မိတ်ဆွေ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ အပေါင်းတို့…

ဒီနေ့ နေ့လည်ခင်းမှာ ကျနော်တို့ လက်တွေ့ဘဝနဲ့ အနီးစပ်ဆုံးဖြစ်မယ့်၊ ဒါပေမဲ့ လူတော်တော်များများ လွဲချော်နေတတ်တဲ့ အကြောင်းအရာတစ်ခုကို ဆွေးနွေးချင်ပါတယ်။ အဲဒါကတော့ “အိမ်ထောင်ရေး၊ စီးပွားရေး တာဝန်တွေကြားထဲမှာ ဝိပဿနာအလုပ်ကို ဘယ်လို ရှေ့ဆက်မလဲ” ဆိုတဲ့ ကိစ္စပါပဲ။

တရားအားထုတ်တဲ့ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ အများစုဆီက ကြားရလေ့ရှိတဲ့ စကားတစ်ခု ရှိပါတယ်။ “တရားတော့ မှတ်ချင်ပါတယ်၊ ဒါပေမဲ့ အိမ်ထောင်ရေး တာဝန်တွေ၊ ကလေးကိစ္စတွေ၊ စီးပွားရေး ရှာဖွေရုန်းကန်နေရတာတွေနဲ့ အချိန်မပေးနိုင်ဘူး၊ စိတ်မငြိမ်ဘူး” ဆိုတဲ့ စကားပါ။ ဒီစကားဟာ အပေါ်ယံကြည့်ရင် ယုတ္တိရှိသယောင် ထင်ရပေမယ့်၊ တကယ်တမ်း ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်းကြည့်လိုက်ရင်တော့ ဒါဟာ အမှန်တရားကို မသိတဲ့ မောဟ နဲ့ မိမိကိုယ်ကို “ငါ” လို့ စွဲလမ်းနေတဲ့ အတ္တဒိဋ္ဌိရဲ့ ဆင်ခြေသက်သက်သာ ဖြစ်နေတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။

ဝိပဿနာဆိုတာ မျက်စိမှိတ်ပြီး တိတ်ဆိတ်တဲ့ နေရာမှာ ထိုင်နေမှ လုပ်လို့ရတဲ့ အလုပ်မဟုတ်ပါဘူး။ မျက်စိဖွင့်ပြီး လောကဓံ လှိုင်းတံပိုးတွေကြားမှာ ရုန်းကန်နေရတဲ့ အချိန်ဟာ တကယ့် ဝိပဿနာ ဉာဏ်ကို အသုံးချရမယ့်၊ ရုပ်နာမ်ရဲ့ ဖြစ်ပျက်ကို အထင်ရှားဆုံး ရှုမြင်နိုင်မယ့် အကောင်းဆုံး အချိန်ပါပဲ။

၁။ “ငါ” ၏ ပိုင်စိုးပိုင်နင်းမှု အလေ့အထကို နားလည်ခြင်း

လူတွေ ဒုက္ခရောက်နေကြတာဟာ တာဝန်တွေ များလို့ မဟုတ်ပါဘူး။ အဲဒီ တာဝန်တွေကို “ငါ့တာဝန်၊ ငါ့အိမ်ထောင်၊ ငါ့စီးပွားရေး” လို့ ပိုင်စိုးပိုင်နင်း သွားလုပ်ထားတဲ့ အစွဲအလမ်း (ဒိဋ္ဌိ) ကြောင့်သာ ဖြစ်ပါတယ်။

မနက်မိုးလင်းတာနဲ့ “ငါ ဒီနေ့ ဘာလုပ်ရမယ်၊ ငါ့မိသားစုအတွက် ငါ ရှာရမယ်၊ ငါ့လုပ်ငန်း အဆင်ပြေဖို့ ငါ ကြိုးစားရမယ်” ဆိုပြီး “ငါ” တွေ တသီကြီးနဲ့ စတင်ကြပါတယ်။ ဒီ “ငါ” ဆိုတဲ့ အယူမှားကြီး ခေါင်းထဲ ရောက်နေသရွေ့ အိမ်ထောင်ရေးကိစ္စ ကြုံလည်း ပူလောင်ရမှာပဲ၊ စီးပွားရေးကိစ္စ ကြုံလည်း ဆင်းရဲရမှာပါပဲ။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ “ငါ” ရှိနေရင်၊ အဲဒီ “ငါ” ကို ထိခိုက်လာမယ့် အရာမှန်သမျှဟာ ဒုက္ခချည်းပဲ ဖြစ်နေလို့ပါ။

တကယ်တမ်း ကျနော်တို့ ခန္ဓာကိုယ်မှာ တည်ဆောက်ထားတာဟာ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ “ရုပ်တရား” နဲ့ “နာမ်တရား” နှစ်ခုပဲ ရှိပါတယ်။ တွေးတောနေတဲ့ နာမ်တရား၊ လှုပ်ရှားနေတဲ့ ရုပ်တရား သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ ရုပ်နာမ် ယန္တရားကြီး လည်ပတ်နေတာကို ကြားဖြတ်ပြီး “ငါ” ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ် သွားတပ်လိုက်တာဟာ သံသရာ အဆက်ဆက်က စွဲလာတဲ့ အမှားကြီးတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

၂။ အိမ်ထောင်ရေး ပြဿနာများထဲမှ ရုပ်နာမ်ကို ခွဲထုတ်ခြင်း

အိမ်ထောင်ရှင် ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာတွေ အနေနဲ့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ အိမ်ထောင်ဖက်နဲ့ စကားများတာ၊ သဘောထား မတိုက်ဆိုင်တာတွေ အမြဲ ကြုံရတတ်ပါတယ်။ အဲဒီလို အခြေအနေမျိုးမှာ ဝိပဿနာကို ဘယ်လို အသုံးချမလဲ။

ဥပမာ – အိမ်ထောင်ဖက်က ကိုယ့်ကို အပြစ်တင် စကားပြောလာတယ် ဆိုပါစို့။ သာမန်အချိန်ဆိုရင် “သူ ငါ့ကို အပြစ်ပြောတယ်၊ ငါ့ကို နားမလည်ဘူး” ဆိုပြီး ဒေါသထွက်မယ်၊ ပြန်ရန်တွေ့မယ်။ အဲဒါဟာ “ငါ” ဆိုတဲ့ ပညတ်ကို အခြေခံပြီး တုံ့ပြန်လိုက်တာပါ။

ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ကြည့်မယ်ဆိုရင် အဲဒီဖြစ်စဉ်မှာ “သူ” လည်း မရှိဘူး၊ “ငါ” လည်း မရှိပါဘူး။

တစ်ဖက်ကနေ အသံလှိုင်း (ရုပ်တရား) ထွက်လာတယ်။

ကိုယ့်ရဲ့ နားကွန်ရက် (ရုပ်တရား) နဲ့ လာတိုက်တယ်။

ကြားသိတဲ့စိတ် (သောတဝိဉာဏ် ဆိုတဲ့ နာမ်တရား) ပေါ်လာတယ်။

အဲဒီအသံဟာ မနှစ်မြို့စရာဖြစ်တဲ့အတွက် မကောင်းတဲ့ ခံစားမှု (ဒုက္ခဝေဒနာ) ပေါ်လာတယ်။

အဲဒီ ဝေဒနာကို အကြောင်းပြုပြီး မကျေနပ်တဲ့စိတ် (ဒေါသ ဆိုတဲ့ နာမ်တရား) ဆက်ဖြစ်လာတယ်။

ဒါဟာ အကြောင်းနဲ့ အကျိုး ဆက်စပ်ပြီး ဖြစ်ပျက်သွားတဲ့ သဘာဝတရား သက်သက်ပါပဲ။ ဒီနေရာမှာ ဘယ်သူက ဒေါသထွက်တာလဲ။ ဒေါသထွက်တဲ့သူ မရှိပါဘူး။ ဒေါသ ဆိုတဲ့ နာမ်တရားလေး သူ့သဘောသူဆောင်ပြီး ပေါ်လာတာပါ။ အဲဒီ ဒေါသစိတ်ကလေးကို “ငါ ဒေါသထွက်တယ်” လို့ မယူဆဘဲ၊ “ဪ… ဒေါသစိတ်ကလေး ပေါ်လာပါလား” လို့ ခပ်ခွာခွာလေးကနေ ဉာဏ်နဲ့ စောင့်ကြည့်လိုက်ပါ။ အဲဒီလို စောင့်ကြည့်လိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်၊ အဲဒီ ဒေါသနာမ်တရားဟာ အရှိန်ကုန်ပြီး ချက်ချင်း ပျက်ကျသွားတာကို လက်တွေ့ မြင်ရပါလိမ့်မယ်။

ပြဿနာတွေကို ဖြေရှင်းတဲ့အခါမှာလည်း “ငါ့ကို စော်ကားတယ်” ဆိုတဲ့ ဒေါသနဲ့ ဖြေရှင်းတာမဟုတ်တော့ဘဲ၊ အကြောင်းအကျိုးကို နားလည်တဲ့ ပညာနဲ့ အေးအေးဆေးဆေး ဖြေရှင်းနိုင်သွားပါလိမ့်မယ်။

၃။ စီးပွားရေးနှင့် အလုပ်အကိုင် တာဝန်များထဲမှ ရုပ်နာမ်ကို ရှုမြင်ခြင်း

စီးပွားရေး လုပ်ငန်းခွင်ဆိုတာ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ တွေ အလွယ်တကူ အစွမ်းပြနိုင်တဲ့ နေရာပါ။ အရှုံးပေါ်ရင် သောကရောက်တယ်၊ အမြတ်ထွက်ရင် လောဘတက်တယ်။ အလုပ်တွေ များလာရင် ဖိစီးမှုတွေ ဖြစ်လာတယ်။ ဒီအရာတွေ အားလုံးရဲ့ နောက်ကွယ်က တရားခံဟာလည်း “ငါ့စီးပွားရေး၊ ငါ့ငွေ၊ ငါ့အောင်မြင်မှု” ဆိုတဲ့ အစွဲပါပဲ။

အလုပ်လုပ်နေတဲ့ အချိန်မှာ ရုပ်နဲ့ နာမ် ဘယ်လို အလုပ်လုပ်နေသလဲ ဆိုတာကို အမြဲ သတိကပ်ထားပါ။ စာရင်းဇယားတွေ တွက်ချက်နေတဲ့ အချိန်မှာ တွက်ချက်နေတာဟာ “သင်္ခါရ” ဆိုတဲ့ နာမ်တရားပါ။ ခန္ဓာကိုယ်က လှုပ်ရှားသွားလာနေတာဟာ “ရုပ်တရား” ပါ။ ဖောက်သည်တွေနဲ့ စကားပြောနေတာဟာ ရုပ်နဲ့ နာမ် အလုပ်လုပ်နေတာပါ။

ငွေကြေး ဆုံးရှုံးမှု တစ်ခုခု ကြုံလာရပြီ ဆိုပါစို့။ ရင်ထဲမှာ ထိတ်လန့်သွားမယ်၊ ပူပန်သွားမယ်။ အဲဒါကို “ငါတော့ ဒုက္ခရောက်ပြီ၊ ငါ့ပိုက်ဆံတွေ ကုန်ပြီ” လို့ မတွေးပါနဲ့။ “ထိတ်လန့်တဲ့စိတ် (နာမ်တရား) ပေါ်လာတယ်။ ပူပန်တဲ့စိတ် ပေါ်လာတယ်” လို့ အရှိကို အရှိအတိုင်း ကြည့်ပါ။ ငွေကြေးဆိုတာ ပညတ်တရားပါ။ ပူပန်မှုဆိုတာ နာမ်တရားပါ။ ဒီနာမ်တရားဟာ ထာဝရ မဟုတ်ပါဘူး၊ ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်သွားမယ့် သဘာဝသာ ရှိပါတယ်။ ဖြစ်ပျက်ကို မြင်အောင်ကြည့်နိုင်ရင် လောကဓံရဲ့ ရိုက်ခတ်မှုဟာ သင့်ရဲ့ အတွင်းစိတ် အေးချမ်းမှုကို လာပြီး မဖျက်ဆီးနိုင်တော့ပါဘူး။

၄။ အနတ္တသည် လက်လျှော့ခြင်း မဟုတ် (အထူး သတိပြုရန်)

ဒီနေရာမှာ မိတ်ဆွေတို့ကို အထူးသတိပေးချင်တဲ့ အချက်တစ်ခု ရှိပါတယ်။ ရုပ်နာမ်တွေချည်းပဲ၊ “ငါ” မရှိဘူး၊ အရာအားလုံးဟာ အနတ္တ (ကိုယ့်အလိုအတိုင်း မဖြစ်၊ အစိုးမရတဲ့ သဘော) လို့ သိလာတဲ့အခါ တချို့က အတွေးမှား ဝင်လာတတ်ပါတယ်။

“ဪ… ‘အနတ္တ’ ဆိုတာဟာ ငါ မှ မဟုတ်တာ၊ ငါလည်း ပိုင်တာ မဟုတ်ဘူး၊ အစိုးရတာလည်း မဟုတ်ဘူး ဆိုတော့ ဘာမှ လုပ်လို့မရတော့ဘူး။ စီးပွားရေးလည်း ဆက်မလုပ်တော့ဘူး၊ မိသားစုကိုလည်း ပစ်ထားလိုက်တော့မယ်” ဆိုတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒ မျိုး ဝင်လာတတ်ပါတယ်။ ဒါကို အထူး ရှောင်ကြဉ်ရပါမယ်။

မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတဲ့ အနတ္တ ဆိုတာ လက်လျှော့လိုက်ဖို့၊ တာဝန်မဲ့ နေလိုက်ဖို့ ပြောတာ လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ “ငါ” ဆိုတဲ့ ပူလောင်တဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကြီးကို ချထားခဲ့ဖို့ ပြောတာပါ။ ကားတစ်စီးမှာ “ကား” ဆိုတဲ့ အကောင်အထည် မရှိဘဲ စက်ပစ္စည်းတွေ စုပေါင်းထားတာလို့ သိတဲ့ ကျွမ်းကျင်တဲ့ စက်ပြင်ဆရာဟာ ကားကို ပိုပြီး ထိရောက်အောင် မောင်းနှင်နိုင်သလိုပါပဲ။

“ငါ” မရှိဘူးလို့ သိတဲ့သူဟာ မိသားစု အပေါ်မှာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ စီးပွားရေး အပေါ်မှာပဲ ဖြစ်ဖြစ် “ငါ့ဟာ” ဆိုတဲ့ လောဘ၊ တဏှာ (တွယ်တာမှု) နဲ့ မဆက်ဆံတော့ပါဘူး။ အဲဒီအစား သန့်စင်တဲ့ မေတ္တာ၊ ကရုဏာ နဲ့ တာဝန်သိစိတ် (Duty) သက်သက်နဲ့ အလုပ်လုပ်ပါတယ်။ အဲဒီလို လုပ်တဲ့အတွက် အောင်မြင်ရင်လည်း မာနမတက်တော့သလို၊ ကျရှုံးရင်လည်း သောက မရောက်တော့ပါဘူး။ လုပ်စရာရှိတဲ့ တာဝန်ကို အေးအေးဆေးဆေးနဲ့ အကောင်းဆုံး ပြီးမြောက်အောင် လုပ်နိုင်စွမ်း ရှိသွားတာဟာ အနတ္တကို သိမြင်ခြင်းရဲ့ အစစ်မှန်ဆုံး အကျိုးကျေးဇူး ဖြစ်ပါတယ်။

၅။ စိတ္တာနုပဿနာဖြင့် နေ့စဉ်ဘဝကို ရင်ဆိုင်ခြင်း

အိမ်ထောင်ရှင်တွေ၊ စီးပွားရှာနေရသူတွေ အတွက် အသင့်တော်ဆုံး ရှုမှတ်နည်းကတော့ “စိတ္တာနုပဿနာ” (စိတ်ကို စောင့်ကြည့်ခြင်း) ပါပဲ။ သီးသန့် အချိန်ပေးပြီး ထိုင်နေစရာ မလိုပါဘူး။

ကားမောင်းနေရင်း လမ်းပိတ်လို့ စိတ်တိုလာရင် – “ဒေါသစိတ် ပေါ်လာတယ်” လို့ သိလိုက်ပါ။

ဟင်းချက်နေရင်း ဟင်းနံ့မွှေးမွှေးလေးကြောင့် စားချင်စိတ် ဖြစ်လာရင် – “လောဘစိတ် ပေါ်လာတယ်” လို့ သိလိုက်ပါ။

အလုပ်မှာ သူဌေးက ဆူလို့ စိတ်ညစ်သွားရင် – “ဒေါမနဿ ဝေဒနာ ပေါ်လာတယ်” လို့ သိလိုက်ပါ။

ကလေးတွေ ဆော့လို့ ဆူညံနေတဲ့အခါ စိတ်ရှုပ်သွားရင် – “စိတ်ရှုပ်တဲ့ နာမ်တရား ပေါ်လာတယ်” လို့ သိလိုက်ပါ။

ဘယ်စိတ်ပဲ ပေါ်ပေါ်၊ အဲဒီစိတ်ကို “ငါ” လို့ မထည့်ဘဲ၊ သူ့သဘောသူဆောင်နေတဲ့ နာမ်တရား သက်သက်အဖြစ် ခပ်ခွာခွာကနေ စောင့်ကြည့်ပါ။ အဲဒီလို စောင့်ကြည့်နေတာဟာ စိတ်ကို ပြုပြင်နေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အရှိကို အရှိအတိုင်း ကြည့်နေတာပါ။ ဖြစ်လာတဲ့ စိတ်တိုင်းဟာ အချိန်တိုအတွင်းမှာပဲ ပြန်လည် ချုပ်ငြိမ်း (ပျက်ကျ) သွားတာကို ထပ်ခါတလဲလဲ မြင်လာရပါလိမ့်မယ်။

အဲဒီ ဖြစ်ခြင်း၊ ပျက်ခြင်း (ဖြစ်ပျက်) ကို ဆက်တိုက် မြင်လာတဲ့အခါ၊ ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီးထဲမှာ မြဲနေတဲ့ “ငါ” ဆိုတာ တကယ်မရှိပါလား ဆိုတဲ့ သဘောကို ဉာဏ်နဲ့ တည့်တည့် မြင်လာပါမယ်။ “ငါ” မရှိမှန်း သိသွားတဲ့ အခိုက်အတန့်တိုင်းဟာ သောတာပန်ဖြစ်ရေး ခရီးစဉ်အတွက် ခိုင်မာတဲ့ ခြေလှမ်းတွေပါပဲ။

၆။ ဝိပဿနာသည် အချိန်ပိုင်းလုပ်ရမည့် အလုပ်မဟုတ်

ကျနော်တို့ရဲ့ အဓိက ရည်မှန်းချက်ဟာ လူ၊ ရဟန်း အရိယာတွေ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေး ဖြစ်ပါတယ်။ အရိယာ ဖြစ်ဖို့ဆိုတာ တစ်နေ့ကို တစ်နာရီလောက် မျက်စိမှိတ်ထိုင်ပြီး ကျန်တဲ့ နှစ်ဆယ့်သုံးနာရီလုံး ကိလေသာ ဈေးဝယ်ထွက်နေလို့ မရပါဘူး။

ဝိပဿနာဆိုတာ ဘဝနဲ့ တစ်သားတည်း ဖြစ်နေရမယ့် အလုပ်ပါ။ မိသားစုနဲ့ ထမင်းစားနေချိန်၊ ဖောက်သည်တွေနဲ့ စကားပြောနေချိန်၊ ငွေကြေးတွေ ရေတွက်နေချိန်၊ ပြဿနာတွေကို ဖြေရှင်းနေချိန်… အဲဒီ အချိန်တွေ အားလုံးဟာ ရုပ်နာမ်ရဲ့ အလုပ်လုပ်နေမှုတွေကို စောင့်ကြည့်ဖို့ အကောင်းဆုံး အချိန်တွေချည်းပါပဲ။

လောကီတာဝန်တွေ များလေလေ၊ ကိလေသာတွေ ထကြွဖို့ အကြောင်းဖန်လေလေ၊ ရုပ်နာမ်ရဲ့ ဖြစ်ပျက်ကို ပိုပြီး ထင်ထင်ရှားရှား မြင်ခွင့်ရလေလေ ပါပဲ။ ဒါကြောင့် အိမ်ထောင်ရေး၊ စီးပွားရေး တာဝန်တွေကို တရားအားထုတ်ခြင်းရဲ့ အနှောင့်အယှက်လို့ မမြင်ပါနဲ့။ အဲဒီ တာဝန်တွေဟာ သင့်ရဲ့ ဝိပဿနာ ဉာဏ်ကို ထက်မြက်အောင် သွေးပေးမယ့် ဓားသွေးကျောက်တွေ ဖြစ်တယ်လို့ သဘောထားလိုက်ပါ။

နိဂုံး

မိတ်ဆွေ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ အပေါင်းတို့…

လွတ်မြောက်မှုဆိုတာ ပူလောင်မှုတွေ မရှိတဲ့ နေရာကို ထွက်ပြေးသွားခြင်း မဟုတ်ပါဘူး။ ပူလောင်မှုတွေ၊ ပြဿနာတွေ၊ တာဝန်တွေ ကြားထဲမှာပဲ အဲဒီအရာတွေအပေါ် “ငါ” ဆိုတဲ့ အစွဲကို ဖြုတ်ချပြီး အရှိကို အရှိအတိုင်း ဉာဏ်နဲ့ ကြည့်နိုင်ခြင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီနေ့ကစပြီး “ငါ့မိသားစု၊ ငါ့စီးပွားရေး၊ ငါ့တာဝန်” ဆိုတဲ့ လေးလံတဲ့ ထမ်းပိုးကြီးကို ပညတ်အမြင်ကနေ ဖယ်ရှားလိုက်ပါ။ အရာအားလုံးဟာ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး အကြောင်းကင်းရင် ပျက်စီးသွားမယ့် “ရုပ်နဲ့ နာမ်” အစုအဝေး သက်သက်မျှသာ ဖြစ်ပါတယ်။

အိမ်ထောင်ရေး၊ စီးပွားရေး တာဝန်တွေကို တာဝန်သိစိတ်နဲ့ အကောင်းဆုံး ကျေပွန်အောင် ထမ်းဆောင်ပါ။ သို့သော် အဲဒီတာဝန်တွေ နောက်ကွယ်မှာ ခံစားနေတဲ့၊ ပူလောင်နေတဲ့ “ငါ” ကိုတော့ အသေခံလိုက်ပါ။ ကိုယ့်ခန္ဓာထဲက ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ ရုပ်နာမ် သဘောတရားတွေကို အမြဲမပြတ် သတိကပ်ပြီး ရှုမှတ်ခြင်းဖြင့်၊ သံသရာ အဆက်ဆက်က ကပ်ငြိလာခဲ့တဲ့ အမြင်မှား (ဒိဋ္ဌိ) တွေကို ဖြိုခွင်းနိုင်ကြပါစေလို့ တိုက်တွန်းလိုက်ပါတယ်။

အမှန်တရားသည်သာ လွတ်မြောက်ရာ ဖြစ်သည်။

ထက်အောင်