မိတ်ဆွေ… ပညာတတ်ဆိုတာ စကားလုံးတွေရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို လေးလေးနက်နက် နားလည်ပြီးမှ သုံးစွဲလေ့ရှိပါတယ်။ စကားလုံးတွေကို သတိမဲ့စွာ သုံးနေသရွေ့ အမှန်တရားနဲ့ ဝေးနေဦးမှာပါပဲ။ ဒီနေ့ ကျွန်တော်တို့ တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် သုံးနေကြတဲ့ “သာသနာပြုတယ်” ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို ဉာဏ်နဲ့ သေသေချာချာ ခွဲစိတ်ကြည့်ရအောင်။ ၁။ သာသနာကို “ပြု” စရာ မလိုပါ“သာသနာ” ဆိုတာ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ အဆုံးအမပါ။ “ပြုတယ်” ဆိုတဲ့ စကားလုံးမှာ ‘ပြုပြင်တယ် (Repair)’ သို့မဟုတ် ‘အသစ်ပြုလုပ်တယ် (Create)’ ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ် နှစ်မျိုး ထွက်ပါတယ်။စဉ်းစားကြည့်ပါ။ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ အဆုံးအမဟာ လိုတိုရှင်းနဲ့ ပြီးပြည့်စုံပြီးသား ဖြစ်တဲ့အတွက် ထပ်ပြီး “ပြုပြင်” စရာ လုံးဝ မလိုပါဘူး။ ဒီလိုပဲ… သာသနာပြုတယ် ဆိုပြီး…

သာသနာဆိုသည်မှာ မဂ္ဂသစ္စာ (သံသရာမှ လွတ်မြောက်ကြောင်း အကျင့်) နှင့် နိရောဓသစ္စာ (ဒုက္ခခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်) သာ ဖြစ်သည်။ သတ္တဝါတို့သည် သံသရာတခွင်လုံး သမုဒယ နှင့် ဒုက္ခ သံသရာဝဲဩဃထဲတွင် နစ်မွန်းနေကြရာမှ ဘုရားပွင့်မှသာလျှင် ထိုဝဲမှ လွတ်မြောက်ရန် “သစ္စာလေးပါး” တရားကို သိခွင့်ရကြခြင်း ဖြစ်သည်။ သစ္စာသိသည်ဆိုသည်မှာ စာအုပ်ထဲက နာမည်ကို သိခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ မိမိသန္တာန်ရှိ ဒုက္ခနှင့် သမုဒယကို လက်တွေ့ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်ကာ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ကျင့်ကြံခြင်းဖြင့် နိရောဓကို မျက်မှောက်ပြုခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ သို့သော် ယနေ့ခေတ် သာသနာ့နယ်ပယ်တွင် ထိုလမ်းမှန်ကို မပြဘဲ သမုဒယတရားများကို အားပေးအားမြှောက်ပြုကာ အပါယ်တံခါးကို ဖွင့်ပေးနေသည့် “အပါယ်ပွဲစား” များ ရှိနေသည်ကို သတိပြုရန် လိုအပ်သည်။ ၁။…

ဗုဒ္ဓရှင်တော်မြတ် ဟောကြားခဲ့သော သစ္စာလေးပါး တရားတော်တွင် “သမုဒယသစ္စာ” ဟူသည် အလွန်အရေးပါသော၊ ကျွန်တော်တို့ နေ့စဉ်ဘဝနှင့် အနီးစပ်ဆုံး ထိတွေ့နေရသော အမှန်တရားတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ သမုဒယသစ္စာဆိုသည်မှာ တခြားမဟုတ်ပါ၊ “တဏှာ” ပင် ဖြစ်ပါသည်။ တဏှာဆိုသည်မှာ စွဲလမ်းခြင်း အမှန်တရား၊ လိုချင်တပ်မက်ခြင်းဆိုသည့် လောဘကို အခြေခံထားသော ကိလေသာတရားသက်သက်သာ ဖြစ်ပါသည်။ ပုထုဇဉ် လူသားများ၏ သန္တာန်ကို လေ့လာကြည့်မည်ဆိုလျှင် ဤတဏှာဟူသော ကိလေသာသည် အများဆုံး၊ အပြည့်နှက်ဆုံး ကိန်းအောင်းနေသည်ကို တွေ့မြင်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ လောကတွင် ချစ်ခြင်းမေတ္တာဟု အမည်တပ်ထားသော အရာတိုင်း၏ နောက်ကွယ်တွင် တဏှာက ခိုင်မာစွာ နေရာယူထားတတ်ပါသည်။ မိဘကို ချစ်ခြင်း၊ သားသမီးကို ချစ်ခြင်း၊ မိတ်ဆွေ အပေါင်းအသင်းကို ချစ်ခြင်း၊ မောင်နှမကို ချစ်ခြင်း၊ ဆွေမျိုးကို…

ကျွန်ုပ်တို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်အများစုဟာ “သံဃာ” လို့ ပြောလိုက်ရင် ခေါင်းတုံး၊ သင်္ကန်းဝတ်နဲ့ ဝိနည်းအချို့ကို လိုက်နာနေသူတွေကို ပြေးမြင်လေ့ရှိကြပါတယ်။ ဒါဟာ ကြာမြင့်စွာ အမြစ်တွယ်လာခဲ့တဲ့ “သမုတိ” (အများသတ်မှတ်ချက်) အမြင်တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်တော့ မြတ်စွာဘုရားရှင် ညွှန်ပြခဲ့တဲ့ “ကိုးကွယ်ရာ သံဃာရတနာ” ဆိုတာဟာ သင်္ကန်းဝတ်ရုံရုံမျှနဲ့ ဖြစ်တည်လာတာ မဟုတ်ဘဲ “တရားရှိမှု” အပေါ်မှာသာ အခြေခံပါတယ်။ “သမုတိသံဃာ” ဆိုတာ မြတ်စွာဘုရား ပညတ်တော် မဟုတ်ပါ ပထမဦးဆုံး သတိပြုရမယ့်အချက်ကတော့ “သမုတိသံဃာ” သို့မဟုတ် “သမုတိသံဃာ” ဆိုတဲ့ စကားလုံးဟာ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ တရားဒေသနာတော်တွေမှာ ပါဝင်ခြင်း မရှိပါဘူး။ ဒါဟာ နောက်ပိုင်းမှ ပုထုဇဉ်ရဟန်းတွေကို အကာအကွယ်ပေးဖို့ သတ်မှတ်လိုက်တဲ့ ပညတ်တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီပညတ်ရှိနေတဲ့အတွက်ကြောင့်ပဲ “ငါတို့က ပုထုဇဉ်…

ဗုဒ္ဓရှင်တော်မြတ်၏ အဆုံးအမ သာသနာတော်ကို လေ့လာကြည့်မည်ဆိုလျှင် လောကီရေးရာ ကိစ္စရပ်များနှင့် လုံးဝ ရောထွေးမှုမရှိဘဲ၊ အင်မတန် သန့်စင်မြင့်မားသည့် လွတ်မြောက်မှု လမ်းစဉ်တစ်ခုအဖြစ် ထင်ထင်ရှားရှား တွေ့မြင်ရမည် ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် ဘာသာရေးဟူသော ခေါင်းစဉ်အောက်၌ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး ကိစ္စရပ်များကို ရောထွေးလုပ်ဆောင်လာကြသည်ကို ဝမ်းနည်းဖွယ်ရာ မြင်တွေ့နေရပါသည်။ သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရေးကိုသာ ဦးတည်သော မြတ်စွာဘုရား၏ လမ်းစဉ်တွင် ဤကဲ့သို့သော လောကီရေးရာ အရှုပ်အထွေးများအတွက် နေရာ လုံးဝ မရှိပါ။ ဤဆောင်းပါးတွင် သာသနာတော်ကို နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေးစသည့် ကာမဂုဏ်အာရုံများမှ အပြီးအပိုင် ခွဲထုတ်ခြင်းနှင့် ရဟန်းတော်များ၏ အမှန်တကယ် ထမ်းဆောင်ရမည့် တခုတည်းသော တာဝန်အကြောင်းကို ရှင်းလင်းတင်ပြသွားမည် ဖြစ်ပါသည်။ ၁။ နိုင်ငံရေး နှင့် ကာမဂုဏ်…

သံဃာ့ဂုဏ်တော်များသည် ပုထုဇဉ်ရဟန်းများတွင် အနှစ်သာရအားဖြင့် မရှိသကဲ့သို့၊ လူဝတ်ကြောင် အရိယာများတွင်လည်း ဘဝအနေအထားအရ အပြည့်အဝ ထင်ဟပ်နိုင်ခြင်း မရှိပါ။ အရိယာဖြစ်ပြီး ရဟန်းအသွင်ဆောင်သော ပုဂ္ဂိုလ်မြတ်များတွင်မှသာ အောက်ပါအတိုင်း တစ်ထပ်တည်း ကျနိုင်ပါသည်။ ၁။ သုပ္ပဋိပန္နော (ကောင်းစွာကျင့်ခြင်း) ဤဂုဏ်တော်သည် သံသရာမှ လွတ်မြောက်ကြောင်း “မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး” အကျင့်ကို အမှန်တကယ် ကျင့်ကြံခြင်း ဖြစ်သည်။ ပုထုဇဉ်ရဟန်းသည် မဂ်ဖိုလ်မရသေး၍ ဤဂုဏ်နှင့် မပြည့်စုံပါ။ လူအရိယာသည် မဂ်ဖိုလ်ရသော်လည်း လူ့ဘောင်၏ ကာမဂုဏ်များကြားတွင် ပြန်လည်ကျက်စားနေရသဖြင့် “အစဉ်တစိုက် ကောင်းစွာကျင့်ခြင်း” ဟူသော ရဟန်းတို့၏ အနိမ့်ဆုံး စံနှုန်း (ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်များ) နှင့် ကင်းကွာနေသည်။ အရိယာရဟန်းမှာမူ အတွင်းသန္တာန်၌ မဂ်ဉာဏ်ရှိသလို၊ အပြင်ပန်း၌လည်း လောကီအာရုံများကို စွန့်ပယ်ကာ သာသနာ့ဘောင်တွင် အမြဲတမ်း ကောင်းစွာကျင့်နေသူ ဖြစ်သဖြင့်…

“အာဟုနေယျာ” (အဝေးမှ ဆောင်လာသော အလှူကို ခံထိုက်ခြင်း) ==================================== ဂုဏ်တော်သည် ဝိနည်းအရ သင်္ကန်းဝတ်ထားရုံမျှဖြင့် မရနိုင်ဘဲ၊ တရားအားထုတ်မှု (ဝိပဿနာ/မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး) ကြောင့် ရရှိလာသော အရိယာမဂ်ဉာဏ်အပေါ်၌သာ တိုက်ရိုက်အခြေခံကြောင်း အောက်ပါကျမ်းဂန်အထောက်အထားများဖြင့် သက်သေပြနိုင်ပါသည်။ ________________________________________ ၁။ ဝိသုဒ္ဓိမဂ် အဋ္ဌကထာ (သံဃာနုဿတိနိဒ္ဒေသ) အဋ္ဌကထာဆရာ အရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသက “အာဟုနေယျ” ဂုဏ်တော်ကို အကျယ်ဖွင့်ဆိုရာတွင် မဂ်ဉာဏ်၊ ဖိုလ်ဉာဏ်ရှိသူကိုသာ ရည်ညွှန်းကြောင်း ဤသို့ဆိုပါသည်။ “စတုန္နံ မဂ္ဂါနံ စတုန္နံ ဖလာနဉ္စ ဝသေန အာဟုနံ အရဟတီတိ အာဟုနေယျော။” (မဂ်လေးပါး၊ ဖိုလ်လေးပါးတို့၏ အစွမ်းဖြင့် အဝေးမှဆောင်လာသော အလှူကို ခံထိုက်သောကြောင့် အာဟုနေယျ မည်၏။) • ကျမ်းကိုးအချက်: မဂ်ဉာဏ်၊ ဖိုလ်ဉာဏ်ဆိုသည်မှာ ဝိပဿနာတရားအားထုတ်မှု၏ နောက်ဆုံးရလဒ်များ ဖြစ်သည်။…

========================================== “သုပ္ပဋိပန္နော” ======== ဆိုတဲ့ ဂုဏ်တော်ကို “ဝိနည်းကျင့်တာ” လို့ ပြောကြတာဟာ အပေါ်ယံ အသွင်သဏ္ဌာန် (ပညတ်) အမြင်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်ုပ်တို့ ယခုဆွေးနွေးနေတဲ့ “မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး (ဝိပဿနာ) ကို ကျင့်ခြင်း” ဆိုတာကမှ စစ်မှန်တဲ့ သံဃာ့ဂုဏ်တော်ရဲ့ အနှစ်သာရ (ပရမတ္ထ) အမြင် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အခိုင်အမာ ကိုးကားနိုင်တဲ့ ကျမ်းဂန်နဲ့ အထောက်အထားတွေကို အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းပြပေးပါမယ်။ ၁။ ဝိသုဒ္ဓိမဂ် အဋ္ဌကထာ (သံဃာနုဿတိနိဒ္ဒေသ) သံဃာ့ဂုဏ်တော်တွေကို အကျယ်ဆုံး ရှင်းပြထားတဲ့ ဝိသုဒ္ဓိမဂ် အဋ္ဌကထာ မှာ “သုပ္ပဋိပန္နော” ကို ဒီလို ဖွင့်ဆိုထားပါတယ် – “သမ္မာပဋိပန္နတ္တာ သုပ္ပဋိပန္နော” (မှန်ကန်စွာ ကျင့်သောကြောင့် သုပ္ပဋိပန္န မည်၏။)…

ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် သူတော်စင်များ နေ့စဉ် ရွတ်ဆိုပူဇော်နေကြသော “ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ၊ ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ၊ သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ” ဟူသည့် သရဏဂုံသုံးပါးတွင် ‘သံဃာ’ ဟူသော ရတနာတစ်ပါး ပါဝင်ပါသည်။ သို့သော် “ထိုသံဃာရတနာ ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း။ သင်္ကန်းဝတ်ရုံထားသော ပုဂ္ဂိုလ်တိုင်းသည် ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်ရာ ရတနာအစစ် ဖြစ်ပါသလား” ဆိုသည့် မေးခွန်းကို ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျကျ၊ ပရမတ်အမြင်ကျကျ ဆန်းစစ်ကြည့်ရန် အလွန်ပင် လိုအပ်လှပါသည်။ ဤသို့ ဆန်းစစ်ခြင်းသည် မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်ကိုမျှ ဝေဖန်ပြစ်တင်ရန် မဟုတ်ဘဲ၊ ဗုဒ္ဓရှင်တော်မြတ်၏ မူလအာဘော်ကို မှန်ကန်စွာ နားလည်စေရန်နှင့် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော ပုထုဇဉ်ဘဝ၏ အန္တရာယ်မှ ရုန်းထွက်နိုင်ရေးအတွက် သတိပေး နှိုးဆော်ရန်သာ ဖြစ်ပါသည်။ သမုတိသံဃာ နှင့် အရိယာသံဃာ စာပေကျမ်းဂန်များအရ…

လက်ရှိ မျက်မှောက်ခေတ် အခြေအနေကို ကြည့်လိုက်ရင် ဘာသာရေးဆိုတာဟာ ထုံးတမ်းစဉ်လာတွေ၊ ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှု သက်သက်တွေ၊ စိတ်သက်သာရာရစေမယ့် အားပေးစကား (Motivation) တွေလောက်နဲ့သာ လည်ပတ်နေတာကို ဝမ်းနည်းဖွယ် တွေ့မြင်နေရပါတယ်။ အထူးသဖြင့် “သင်္ကန်းဝတ်ထားရင် ပြီးရော၊ ဘာပဲလုပ်လုပ် ရှိခိုးပူဇော်ရမယ်” ဆိုတဲ့ မျက်ကန်းယုံကြည်မှု (Blind Faith) ဟာ အလွန်ကို အမြစ်တွယ်နေပါတယ်။ ဒါဟာ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ လမ်းစဉ်လား၊ ဘုရားရှင် သတ်မှတ်ခဲ့တဲ့ စံနှုန်း (Standard) ဟုတ်ရဲ့လား ဆိုတာကို မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ ဥပရိပဏ္ဏာသပါဠိတော်မှာ ပါဝင်တဲ့ “နဂရဝိန္ဒေယျသုတ်” ကို အခြေခံပြီး အရှိကို အရှိအတိုင်း ရှင်းလင်း တင်ပြသွားပါမယ်။ ၁။ နဂရဝိန္ဒေယျသုတ် မှ ဖော်ပြသော ဘုရားရှင်၏ ယုတ္တိဗေဒ မြတ်စွာဘုရားရှင်ဟာ နဂရဝိန္ဒရွာကို ရောက်ရှိတော်မူတဲ့အခါ၊…