“အလုံးစုံသော ဓမ္မ (တရား) တို့သည် အနတ္တ ဖြစ်သည်” ဆိုတဲ့ စကားဟာ ဗုဒ္ဓအဆုံးအမရဲ့ အနှစ်သာရ အပြည့်ဝဆုံး စကားရပ်ကြီး ဖြစ်ပါတယ်။လက္ခဏာရေးသုံးပါးကို ကြည့်ရင်-သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ: အကြောင်းတရားကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ပြုပြင်ထားသော တရား (သင်္ခါရ) မှန်သမျှဟာ မမြဲဘူး (ပျက်စီးတယ်)။သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ: အဲဒီ သင်္ခါရတရား မှန်သမျှဟာ စက်ဆုပ်စရာ အသုံးမကျတဲ့ ဆင်းရဲဒုက္ခ သက်သက်ပဲ လို့ ဟောပါတယ်။ဒီနှစ်ပါးမှာတင် “ငါ၊ သူ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ ဆိုတာ မရှိဘူး။ အသက်ဇီဝ မရှိဘူး။ ရုပ်နဲ့ နာမ် သင်္ခါရ တရားတွေ သက်သက်သာ” ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ် အပြည့်အဝ ပါဝင်ပြီးသားပါ။ဒါပေမယ့် တတိယ လက္ခဏာဖြစ်တဲ့ “သဗ္ဗေ…

ဝိပဿနားထုတ်နေကြတဲ့ ယောဂီတွေထဲမှာ အများဆုံး ကြုံတွေ့ရပြီး၊ အကြာဆုံး ပိတ်မိနေတတ်တဲ့ ထောင်ချောက်ကြီး တစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ တရားထိုင်ခုံပေါ် ရောက်ပြီဆိုတာနဲ့ “ငါ့စိတ် ငြိမ်ရမယ်၊ အတွေးတွေ ရပ်သွားရမယ်” လို့ အတင်းအဓမ္မ ထိန်းချုပ်ချင်တဲ့ ပြဿနာပါပဲ။တကယ်တော့ အဲဒီ “ငါ့စိတ်” ဆိုတဲ့ အစွဲနဲ့ ထိန်းချုပ်ချင်တဲ့ လောဘဟာ တရားရိပ်သာတွေ၊ တရားထိုင်ခုံတွေပေါ်က အကြီးမားဆုံးသော “အတ္တ” ဆိုတာကို ယောဂီအများစု သတိမထားမိကြပါဘူး။ ဒီဆောင်းပါးမှာ စိတ်ကို ငြိမ်အောင် အတင်းချုပ်ကိုင်နေတဲ့ ယောဂီတွေရဲ့ အလွဲကို ထောက်ပြပြီး၊ အနတ္တသဘောကို ဉာဏ်နဲ့ တည့်တည့်မြင်အောင် ဘယ်လို ရှုမှတ်ရမလဲ ဆိုတာကို လက်တွေ့ကျကျ ရှင်းပြသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။၁။ “ငါ့စိတ် ငြိမ်ရမည်” ဆိုသော အတ္တ၏ လှည့်စားမှုတရားစထိုင်ပြီ ဆိုတာနဲ့…

သံသရာရဲ့ အစ ဆိုတာ ဘယ်တုန်းက စခဲ့သလဲလို့ ရှာဖွေကြည့်ရင်၊ သဗ္ဗညုတ ဉာဏ်တော်ကြီးနဲ့ ရှာတာတောင် အချိန်မလောက်နိုင်အောင် အလွန် ရှည်ကြာလွန်းလှပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒီလောကကြီးမှာ တကယ်တမ်း ရှိနေတဲ့ အရှိတရားကတော့ လေးပါးတည်းသာ ရှိပါတယ်။ အဲဒါတွေကတော့ (စိတ်၊ စေတသိတ်၊ ရုပ်၊ နိဗ္ဗာန်) တို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။သင်္ခတ နှင့် အသင်္ခတ (ပြုပြင်ထားသော တရားနှင့် မပြုပြင်သော တရား)ဒီတရား လေးပါးထဲမှာ-စိတ်၊ စေတသိတ်၊ ရုပ်: သူတို့က အကြောင်းတရားတွေကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာရတဲ့ အကြောင်းမကင်းတဲ့ တရား (သင်္ခါရတရား) တွေပါ။ ပြုပြင်ဖန်တီးထားတဲ့ ‘သင်္ခတတရား’ တွေ ဖြစ်လို့ အမြဲ ဖောက်ပြန် ပျက်စီးတတ်ပါတယ်။ အမြဲ ပျက်စီးနေတဲ့အတွက် “အနိစ္စ” လက္ခဏာ ရှိသလို၊ စက်ဆုပ်စရာကောင်းပြီး…

ဝိပဿနာ အားထုတ်နေကြတဲ့ ယောဂီများအတွက် မိမိတို့ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ အမြဲတမ်းလိုလို ကြုံတွေ့နေရပြီး၊ အလွယ်တကူ ကျရှုံးသွားတတ်တဲ့ အရာတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ ခံစားချက်တစ်ခုခု၊ အထူးသဖြင့် မကျေနပ်မှု ဒါမှမဟုတ် ဒေါသတစ်ခုခု ပေါ်လာတဲ့အခါ ချက်ချင်းဆိုသလို “ငါ စိတ်တိုတယ်” ဆိုပြီး အဲဒီခံစားချက်ကို ပိုင်ရှင်လုပ်လိုက်တဲ့ အကျင့်ဆိုးကြီးပါပဲ။ကျွန်တော်တို့ ဒီနေရာမှာ ဆွေးနွေးမှာက စိတ်သက်သာရာရစေမယ့် အားပေးစကားတွေ၊ ဒေါသကို ဘယ်လို မျိုသိပ်ရမယ် ဆိုတဲ့ လောကီ နည်းလမ်းတွေ မဟုတ်ပါဘူး။ အရှိကို အရှိအတိုင်း မြင်ဖို့၊ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ “ငါ” ဆိုတာ တကယ်မရှိဘဲ ရုပ်နဲ့ နာမ်ရဲ့ အလုပ်လုပ်နေမှု သက်သက်ပဲ ရှိတယ်ဆိုတာကို ဉာဏ်နဲ့ တည့်တည့်မြင်ပြီး၊ “ငါ” ဆိုတဲ့ ပညတ်အစွဲကြီး ပြုတ်ကျသွားအောင် နေ့စဉ်…

“သစ္စာ” ဆိုတာ အမှန်တရားပါ။ အဲဒီအထဲမှာမှ ဘယ်တော့မှ မဖောက်ပြန်၊ ဘယ်တော့မှ မမှားယွင်းတဲ့ အလွန်လေးနက်တဲ့ အကြွင်းမဲ့ အမှန်တရားကိုမှ “သစ္စာထိုက်တဲ့ အမှန်တရား (အရိယသစ္စာ)” လို့ ခေါ်ပါတယ်။ မြတ်စွာဘုရားရှင် ဓမ္မစကြာ တရားဦးမှာ ဟောကြားတော်မူခဲ့တဲ့ ဒုက္ခသစ္စာ၊ သမုဒယသစ္စာ၊ မဂ္ဂသစ္စာ၊ နိရောဓသစ္စာ ဆိုတဲ့ သစ္စာလေးပါးကို ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် တော်တော်များများ ကြားဖူး သိထားကြမှာပါ။ဒါပေမယ့် “ဒုက္ခသစ္စာဆိုတာ ဘာလဲ” လို့ မေးရင်၊ “ဖြစ်ပြီး ပျက်နေတာက ဒုက္ခသစ္စာပေါ့” လို့ နှုတ်ကနေ အလွယ်တကူ ဖြေလိုက်ကြမှာပါပဲ။ တကယ်တမ်း ခန္ဓာဉာဏ်ရောက် နင့်နင့်နဲနဲ ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် သဘောပေါက်ဖို့ဆိုတာ အလွန် ခဲယဉ်းလှပါတယ်။ ကျနော့်အတွက်တော့ ဒီ ‘ဒုက္ခသစ္စာ’ အစစ်အမှန်ကြီးကို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်း သိမြင်ဖို့…

“စိတ်သည် လောကကြီးကို ဆောင်ထား၏” ဆိုတဲ့ စကားဟာ အင်မတန် မှန်ကန်နက်နဲတဲ့ ပရမတ္ထသစ္စာ စကားရပ်ပါပဲ။တကယ့် အရှိတရား (ပရမတ်) မှာ ဘယ်သူ၊ ဘယ်ဝါ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ ဆိုတာ လုံးဝ မရှိဘဲ၊ အမြဲတမ်း ဖြစ်ပြီး ပျက်နေတဲ့ “ခန္ဓာငါးပါး ယန္တရားကြီး” သက်သက်သာ ရှိပါတယ်။ ဒါကို သတိထားကြည့်ရင် ရှင်းရှင်းလင်းလင်း တွေ့နိုင်ပေမယ့်၊ လူတွေဟာ ဒီဖြစ်ပျက်နေတဲ့ ရုပ်နာမ်တွေအပေါ်မှာ-“ဒါကတော့ ငါပဲ၊ ဒါကတော့ သူပဲ” လို့ မှတ်သားမှု (သညာ) အပေါ်မှာ အယူမှားကြတယ်။“ဒါကို ငါလုပ်တာ၊ သူလုပ်တာ” လို့ ပြုလုပ်စေ့ဆော်မှု (သင်္ခါရ) အပေါ်မှာ အယူမှားကြတယ်။“ငါ ခံစားရတယ်၊ သူ ခံစားရတယ်” လို့ ခံစားမှု (ဝေဒနာ) အပေါ်မှာ…

စနေနေ့ နေ့လည် တစ်နာရီဆိုတဲ့ အချိန်ဟာ တစ်ပတ်လုံး အလုပ်တွေ ပင်ပန်းလာခဲ့သမျှ အိမ်မှာ အနားယူကြတဲ့ အချိန်ဖြစ်သလို၊ တချို့အတွက်တော့ တစ်ပတ်စာ စုပုံနေတဲ့ အိမ်မှုကိစ္စတွေ၊ အဝတ်လျှော်၊ မီးပူတိုက်၊ အိမ်သန့်ရှင်းရေး လုပ်ငန်းတွေကို လုံးပန်းရတဲ့ အချိန်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို အလုပ်တွေ ရှုပ်နေတဲ့အခါ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ တော်တော်များများက “ဒီနေ့တော့ အိမ်အလုပ်တွေနဲ့တင် အချိန်ကုန်သွားပြီ၊ တရားထိုင်ဖို့တောင် အချိန်မရလိုက်ဘူး” လို့ ညည်းတွားတတ်ကြပါတယ်။တရားအားထုတ်တယ် ဆိုတာ တိတ်ဆိတ်တဲ့ အခန်းထဲမှာ မျက်စိမှိတ်ပြီး ငြိမ်ငြိမ်လေး ထိုင်နေမှ ရတယ်လို့ ထင်မှတ်ထားရင် အဲဒါဟာ အင်မတန် နစ်နာပါတယ်။ ကျနော်ရေးတဲ့ စာတွေရဲ့ အဓိက ရည်မှန်းချက်ကတော့ လူ၊ ရဟန်း အရိယာတတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေးပါ။ ဒါကြောင့်…

တစ်ပတ်တာလုံး ပင်ပန်းခဲ့သမျှ စနေနေ့ မနက် ၁၀ နာရီလောက်ဆိုရင် ခန္ဓာရော စိတ်ပါ အတော်လေး ပေါ့ပါးနေတတ်ပါတယ်။ အလုပ်တွေ ခဏနားထားရလို့၊ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်ဝါသနာပါတာလေးတွေ လုပ်ခွင့်ရလို့ စိတ်ထဲမှာ လန်းဆန်းပြီး သက်တောင့်သက်သာ ဖြစ်နေတဲ့ အချိန်ပါ။ဒီလို ပေါ့ပါးလန်းဆန်းနေတဲ့ အချိန်မှာ ကိုယ့်စိတ်ကို ပြန်ကြည့်ဖို့ မေ့နေတတ်ကြပါတယ်။ အများစုက “ငါ အနားရနေတယ်၊ ငါ ပေါ့ပါးနေတယ်၊ ငါ ပျော်တယ်” ဆိုပြီး အဲဒီခံစားချက်ကို “ငါ” နဲ့ သွားပြီး ပိုင်ရှင်လုပ်တတ်ကြပါတယ်။ အဲဒီလို ပိုင်ရှင်လုပ်လိုက်တဲ့အတွက် တနင်္လာနေ့ ရုံးပြန်တက်ရမယ့် အကြောင်း တွေးမိတာနဲ့ အဲဒီ “ငါ့ရဲ့ ပေါ့ပါးမှု” ကြီး ပျောက်သွားမှာ စိုးရိမ်တဲ့ ပူလောင်မှုက ချက်ချင်း ဝင်လာပါတော့တယ်။ဝိပဿနာအားထုတ်တယ်၊ စိတ္တာနုပဿနာ ရှုတယ်ဆိုတာ…

လောကကြီးမှာ ပကတိ အမှန်တရား (အရှိတရား) ဆိုတာ တကယ်တော့ အကြောင်းတရားတွေက ပြုပြင်ပေးနေတဲ့ သင်္ခါရတရားတွေ ဖြစ်တဲ့ “စိတ်၊ စေတသိတ်၊ ရုပ်” သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ ပရမတ်တရားတွေ အပေါ်မှာမှ “ငါ၊ သူတပါး၊ ယောကျ်ား၊ မိန်းမ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ၊ အသက်လိပ်ပြာ” လို့ သွားပြီး ထင်မှတ်နေတာတွေ အားလုံးကတော့ တကယ်မရှိဘဲ ဖန်တီးယူထားတဲ့ “အစွဲ” တွေ သက်သက်ပါပဲ။ ကျနော်တို့ အများစုဟာ ဒီပကတိ အမှန်တရားကို မျက်ကွယ်ပြုပြီး၊ အတုအယောင် အစွဲအလမ်းတွေနဲ့ပဲ အချိန်ကုန်နေကြတာပါ။ပညတ် နှင့် ပရမတ်၊ မည်သည့်အရာကို ဉာဏ်ဖြင့် ယူရမည်နည်း“ပညတ် ပရမတ် စပ်သိသူမြတ်၏” ဆိုတဲ့ စကားတစ်ခွန်း အတော်လေး တွင်ကျယ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ပညတ်…

ဒီဆောင်းပါးကို မဖတ်ခင် “အရာရာဟာ အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်တဲ့ သင်္ခါရတရားတွေ သက်သက်ပဲ၊ အဲဒီ သင်္ခါရတရား အားလုံးဟာ ဘယ်သူမှ မပိုင်ဆိုင်တဲ့၊ သူ့သဘောသူ ဆောင်နေတဲ့ အနတ္တ သက်သက်ပဲ” ဆိုတဲ့ အသိကို အရင်ဆုံး ပိုင်နိုင်ထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။အခု ဆက်ပြီး ဆွေးနွေးချင်တာကတော့ ဒုက္ခသစ္စာ (ဆင်းရဲခြင်း အမှန်တရား) နဲ့ သမုဒယသစ္စာ (ဆင်းရဲကြောင်း အမှန်တရား) တို့ အဆုံးမရှိ လည်ပတ်နေတဲ့ သံသရာကြီး အကြောင်းပါ။ ဒီသဘောတရားတွေကို စာဖတ်ရုံ၊ တွေးတောရုံနဲ့ တန်းပြီး သိလို့ မရပါဘူး။ ကိုယ်တိုင် လက်တွေ့ အားထုတ်လို့-ဖြစ်ပျက်ကို မြင်တဲ့ဉာဏ် (ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်)အပျက်ချည်း ဆက်တိုက်မြင်တဲ့ဉာဏ် (ဘင်္ဂဉာဏ်) နဲ့အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ လက္ခဏာ သုံးပါးလုံးကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ထိုးထွင်းသိမြင်တဲ့…