နိဒါန်း – အမြင်မှားခြင်း၏ အစ ရဟန်းရှင်လူ မိတ်ဆွေအပေါင်းတို့… ကျွန်တော်တို့ နေထိုင်ရာ လောကကြီးမှာ အရာရာကို “အမြင်” နဲ့ ဆုံးဖြတ်လေ့ ရှိကြပါတယ်။ ရွှေရောင် တဖိတ်ဖိတ် တောက်နေတဲ့ စေတီကို မြင်ရင် “သာသနာ တောက်ပလိုက်တာ” လို့ ထင်ကြတယ်။ လူအုပ်ကြီး တိုးဝှေ့ပြီး လှူဒါန်းနေကြတာကို မြင်ရင် “သဒ္ဓါတရား ထက်သန်လိုက်တာ” လို့ ထင်ကြတယ်။ ထို့အတူပါပဲ… သင်္ကန်းဝတ်ထားတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ပါးကို မြင်လိုက်ရင် “ဩော်… ရဟန်းပါလား၊ ဘုရားသားတော်ပါလား” ဆိုပြီး အလွယ်တကူ သတ်မှတ်လိုက်ကြတယ်။ ဒါဟာ လောကဝေါဟာရ အနေနဲ့ မှန်ကောင်း မှန်ပါလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ “ဓမ္မ” အမြင်၊ “သစ္စာ” အမြင်နဲ့ ကြည့်မယ်ဆိုရင်တော့… ဒီအယူအဆဟာ အတော်လေး လိုအပ်ချက်…

ဒီနေ့ခေတ် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများစုကို ကြည့်ရတာ စိတ်မသက်မသာ ဖြစ်မိပါတယ်။ ဘုရားကျောင်းဆောင် ရှေ့ရောက်ရင်ပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ စေတီပုထိုးတွေ ရောက်ရင်ပဲ ဖြစ်ဖြစ် လူတွေ လုပ်နေကြတဲ့ ပုံစံက ဗုဒ္ဓကို “ဆရာတစ်ဆူ” (Teacher) အနေနဲ့ ဆက်ဆံတာ မဟုတ်တော့ဘဲ၊ တန်ခိုးရှင် “ဘုရားသခင်” (God) တစ်ပါးလို ဆက်ဆံနေကြလို့ပါပဲ။ကျွန်တော်တို့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိထားရမှာက ဗုဒ္ဓဝါဒ ဟာ Theism (ဖန်ဆင်းရှင်ဝါဒ) မဟုတ်ပါဘူး။ Non-theistic (ဖန်ဆင်းရှင်မဲ့ဝါဒ) ပါ။ ဗုဒ္ဓက လောကကြီးကို ဖန်ဆင်းခဲ့တာ မဟုတ်ဘူး။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ကံကြမ္မာကို ဖန်တီးပေးနိုင်သူ မဟုတ်ဘူး။ ဆုတောင်းရင် ပြည့်အောင် လုပ်ပေးမယ့်သူ မဟုတ်ဘူး။ဒါပေမဲ့ လက်တွေ့မှာ ဘာဖြစ်နေသလဲ။ “စီးပွားတွေ တိုးတက်ပါစေ၊ ကျန်းမာပါစေ၊ ထီပေါက်ပါစေ၊ ရာထူးတက်ပါစေ”…

ကျွန်တော် ဒီစာကို ရေးရတာ အတော်လေး စွန့်စားရပါတယ်။ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများစု လက်ခံထားတဲ့ အယူအဆတွေကို ပြောင်းပြန်လှန်ပစ်သလို ဖြစ်နေလို့ပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ အမှန်တရား ဆိုတာ လူကြိုက်များဖို့ မလိုပါဘူး။ မှန်ကန်ဖို့ပဲ လိုပါတယ်။ အထူးသဖြင့် “ရဟန်း” ဆိုတာ ဘာလဲ၊ သူတို့ရဲ့ တကယ့် တာဝန်က ဘာလဲ ဆိုတဲ့ မေးခွန်းကို ကျွန်တော်တို့ ပြန်မေးကြဖို့ လိုနေပါပြီ။လူအများစုက ထင်နေကြတယ်။ ရဟန်းဆိုတာ သာသနာပြုဖို့၊ လူတွေကို တရားဟောဖို့၊ စာသင်ဖို့၊ သာသနာ အဓွန့်ရှည်အောင် စောင့်ရှောက်ဖို့ ဝတ်လာကြတာလို့ ထင်နေကြတယ်။ ကျွန်တော် ပြတ်ပြတ်သားသား ပြောပါရစေ။ ဒါ လုံးဝ မှားပါတယ်။ရဟန်းတစ်ပါးရဲ့ တာဝန်ဟာ သာသနာပြုဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။ လူတွေကို ကယ်တင်ဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။ သာသနာ…

ကျွန်တော် ဒီစာကို စရေးတဲ့အချိန်မှာ စာဖတ်သူအချို့အတွက် နားခါးကောင်း ခါးပါလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ ဆေးခါးမှ အနာကျက်မယ် ဆိုတဲ့ သဘောနဲ့ပဲ ကျွန်တော် မြင်သမျှ၊ တွေးမိသမျှ အမှန်တရားတွေကို တင်ပြချင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ကျွန်တော်တို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေ ကြားမှာ ရေပက်မဝင်အောင် ယုံကြည်ထားကြတဲ့ အယူအဆတချို့နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြန်လည် ဆန်းစစ်ဖို့ လိုအပ်နေပါပြီ။စကားလုံး နှင့် အဓိပ္ပာယ် ပြဿနာများပထမဆုံး ကျွန်တော် ပြောချင်တာက “ဗုဒ္ဓဘာသာ” ဆိုတဲ့ စကားလုံး အကြောင်းပါ။ ဗုဒ္ဓရဲ့ အဆုံးအမကို “ဘာသာ” (Religion) ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်အောက်ကို သွတ်သွင်းလိုက်ကတည်းက ပြဿနာတွေ စတက်တော့တာပါပဲ။ ကမ္ဘာမှာ Religion လို့ ပြောလိုက်ရင် ဘာတွေ ပါလာသလဲ။ ဖန်ဆင်းရှင်၊ ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်မှု၊ ဆုတောင်းပသမှု၊ ယုံကြည်မှု…

နိဒါန်း – လုံခြုံမှု အတုရဟန်းရှင်လူ အပေါင်းတို့… ကျွန်တော်တို့ ဗုဒ္ဓဘာသာ လောကမှာ အင်မတန် ကြီးမားတဲ့ အထင်အမြင်လွဲမှားမှုကြီး တစ်ခု ရှိနေပါတယ်။ အဲဒါကတော့… “လူဝတ်ကြောင်နဲ့ နေရတာ အကုသိုလ်များတယ်၊ အပါယ်ကျဖို့ နီးစပ်တယ်။ သင်္ကန်းဝတ်ပြီး ရဟန်းဘောင် ဝင်လိုက်ရင်တော့ အပါယ်တံခါး ပိတ်သွားပြီ၊ သံသရာဘေးက လွတ်ကင်းသွားပြီ” လို့ ထင်မှတ်နေကြခြင်းပါပဲ။ဒါပေမဲ့… ဒါဟာ အမှန်တရား မဟုတ်ပါဘူး။ “သင်္ကန်း” ဆိုတာ အဝတ်အထည် တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ သင်္ကန်းက ခင်ဗျားကို အပါယ်ငရဲကနေ ဆွဲတင်ပေးနိုင်တဲ့ တန်ခိုးအာဏာ မရှိပါဘူး။ ပုထုဇဉ်မှန်သမျှ (ရဟန်းဖြစ်စေ၊ လူဖြစ်စေ) အပါယ်မျိုးစေ့ ရှိနေတုန်းပါပဲ။ ဒီအချက်ကို သတိမမူမိဘဲ “ငါ ဘုန်းကြီးပဲ” ဆိုတဲ့ စိတ်နဲ့ ပေါ့ဆနေမယ်…

မိတ်ဆွေ… ခင်ဗျားဟာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် တစ်ယောက်လား။ ဒီမေးခွန်းကို မေးလိုက်ရင် လူတိုင်းက “ဟုတ်ပါတယ်” လို့ ဖြေကြမှာပါ။ “ဒါဆိုရင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဆိုတာ ဘာကို ယုံကြည်တာလဲ” လို့ ထပ်မေးရင်… “ကံ၊ ကံ၏ အကျိုးကို ယုံကြည်ပါတယ်”၊ “ကောင်းတာလုပ်ရင် ကောင်းတာဖြစ်မယ်၊ မကောင်းတာလုပ်ရင် မကောင်းတာဖြစ်မယ် ဆိုတာကို လက်ခံပါတယ်” လို့ ဖြေကြပါလိမ့်မယ်။ဒီအဖြေဟာ မှန်သလား။ မှန်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့… “ဗုဒ္ဓဘာသာ စစ်စစ်” ဖြစ်ဖို့အတွက် ဒီလောက်နဲ့ မလုံလောက်သေးပါဘူး။ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောရရင်… “ကံ၊ ကံ၏ အကျိုး” ကို ယုံကြည်ခြင်းဟာ ဗုဒ္ဓဘာသာ တစ်ခုတည်းမှာ ရှိတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဟိန္ဒူဘာသာ၊ ဂျိန်းဘာသာ နဲ့ တခြား အရှေ့တိုင်း ဘာသာတရား တော်တော်များများမှာလည်း…

ကျွန်တော်တို့ လူ့ဘောင်လောကမှာ “ဘာသာရေး” (Religion) နဲ့ “လွတ်မြောက်ရေး” (Liberation) ဆိုတဲ့ စကားလုံး နှစ်လုံးကို ရောထွေးနေတတ်ကြတယ်။ အထူးသဖြင့် ကျွန်တော်တို့လို ရိုးရာဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေ အနေနဲ့ ဒီနှစ်ခုရဲ့ ခြားနားချက်ကို သေချာ မကွဲပြားကြပါဘူး။ မကွဲပြားတဲ့အတွက် ဘာဖြစ်သလဲဆိုတော့ ဆေးရုံသွားပြီး ဆေးမကုဘဲ ဆေးရုံတက်လက်မှတ်လေး ကိုင်ပြီး ပြန်လာသလို ဖြစ်နေကြတယ်။ကျွန်တော် ဒီစာကို ရေးတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က ဝေဖန်ဖို့ သက်သက် မဟုတ်ပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့ ဦးနှောက်တွေကို ဆေးကြောဖို့ (Brainwash လုပ်ဖို့) လည်း မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ်လျှောက်နေတဲ့ လမ်းက ဘယ်ကို ဦးတည်နေသလဲ ဆိုတာကို ပြန်ပြီး သတိကပ်စေချင်လို့ပါ။ဘာသာရေး (Religion) ဆိုတာ ဘာလဲဘာသာရေးဆိုတာ ယဉ်ကျေးမှု တစ်ခုပါ။ လူရိုင်းဘဝကနေ ယဉ်ကျေးတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်း…

ကျွန်တော်တို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများစုရဲ့ ခေါင်းထဲမှာ စွဲနေတဲ့ အယူအဆတစ်ခု ရှိတယ်။ “သာသနာပြုတယ်” ဆိုရင် ဘုရားတည်မယ်၊ ကျောင်းဆောက်မယ်၊ ရွှေသင်္ကန်းကပ်မယ်၊ ထီးတော်တင်မယ်… ဒါဆိုရင် သာသနာပြုတာပဲလို့ သတ်မှတ်ထားကြတယ်။ ဒါတွေက မကောင်းဘူးလားဆိုတော့ ကောင်းပါတယ်။ ကုသိုလ်ရလား ဆိုတော့ ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒါတွေလုပ်ရုံနဲ့ “သာသနာ” ဆိုတဲ့ အနှစ်သာရကို ရပြီလား၊ သာသနာပြုရာ ရောက်ပြီလားဆိုတာကိုတော့ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပြီး တွေးကြည့်ဖို့ လိုပါလိမ့်မယ်။သာသနာဆိုတဲ့ စကားလုံးရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကိုက “အဆုံးအမ” (Instruction) ပါ။ ဘယ်သူ့ရဲ့ အဆုံးအမလဲဆိုတော့ သဗ္ဗညုတဉာဏ်ရှင် မြတ်စွာဘုရားရဲ့ အဆုံးအမပါ။ ဘုရားရှင်က ဘာကို ဆုံးမခဲ့တာလဲ။ “ကျောက်ခဲတွေ၊ အုတ်ခဲတွေကို စုပုံပြီး ငါ့ကို ကိုးကွယ်ကြလော့” လို့ ဆုံးမခဲ့တာလား။ လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။…

မိတ်ဆွေ… မြန်မာနိုင်ငံက ဘုန်းကြီးလောကမှာ ခေတ်အဆက်ဆက် ပြောစမှတ်ပြုလာတဲ့ စကားတစ်ခွန်း ရှိတယ်။ ကြားဖူးကြမှာပါ။ “စာမတတ်ရင် တောထွက်” တဲ့။ဒီစကားရဲ့ အဓိပ္ပာယ်က ဘာလဲ။ စာပေပရိယတ္တိ (စာသင်သားဘဝ) မှာ မအောင်မြင်တော့ဘူး၊ ဉာဏ်မမီတော့ဘူး၊ စာမလိုက်နိုင်တော့ဘူး ဆိုမှ… “တော” လို့ခေါ်တဲ့ တရားအားထုတ်ရာ ရိပ်သာတွေ၊ တောရိပ်တောင်ရိပ်တွေကို သွားရမယ်လို့ ဆိုလိုတာပါ။ တစ်နည်းအားဖြင့် ပြောရရင်… “တရားအားထုတ်တယ် ဆိုတာ အရည်အချင်းညံ့တဲ့ ကိုယ်တော်တွေ၊ စာမတတ်တဲ့ ကိုယ်တော်တွေအတွက် အမှိုက်ပုံနေရာ” လို့ သတ်မှတ်လိုက်တာပါပဲ။ဒါဟာ သာမန်ကာလျှံကာ ပြောတဲ့ စကားလို့ ထင်ရပေမယ့်၊ တကယ်တမ်း တွေးကြည့်ရင် သာသနာတစ်ခုလုံးကို အဆိပ်ခတ်နေတဲ့ အင်မတန် ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ “မိစ္ဆာအယူအဆ” တစ်ခု ဖြစ်နေပါတယ်။၁။ စာသင်တိုက်လား၊ မာနစက်ရုံလားဒီနေ့ခေတ် စာသင်တိုက်ကြီးတွေကို လေ့လာကြည့်ပါ။…

လောကတွင် “ဂုဏ်ဆိုသည်မှာ ပုထုဇဉ်တို့၏ ဥစ္စာ” ဟူသော စကားရှိပါသည်။ ပုထုဇဉ်တို့သည် မိမိတို့ ရရှိထားသော ဘွဲ့ထူး၊ ဂုဏ်ထူး၊ ရာထူးဌာနန္တရများကို အနှစ်သာရရှိလှသည်ဟု မှတ်ထင်ကာ ဖက်တွယ်ထားတတ်ကြသဖြင့် ထိုဂုဏ်များကြောင့်ပင် ပူလောင်မှုများ ကြုံတွေ့ကြရပါသည်။အရိယာနှင့် ဂုဏ်၏ ကွာခြားချက်အရိယာသူတော်ကောင်းတို့သည် ခန္ဓာကိုယ်၌ ဖြစ်ပေါ်သမျှသော သဘောတရားတို့သည် ဖြစ်ပြီးလျှင် ပျက်စီးသွားသော “သင်္ခါရတရား” များသာဖြစ်ကြောင်း ခန္ဓာသိဖြင့် ပိုင်းခြားသိမြင်ထားသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် –အရိယာတို့သည် ဂုဏ်အကြီးအငယ်၊ အနိမ့်အမြင့်ကို တွက်ချက်ခြင်း မရှိပါ။လောကဝေါဟာရအရ ပုထုဇဉ်တို့ စိတ်မသက်မသာ မဖြစ်စေရန် ဉာဏ်ဖြင့် ဆင်ခြင်၍ ပြောဆိုဆက်ဆံခြင်းမှတစ်ပါး၊ မိမိကိုယ်တိုင်ကမူ ထိုဂုဏ်များအပေါ် တွယ်တာမှု လုံးဝမရှိပါ။ဤသို့ ဂုဏ်ကို အရှိတရားအဖြစ် မယူဆဘဲ လွတ်ကင်းအောင် နေထိုင်နိုင်ခြင်းကြောင့်ပင် အရိယာတို့သည် အစဉ်အမြဲ အေးချမ်းနေကြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ရဟန်းလောကနှင့်…