လည်းကောင်း၊ သာသနာတော်၏ အသက်သွေးကြောများအဖြစ်လည်းကောင်း အထူးကြည်ညိုလေးစားကြသည်။ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာသည် ဒွန်တွဲနေသဖြင့် ပြည်သူတို့၏ နေ့စဉ်ဘဝလှုပ်ရှားမှုတိုင်းတွင် ရဟန်းတော်များ၏ အခန်းကဏ္ဍသည် ကဏ္ဍစုံမှ ပါဝင်နေသည်။ သို့ရာတွင် ယနေ့ခေတ် သာသနာတော်၏ အခြေအနေကို ဉာဏ်ဖြင့် ဆင်ခြင်ကြည့်လျှင်၊ မြတ်စွာဘုရားရှင် တိုက်ရိုက် ရည်ရွယ်ခဲ့သည့်၊ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ကြောင်းကို အေးချမ်းစွာ အားထုတ်နေရသည့် “စစ်မှန်သော ရဟန်းဘဝ” သည် လောကီဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ထုံးစံများနှင့် ရောနှောကာ လောကီအာရုံများကြားတွင် တဖြည်းဖြည်း ပျောက်ဆုံးလုနီးပါး ဖြစ်နေသည်ကို တွေ့မြင်ရပေသည်။ဤဆောင်းပါး၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ရဟန်းသံဃာတော်များအား အပြစ်တင် ဝေဖန်ရန် မဟုတ်ဘဲ၊ သာသနာတော်၏ အနှစ်သာရ အစစ်အမှန်ကို ဉာဏ်သက်ဝင်ပြီး အချိန်မနှောင်းခင် အားလုံး ဝိုင်းဝန်း ပြုပြင်နိုင်ကြဖို့ ရည်ရွယ်၍…
-
မိတ်ဆွေ… တရားစထိုင်ပြီဆိုတာနဲ့ ယောဂီတော်တော်များများရဲ့ ခေါင်းထဲမှာ ပထမဆုံး ဝင်လာတဲ့ မျှော်လင့်ချက်က “ငါ့စိတ်တွေ ငြိမ်သက်သွားရမယ်၊ ပူလောင်မှုတွေ ကင်းပြီး အေးချမ်းသွားရမယ်” ဆိုတာပါပဲ။ တရားစခန်းတွေ သွားတယ်၊ ရိပ်သာတွေ ဝင်တယ် ဆိုတာဟာလည်း ဒီလို ငြိမ်သက်အေးချမ်းမှုကို လိုချင်လို့ သွားကြတာ များပါတယ်။ဒါပေမဲ့ တကယ့် အရှိတရားကို ပြတ်ပြတ်သားသား ပြောရရင်… ခင်ဗျားဟာ အဲဒီ “အေးချမ်းမှုကို မက်မောတဲ့စိတ်” နဲ့ တရားထိုင်ခုံပေါ်မှာ ထိုင်နေသရွေ့၊ ခင်ဗျား လိုချင်တဲ့ လွတ်မြောက်မှု၊ ခင်ဗျား လိုချင်တဲ့ တရားအစစ်ကို ဘယ်တော့မှ တွေ့နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဟာ ဝိပဿနာ အားထုတ်နေတယ်လို့ ထင်နေပေမယ့် တကယ်တမ်းကျတော့ “သမထ ထောင်ချောက်” ထဲမှာ ပိတ်မိနေတဲ့ အလွဲကြီး တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ဒီဆောင်းပါးမှာ…
-
တရားအားထုတ်တယ်ဆိုတာ အတင်းအဓမ္မ တစ်ခုခုကို ဖန်တီးယူနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ပေါ်လာသမျှကို ဝင်မစွက်ဖက်ဘဲ ကြည့်နေတတ်တဲ့ အလေ့အကျင့်ကို လုပ်တာပါ။ အတွေးဝင်လာရင်လည်း မတားနဲ့၊ နာကျင်လာရင်လည်း အတင်း မဖျောက်နဲ့။ သူတို့ဟာ အနိစ္စသဘောအရ ပေါ်လာပြီးရင် သူတို့ဖာသာ ပျက်သွားမယ့် အရာတွေချည်းပါပဲ။ ဘေးကနေ ပွဲကြည့်ပရိသတ်လို အေးအေးဆေးဆေး စောင့်ကြည့်နေတတ်ဖို့ပဲ လိုပါတယ်။ ကြားထဲက ဝင်မပါလေလေ၊ မမြဲဘူးဆိုတဲ့ အမှန်တရားကို ပိုမြင်လေလေပါပဲ။ဒီနေ့အတွက် အမေး- အရာရာကို ပြုပြင်ချင်နေတဲ့ စိတ်ကို ခဏလောက် အနားပေးထားလိုက်ရင် မကောင်းဘူးလား?
-
“ပညာ” ဆိုတာကို အလွယ်ဆုံး အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ရရင်- ကိစ္စရပ် တစ်ခုခု ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့အခါ အဲဒီလို ဖြစ်ရခြင်းရဲ့ “အကြောင်းရင်းမှန်ကို ထိုးထွင်း သိမြင်တဲ့ ဉာဏ်” လို့ပဲ ဆိုရပါမယ်။လောကကြီးမှာ ဒီလို မှန်ကန်တဲ့ အကြောင်းတရားကို သိတဲ့ ‘ပညာ’ ထက် အရေးကြီးတာ ဘာမှ မရှိပါဘူး။ သံသရာထဲမှာ လည်ပတ်နေရတဲ့ အချိန်မှာ ရရှိတဲ့ အကောင်း၊ အဆိုး ရလဒ်တွေကစလို့၊ နောက်ဆုံး သံသရာမှ အပြီးတိုင် လွတ်မြောက်ခြင်း အထိ အရာရာကို ‘ပညာ’ ကသာ ဦးဆောင်သွားတာပါ။ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများစုဟာ “ကံ” ကို အလွန် အားကိုးကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် “အဲဒီ ကံဆိုတာ ဘာလဲ၊ ဘယ်အကြောင်းတရားတွေကြောင့် ဖြစ်လာရတာလဲ” လို့ မေးလိုက်ရင် သေချာ…