စဥ်းစားဆင်ခြင်ဉာဏ် ရှိပါတယ်ဆိုတဲ့ လူသားတွေရဲ့ သဘာဝဟာ တကယ်တော့ အလွန် အံ့ဩဖို့ ကောင်းပါတယ်။ ဘယ်လောက်ပဲ ဆိုးရွားတဲ့ အဖြစ်အပျက်တွေ ကြုံရပါစေ၊ သောက ပရိဒေဝ မီးတွေ ဘယ်လောက်ပဲ လောင်ကျွမ်းခဲ့ပါစေ၊ အချိန်တန်ရင် အဲဒီ ဒုက္ခတွေကို အလွယ်တကူ မေ့ပစ်လိုက်ကြတာပါပဲ။ တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက်လည်း “မေ့ပစ်လိုက်ပါ၊ ရှေ့ဆက်လျှောက်ပါ” လို့ပဲ တိုက်တွန်း အားပေးတတ်ကြပါတယ်။ လောကကြီးမှာ ချစ်ခင်သူနဲ့ ကွဲကွာရခြင်း၊ မချစ်မနှစ်သက်သူနဲ့ အတူနေရခြင်း၊ အိုခြင်း၊ နာခြင်း၊ သေခြင်း ဆိုတဲ့ ဒုက္ခတွေကို မကြုံဖူးသူရယ်လို့ မရှိပါဘူး။ ဒီလို ကြုံခဲ့တယ်၊ လက်ရှိလည်း ကြုံနေရတယ်၊ နောင်လည်း ကြုံရဦးမယ် ဆိုတာကို သိသိကြီးနဲ့၊ ဒီဒုက္ခတွေ ပိုမို တိုးပွားစေမယ့် အကြောင်းတရားတွေနောက်ကိုပဲ တစ်ကောက်ကောက် လိုက်နေကြတာဟာ…

အတိတ်ဆိုတာရှိတယ်။ သမိုင်းဆိုတာရှိတယ် ဆိုတာမျိုးပြောကြတယ်။ ဒါပေမယ့် လက်ရှိမှာ ဘာအကူအညီမှမပါ။ ဘယ်သူ့အကူအညီမှ မပါပဲ ကိုယ့်ရဲ့သမိုင်းဆိုတာကို ပြပါဆိုရင် မှတ်မိတယ် ဆိုတဲ့ နာမ် (သညာ) ဖြစ်ပျက်လေးကလွဲပြီး ပြစရာမရှိပါဘူး။ အဲဒီတော့ အဲဒီပေါ်ကနေပြီး တည်ဆောက်ထားတဲ့ ပူလောင်မှုတွေ ပင်ပန်းမှုတွေ ပျော်ရွှင်မှုတွေ ဘယ်အရာကမှ တကယ်မတည်မြဲပါဘူး။ ဘာအဓိပ္ပါယ်မှလဲ မရှိပါဘူး။ အရာရာဟာ ရုပ်နာမ် ဖြစ်ပျက်တွေပါ။ အန္ဓပုထုဇဉ်လို့ခေါ်တဲ့ အရိယာစကားကို မနာကြားရတဲ့ ပုထုဇဉ်တွေက တကယ်မရှိတဲ့ သညာ (နာမ်) ဖြစ်ပျက်သာ ဖြစ်တဲ့ သမိုင်းဆိုတာတွေ အတိတ်ဆိုတာတွေပေါ်ကနေပြီး စဉ်းစားကြ ဆုံးဖြတ်ကြ ပူပင်ကြ စွပ်စွဲကြ ပူလောင်ကြပါတယ်။ အရိယာ စကား အကြားအနာရှိသူ အရိယာ တပည့်ကတော့ ဒါတွေကနေ ကင်းလွတ်ပါတယ်။ ရွေးချယ်မှုက တော့ တယောက်ချင်းစီရဲ့…

လောကမှာ ဘယ်အရာမှ ပြီးပြည့်စုံတယ်ဆိုတာ မရှိပါဘူး။ စာရေးသူကိုယ်တိုင်လည်း လောကဓံရဲ့ အတက်အကျတွေ၊ အမှားအယွင်းတွေ၊ ခက်ခဲတဲ့ ဖြတ်သန်းမှုတွေ ရှိခဲ့ဖူးတဲ့ သာမန်လူသား တစ်ယောက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီစာမျက်နှာကနေ နေ့စဉ် မျှဝေနေတဲ့ အရာတွေက ပုဂ္ဂိုလ်ရေး ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုအတွက် မဟုတ်ပါဘူး။ “အနတ္တ” ဆိုတဲ့ အရှိတရားကို ဉာဏ်နဲ့ ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်ဖို့ သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ တရားတစ်ခုကို နာယူဖတ်ရှုတဲ့အခါ… “ဘယ်သူဟောတာလဲ၊ ဘယ်သူရေးတာလဲ၊ သူ့နောက်ခံက ဘာလဲ” ဆိုတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေး ဥပါဒါန် (အစွဲအလမ်း) အတ္တအယူတွေနဲ့ တိုင်းတာနေမယ့်အစား၊ အောက်ပါ အချက် (၃) ချက်နဲ့သာ တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးကြည့်ဖို့ တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။ ၁။ ဒီစာ၊ ဒီတရားဟာ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ မူလဟောကြားချက်တွေနဲ့ ကိုက်ညီမှု ရှိ၊ မရှိ။…

မိတ်ဆွေ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ အပေါင်းတို့… ဒီနေ့ နေ့လည်ခင်းမှာ ကျနော်တို့ လက်တွေ့ဘဝနဲ့ အနီးစပ်ဆုံးဖြစ်မယ့်၊ ဒါပေမဲ့ လူတော်တော်များများ လွဲချော်နေတတ်တဲ့ အကြောင်းအရာတစ်ခုကို ဆွေးနွေးချင်ပါတယ်။ အဲဒါကတော့ “အိမ်ထောင်ရေး၊ စီးပွားရေး တာဝန်တွေကြားထဲမှာ ဝိပဿနာအလုပ်ကို ဘယ်လို ရှေ့ဆက်မလဲ” ဆိုတဲ့ ကိစ္စပါပဲ။ တရားအားထုတ်တဲ့ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ အများစုဆီက ကြားရလေ့ရှိတဲ့ စကားတစ်ခု ရှိပါတယ်။ “တရားတော့ မှတ်ချင်ပါတယ်၊ ဒါပေမဲ့ အိမ်ထောင်ရေး တာဝန်တွေ၊ ကလေးကိစ္စတွေ၊ စီးပွားရေး ရှာဖွေရုန်းကန်နေရတာတွေနဲ့ အချိန်မပေးနိုင်ဘူး၊ စိတ်မငြိမ်ဘူး” ဆိုတဲ့ စကားပါ။ ဒီစကားဟာ အပေါ်ယံကြည့်ရင် ယုတ္တိရှိသယောင် ထင်ရပေမယ့်၊ တကယ်တမ်း ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်းကြည့်လိုက်ရင်တော့ ဒါဟာ အမှန်တရားကို မသိတဲ့ မောဟ နဲ့ မိမိကိုယ်ကို…

“အတ္တမရှိ (ကိုယ်ပိုင်လိပ်ပြာ၊ အသက်ဇီဝ၊ ငါ ဆိုတာမရှိ)” ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို သေချာနားလည်ဖို့ဆိုရင် အရင်ဆုံး “အတ္တ” ဆိုတာ ဘာလဲဆိုတာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိထားဖို့ လိုပါတယ်။ အတ္တဆိုတာ အလွယ်ဆုံးပြောရရင် “ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ” ဆိုတဲ့ အထင်အမြင်ပါပဲ။ လူ၊ နတ်၊ ဗြဟ္မာ၊ ခွေး၊ ကြောင် စသဖြင့် သီးခြားရပ်တည်နေတဲ့ “အကောင်အထည်၊ သတ္တဝါ” တွေ တကယ်ရှိတယ်လို့ လက်ခံထားတာဟာ အတ္တအယူပါပဲ။ မြတ်စွာဘုရား မပွင့်ထွန်းခင် အချိန်အထိ လောကသားအားလုံးဟာ ဒီအမြင်နဲ့ပဲ ရှင်သန်ခဲ့ကြတာပါ။ မြတ်စွာဘုရားရှင် ပွင့်လာမှသာ “သတ္တဝါဆိုတာ တကယ်မရှိဘူး၊ အရာရာဟာ သူ့သဘောသူဆောင်နေတဲ့ ဖြစ်စဉ်တွေသက်သက် (အနတ္တ) သာ ဖြစ်တယ်” ဆိုတဲ့ အမှန်တရားကို သိခွင့်ရခဲ့ကြတာပါ။ ဒီ “ငါ၊…

“အနတ္တ (အတ္တမရှိ)” ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် နားလည်ဖို့ဆိုရင်၊ အရင်ဆုံး “အတ္တ” ဆိုတာ ဘာလဲဆိုတာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ အတ္တ (သို့မဟုတ်) “သတ္တဝါ” ဟူသော အယူမှား အလွယ်ဆုံး ပြောရရင် အတ္တ ဆိုတာ “ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ” ဆိုတဲ့ အယူအဆပါပဲ။ လူ၊ နတ်၊ ဗြဟ္မာ၊ ခွေး၊ ကြောင် စသဖြင့် “ဒါဟာ သီးခြား ဖြစ်တည်နေတဲ့ အကောင်အထည်၊ သတ္တဝါ တစ်ခုပဲ” လို့ ယုံကြည်ထားတာဟာ အတ္တအယူ (အတ္တဒိဋ္ဌိ) ပါပဲ။ ဘုရားရှင် မပွင့်ထွန်းခင် အချိန်အထိ လောကသား အားလုံးဟာ ဒီအမြင်နဲ့ပဲ ရှင်သန်ခဲ့ကြတာပါ။ ဘုရားရှင် ပွင့်လာမှသာ “သတ္တဝါဆိုတာ တကယ်မရှိဘူး၊ အနတ္တ…

မိတ်ဆွေ… တရားစထိုင်ပြီဆိုတာနဲ့ ယောဂီတော်တော်များများရဲ့ ခေါင်းထဲမှာ ပထမဆုံး ဝင်လာတဲ့ မျှော်လင့်ချက်က “ငါ့စိတ်တွေ ငြိမ်သက်သွားရမယ်၊ ပူလောင်မှုတွေ ကင်းပြီး အေးချမ်းသွားရမယ်” ဆိုတာပါပဲ။ တရားစခန်းတွေ သွားတယ်၊ ရိပ်သာတွေ ဝင်တယ် ဆိုတာဟာလည်း ဒီလို ငြိမ်သက်အေးချမ်းမှုကို လိုချင်လို့ သွားကြတာ များပါတယ်။ဒါပေမဲ့ တကယ့် အရှိတရားကို ပြတ်ပြတ်သားသား ပြောရရင်… ခင်ဗျားဟာ အဲဒီ “အေးချမ်းမှုကို မက်မောတဲ့စိတ်” နဲ့ တရားထိုင်ခုံပေါ်မှာ ထိုင်နေသရွေ့၊ ခင်ဗျား လိုချင်တဲ့ လွတ်မြောက်မှု၊ ခင်ဗျား လိုချင်တဲ့ တရားအစစ်ကို ဘယ်တော့မှ တွေ့နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဟာ ဝိပဿနာ အားထုတ်နေတယ်လို့ ထင်နေပေမယ့် တကယ်တမ်းကျတော့ “သမထ ထောင်ချောက်” ထဲမှာ ပိတ်မိနေတဲ့ အလွဲကြီး တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ဒီဆောင်းပါးမှာ…

“ပညာ” ဆိုတာကို အလွယ်ဆုံး အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ရရင်- ကိစ္စရပ် တစ်ခုခု ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့အခါ အဲဒီလို ဖြစ်ရခြင်းရဲ့ “အကြောင်းရင်းမှန်ကို ထိုးထွင်း သိမြင်တဲ့ ဉာဏ်” လို့ပဲ ဆိုရပါမယ်။လောကကြီးမှာ ဒီလို မှန်ကန်တဲ့ အကြောင်းတရားကို သိတဲ့ ‘ပညာ’ ထက် အရေးကြီးတာ ဘာမှ မရှိပါဘူး။ သံသရာထဲမှာ လည်ပတ်နေရတဲ့ အချိန်မှာ ရရှိတဲ့ အကောင်း၊ အဆိုး ရလဒ်တွေကစလို့၊ နောက်ဆုံး သံသရာမှ အပြီးတိုင် လွတ်မြောက်ခြင်း အထိ အရာရာကို ‘ပညာ’ ကသာ ဦးဆောင်သွားတာပါ။ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများစုဟာ “ကံ” ကို အလွန် အားကိုးကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် “အဲဒီ ကံဆိုတာ ဘာလဲ၊ ဘယ်အကြောင်းတရားတွေကြောင့် ဖြစ်လာရတာလဲ” လို့ မေးလိုက်ရင် သေချာ…

“မောဟ” ဆိုတာ အရှိကို အရှိအတိုင်း မမြင်နိုင်အောင် ဖုံးကွယ်ထားတတ်တဲ့ သဘောတရားပါ။ ရိုးရိုးလေး ပြောရရင်တော့ မျက်စိဖွင့်လျက်သားနဲ့ အမှန်ကို မမြင်ရတဲ့ “ကြောင်တောင်ကန်း” ရောဂါဆိုးကြီးပါပဲ။ ရုပ်နာမ်တွေရဲ့ တကယ့် အစစ်အမှန် အရှိတရားကို မောဟက ဘယ်လို ဖုံးကွယ်ထားသလဲ ဆိုတာ ကြည့်ရအောင်။၁။ အနိစ္စကို “နိစ္စ (မြဲတယ်)” ဟု ထင်အောင် လှည့်စားခြင်းရုပ်နာမ်ရဲ့ သဘာဝအမှန်ဟာ “အနိစ္စ” ပါ။ အမြဲတမ်း ဖြစ်ပြီး ပျက်နေပါတယ်။ ဒါပေမယ့် မောဟက “စောစောက ရုပ်နာမ်နဲ့ အခု ရုပ်နာမ် အတူတူပဲ၊ ငါပဲ၊ ခိုင်မြဲတယ်” လို့ ထင်အောင် ဖုံးကွယ်ထားပါတယ်။ဥပမာ- အခု ဒီစာကို ဖတ်နေတဲ့ အချိန်လေးမှာတင် မျက်စိနဲ့ စာလုံးတွေ ထိတိုက်မိလို့ (ဒွါရ…

မိတ်ဆွေ… ဝိပဿနာအားထုတ်တဲ့ နေရာမှာ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ဖောက်ပြန်မှုတွေကို ရှုမှတ်ရာကနေ၊ စိတ်ကိုရှုမှတ်တဲ့ စိတ္တာနုပဿနာကို ကူးပြောင်းလာတဲ့အခါ ယောဂီတော်တော်များများဟာ အလွန်သိမ်မွေ့တဲ့ ထောင်ချောက်တစ်ခုထဲကို ကျသွားတတ်ပါတယ်။ အဲဒါကတော့ အရှုခံ အာရုံတွေကိုတော့ ဖြစ်ပျက်မြင်ပါရဲ့၊ ဒါပေမဲ့ အဲဒီလို လိုက်ရှုနေတဲ့၊ သိနေတဲ့ ရှုဉာဏ်ကိုကျတော့ “ငါ ရှုနေတယ်၊ ငါ သိနေတယ်” ဆိုပြီး “ရှုမှတ်နေတဲ့ ငါ” ဆိုတဲ့ အစွဲကြီးနဲ့ ပိတ်မိသွားတတ်တာပါပဲ။ဒီစာမျက်နှာရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ဟာ စိတ်သက်သာရာရစေမယ့် အားပေးစကားတွေ ပြောဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။ “အရှိကို အရှိအတိုင်း မြင်ဖို့” ဆိုတဲ့ အကြောင်းအရာ တစ်ခုတည်းကိုသာ ဆွေးနွေးမှာပါ။ ဒါကြောင့် ဒီဆောင်းပါးမှာ “ရှုနေတဲ့ ငါ” ဆိုတာ တကယ်မရှိဘဲ၊ စိတ်တွေ ဖြစ်ပြီး ပျက်နေတာကလွဲပြီး ဘာမှမရှိဘူး ဆိုတဲ့…