သာသနာတော် အဓွန့်ရှည်တည်တံ့ရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ဆွေးနွေးကြရာတွင် “ပုထုဇဉ်ရဟန်းများကသာ သာသနာကို အစဉ်အဆက် သယ်ဆောင်လာကြသည်” ဟူသော အယူအဆတစ်ခုသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများစုကြားတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အမြစ်တွယ်လျက်ရှိပါသည်။ ဤအယူအဆကို အပေါ်ယံ ရှုမြင်ပါက မှန်ကန်သည်ဟု ထင်ရသော်လည်း၊ ပရမတ် အမှန်တရားနှင့် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ မူလရည်ရွယ်ချက်ကို ထိုးထွင်းသိမြင်အောင် လေ့လာဆန်းစစ်ကြည့်ပါက များစွာ ကွာဟနေသည်ကို တွေ့ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ သာသနာဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း၊ ထိုသာသနာကို မည်သူတို့က အမှန်တကယ် လက်ဆင့်ကမ်း သယ်ဆောင်နေကြသနည်း ဆိုသည့် အချက်ကို ပညတ်နှင့် ပရမတ် မရောစပ်ဘဲ ရှင်းလင်းစွာ ခွဲခြားသိမြင်ရန် အလွန်ပင် အရေးကြီးလှပါသည်။ ပထမဦးစွာ ပုထုဇဉ်ရဟန်းများ၏ အခန်းကဏ္ဍကို ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျကျ ရှုမြင်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ ပုထုဇဉ်ရဟန်းများသည် ပိဋကတ်သုံးပုံ ဟူသော စာပေကျမ်းဂန်များကို…

ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများစု၊ အထူးသဖြင့် အသက်အရွယ် ကြီးရင့်သူ မိတ်ဆွေများအနေဖြင့် မိမိတို့ တစ်သက်လုံး ကြည်ညိုလေးစားလာခဲ့ရသော ရှေးဆရာတော်ကြီးများ၏ ဟောကြားချက်များနှင့် ကွဲလွဲနေသည့် တရားစကားများကို ကြားရသည့်အခါ စိတ်ထဲတွင် ခုခံချင်စိတ်၊ လက်မခံချင်စိတ်များ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်ပါသည်။ “ဆရာတော်ကြီးတွေ ပြောခဲ့တာပဲ မှန်မှာပေါ့၊ သူတို့က ဘုန်းတန်ခိုးကြီးတယ်၊ ဉာဏ်ပညာကြီးတယ်” ဟု အလိုအလျောက် သဘောထားလိုက်မိတတ်ကြပါသည်။ဤဆောင်းပါးသည် မည်သည့် ဆရာတော်၊ သံဃာတော်ကိုမျှ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ ထိခိုက်လိုသည့် ရည်ရွယ်ချက် မရှိပါ။ သို့သော် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ တရားတော်များ အဓွန့်ရှည် တည်တံ့ သန့်စင်ရေးနှင့်၊ ကျွန်ုပ်တို့ အားလုံး၏ အမြင့်ဆုံး ပန်းတိုင်ဆီသို့ လျှောက်လှမ်းရာတွင် ဖြောင့်မတ်မှန်ကန်သော လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် ရှိနေစေရေးအတွက် အလွန်အရေးကြီးသော အမှန်တရားတစ်ခုကို ပွင့်လင်းစွာ ဆွေးနွေးတင်ပြသွားမည် ဖြစ်ပါသည်။၁။ အားလုံးသည် အရိယာ…

ဒီနေရာမှာ ကျွန်တော်တို့ အဓိက ဆွေးနွေးမှာက ယနေ့ခေတ်မှာ လူအများ ကြားဖူးနားဝရှိနေပြီး၊ အမှန်တရားလို့တောင် ထင်မှတ်မှားနေကြတဲ့ “အနာဂါမ်လူပုဂ္ဂိုလ်ဟာ ကိုရင်ကို ရှိခိုးရတယ်၊ မြတ်စွာဘုရားက အနာဂါမ်လူပုဂ္ဂိုလ်က ကိုရင်ကို ရှိခိုးရမယ်လို့ ဟောထားတယ်” ဆိုတဲ့ စကားရပ်ရဲ့ မှားယွင်းမှုနဲ့ အကျိုးသက်ရောက်မှုတွေကို အရှိကို အရှိအတိုင်း ဉာဏ်နဲ့ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကြည့်ကြပါမယ်။“ရှိခိုးတယ်” နှင့် “ရှိခိုးရတယ်” ကြားက ကြီးမားသော ကွာဟချက်ပထမဆုံး သတိပြုရမယ့် အချက်ကတော့ “ရှိခိုးရတယ်” ဆိုတဲ့ စကားရပ်ထဲက “ရ” ဆိုတဲ့ အသုံးအနှုန်းရဲ့ မှားယွင်းမှုပါပဲ။အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုတာ ကာမရာဂနဲ့ ဗျာပါဒ (ဒေါသ) ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်ထားပြီးသား ပုဂ္ဂိုလ်ပါ။ အတ္တဒိဋ္ဌိ ဝီစိကိစ္ဆာနဲ့ ဒေါသ တို့ကို ပါယ်ထားပြီးသား အထက်မဂ် ဖြစ်ပါတယ်။အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်တွေဟာ မြတ်စွာဘုရား စီမံတော်မူထားတဲ့…

ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများစုနှင့် ရဟန်းသံဃာအချို့ကြားတွင် အလွန်လွဲမှားနေပြီး အမြစ်တွယ်နေသည့် အယူအဆတစ်ခု ရှိနေပါသည်။ ၎င်းမှာ ဝိနည်းစည်းကမ်း ဖောက်ဖျက်မှု (အာပတ်) များကို ပါဠိဂါထာလေးတစ်ပုဒ် ရွတ်ဖတ်လိုက်ရုံဖြင့် အပြစ်ကျေသွားသည်၊ သန့်စင်သွားသည်ဟု မှားယွင်းစွာ ယူဆနေကြခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။ ဤကိစ္စရပ်သည် သာသနာ၏ အနှစ်သာရကို များစွာ ထိခိုက်စေသည့်အတွက် အသေးစိတ် ရှင်းလင်းဆွေးနွေးရန် လိုအပ်လှပါသည်။၁။ ဗုဒ္ဓဝါဒသည် ကမ္မဝါဒသာဖြစ်သည် (အပြစ်ခွင့်လွှတ်ပေးသော ဘာသာမဟုတ်ပါ)ပထမဆုံးအနေဖြင့် အခိုင်အမာ နားလည်ထားရမည့်အချက်မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ သာသနာတော်တွင် “မန္တာန်ရွတ်ပြီး အပြစ်ဖြေပေးသည်” ဆိုသော စနစ် လုံးဝ မရှိခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် လူသားများကို အပြစ်ပေးသူလည်း မဟုတ်၊ အပြစ်ကို ခွင့်လွှတ်ပေးနိုင်သူ (Savior) လည်း မဟုတ်ပါ။လူတစ်ဦးစီ ပြုလုပ်သော ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ် ကံတရားကသာလျှင်…

မိတ်ဆွေများအားလုံး မင်္ဂလာပါခင်ဗျာ။ကျနော်တို့ မြန်မာလူမျိုးတွေဟာ ကုသိုလ်လုပ်ရတာကို အင်မတန် ဝါသနာပါကြပါတယ်။ လှူကြတန်းကြတယ်၊ သီလဆောက်တည်ကြတယ်၊ ဘုရားဖူးသွားကြတယ်။ ဒါဟာ အင်မတန် ကောင်းမွန်တဲ့ အလေ့အထပါ။ ဒါပေမဲ့ ကျနော် အလေးအနက် ထောက်ပြချင်တာတစ်ခုကတော့… ခင်ဗျားတို့ ကျနော်တို့ ကုသိုလ်လုပ်နေတဲ့ အချိန်မှာ “ကုသိုလ်” ရနေတာထက် “အတ္တ (ငါ)” ကို အစာကျွေးမိနေတာက ပိုများနေသလား ဆိုတာပါပဲ။၁။ ဒါန ထဲက “ငါ”ခင်ဗျားတို့ လှူဒါန်းတဲ့အခါ စိတ်ထဲမှာ ဘာကို အဓိကထားသလဲ။ “ငါ လှူတာ၊ ငါ့နာမည်နဲ့ လှူတာ၊ ငါ့မှာ အလှူဒါယကာ ဆိုတဲ့ ဂုဏ်ပုဒ်ရှိတယ်” ဆိုတဲ့ စိတ်တွေ ဝင်မလာဘူးလား။ အလှူစာရင်းမှာ ကိုယ့်နာမည် ကျန်ခဲ့ရင် စိတ်တိုတတ်ကြတယ်။ ဒါဟာ ကုသိုလ်လုပ်နေတာလား၊ “ငါ” ဆိုတဲ့…

ဗုဒ္ဓရှင်တော်မြတ် ပွင့်ထွန်းပေါ်ပေါက်လာခြင်း၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်သည် သတ္တဝါအပေါင်းတို့ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်စေရန် ဖြစ်ပါသည်။ ထိုလွတ်မြောက်ရာ လမ်းကြောင်းကို လျှောက်လှမ်းရန်အတွက် သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ရောက်လာကြသော ရဟန်းတော်များတွင် အစဉ်အလာအရ “ဂန္ထဓုရ” (စာပေကျမ်းဂန်များကို သင်ကြားပို့ချခြင်း) နှင့် “ဝိပဿနာဓုရ” (တရားဘာဝနာ ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်း) ဟူ၍ တာဝန်နှစ်ရပ် ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ပြောဆိုလေ့ ရှိကြပါသည်။ သို့သော် ခေတ်ကာလများ ပြောင်းလဲလာသည်နှင့်အမျှ “ဂန္ထဓုရ” ဟူသော စကားလုံးသည် တရားမအားထုတ်လိုသူများ၊ ပညတ်လောက၏ အာရုံများတွင်သာ မွေ့လျော်လိုသူများအတွက် အလွန်ခိုင်မာလှသော၊ အပြစ်ကင်းလှသော အကြောင်းပြချက် (Excuse) တစ်ခုအဖြစ် အသွင်ပြောင်းလာခဲ့သည်ကို ဝမ်းနည်းဖွယ်ရာ တွေ့မြင်လာရပါသည်။ယနေ့ခေတ် ရဟန်းအများစုသည် “စာပေပရိယတ္တိများကို သင်ကြားပို့ချနေခြင်းဖြင့် သာသနာတော်ကြီး အဓွန့်ရှည်တည်တံ့အောင် ထိန်းသိမ်းနေသည်”၊ “လူဝတ်ကြောင်များကို တရားဟောပြခြင်းဖြင့် သူတို့ နားလည်သဘောပေါက်အောင်…

ဒီစာက ကျနော် သင်္ခါရုပေက္ခာဉာဏ်မှာ ရေးခဲ့တာပါ။ အဲဒီတုန်းကတော့ မဂ်မကျသေးတော့ (ပုထုဇဉ်မို့) ဖရုသဝါစာကို မရှောင်နိုင်ခဲ့ဘူး။ ဖရုသဝါစာ စကားလုံးတလုံးပါပါတယ်။ အဲဒါကိုပဲ မှတ်တမ်းတခုအနေနဲ့ ဖရုသဝါစာမပါပဲ စာပြန်လုပ်ပေးထားတာပါ။ မဂ်ကျပြီးနောက်ပိုင်း ဖရုသဝါစာက ပါးစပ်က ထွက်ကို မထွက်တော့တာပါ။ မူရင်းကို လိုချင်ရင်တော့ ကျနော့် Time Line ထဲမှာရှာကြည့်ပါ။ သောတာပန်ဘဝမှာ ထပ်တူညီတဲ့ စိတ်မရှိတော့ပေမယ့် အကြောင်းအရာကတော့ မမှားဘူးလို့ပြောချင်ပါတယ်။တာဝန်သိစိတ်လေးတော့ ထားကြပါတော့ကျနော့်မှာ အတ္တဒိဋ္ဌိ ကွာလာတာနဲ့အမျှ စေတနာတွေနဲ့ ပြောတဲ့ စကားတွေက အကန်တွေချည်း ဖြစ်နေတော့တာပါပဲ။ တကယ်တော့ ‘ကျနော်’ ဆိုတာ ရှိမှ ရှိမနေတာ။ ခန္ဓာငါးပါး ဖြစ်ပျက် သင်္ခါရတရားတွေသာ ဖြစ်ပြီး၊ ‘အတ္တ’ ဆိုတဲ့ ကျနော်ဆိုတာဟာ တကယ့်တကယ်တော့ စေတသိက်လေး တစ်ချက် ဖြစ်ပြီး…

ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ရောက်မည့် သူတိုင်း၊ ရှင်သာမဏေ ပြုမည့်သူတိုင်း ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာတော်ထံတွင် မဖြစ်မနေ ရွတ်ဆိုတောင်းခံရသည့် ပါဠိစာသားတစ်ခု ရှိပါသည်။ ထိုအရာကား “သဗ္ဗဒုက္ခ နိဿရဏ နိဗ္ဗာန သစ္ဆိကရဏတ္ထာယ” ဟူသော စကားရပ်ပင် ဖြစ်သည်။ မြန်မာလို အဓိပ္ပာယ်မှာ “ခပ်သိမ်းသော ဆင်းရဲဒုက္ခမှ ထွက်မြောက်ရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုရန်အလို့ငှာ (ဤသင်္ကန်းကို ပေးသနားတော်မူပါ)” ဟူ၍ ဖြစ်ပါသည်။ဤသည်မှာ သင်္ကန်းရုံမည့်သူ တစ်ဦးက သာသနာတော်ကို ပေးသည့် ကတိကဝတ် ဖြစ်သည်။ ထိုကတိကဝတ်ထဲတွင် “ကျောင်းကြီးတွေ ဆောက်ပါမည်”၊ “လူတွေကို လိုက်လံ ကယ်တင်ပါမည်”၊ “သာသနာကြီးကို အဓွန့်ရှည်အောင် ထိန်းသိမ်းပါမည်” ဟူသော စကားလုံးများ လုံးဝ (လုံးဝ) မပါဝင်ပါ။ ထို့ကြောင့် ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်လာပြီဆိုလျှင် သူ၏ တစ်ခုတည်းသော တာဝန်သည်…

နေဝင်ဆည်းဆာ ညနေခင်းအချိန်သည် တစ်နေ့တာ၏ အလုပ်ကိစ္စများကို ရပ်နားကာ မိမိကိုယ်ကို ပြန်လည်သုံးသပ်ဆင်ခြင်ရန် အကောင်းဆုံးအချိန် ဖြစ်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် ရဟန်းသံဃာတော်များအတွက် ဤအချိန်သည် မိမိ၏ ရဟန်းဘဝ၊ မိမိ သုံးစွဲခဲ့သော ပစ္စည်းလေးပါးနှင့် မိမိ၏ တာဝန်ဝတ္တရားများကို တိတ်ဆိတ်စွာ ပြန်လည်ရှုမြင်ရမည့် အချိန်အခါလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤဆောင်းပါးသည် ရဟန်းတော်များ၏ ဘဝရပ်တည်မှု အနှစ်သာရနှင့် ပတ်သက်၍ အစဉ်အလာအရ လက်ခံထားကြသော အလွဲများကို ဖယ်ရှားပြီး၊ ပိဋကတ်တော်လာ အမှန်တရားနှင့် လက်တွေ့ကျသော သံဝေဂတရားများကို မီးမောင်းထိုးပြရန် ရည်ရွယ်ပါသည်။ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်လာပြီဆိုသည်နှင့် ဆွမ်း၊ သင်္ကန်း၊ ကျောင်း၊ ဆေး ဟူသော ပစ္စည်းလေးပါးသည် မရှိမဖြစ် လိုအပ်လာပါသည်။ ထိုပစ္စည်းလေးပါးကို ဒါယကာ၊ ဒါယိကာမများက လာရောက် လှူဒါန်းကြသည့်အခါ၊ ပုထုဇဉ် သဘာဝအရ “ငါ့မှာ…

ရေဟာ ဘယ်မြစ်ချောင်းကပဲလာလာ ပင်လယ်ထဲ ရောက်ရင်တော့ ပင်လယ်ရေပါပဲ။ အဲလိုပါပဲ ဘယ်လိုအယူဝါဒပဲ ယူယူ သာသနာမှာ ထောက်တည်ရာ ရပြီဆိုရင် အရိယာဆိုတဲ့ခေါင်းစဉ်အောက်ရောက်သွားတာပါပဲ။ သာသနာမှာ ဥယျာဉ်စောင့်မဟုတ်ပဲ အသီးစားရသူအဖြစ်မို့ တန်ဖိုးရှိပါတယ်။သာသနာနဲ့ ပါတ်သက်ရင် စာပေတွေ ကျင့်နည်းတွေဆိုတာက ဥယျာဉ်လိုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ ဥယျာဉ်ကို စောင့်ပြီး အသီးမစားရသူ အသီးစီ ဘယ်လိုသွားရမှန်းမသိတဲ့ ဥယျာဉ်စောင့်တွေ သိန်းနဲ့ချီရှိပါတယ်။ကိုယ်အသီးစားပြီးတဲ့အခါမှာ အသီးအရသာ သိပါစေဆိုပြီး ပြောတဲ့အခါမှာတော့ ပြသနာတွေတက်တော့တာပါပဲ။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ဥယျာဉ်ထဲမှာ အပင်တွေကို ထင်သလို နာမည်တွေတပ်။ သွားရမယ်လမ်းမှာ နာမည်ပေါင်းစုံတွေတပ်။ အသီးအရွက်တင်မကပဲ ပေါင်းမြက်ကလဲ ပေါင်းစုံနဲ့မို့ ဥယျာဉ်ကြီးဟာ အင်မတန် ရုပ်ဆိုးနေပါတယ်။ ကိုယ်တိုင် လျှောက်ခဲ့တဲ့အခါမှာလဲ မိုးကုတ်ဆရာတော်ကြီးတို့လို ကိုကောင်းတို့လို ကိုမိုးတို့လို အရိယာတွေကပဲ ဘယ်လိုသွားရတယ်ဆိုတာ တကယ်ညွှန်နိုင်တဲ့ သူတွေပါ။…