ခန္ဓာငါးပါး (ရုပ်၊ ဝေဒနာ၊ သညာ၊ သင်္ခါရ၊ ဝိညာဏ်) ဆိုတဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကြီး ရှိနေသရွေ့ ဘယ်သူမှ ရှောင်လွှဲလို့မရတာကတော့ သေခြင်းတရားပါပဲ။ ရုပ်နဲ့ နာမ်ဆိုတာ ဘယ်သူမှ ကြိုးဆွဲမထားတဲ့၊ အသက်လိပ်ပြာမရှိတဲ့ သဘောတရားတွေ (အနတ္တ) ဖြစ်ပေမယ့်၊ ဖြစ်စဉ်တစ်ခု အဆုံးသတ်သွားတဲ့ “သေခြင်းတရား” ဆိုတာတော့ ရှိပါတယ်။ ဒါကို မလွဲမသွေ ကြုံရမှာဖြစ်လို့၊ မသေခင် ကျန်းမာနေတုန်း အချိန်မှာကတည်းက ကြိုတင် ပြင်ဆင်ထားဖို့ အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ သေခြင်းတရားကို သောက၊ ပရိဒေဝ၊ ငိုကြွေးပူဆွေးမှုတွေနဲ့ ဖြတ်ကျော်မယ့်အစား၊ “အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ” ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိတဲ့ ဉာဏ်နဲ့ ရင်ဆိုင်နိုင်ဖို့ လိုပါတယ်။

သေပြီးရင် နောက်ဘဝ ရှိသလား?

သေခြင်းတရားနဲ့ ရင်ဆိုင်ရတော့မယ်ဆိုရင် လူတွေ အကြောက်ဆုံးက “သေပြီးရင် နောက်ဘဝ ရှိသေးလား” ဆိုတဲ့ မေးခွန်းပါပဲ။ လောကအမြင်၊ အပြောအဆိုအရ ပြောရရင်တော့ ရှိပါတယ်။ ဒီဘဝက ရုပ်နာမ် ပျက်စီးသွားပေမယ့်၊ သေခါနီးအချိန်မှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ စိတ်အခြေအနေနဲ့ ကံအကျိုးပေးအပေါ် မူတည်ပြီး နောက်ထပ် ဘဝအသစ် (ရုပ်နာမ်အသစ်) တစ်ခု ဆက်ဖြစ်ဦးမှာပါ။

ဒါပေမယ့် တကယ့် အရှိတရားကို တည့်တည့်ကြည့်ရင်တော့ ရှေ့ဘဝ၊ နောက်ဘဝ ဆိုတာ မရှိပါဘူး။ အခုလက်ရှိမှာကိုက ခိုင်မြဲတဲ့ “ငါ”၊ “သူ” ဆိုတာ လုံးဝ မရှိဘဲ၊ ပိုင်စိုးပိုင်ခွင့်မရတဲ့ ရုပ်နာမ်တွေ အဆက်မပြတ် ဖြစ်ပျက်နေတာသာ ရှိလို့ပါပဲ။ သေတယ်ဆိုတာကလည်း နောက်ဆုံး စုတိစိတ် (သေဆုံးခြင်းစိတ်) ဆိုတဲ့ နာမ်တရားလေး ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတာပါ။ အဲဒီကနေ အကြောင်းဆက်စပ်ပြီး ပဋိသန္ဓေစိတ် ဆိုတဲ့ နာမ်လေး အသစ်ပြန်ဖြစ်ကာ၊ ရုပ်နာမ် ဖြစ်စဉ်ကြီး ဆက်လက် လည်ပတ်သွားတာ သက်သက်ပါပဲ။ ဒီကနေ ဟိုဘက်ကို ကူးသွားတဲ့ “ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါ”၊ “ဝိညာဉ်ကောင်” ဆိုတာ လုံးဝ မရှိပါဘူး။ ဒါကြောင့်လည်း “သတ္တဝါ သေပြီးရင် နောက်ဘဝ ရှိသေးလား” လို့ မေးတဲ့အခါ၊ အစကတည်းက တကယ်မရှိတဲ့ “သတ္တဝါ” ကို အခြေခံမေးနေတာဖြစ်လို့ မြတ်စွာဘုရားက ဖြေကြားခြင်း မပြုခဲ့တာပါ။

ပုထုဇဉ်တွေအတွက် ဝိနိပါတိကဘေး

ပုထုဇဉ်ဘဝနဲ့ သေဆုံးရတဲ့အခါ အကြောက်ရဆုံးကတော့ “ဝိနိပါတိကဘေး” လို့ခေါ်တဲ့ အပါယ်လေးပါးကို ပရမ်းပတာ ကျရောက်သွားနိုင်တဲ့ ဘေးပါပဲ။ ဘာလို့ အဲဒီဘေးက ဆိုက်ရောက်တတ်သလဲဆိုရင် သေခါနီး ဝေဒနာတွေ ပြင်းထန်လာချိန်မှာ “ဒါဟာ ငါ့ခန္ဓာကိုယ်ကြီး၊ ငါ နာကျင်နေပြီ၊ ငါ သေရတော့မယ်” ဆိုပြီး ရုပ်နာမ်တွေအပေါ် “ငါ” လို့ အထင်မှားစွဲလမ်းကာ နှလုံးသွင်း မှားယွင်းတတ်ကြလို့ပါ။

ဒီဘေးကနေ လွတ်ကင်းဖို့ဆိုရင် “ရုပ်နဲ့ နာမ်သာ ရှိတယ်၊ အကြောင်းကြောင့် အကျိုးဖြစ်နေတာ သက်သက်ပဲ” ဆိုတာကို အသက်ရှင်နေစဉ်မှာကတည်းက လေးလေးနက်နက် သိထားဖို့ လိုပါတယ်။ ဒါကို ခိုင်ခိုင်မာမာ သိထားပြီး တရားအားထုတ်နေတဲ့ သူဟာ “သေက္ခ” (သောတာပန် ဖြစ်ရန် အားထုတ်နေသူ) အဆင့်ရှိတဲ့အတွက် သေခါနီးမှာ မတုန်လှုပ်တော့ဘဲ နောက် တစ်ဘဝ၊ နှစ်ဘဝအတွက် အပါယ်ဘေးကနေ လုံခြုံသွားပြီ ဖြစ်ပါတယ်။

ရုပ်နာမ်နှင့် အကြောင်းအကျိုးကို ခွဲခြားသိမြင်ခြင်း

ရုပ်နာမ်ကို ခွဲသိတယ်ဆိုတာ- မျက်စိနဲ့ မြင်ရတဲ့၊ ကိုင်တွယ်လို့ရတဲ့၊ ချိန်တွယ်လို့ရတဲ့ ဒီခန္ဓာကိုယ်ကြီးဟာ “ရုပ်” သက်သက်ပါ။ သေတဲ့အခါ ကျန်ခဲ့မယ့် ထင်းတုံးလို အလောင်းကောင်ကြီးနဲ့ ဘာမှမထူးပါဘူး။ ချိန်တွယ်လို့မရတဲ့ ခံစားတတ်တဲ့သဘော၊ သိတတ်တဲ့သဘော၊ မှတ်သားတတ်တဲ့သဘော၊ ပြုလုပ် စေ့ဆော်တတ်တဲ့သဘော (စေတနာ) တွေကတော့ “နာမ်” ပါ။ အကောင်အထည် မရှိပါဘူး။ ဒီရုပ်နဲ့ နာမ်ကလွဲရင် ဘာမှ မရှိတဲ့အတွက် “ငါ”၊ “သူ” လုံးဝ မရှိပါဘူး။ ရုပ်နာမ်ရဲ့ ဖြစ်ပျက်နေမှုသာ ရှိတယ်ဆိုတာကို ကိုယ့်ခန္ဓာနဲ့တိုက်ပြီး ဉာဏ်နဲ့ ပြတ်ပြတ်သားသား ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်ရပါမယ်။

ပြီးတော့ ဒီရုပ်နာမ်တွေဟာ သူ့အလိုလို ဖြစ်လာတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ရုပ်တရားဟာ ကံ၊ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ ဆိုတဲ့ အကြောင်းတရား ၄ ပါးကြောင့် ပြုပြင်ဖြစ်တည်နေတာပါ။ နာမ်တရားကလည်း အာရုံ (အဆင်း၊ အသံ စသည်) နဲ့ ဒွါရ (မျက်စိ၊ နား စသည်) တိုက်မိရာကနေ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ဖြစ်လာတာပါ။ အားလုံးဟာ အကြောင်းကြောင့် အကျိုးဖြစ်ပျက်နေတာချည်းပါပဲ။ ဘယ်အရာကိုမှ ပိုင်စိုးပိုင်ခွင့်၊ ထိန်းချုပ်ခွင့် နည်းနည်းလေးမှ မရှိပါဘူး။

အနတ္တကို အမှန်တိုင်း သိခြင်း

ဒီလို ပိုင်စိုးပိုင်ခွင့် မရှိတဲ့ အကြောင်းနဲ့ အကျိုး ယန္တရားသက်သက်မို့ “အနတ္တ” လို့ ခေါ်တာပါ။ ဒီနေရာမှာ အထူး သတိပြုစေချင်တာက “အနတ္တ” ဆိုတာဟာ “ငါ မဟုတ်လို့၊ ငါ မပိုင်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒ (Pessimism) နဲ့ လက်မြှောက်အရှုံးပေးလိုက်တာမျိုး လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ တကယ်မရှိတဲ့အရာကို အတင်းဆုပ်ကိုင်ချင်နေတဲ့ အပူမီး (ဥပါဒါန်) တွေကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ စွန့်လွှတ်လိုက်တဲ့ အမှန်မြင်တဲ့ သတ္တိသာ ဖြစ်ပါတယ်။

ပိုင်စိုးပိုင်ခွင့် မရှိတဲ့ (အနတ္တ) သဘောဖြစ်လို့သာ အိုရခြင်း၊ နာရခြင်း၊ သေရခြင်း တွေကို ကြုံတွေ့နေရတာပါ။ ဒါကြောင့် အို၊ နာ၊ သေ ဆိုတဲ့ ဒုက္ခတွေနဲ့ ကြုံလာရတဲ့အခါ “သြော်… ဒီခန္ဓာကြီးဟာ ငါမပိုင်တဲ့ ‘အနတ္တ’ ဆိုတာကို သက်သေပြနေတာပဲ” လို့ ဉာဏ်နဲ့ တည့်တည့် ဆင်ခြင်နိုင်ရင် အကောင်းဆုံးပါပဲ။

ဒီလို သေခြင်းတရားကို ကြောက်ရွံ့ခြင်းကင်းကင်းနဲ့ အရှိကို အရှိအတိုင်း မှန်ကန်စွာ ရင်ဆိုင်နိုင်တဲ့ လူ၊ ရဟန်း အရိယာ သူတော်စင်တွေ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာနိုင်ကြပါစေလို့ တိုက်တွန်းရင်း နိဂုံးချုပ်လိုက်ပါတယ်။