-
ထေရဝါဒ သာသနာဆိုသည်မှာ ပထမသင်္ဂါယနာတင်ပွဲတွင် မဟာသာဝက မထေရ်ကြီးများက “မည်သည့်အရာကိုမျှ ထပ်မံဖြည့်စွက်ခြင်း၊ ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်း မလုပ်တော့ဘဲ မူလအတိုင်းသာ ထားရှိမည်” ဟု သဘောတူ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည့် မူဝါဒကို တိတိကျကျ လိုက်နာသော အစုအဖွဲ့ ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ထေရဝါဒ သာသနာသည် အင်မတန်မှ တန်ဖိုးကြီးမားလှပါသည်။ ပထမသင်္ဂါယနာတင်စဉ်က သုတ် နှင့် ဝိနည်း ဟူ၍သာ သတ်မှတ်ခဲ့သော်လည်း၊ မပြောင်းလဲပါဘူးဟု ခံယူထားသည့်ကြားမှ နောင်အခါတွင် အသစ်ထည့်သွင်း ပြောင်းလဲထားမှုများ၏ လက်စလက်နများကို တွေ့မြင်နေရပါသည်။ ထိုသို့ ပြောင်းလဲမှုများထဲတွင် အဘိဓမ္မာကို ထည့်သွင်းလာခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အထူးတလည် ကန့်ကွက်လိုခြင်း မရှိပါ။ တရားတော်များ ယနေ့တိုင် တည်ရှိနေခြင်းကိုပင် ကျေးဇူးတင်ရမည် ဖြစ်ကာ၊ အဘိဓမ္မာကို လက်မခံသူများထဲတွင် ကျနော် လုံးဝ မပါဝင်ပါ။…
-
ကျနော်တို့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ “တရားအားထုတ်နေတယ်” ဆိုတဲ့ လူတွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီအထဲက အများစုဟာ ဘာသာရေး အခွံတွေ၊ ရိုးရာဓလေ့တွေ (သီလဗ္ဗတပရာမာသ) နောက်ကို လိုက်နေတာလား၊ ဒါမှမဟုတ် တကယ်ပဲ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ လွတ်မြောက်ဖို့ “အရှိကို အရှိအတိုင်း” မြင်အောင် ကြိုးစားနေတာလား ဆိုတာ ခွဲခြားသိဖို့ လိုပါတယ်။ ဒီဆောင်းပါးမှာတော့ အမှန်တကယ် လွတ်မြောက်ရေး လမ်းကြောင်းပေါ် ရောက်နေတဲ့၊ “ငါ” ဆိုတဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိကို ဖြုတ်ချဖို့ လက်တွေ့ကျင့်ကြံနေတဲ့ သောတာပန်ဖြစ်ရန် အားထုတ်နေသူ (သေက္ခအလောင်းအလျာ) တစ်ယောက်ရဲ့ စိတ်နေသဘောထား (Mindset) ဘယ်လို ရှိသလဲ ဆိုတာကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း တင်ပြပေးသွားပါမယ်။ ၁။ ဘာသာရေး အခွံတွေကို စွန့်လွှတ်ထားခြင်း (Breaking the Shells)…
-
အသံတစ်ခု ကြားတဲ့အခါ အဲဒီအသံက ကိုယ့်ကို ချီးမွမ်းတာဆို သဘောကျမယ်၊ ကဲ့ရဲ့တာဆို ဒေါသထွက်မယ်။ တကယ်တော့ ကြားတယ်ဆိုတာ နားစည်ကို လာရိုက်ခတ်တဲ့ အသံလှိုင်းတွေပါပဲ။ အဲဒီအပေါ်မှာ “ငါ့ကို ပြောတယ်” လို့ အတ္တ ဝင်သွားတဲ့အခါမှ ပူလောင်မှုက စတော့တာပါ။ ဒီသဘောကို နားလည်ဖို့ဆိုတာ “အနတ္တ” ကို သိဖို့ပါပဲ။ ဒီနေရာမှာ “အနတ္တ” ဆိုတာဟာ “ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒကို ရှောင်ကြဉ်ဖို့ အထူးလိုအပ်ပါတယ်။ ငါမရှိဘူးဆိုပြီး ဘာမှမလုပ်ဘဲ ထိုင်နေရမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ လောကီကိစ္စတွေမှာ အဓိပတိတရားလေးပါး (ဆန္ဒ၊ ဝီရိယ၊ စိတ္တ၊ ဝီမံသာ) နဲ့ ပြည့်စုံရင် မိမိလိုတာ ပြည့်ပါတယ်။ ကိုယ်လုပ်ရမယ့် တာဝန်ကို အကောင်းဆုံး လုပ်မယ်၊ ဒါပေမဲ့…
-
ခန္ဓာငါးပါး (ရုပ်၊ ဝေဒနာ၊ သညာ၊ သင်္ခါရ၊ ဝိညာဏ်) ဆိုတဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကြီး ရှိနေသရွေ့ ဘယ်သူမှ ရှောင်လွှဲလို့မရတာကတော့ သေခြင်းတရားပါပဲ။ ရုပ်နဲ့ နာမ်ဆိုတာ ဘယ်သူမှ ကြိုးဆွဲမထားတဲ့၊ အသက်လိပ်ပြာမရှိတဲ့ သဘောတရားတွေ (အနတ္တ) ဖြစ်ပေမယ့်၊ ဖြစ်စဉ်တစ်ခု အဆုံးသတ်သွားတဲ့ “သေခြင်းတရား” ဆိုတာတော့ ရှိပါတယ်။ ဒါကို မလွဲမသွေ ကြုံရမှာဖြစ်လို့၊ မသေခင် ကျန်းမာနေတုန်း အချိန်မှာကတည်းက ကြိုတင် ပြင်ဆင်ထားဖို့ အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ သေခြင်းတရားကို သောက၊ ပရိဒေဝ၊ ငိုကြွေးပူဆွေးမှုတွေနဲ့ ဖြတ်ကျော်မယ့်အစား၊ “အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ” ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိတဲ့ ဉာဏ်နဲ့ ရင်ဆိုင်နိုင်ဖို့ လိုပါတယ်။ သေပြီးရင် နောက်ဘဝ ရှိသလား? သေခြင်းတရားနဲ့ ရင်ဆိုင်ရတော့မယ်ဆိုရင် လူတွေ အကြောက်ဆုံးက…
-
ဗုဒ္ဓရဲ့ အဆုံးအမတွေနဲ့ ပတ်သက်လာရင် စကားလုံးအသစ်တွေ တီထွင်သုံးနှုန်းတာကို ကျနော် သိပ်သဘောမကျပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ငယ်ငယ်ကတည်းက ခံစားခဲ့ရတဲ့ အသိတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ “ဗုဒ္ဓဘာသာ” ဆိုတာဟာ တခြားဘယ်ဘာသာတရားနဲ့မှ လုံးဝကို မတူညီဘူး၊ သီးသန့်ကြီးကို ခွဲထွက်နေတယ် ဆိုတာပါပဲ။ နားမလည်နိုင်သေးတဲ့ အရွယ်၊ ဘာသာမဲ့လို ဖြစ်နေတဲ့ အချိန်မှာတောင် ဗုဒ္ဓရဲ့ အဆုံးအမကို ပစ်ပယ်တာမျိုး၊ မထေမဲ့မြင်လုပ်တာမျိုး မရှိခဲ့ဘဲ၊ ကိုယ့်ဉာဏ်မမီသေးတဲ့ ကိစ္စ၊ တကယ်သိချင်ရင် လက်တွေ့အားထုတ်မှု လိုအပ်တဲ့ ကိစ္စလို့ပဲ ခံယူခဲ့ပါတယ်။ သေချာ စဉ်းစားကြည့်တဲ့အခါ ဗုဒ္ဓအဆုံးအမဟာ တခြားဘာသာတွေနဲ့ လုံးဝ မတူရတဲ့ အဓိကအကြောင်းရင်းက “ဘာသာတရား (Religion)” မဟုတ်ဘဲ “သာသနာ (Sasana)” ဖြစ်နေလို့ပါပဲ။ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောရရင် “ဘာသာတရား” ဆိုတာ…
-
ကျနော်တို့ မြန်မာလူမျိုးတွေဟာ အင်မတန် ရက်ရောကြပါတယ်။ ဘုရားတည်၊ ကျောင်းဆောက်၊ ကထိန်ခင်း၊ ဆွမ်းလောင်း၊ လမ်းတံတားလှူ စတဲ့ အလှူအတန်းတွေဆိုရင် ဘယ်နိုင်ငံက လူမျိုးတွေနဲ့မှ မတူအောင် သဒ္ဒါတရား ထက်သန်ကြတယ်။ တစ်နှစ်ပတ်လုံး အလှူရေစက် လက်နဲ့မကွာ လုပ်နေကြတဲ့ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာတွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သေချာ စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ဒီလောက်တောင် အလှူရေစက် လက်နဲ့မကွာ လုပ်နေကြပါလျက်နဲ့၊ ကျနော်တို့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ၊ ကျနော်တို့ နိုင်ငံမှာ ဘာလို့ အရိယာ ပုဂ္ဂိုလ်တွေ (အထူးသဖြင့် သောတာပန်တွေ) ပေါများ မနေရတာလဲ။ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကနေ လွတ်မြောက်သွားတဲ့သူတွေ ဘာလို့ ရှားပါးနေရတာလဲ။ ဒီမေးခွန်းဟာ အင်မတန် စဉ်းစားစရာ ကောင်းသလို၊ အဖြေကလည်း ရှင်းပါတယ်။ ဒါန (အလှူအတန်း) လုပ်တာကို…
-
မနက်အိပ်ရာနိုးလို့ မျက်စိဖွင့်လိုက်တာနဲ့ မြင်စရာတွေ ပေါ်လာတယ်။ နားထဲမှာလည်း အသံတွေ ကြားလာရတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ ကျွန်တော်တို့ စိတ်က “ငါ မြင်တယ်၊ ငါ ကြားတယ်” လို့ အလိုလို ဆုံးဖြတ်လိုက်ပါတယ်။ တကယ်တမ်း သေချာစောင့်ကြည့်ရင် မြင်တာက “ငါ” မဟုတ်ပါဘူး။ မျက်စိဆိုတဲ့ အကြည်ဓာတ်နဲ့ အပြင်က အဆင်း သွားတိုက်မိလို့ “မြင်သိစိတ်” လေး ပေါ်လာတာပါ။ ကင်မရာတစ်လုံးက ဓာတ်ပုံရိုက်လိုက်သလိုမျိုး အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ သဘာဝဖြစ်စဉ် သက်သက်ပါပဲ။ အဲဒီလို အလိုလို ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ သဘောတရားကို “ငါ့မျက်စိ၊ ငါ့အာရုံ” လို့ သွားသိမ်းပိုက်တာဟာ အမြင်မှား (ဒိဋ္ဌိ) ပါပဲ။ သောတာပတ္တိမဂ် ဆိုတာ အဲဒီလို ထင်ယောင်ထင်မှား ဖြစ်နေတာကို အရှိကို အရှိအတိုင်း မြင်ပြီး…
-
“ဖြစ်တည်မှုပဓာနဝါဒ (Existentialism)” ဆိုတာကို တော်တော်များများ ကြားဖူးကြပါလိမ့်မယ်။ “လူသားတစ်ယောက်ရဲ့ ဖြစ်တည်မှုကသာ အဓိကပဲ၊ ဘယ်အရာကမှ လွှမ်းမိုးမထားဘူး၊ လူသားရဲ့ ဖြစ်တည်မှုကနေပဲ အမှန်တရားကို ရှာဖွေရမယ်” ဆိုပြီး ဘာသာတရားတွေကို ငြင်းပယ်လေ့ရှိတဲ့ ဝါဒပါ။ အမှန်တရားကို ဘောင်ခတ်မထားဘဲ လွတ်လွတ်လပ်လပ် ရှာဖွေချင်သူတွေအတွက်တော့ သဘောကျစရာပါပဲ။ ဒါပေမယ့် လက်တွေ့မှာ ဒီဝါဒရဲ့ အကြီးမားဆုံး အားနည်းချက်က “ဒါဆို ဘယ်အရာက တကယ့် အမှန်တရားလဲ” ဆိုတာကို တိတိကျကျ မဖြေရှင်းနိုင်ပါဘူး။ နောက်ထပ် ပိုဆိုးတာက လွတ်မြောက်ရာ အမှန်တရားကို ဟောပြနေတဲ့ ဗုဒ္ဓအဆုံးအမနဲ့ ကြုံကြိုက်နေလျက်သားနဲ့ မျက်လုံးမှိတ် ငြင်းပယ်လိုက်တဲ့အတွက် လွဲချော်နစ်နာသွားရခြင်းပါပဲ။ လောကကြီးရဲ့ အမှန်တရားကို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်နဲ့ အကူအညီမဲ့ ရှာဖွေနိုင်သူဆိုလို့ ဘုရားရှင် နဲ့ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ တွေပဲ ရှိပါတယ်။…
-
တချို့က ဗုဒ္ဓအဆုံးအမကို လူသားကိုးကွယ်တဲ့ဝါဒ၊ ရုပ်တုဆင်းတုကိုးကွယ်တဲ့ဝါဒ၊ အုတ်ပုံကိုးကွယ်တဲ့ဝါဒလို့ အမျိုးမျိုး သမုတ်တတ်ကြ၊ အသားယူ ပြောဆိုတတ်ကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သေချာနက်နက်နဲနဲ လေ့လာကြည့်ရင် ဒီအဆုံးအမဟာ “ဘာသာတရား (Religion)” ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်အောက်မှာ ထည့်သွင်းဖို့ မသင့်တော်လောက်အောင် ကွဲထွက်နေတာကို တွေ့ရပါမယ်။ တကယ်တမ်း ကျွန်တော်တို့ ခိုလှုံရာ၊ လဲလျောင်းရာ၊ ကိုးကွယ်ရာအစစ်ဟာ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ မဟုတ်ပါဘူး။ သံသရာမှ လွတ်မြောက်ကြောင်း “ပညာ” သက်သက်ကိုသာ ကိုးကွယ်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဗုဒ္ဓသာသနာလို့ အမည်တွင်နေတဲ့ ဒီအဆုံးအမမှာ ငါ၊ သူတစ်ပါး၊ ယောက်ျား၊ မိန်းမ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ ဆိုတာ တကယ်တမ်း မရှိတဲ့အတွက်၊ ကိုးကွယ်စရာ သတ္တဝါဆိုတာ လုံးဝ မရှိပါဘူး။ ပညာကိန်းတဲ့ ရုပ်နာမ်ဖြစ်စဉ်ကိုသာ ကိုးကွယ်ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ သရဏဂုံသုံးပါးကို…
-
ကျနော်တို့ ပတ်ဝန်းကျင်က ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ အများစုဆီကနေ အမြဲလိုလို ကြားနေရတဲ့ ဆင်ခြေတစ်ခု ရှိပါတယ်။“ကျနော်တို့က လူဝတ်ကြောင်တွေလေ၊ ရုံးအလုပ်တွေ၊ စီးပွားရေးတွေ၊ မိသားစု ကိစ္စတွေနဲ့ အရမ်း အလုပ်ရှုပ်တယ်။ တရားထိုင်ဖို့ အချိန်မှ မရှိတာ၊ ဘယ်လိုလုပ် သောတာပန် တည်နိုင်မှာလဲ” ဆိုတဲ့ စကားပါပဲ။ ဒီစကားဟာ သာမန်နားထောင်ရင် ယုတ္တိရှိသယောင်ယောင် ထင်ရပေမယ့်၊ တကယ်တမ်းကျတော့ “မောဟ” (အမှန်တရားကို မသိမှု) ဖုံးလွှမ်းနေတဲ့ အကြီးမားဆုံး အလွဲကြီး တစ်ခုပါ။ တရားဆိုတာကို “တိတ်ဆိတ်တဲ့ အခန်းထဲမှာ ခြေပိုက်ခွေထိုင်ပြီး မျက်စိမှိတ်ထားမှ တရား” လို့ ပုံသေကားကျ မှတ်ထားတဲ့ အခွံသက်သက် အယူအဆကြောင့် ဒီလိုတွေးမိသွားကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျနော်ရေးတဲ့ စာတွေ၊ ဆွေးနွေးတဲ့ အကြောင်းအရာတွေရဲ့ ရည်မှန်းချက်ကတော့ လူ၊…