ကျနော်တို့တွေ နေ့စဉ်ဘဝမှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အမြဲတမ်း “ပဲ့ကိုင်ရှင်” လို့ ထင်နေကြတယ်။ ငါလုပ်လို့ ဖြစ်တာ၊ ငါကြံလို့ အောင်မြင်တာ၊ ငါ့ဘဝကို ငါ ဖန်တီးနေတာလို့ ယုံကြည်နေကြတယ်။ အဲဒီ “ငါ” ဆိုတဲ့ အမာခံအနှစ်သာရကြီး တကယ်ရှိတယ်လို့ ယုံကြည်နေတာဟာ အကြီးမားဆုံး အမြင်မှား (ဒိဋ္ဌိ) ပါပဲ။ တကယ်တော့ ဖြစ်ချင်တဲ့ ဆန္ဒရှိလို့ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ လုပ်ရပ်တွေပဲ ရှိပါတယ်။ စကားပြောချင်တဲ့ စိတ်ကြောင့် ပြောနေတဲ့ ရုပ်ဖြစ်စဉ်တွေ အလုပ်လုပ်နေတာပါ။ အဲဒီဖြစ်စဉ်တွေထဲမှာ ခိုင်မြဲတဲ့ ပိုင်ရှင် “ငါ” ဆိုတာ ဘယ်တုန်းကမှ မရှိခဲ့ပါဘူး။ သောတာပန်ဖြစ်တယ်ဆိုတာ တစ်ခုခုကို အသစ်ရသွားတာ မဟုတ်ဘူး။ အဲဒီ “ငါ” က လုပ်နေတယ်ဆိုတဲ့ အထင်အမြင်မှားကြီး ပြုတ်ကျသွားတာပါ။ အရှိကို အရှိအတိုင်း…

ကျနော်တို့ အားလပ်ရက်မှာ အနားယူကြတဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်ကို ညှဉ်းဆဲပြီး အနာခံထိုင်နေဖို့ မလိုပါဘူး။ မိမိကိုယ်ခန္ဓာ သက်သာသလို ထိုင်ရင်း ခန္ဓာကိုယ်ထဲက အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ သဘောတရားတွေကို ဉာဏ်မှာ ရှင်းလင်းလာအောင် လုပ်ဖို့ပဲ လိုပါတယ်။ ကျနော်ကိုယ်တိုင်လည်း ဒီနည်းလမ်းနဲ့ပဲ လေ့ကျင့်ခဲ့တာပါ။၁။ စိတ် (၁၃) မျိုးကို သတိနဲ့ အကဲခတ်ပါဝိပဿနာရှုတယ်ဆိုတာ မိမိသန္တာန်မှာ ပေါ်လာတဲ့ စိတ်တွေကို သတိထားကြည့်တာပါ။ အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါစိတ် (၁၃) မျိုးထဲက တစ်ခုခု ပေါ်လာတာကို သိနေဖို့ပါပဲ –မြင်စိတ်၊ ကြားစိတ်၊ နံစိတ်၊ အရသာသိစိတ်။ဒုက္ခ သုခခံစားစိတ်၊ ကြံတွေးစိတ်။လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ (ငါရှုနေတယ်၊ ငါကမြဲတယ်) စိတ်များ။အလောဘ (ပေးကမ်းလိုစိတ်)၊ အဒေါသ (မေတ္တာ) စိတ်များ။ဝင်လေရှုသွင်းလိုစိတ် နှင့် ထွက်လေရှုထုတ်လိုစိတ်။၂။…

တနင်္ဂနွေနေ့ မနက် ၁၀ နာရီလောက်ဆိုတာ တစ်ပတ်တာ ပင်ပန်းသမျှတွေကို မေ့ထားပြီး ခန္ဓာကိုယ်ကို သက်တောင့်သက်သာ အနားပေးနေကြတဲ့ အချိန်ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို အားလပ်ရက် မနက်ခင်းမျိုးမှာ ဘာသာရေး အယူဝါဒ (Dogma) တွေ၊ ထုံးတမ်းစဉ်လာတွေကို ခဏဘေးဖယ်ထားပြီး၊ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ဟုတ်ဟုတ်၊ မဟုတ်ဟုတ် မည်သူမဆို လက်တွေ့ အသုံးချနိုင်တဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အနားယူမှု (ဝိပဿနာ) အကြောင်းကို ဆွေးနွေးကြည့်ချင်ပါတယ်။ဝိပဿနာ ရှုတယ်ဆိုတာ မိမိ ခန္ဓာမှာ တကယ်တမ်း ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ သဘောတရားတွေကို အရှိကိုအရှိအတိုင်း ဉာဏ်နဲ့ ထိုးထွင်းကြည့်ခြင်းပါပဲ။ ဒီကနေ့ မနက်ခင်းလေးမှာတော့ အခြားအရာတွေကို ဘေးဖယ်ထားပြီး အလွန်ထင်ရှားတဲ့ “အနိစ္စ (မမြဲခြင်း၊ ဖြစ်ပြီးပျက်ခြင်း)” နဲ့ “အနတ္တ (အနှစ်သာရဖြစ်သော “ကိုယ်” မရှိခြင်း)” ဆိုတဲ့ သဘောတရားလေး…

မိတ်ဆွေများအားလုံး မင်္ဂလာပါခင်ဗျာ။ စနေနေ့ မနက်ခင်း အားလပ်ချိန်လေးမှာ သံသရာလွတ်ကြောင်း ခရီးအတွက် အရေးကြီးတဲ့ သဘောတရားတစ်ခုကို ဆွေးနွေးချင်ပါတယ်။ကျနော်တို့တွေ တရားဓမ္မကို လေ့လာလိုက်တဲ့အခါ ခန္ဓာငါးပါးဟာ “ငါ” မဟုတ်ဘူး၊ ပိုင်စိုးပိုင်နင်း လုပ်လို့မရတဲ့ အနတ္တ သဘောတရားတွေပဲလို့ သိလာကြပါတယ်။ ဒီလို သိလာတဲ့အခါ တချို့က အစွန်းတစ်ဖက်ကို ရောက်သွားတတ်ပါတယ်။ “ငါ မှ မဟုတ်တာ၊ ငါမှ မပိုင်တာ၊ ဘာမှ လုပ်လို့မရဘူး” ဆိုပြီး အရာရာကို လက်လျှော့လိုက်ချင်တဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒ (Pessimism) ထဲ ကျွံဝင်သွားတတ်ပါတယ်။ဒါဟာ အလွန်သတိထားရမယ့် အချက်ပါ။ အနတ္တဆိုတာ လက်လျှော့လိုက်ဖို့၊ ဘာမှမလုပ်ဘဲ နေလိုက်ဖို့ ပြောတာ လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ ပညတ်အမြင်ကို ဖယ်ခွာပြီး အမှန်တရားကို အမှန်အတိုင်း သိမြင်ဖို့ သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ဒါဆို…

ဒီတစ်ပတ်လုံး စိတ်ရဲ့ သဘောသဘာဝတွေကို လေ့လာခဲ့ကြတယ်။ စိတ်ဆိုတာ အမြဲတမ်း ပြေးလွှားနေတတ်တဲ့ သဘောရှိပါတယ်။လှိုင်းလေထန်တဲ့ ပင်လယ်ထဲမှာ သင်္ဘောတစ်စင်း ငြိမ်နေဖို့ဆိုရင် ကျောက်ချထားဖို့ လိုပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ စိတ်အတွက် ကျောက်ဆူးကတော့ “လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်” ပါပဲ။ ထွက်လေ ဝင်လေ ဖြစ်ဖြစ်၊ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ လှုပ်ရှားမှု တစ်ခုခုဖြစ်ဖြစ် ပစ္စုပ္ပန် အာရုံတစ်ခုမှာ စိတ်ကို ညင်ညင်သာသာလေး ချည်နှောင်ထားပါ။အတိတ်က ပြီးသွားပါပြီ။ အနာဂတ်ကလည်း မသေချာပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့ တကယ် ပိုင်ဆိုင်တာဆိုလို့ အခု ရှူသွင်းလိုက်တဲ့ ဒီလေတစ်ချက်စာ အချိန်လေးပဲ ရှိပါတယ်။ ပစ္စုပ္ပန်မှာ အပြည့်အဝ နေထိုင်တတ်ခြင်းဟာ အကြီးမားဆုံးသော လွတ်မြောက်မှုပါပဲ။ဒီနေ့အတွက် အမေး- ခင်ဗျားရဲ့ စိတ်က အခု ပစ္စုပ္ပန်မှာ ရှိနေသလား၊ အတိတ်နဲ့ အနာဂတ်မှာ လမ်းပျောက်နေသလား?

ဝိပဿနာရဲ့ အနှစ်သာရက ပြုပြင်ပြောင်းလဲဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။ “အရှိကို အရှိအတိုင်း သိဖို့” သက်သက်ပါ။ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့က စိတ်ငြိမ်ချင်တဲ့ လောဘနဲ့ တရားထိုင်တတ်ကြတယ်။ စိတ်ပြန့်လွင့်သွားရင် “မကောင်းဘူး” ဆိုပြီး အတင်း ပြန်ဆွဲယူတယ်။ ဒါဟာ သဘာဝတရားကို ကြားဝင် စွက်ဖက်နေတာပါပဲ။ စိတ်ပြန့်လွင့်ရင် ပြန့်လွင့်မှန်း သိလိုက်တာကမှ အမှန်တရားကို မြင်တာပါ။နာကျင်မှု ပေါ်လာရင် ပျောက်ချင်တဲ့စိတ်နဲ့ မရှုပါနဲ့။ နာတာဟာ သူ့သဘောသူ ဆောင်နေတာလို့ လက်ခံပြီး ကြည့်ပါ။ ကြားဝင် မစွက်ဖက်ဘဲ ကြည့်တတ်လာတဲ့အခါ၊ ကိုယ်တိုင် ဇာတ်ကောင် မလုပ်တော့ဘဲ ပွဲကြည့်ပရိသတ် ဖြစ်လာပါလိမ့်မယ်။ဒီနေ့အတွက် အမေး- ဖြစ်ပျက်နေသမျှကို ငါက ဘာလို့ အတင်း ဝင်ပြင်ချင်နေရတာလဲ?

ကျွန်တော်တို့ရဲ့ စိတ်ဟာ အမြဲတမ်း တရားသူကြီးတစ်ယောက်လို အလုပ်လုပ်နေတယ်။ အရာရာကို မြင်တာနဲ့၊ ကြားတာနဲ့ “ဒါက ကောင်းတယ်၊ ဒါက ဆိုးတယ်၊ ဒါကို ကြိုက်တယ်၊ ဒါကို မကြိုက်ဘူး” ဆိုပြီး ချက်ချင်း အကဲဖြတ်တော့တာပါပဲ။အဲဒီ ကြိုက်ခြင်း (လောဘ) နဲ့ မကြိုက်ခြင်း (ဒေါသ) ကြားထဲမှာပဲ ကျွန်တော်တို့ လူးလှိမ့်နေကြရတာပါ။ တကယ်တော့ အပြင်က အာရုံတွေက ကောင်းခြင်း၊ ဆိုးခြင်း မရှိပါဘူး။ ကိုယ့်စိတ်ကသာ အရောင်ဆိုးနေတာပါ။ဒီနေ့တော့ ဘာကိုပဲ မြင်မြင်၊ ကြားကြား ချက်ချင်း အကဲမဖြတ်ဘဲ “မြင်တယ်၊ ကြားတယ်” လို့ သက်သက်လေးပဲ သိကြည့်ရအောင်။ ပူလာရင်လည်း “မကြိုက်ဘူး” လို့ မတွေးဘဲ “ပူတဲ့သဘောလေးပဲ” လို့ သိလိုက်ပါ။ဒီနေ့အတွက် အမေး- အရာရာကို အကဲဖြတ်နေတဲ့…

မ်းနည်းတာ၊ ပျော်ရွှင်တာ၊ ဒေါသထွက်တာ… ဒီစိတ်ခံစားမှုတွေ အားလုံးဟာ ကျွန်တော်တို့ဆီကို ခဏလာလည်တဲ့ ဧည့်သည်တွေပါ။ပြဿနာက ကျွန်တော်တို့ဟာ အဲဒီ ဧည့်သည်တွေကို “ငါ့စိတ်” လို့ ထင်ပြီး အိမ်ရှင်နေရာ ပေးလိုက်တာပါပဲ။ ဒေါသထွက်လာရင် “ငါ ဒေါသထွက်တယ်” လို့ ယူဆလိုက်တဲ့အတွက် အဲဒီဒေါသကို အသက်သွင်းပေးလိုက်သလို ဖြစ်သွားပါတယ်။ဧည့်သည်ဆိုတာ အချိန်တန်ရင် ပြန်သွားမှာပါ။ သူတို့ကို အတင်း မောင်းထုတ်စရာလည်း မလိုသလို၊ အိမ်ထဲမှာ အမြဲနေဖို့ ဆွဲထားစရာလည်း မလိုပါဘူး။ ခံစားချက်တစ်ခု ပေါ်လာရင် “ဪ.. ဒေါသဆိုတဲ့ ဧည့်သည် ရောက်လာပါလား” လို့ သိမှတ်ပြီး ဘေးကနေ အေးအေးဆေးဆေး စောင့်ကြည့်လိုက်ပါ။ဒီနေ့ ခံစားချက် အတက်အကျ တစ်ခုခု ဖြစ်တိုင်း အဲဒါကို “ငါ” လို့ မသတ်မှတ်ဘဲ ဖြတ်လျှောက်သွားတဲ့ ဧည့်သည်တစ်ယောက်လို…

ပုထုဇဉ်တွေအားလုံးဟာ နေ့စဉ်ဘဝမှာ ကိုယ့်စိတ်ကို ကိုယ်တိုင် မကျေနပ်တဲ့ အခိုက်အတန့်တွေနဲ့ ကြုံတွေ့ရစမြဲပါ။“ငါ ဘာလို့ ဒီလောက် ဒေါသကြီးရတာလဲ”“ငါ့စိတ်က ဘာလို့ ဒီလောက် မစ္ဆရိယ (ဝန်တိုမှု) ဖြစ်နေရတာလဲ”“သူများ အဆင်ပြေတာကို ဘာလို့ မနာလို ဖြစ်မိရတာလဲ”အဲ့ဒီလို မကောင်းတဲ့ စိတ်အစဉ်တွေ ပေါ်လာတဲ့အခါ ကိုယ့်ကိုကိုယ် မကြည်ညိုနိုင်တော့ဘူး။ ငါဟာ လူဆိုးပဲဆိုပြီး ကိုယ့်ကိုကိုယ် အပြစ်တင်၊ စိတ်ဆင်းရဲပြီး သိမ်ငယ်စိတ်တွေ ဝင်လာတတ်ပါတယ်။ဒီလို ခံစားနေရပြီဆိုရင် မိတ်ဆွေကို ပြောချင်တာက “မိတ်ဆွေ တစ်ယောက်တည်း ဒီလိုဖြစ်နေတာ မဟုတ်ပါဘူး” ဆိုတာပါပဲ။ ဒါဟာ “ပုထုဇဉ်” လူသားတိုင်းရဲ့ သဘာဝ အခြေအနေမှန် တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ဒီဆောင်းပါးလေးကို ဖတ်ပြီးတဲ့အခါ ကိုယ့်ပေါ်ဖြစ်လာတဲ့ စိတ်အခြေအနေတွေအပေါ် ရှုမြင်ပုံ ပြောင်းလဲပြီး စိတ်သက်သာရာ ရသွားလိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။ပုထုဇဉ် ဆိုတာ…

ကျွန်တော်တို့ တစ်နေ့တာလုံး ပင်ပန်းနေရတာ အလုပ်တွေ များလို့ထက် အတွေးတွေ များနေလို့ပါ။ အတိတ်က ကိစ္စတွေကို ပြန်တွေးပြီး နောင်တရလိုက်၊ မရောက်သေးတဲ့ အနာဂတ်အတွက် ကြိုတွေးပြီး ပူပန်လိုက်နဲ့ စိတ်က တစ်ခဏလေးတောင် မနားရပါဘူး။ တကယ်တော့ အတွေးဆိုတာ တကယ်ရှိနေတဲ့ အရာမဟုတ်ပါဘူး။ စိတ်က ဖန်တီးလိုက်တဲ့ အရိပ်အယောင်တွေ သက်သက်ပါ။တရားအားထုတ်တယ်ဆိုတာ အတွေးတွေကို ရပ်ပစ်လိုက်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ “ဪ.. ငါ ကြံတွေးစိတ်ဖြစ်နေပါလား” လို့ သိလိုက်တာပါ။ အတွေးထဲကို ကိုယ်တိုင် ဝင်မပါဘဲ၊ မြစ်ကမ်းဘေးကနေ ရေစီးဆင်းတာကို ကြည့်နေသလိုမျိုး ခပ်ခွာခွာလေး ကြည့်တတ်ဖို့ လိုပါတယ်။တွေးနေမှန်း သိလိုက်တဲ့ စက္ကန့်မှာပဲ အဲဒီအတွေးဟာ အလိုလို ရပ်တန့်သွားပါတယ်။ အတွေးနောက်ကို ပါမသွားတော့ဘဲ လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်ကို ပြန်ရောက်လာပါလိမ့်မယ်။ဒီနေ့အတွက် အမေး- အခုလေးတင်…