လောကဆိုတာ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်မှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ရုပ်နဲ့ နာမ်တွေရဲ့ ဖြစ်ပျက်နေမှု သက်သက်ပါပဲ။ ဒါပေမယ့် လူအများစုက “ငါ” နဲ့ “သူတစ်ပါး” ဆိုတာကို အတည်ယူထားကြတော့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ အဲဒီရေစီးကြောင်းထဲ မလွဲမရှောင်သာ စီးမျောနေကြရပါတယ်။ သို့သော်လည်း ကိုယ်ပိုင်အချိန်လေးမှာတော့ အတိတ်ဆိုတာ တကယ်မရှိတော့တဲ့ ကိစ္စမို့ လုံးဝပစ်ချထားပြီး၊ ပစ္စုပ္ပန်နဲ့ အနာဂတ်ကိုသာ ကြည့်မယ်လို့ ခိုင်ခိုင်မာမာ ဆုံးဖြတ်လိုက်သင့်ပါတယ်။ ဒီလို အမှန်တရားကို မဆုံးဖြတ်နိုင်ဘဲ၊ မရှိတော့တဲ့ အရာတွေနောက် လိုက်ပြီး ပူလောင်နေကြလို့ မြတ်စွာဘုရားက ပုထုဇဉ်ဆိုတာ အရူးနဲ့ တူတယ်လို့ ဟောတော်မူခဲ့တာပါ။ ကိုယ်တိုင်ရော မရှိတော့တဲ့ အရိပ်တွေနောက်ကို လိုက်ပြီး ပင်ပန်းနေသေးလားဆိုတာ ပြန်ဆင်ခြင်ကြည့်ပါဦး။

အတိတ်က အမှားတွေအတွက် နောင်တရပြီး ပူဆွေးနေဖူးလား။ အဲဒါဟာ အတိတ်ကာလက တကယ်ရှိခဲ့ပြီး၊ အဲဒီအချိန်မှာ “ငါ” တကယ်ရှိခဲ့တယ်လို့ ထင်နေလို့ပါ။ တကယ်တော့ အတိတ်ဆိုတာ အခု လက်ရှိမှာ မရှိတော့ပါဘူး။ အရင်က အဖြစ်အပျက်တွေကို မှတ်မိနေတယ်ဆိုတာဟာ ပစ္စုပ္ပန်မှာ ပေါ်လာတဲ့ သညာ ဖြစ်ပျက်လေး သက်သက်ပါပဲ။ အဲဒီ မှတ်သားမှု သညာလေး ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတာကို မသိတဲ့အခါ အမှန်တကယ်ပဲ ပြန်ဖြစ်နေသလို ခံစားရပြီး ပူလောင်ရတာပါ။ သညာရဲ့ လှည့်စားမှုကို ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်မှာ မြင်အောင်ကြည့်ပြီး မရှိတော့တဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတွေကို လွှတ်ချလိုက်ပါ။ ခေါင်းထဲမှာ အတိတ်က အတွေးတွေ ဝင်လာတိုင်း ဒါဟာ သညာဖြစ်ပျက် သက်သက်ပါလားလို့ သတိပြုကြည့်လိုက်ပါ။

ယခုလို အင်္ဂါနေ့ နေ့လည် တစ်နာရီ အချိန်ဆိုတာ လုပ်ငန်းခွင် အသီးသီးမှာ အလုပ်တာဝန်တွေ အရှိန်အဟုန်နဲ့ လည်ပတ်နေတဲ့ အချိန် ဖြစ်ပါတယ်။ အမျိုးသားတွေရဲ့ လုပ်ငန်းခွင် သဘာဝအရ ကိုယ်ပိုင် စီးပွားရေးမှာ ဖြစ်စေ၊ ကုမ္ပဏီ ရုံးခန်းတွေမှာ ဖြစ်စေ လူပေါင်းစုံ၊ စရိုက်ပေါင်းစုံနဲ့ နေ့စဉ် ထိတွေ့ ဆက်ဆံနေကြရပါတယ်။ ဒီလို ဆက်ဆံရတဲ့ အခါမှာ ကိုယ်နဲ့ အမြင်မတူတဲ့ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေ၊ တာဝန်ယူမှု ကင်းမဲ့တဲ့ သူတွေ၊ ကိုယ့်ရဲ့ အားထုတ်မှုကို အသိအမှတ် မပြုဘဲ အပြစ်ရှာတတ်တဲ့ သူတွေနဲ့ မလွဲမသွေ ကြုံတွေ့ရတတ်ပါတယ်။ အဲဒီလို အခြေအနေမျိုးနဲ့ ရင်ဆိုင်ရပြီ ဆိုရင်၊ ကျနော်တို့ရဲ့ ရင်ဘတ်ထဲမှာ မကျေနပ်မှုတွေ ပြည့်နှက်လာပြီး၊ ပေါက်ကွဲ ထွက်ချင်လောက်အောင် ပြင်းထန်တဲ့ ဒေါသမီးတွေ…

တရားအားထုတ်တယ်ဆိုတာ အတိတ်ကို ပြန်တွေးနေတာ၊ အနာဂတ်ကို မျှော်လင့်နေတာမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ အခု ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်မှာ ဖြစ်နေတာကို အရှိကိုအရှိအတိုင်း လေ့လာခြင်း ပါပဲ။ စိတ်ဆိုးရင် ဆိုးမှန်းသိတဲ့၊ ဝမ်းသာရင် ဝမ်းသာမှန်းသိတဲ့ သိစိတ် (ဝိဉာဏ်) လေးတွေဟာ တစ်ခုပေါ်လာပြီး တစ်ခု ပျောက်သွားပါတယ်။ ဒီလို ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ စိတ်အစဉ်ကို ဝင်မစွက်ဖက်ဘဲ အသာလေး စောင့်ကြည့်နေတာကို စိတ္တာနုပဿနာ လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဘာကိုမှ ဖန်တီးမယူဘဲ အခု ချက်ချင်း ဖြစ်နေတဲ့ စိတ်အခြေအနေကိုပဲ သိပေးနေလိုက်ပါ။ အခု စာဖတ်နေရင်းနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်အခြေအနေလေး ဘယ်လိုရှိနေလဲဆိုတာကို သက်သက်သာသာလေး စောင့်ကြည့်ပေးပါ။

ငါ့ကို အသိအမှတ်မပြုဘူး၊ ငါ့ကို မလေးစားဘူး ဆိုတဲ့ အတွေးတွေကပဲ ပူလောင်မှုတွေကို ဖြစ်စေတာပါ။ တကယ်တော့ ခန္ဓာမှာ “ငါ” လို့ ခေါ်တဲ့ အတ္တ ဆိုတာ ရှာမရပါဘူး။ ဒီနေရာမှာ “အနတ္တ” ဆိုတာဟာ “ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒကို ရှောင်ကြဉ်ရမယ့် အကြောင်းကိုလည်း အထူးသတိပြုစေချင်ပါတယ်။ ငါမရှိဘူးဆိုတာ သိပေမယ့် ကိုယ်လုပ်စရာရှိတာကို အကောင်းဆုံး လုပ်ဖို့ပါပဲ။ အဲဒီလို လုပ်တဲ့အခါ “ငါ” ဆိုတဲ့ အစွဲမပါတော့လို့ ပိုပြီး အေးချမ်းပါတယ်။ ကိုယ့်ကို ဒုက္ခပေးနေတာ ပြင်ပပြဿနာလား၊ “ငါ” ဆိုတဲ့ အစွဲလားဆိုတာ ခဏလောက် အကဲခတ်ကြည့်ပါ။

ယခုလို တနင်္ဂနွေနေ့ နေ့လည် တစ်နာရီ အချိန်ဆိုတာ တစ်ပတ်တာလုံး လုပ်ငန်းခွင်မှာ အပြင်းအထန် ရုန်းကန်လှုပ်ရှားခဲ့ရတဲ့ အမျိုးသားတွေအတွက် ခန္ဓာရော စိတ်ပါ အနားပေးလေ့ရှိတဲ့ အချိန်အခါ ဖြစ်ပါတယ်။ မိသားစု တာဝန်၊ စီးပွားရေး တာဝန်တွေနဲ့ ပခုံးနှစ်ဖက်လုံး လေးလံနေတတ်တဲ့ အမျိုးသားတွေရဲ့ လုပ်ငန်းခွင်ဆိုတာ အပြိုင်အဆိုင်တွေ၊ ဖိအားတွေ၊ မျှော်လင့်ချက်တွေနဲ့ အမြဲတမ်း ပူလောင်နေတတ်တဲ့ နေရာတစ်ခုပါ။ ဒီကနေ့ နေ့လည်ခင်းမှာ ဝိပဿနာ အားထုတ်နေကြတဲ့ အမျိုးသား ဥပါသကာတို့အတွက်၊ လုပ်ငန်းခွင်ထဲက ဖိအားတွေကို စိတ္တာနုပဿနာနဲ့ ရှုမှတ်ပြီးတဲ့နောက်၊ အဲဒီ “အနတ္တ” အမြင်ကို အခြေခံပြီး တကယ့် လောကီ လုပ်ငန်းခွင်မှာ အဓိပတိတရား လေးပါးနဲ့ အောင်မြင်မှုကို ဘယ်လို တည်ဆောက်မလဲ ဆိုတာကို လက်တွေ့ကျကျ ဆွေးနွေး တင်ပြပေးသွားပါမယ်။…

လောကကြီးမှာ လူတွေ၊ သတ္တဝါတွေ ရှိနေတယ်လို့ ကျွန်တော်တို့ မြင်နေကြရတယ်။ ဒါပေမယ့် သေချာ လေ့လာကြည့်ရင် တကယ့်အရှိတရားဟာ ရုပ်နဲ့ နာမ် အစားထိုး ဖြစ်ပျက်နေတာ သက်သက်ပါပဲ။ နာမည်၊ ပုံပန်းသဏ္ဍာန်၊ ယောက်ျား၊ မိန်းမ ဆိုတာတွေက ဆက်သွယ်ပြောဆိုဖို့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ အခေါ်အဝေါ်တွေလောက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်တမ်း ရှာကြည့်ရင် ပိုင်ဆိုင်တဲ့သူ၊ ခိုင်မာတဲ့သူ ဘယ်သူမှ မရှိပါဘူး။ ဒီသဘောကို နားလည်လာရင် လူတွေအပေါ် ထားတဲ့ ဒေါသ၊ လောဘတွေ အလိုလို ပါးလျသွားပါလိမ့်မယ်။ အခု မြင်နေရတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ကို အမည်နာမတွေ ခွာပြီး ရုပ်နာမ်တွေ ဖြစ်ပျက်မှုသက်သက်လို့ မြင်အောင် လေ့လာကြည့်လို့ ရမလား။

ဒီတစ်ပတ်လုံး ရုပ်နာမ်တွေရဲ့ မမြဲတဲ့ သဘော၊ အစိုးမရတဲ့ သဘော၊ ဖြစ်ပြီးပျက်နေတဲ့ သဘောနဲ့ သညာရဲ့ အကြောင်းတွေကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြတယ်။ စာဖတ်ရုံသက်သက်နဲ့တော့ ဒီအမှန်တရားတွေကို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်နဲ့ သိလာမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ လက်တွေ့ လေ့လာကျင့်သုံးမှုကသာ အဓိကပါ။ အဓိပတိတရားလေးပါး နဲ့ပြည့်စုံရင် မိမိလိုတာ ပြည့်တယ် ဆိုသလို ကိုယ့်ရဲ့ ဆန္ဒ၊ ဝီရိယ၊ စိတ်၊ ပညာတွေကို စိုက်ထုတ်ပြီး အမှန်တရားကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ဖို့ ကြိုးစားကြစေချင်ပါတယ်။ ကိုယ့်ရဲ့ သိစိတ် (ဝိဉာဏ်) လေးရဲ့ အမြဲ တရစပ် ဖြစ်ပျက်နေမှု၊ ဘယ်စိတ်ကိုမှ ငါလို့ သတ်မှတ်လို့မရမှု၊ အမြဲဖြစ်ပြီးပျက်နေတဲ့ စိတ်တွေမို့ တကယ်တော့ ဘယ်စိတ်ကိုမှ သုခလို့ မှတ်ယူလို့ မရမှုတွေကို အမြဲတမ်း သတိကပ်ထားပါ။ ဒီတစ်ပတ်အတွင်းမှာ ကိုယ့်ရဲ့ စိတ်ကို…

သောကြာနေ့ ရောက်လာပြီဆိုတော့ မနက်ဖြန် နားရတော့မယ်ဆိုပြီး စိတ်တွေ ပေါ့ပါးနေတတ်ကြတယ်။ တစ်ပတ်လုံး အလုပ်လုပ်ခဲ့ရလို့ “ငါ ပင်ပန်းနေပြီ၊ ငါ နားရတော့မယ်” လို့ တွေးတတ်ပါတယ်။ သေချာ လေ့လာကြည့်ရင် တကယ်တမ်း ပင်ပန်းနေတဲ့ “ငါ” ဆိုတာ မရှိပါဘူး။ ခွန်အားစိုက်ထုတ်ခဲ့ရလို့ နွမ်းနယ်နေတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်နဲ့ စိတ်အစဉ်ပဲ ရှိပါတယ်။ မနက်ဖြန် အနားယူမယ့် “ငါ” ဆိုတာလည်း မရှိပါဘူး။ သက်တောင့်သက်သာ ဖြစ်သွားမယ့် ရုပ်နဲ့ နာမ် အသစ်တွေ အစားထိုးလာဖို့ပဲ ရှိပါတယ်။ ဘာကိုမှ “ငါ” ဆိုတဲ့ ပညတ်ချက်နဲ့ မချည်နှောင်ဘဲ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ အကြောင်းအကျိုးတွေကို အကြောင်းအကျိုးတွေ အတိုင်းလေး သိပေးနေလိုက်ပါ။ ပင်ပန်းတယ်ဆိုတဲ့ ခံစားမှုလေးကို “ငါ” နဲ့ မသက်ဆိုင်ဘဲ အကြောင်းအကျိုးတွေ အဖြစ်…

လူတော်တော်များများဟာ အတိတ်က အမှားတွေအတွက် နောင်တရတာ၊ အနာဂတ်အတွက် ကြောက်ရွံ့တာတွေနဲ့ နေထိုင်နေကြတယ်။ တကယ်တော့ ဒါတွေဟာ သညာ လို့ခေါ်တဲ့ မှတ်သားမှုရဲ့ နှိပ်စက်ခြင်းကို ခံနေရတာပါ။ အတိတ်ဆိုတာ တကယ်မရှိတော့ပါဘူး။ စိတ်ထဲမှာ ပြန်လည်မှတ်သားထားတဲ့ သညာလေးတွေ ပြန်ပေါ်လာတာ သက်သက်ပါ။ အဲဒီ သညာလေးကိုပဲ “ငါ အမှားလုပ်မိတယ်” ဆိုပြီး အပြစ်တင်နေတာပါ။ ကိုယ့်ကို ဒုက္ခပေးနေတာ ပြင်ပက အရာတွေမဟုတ်ဘဲ ကိုယ့်ရဲ့ မှတ်သားမှု သညာလေးတွေကသာ အသစ်တဖန် ပြန်ပေါ်လာတယ်လို့ မြင်အောင်ကြည့်ပါ။ အဲဒီလို မြင်လိုက်တာနဲ့ ကြောက်စိတ်၊ အပြစ်တင်စိတ်တွေဟာ အလိုလို ချုပ်ငြိမ်းသွားပါလိမ့်မယ်။ စိတ်ထဲမှာ နောင်တ ဒါမှမဟုတ် ကြောက်စိတ် ပေါ်လာတိုင်း ဒါဟာ သညာသက်သက်ပါလားလို့ သတိထားကြည့်ပါ။