-
“ဖြစ်တည်မှုပဓာနဝါဒ (Existentialism)” ဆိုတာကို တော်တော်များများ ကြားဖူးကြပါလိမ့်မယ်။ “လူသားတစ်ယောက်ရဲ့ ဖြစ်တည်မှုကသာ အဓိကပဲ၊ ဘယ်အရာကမှ လွှမ်းမိုးမထားဘူး၊ လူသားရဲ့ ဖြစ်တည်မှုကနေပဲ အမှန်တရားကို ရှာဖွေရမယ်” ဆိုပြီး ဘာသာတရားတွေကို ငြင်းပယ်လေ့ရှိတဲ့ ဝါဒပါ။ အမှန်တရားကို ဘောင်ခတ်မထားဘဲ လွတ်လွတ်လပ်လပ် ရှာဖွေချင်သူတွေအတွက်တော့ သဘောကျစရာပါပဲ။ ဒါပေမယ့် လက်တွေ့မှာ ဒီဝါဒရဲ့ အကြီးမားဆုံး အားနည်းချက်က “ဒါဆို ဘယ်အရာက တကယ့် အမှန်တရားလဲ” ဆိုတာကို တိတိကျကျ မဖြေရှင်းနိုင်ပါဘူး။ နောက်ထပ် ပိုဆိုးတာက လွတ်မြောက်ရာ အမှန်တရားကို ဟောပြနေတဲ့ ဗုဒ္ဓအဆုံးအမနဲ့ ကြုံကြိုက်နေလျက်သားနဲ့ မျက်လုံးမှိတ် ငြင်းပယ်လိုက်တဲ့အတွက် လွဲချော်နစ်နာသွားရခြင်းပါပဲ။ လောကကြီးရဲ့ အမှန်တရားကို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်နဲ့ အကူအညီမဲ့ ရှာဖွေနိုင်သူဆိုလို့ ဘုရားရှင် နဲ့ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ တွေပဲ ရှိပါတယ်။…
-
တချို့က ဗုဒ္ဓအဆုံးအမကို လူသားကိုးကွယ်တဲ့ဝါဒ၊ ရုပ်တုဆင်းတုကိုးကွယ်တဲ့ဝါဒ၊ အုတ်ပုံကိုးကွယ်တဲ့ဝါဒလို့ အမျိုးမျိုး သမုတ်တတ်ကြ၊ အသားယူ ပြောဆိုတတ်ကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သေချာနက်နက်နဲနဲ လေ့လာကြည့်ရင် ဒီအဆုံးအမဟာ “ဘာသာတရား (Religion)” ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်အောက်မှာ ထည့်သွင်းဖို့ မသင့်တော်လောက်အောင် ကွဲထွက်နေတာကို တွေ့ရပါမယ်။ တကယ်တမ်း ကျွန်တော်တို့ ခိုလှုံရာ၊ လဲလျောင်းရာ၊ ကိုးကွယ်ရာအစစ်ဟာ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ မဟုတ်ပါဘူး။ သံသရာမှ လွတ်မြောက်ကြောင်း “ပညာ” သက်သက်ကိုသာ ကိုးကွယ်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဗုဒ္ဓသာသနာလို့ အမည်တွင်နေတဲ့ ဒီအဆုံးအမမှာ ငါ၊ သူတစ်ပါး၊ ယောက်ျား၊ မိန်းမ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ ဆိုတာ တကယ်တမ်း မရှိတဲ့အတွက်၊ ကိုးကွယ်စရာ သတ္တဝါဆိုတာ လုံးဝ မရှိပါဘူး။ ပညာကိန်းတဲ့ ရုပ်နာမ်ဖြစ်စဉ်ကိုသာ ကိုးကွယ်ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ သရဏဂုံသုံးပါးကို…
-
ကျနော်တို့ ပတ်ဝန်းကျင်က ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ အများစုဆီကနေ အမြဲလိုလို ကြားနေရတဲ့ ဆင်ခြေတစ်ခု ရှိပါတယ်။“ကျနော်တို့က လူဝတ်ကြောင်တွေလေ၊ ရုံးအလုပ်တွေ၊ စီးပွားရေးတွေ၊ မိသားစု ကိစ္စတွေနဲ့ အရမ်း အလုပ်ရှုပ်တယ်။ တရားထိုင်ဖို့ အချိန်မှ မရှိတာ၊ ဘယ်လိုလုပ် သောတာပန် တည်နိုင်မှာလဲ” ဆိုတဲ့ စကားပါပဲ။ ဒီစကားဟာ သာမန်နားထောင်ရင် ယုတ္တိရှိသယောင်ယောင် ထင်ရပေမယ့်၊ တကယ်တမ်းကျတော့ “မောဟ” (အမှန်တရားကို မသိမှု) ဖုံးလွှမ်းနေတဲ့ အကြီးမားဆုံး အလွဲကြီး တစ်ခုပါ။ တရားဆိုတာကို “တိတ်ဆိတ်တဲ့ အခန်းထဲမှာ ခြေပိုက်ခွေထိုင်ပြီး မျက်စိမှိတ်ထားမှ တရား” လို့ ပုံသေကားကျ မှတ်ထားတဲ့ အခွံသက်သက် အယူအဆကြောင့် ဒီလိုတွေးမိသွားကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျနော်ရေးတဲ့ စာတွေ၊ ဆွေးနွေးတဲ့ အကြောင်းအရာတွေရဲ့ ရည်မှန်းချက်ကတော့ လူ၊…
-
မဟာဝါပါဠိတော်လာ ဆုတ်ယုတ်ကြောင်းတရား မြတ်စွာဘုရားရှင်ဟာ မဟာဝါပါဠိတော်မှာ ရဟန်းတို့အတွက် မဆုတ်ယုတ်ကြောင်းတရား (အပရိဟာနိယတရား ၇-ပါး) ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအထဲမှာ အင်မတန် အရေးကြီးတဲ့ အချက်တစ်ခုကတော့ ‘မြတ်စွာဘုရား မပညတ်ခဲ့တာကို အသစ်မပညတ်ခြင်း၊ မြတ်စွာဘုရား ပညတ်ခဲ့ပြီးသားကို မပယ်ဖျက်ခြင်း’ ဆိုတဲ့ အချက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစကားတော်အတိုင်း လိုက်နာနေသရွေ့ ရဟန်းတွေ ကြီးပွားတိုးတက်ခြင်းသာ ရှိမယ်၊ ဆုတ်ယုတ်ခြင်း မရှိနိုင်ဘူးလို့ ဘုရားရှင် အတိအလင်း မိန့်မှာခဲ့တာပါ။ ဒါကို ပြောင်းပြန်လှန်ပြီး ကြည့်လိုက်ရင် မြတ်စွာဘုရား မပညတ်ခဲ့တာတွေကို ကိုယ့်သဘောနဲ့ကိုယ် အသစ်တီထွင်ပြီး ပညတ်လာမယ်ဆိုရင်၊ ဒါဟာ ရဟန်းတို့ရဲ့ တိုက်ရိုက် ဆုတ်ယုတ်ကြောင်း၊ သာသနာတော် ဆုတ်ယုတ်ကြောင်း အစစ်အမှန်ပါပဲ။ ယနေ့ခေတ် သာသနာတော်မှာ တရားအားထုတ်ပြီး ခန္ဓာဉာဏ်ရောက်ဖို့ထက် အခြားသော အပိုအမောက်တွေ၊ အယူအဆအမှားတွေ…
-
စနေ၊ တနင်္ဂနွေ ပိတ်ရက် မနက် ၁၀ နာရီလောက်ဆိုတာ အလုပ်ပူပင်သောကတွေကနေ ခဏကင်းကွာပြီး အိမ်မှာ သက်တောင့်သက်သာလေး နားနေရတဲ့ အချိန်ပါ။ ကော်ဖီလေး တစ်ခွက်သောက်၊ ကိုယ်ဝါသနာပါတာလေး လုပ်ရင်း စိတ်ထဲမှာ ပေါ့ပါးပြီး အေးချမ်းနေတတ်ပါတယ်။ အဲဒီလို အေးချမ်းပြီး ပျော်နေတဲ့အချိန်မှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် သတိလေးကပ်ပြီး ပြန်ကြည့်ဖူးပါသလား။ ကျွန်တော်တို့ အများစုက အဲဒီခံစားချက်ကို “ငါ ပျော်နေတယ်၊ ငါ အေးချမ်းနေတယ်” ဆိုပြီး အလိုအလျောက် ပိုင်ရှင် ဝင်လုပ်လိုက်ကြပါတယ်။ ဒီ “ငါ ပျော်တယ်” ဆိုတဲ့ အတွေးလေး ဝင်လာတာနဲ့ ပြဿနာက စပါတော့တယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ “ငါ ပျော်တယ်” လို့ ထင်လိုက်တဲ့အတွက် အဲဒီပျော်ရွှင်မှုကို အမြဲတမ်း ပိုင်ဆိုင်ထားချင်တဲ့ လောဘ (တဏှာ) ကပ်ပါလာလို့ပါပဲ။…
-
မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို တစ်ခါက “အရှင်ဘုရား၊ တရားတော်တွေက များပြား နက်နဲလွန်းလှပါတယ်။ သံသရာကနေ လွတ်မြောက်ဖို့၊ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုဖို့ အနည်းဆုံး ဘယ်လောက်အထိ သိဖို့ လိုပါသလဲ” လို့ မေးလျှောက်တဲ့အခါ၊ ဘုရားရှင်က “အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ ကို သိမြင် ဆင်ခြင်နိုင်ရင် ရပါပြီ” လို့ ဖြေကြားတော်မူခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့လို့ “ငါတို့က အဘိဓမ္မာတွေ မသင်ရသေးလို့၊ ရုပ်နာမ်အကြောင်း အကုန်အစင် မသိသေးလို့ တရားမရနိုင်သေးပါဘူး” ဆိုပြီး လက်မလျှော့လိုက်ပါနဲ့။ မြတ်စွာဘုရားရဲ့ စကားတော်ကို အားပြုပြီး လက္ခဏာရေးသုံးပါး ဖြစ်တဲ့ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တကိုသာ သေသေချာချာ သဘောပေါက်အောင် ကြိုးစားကြည့်ကြရအောင်။ ဒီသုံးပါးကို အပြည့်အစုံ ပြောရရင်- ၁။ သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ (ပြုပြင်ဖန်တီးထားတဲ့…
-
တစ်နေကုန် အလုပ်တွေလုပ်၊ ပင်ပန်းလာခဲ့ပြီးတဲ့နောက် ညနေစောင်း အချိန်လေးမှာ လသာဆောင်ထွက်ထိုင်တာဖြစ်ဖြစ်၊ လမ်းလျှောက်ထွက်တာဖြစ်ဖြစ် လုပ်လေ့ရှိကြပါတယ်။ ညနေခင်း လေအေးအေးလေး တိုက်ခတ်သွားတဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်ရော စိတ်ပါ ပေါ့ပါးသွားပြီး “ဟာ… အေးချမ်းလိုက်တာ၊ ငါ အနားယူနေတယ်၊ ငါ သက်တောင့်သက်သာ ဖြစ်နေပြီ” လို့ စိတ်ထဲကနေ အလိုလို တွေးမိတတ်ပါတယ်။ ဒီလိုတွေးတာ သဘာဝကျပေမယ့်၊ ဝိပဿနာရှုထောင့် (အရှိကို အရှိအတိုင်း ကြည့်တဲ့ ရှုထောင့်) ကနေ သေချာပြန်ဆန်းစစ်ကြည့်ရင် အဲဒီမှာ “ငါ” ဆိုတာ ဘယ်နေရာမှ မပါပါဘူး။ တကယ်တမ်းဖြစ်ပျက်နေတာက လေအေးလေးနဲ့ ခန္ဓာကိုယ် ထိတွေ့သွားတဲ့ ရုပ်တရားရယ်၊ အေးတယ်၊ ပေါ့ပါးတယ်၊ သက်တောင့်သက်သာဖြစ်တယ်လို့ သိလိုက်၊ ခံစားလိုက်တဲ့ နာမ်တရားရယ်… ဒီ ရုပ်နဲ့ နာမ် နှစ်ပါးရဲ့ အလုပ်လုပ်နေမှု…
-
ကျနော်တို့ နေ့စဉ်ဖြတ်သန်းနေရတဲ့ ဘဝမှာ အလုပ်ခွင်မှာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ အိမ်မှာ မိသားစုနဲ့ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ လမ်းမှာ ကားပိတ်လို့ပဲဖြစ်ဖြစ် ကိုယ့်စိတ်တိုင်းမကျစရာတွေ၊ အလိုမကျစရာတွေနဲ့ ကြုံတွေ့ရတဲ့အခါ “ဒေါသ” ဆိုတာ မလွဲမသွေ ပေါ်လာတတ်စမြဲပါ။ အဲဒီလို ဒေါသထွက်လာတဲ့အခါ လူတော်တော်များများက လမ်းကြောင်း နှစ်ခုထဲက တစ်ခုခုကို ရွေးချယ်တတ်ကြတယ်။ ပထမလမ်းကတော့ “ပေါက်ကွဲပစ်လိုက်တာ” ပါပဲ။ ဒေါသနောက်ကို လိုက်ပါစီးမျောပြီး အော်ဟစ်ဆဲဆိုမယ်၊ ရန်ဖြစ်မယ်။ ဒါဟာ ဒေါသရဲ့ ကျေးကျွန် ဖြစ်သွားတာပါပဲ။ ဒုတိယလမ်းကတော့ “ဖိနှိပ်ထားတာ” ပါ။ “ငါက တရားအားထုတ်နေတဲ့သူ၊ ငါ ဒေါသ မထွက်ရဘူး”၊ “လူကြီးသူမ ရှေ့မှာ မို့လို့ အောင့်အည်းသည်းခံရမယ်” ဆိုပြီး စိတ်ထဲမှာ လောင်ကျွမ်းနေတဲ့ မီးကို အတင်း ဖုံးဖိထားလိုက်တာပါ။ တကယ်တော့ ပေါက်ကွဲတာရော၊ ဖိနှိပ်တာရော နှစ်ခုစလုံးဟာ…
-
စနေနေ့ မနက် ၁၀ နာရီဆိုတာ တစ်ပတ်တာ အလုပ်ပန်းသမျှတွေကို ခဏချပြီး ကော်ဖီလေးတစ်ခွက်နဲ့ အေးအေးဆေးဆေး အနားယူတတ်တဲ့ အချိန်လေးပါ။ ဒီလိုအချိန်မှာ စိတ်ကလေးက ပေါ့ပါးပြီး သက်တောင့်သက်သာ ရှိနေတတ်ပါတယ်။ ဒီလို ပေါ့ပါးနေတဲ့အချိန်မှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် သတိလေးကပ်ကြည့်ဖူးပါသလား? ကော်ဖီခွက်ကို ကိုင်လိုက်တဲ့ နွေးထွေးတဲ့ အထိအတွေ့၊ သောက်လိုက်တဲ့ အရသာ၊ ပြီးတော့ “ကောင်းလိုက်တာ၊ အေးချမ်းလိုက်တာ” ဆိုပြီး သဘောကျသွားတဲ့ စိတ်ကလေး။ များသောအားဖြင့်တော့ ကျွန်တော်တို့က အဲဒီ ဖြစ်စဉ်တွေအပေါ်မှာ “ငါ သောက်နေတယ်၊ ငါ ပေါ့ပါးနေတယ်” ဆိုပြီး အလိုအလျောက် ပိုင်ရှင် ဝင်လုပ်လိုက်ကြပါတယ်။ တကယ်တမ်း ဉာဏ်နဲ့ သေချာကြည့်လိုက်ရင် အဲဒီမှာ “ငါ” ဆိုတာ ဘယ်နေရာမှာမှ မပါပါဘူး။ ကော်ဖီအရသာကို သိလိုက်တဲ့ သဘောတရား၊…
-
အနတ္တရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို လက်တွေ့ကျကျ ဆင်ခြင်ကြည့်မယ်ဆိုရင် – “ငါ၊ သူတပါး၊ ယောက်ျား၊ မိန်းမ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ မရှိဘူး။ အသက်လိပ်ပြာ ခိုင်ခိုင်မာမာ မရှိဘူး။ ဘာကိုမှ ပိုင်ဆိုင်မထားဘူး။ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်သလို သူ့သဘော သူဆောင်နေတာ သက်သက်ပဲ” လို့ နားလည်ရပါမယ်။ ဒီအချက်တွေထဲမှာ အရေးအကြီးဆုံးကတော့ “မပိုင်ဘူး” ဆိုတာရယ်၊ “သူ့သဘော သူဆောင်နေတယ်” ဆိုတာရယ်ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်ဖို့ပါပဲ။ အဲဒီနှစ်ချက်ကို တကယ် သိသွားတာနဲ့ “ငါ၊ သူတပါး” မရှိဘူး ဆိုတာ အလိုလို ထင်ရှားလာပါလိမ့်မယ်။ ဒီလို သိမြင်ဖို့အတွက် ပထမဆုံး ခြေလှမ်းကတော့ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်ကြီး အပါအဝင် အရာအားလုံးကို “ရုပ်” နဲ့ “နာမ်” တရားတွေ အဖြစ် ကွဲကွဲပြားပြား မြင်တတ်ဖို့…