ယနေ့ခေတ် လူ့အဖွဲ့အစည်းရဲ့ လမ်းဆုံလမ်းခွတွေ၊ ဘာသာရေး အဆောက်အအုံတွေနဲ့ ပွဲလမ်းသဘင်တွေမှာ အကျယ်လောင်ဆုံး ကြားနေရတဲ့ အသံတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ “ပေးလှူခြင်း” ဆိုတဲ့ လုပ်ရပ်ကို ကြွေးကြော်နေတဲ့ အသံတွေပါပဲ。 လှူဒါန်းသူရဲ့ အမည်နာမတွေကို မိုက်ခွက်ကနေ အော်ဟစ်ကြေညာတယ်၊ ကျောက်စာတိုင်တွေမှာ ရွှေရောင်နဲ့ ကမ္ပည်းထိုးကြတယ်၊ လူမှုကွန်ရက် စာမျက်နှာတွေပေါ်မှာ ပုံကြီးချဲ့ပြီး ဂုဏ်ယူဝင့်ကြွားကြတယ်။ ဒီလုပ်ရပ်တွေရဲ့ နောက်ကွယ်က အနက်ရှိုင်းဆုံး ရည်ရွယ်ချက်ကို မေးကြည့်လိုက်ရင် “နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်း အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေဖို့” ဆိုတဲ့ စံကိုက်အဖြေကို အလွယ်တကူ ကြားရပါလိမ့်မယ်။ဒါပေမဲ့ တကယ့် အနှစ်သာရပိုင်းကို ဓားနဲ့ခွဲပြီး ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ၊ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ လုပ်ရပ်တွေဟာ မြတ်စွာဘုရား ညွှန်ပြခဲ့တဲ့ “လွတ်မြောက်ခြင်း နိဗ္ဗာန်” ဆီကို တကယ် ဦးတည်နေတာလား၊ ဒါမှမဟုတ် “နောင်ဘဝဆိုင်ရာ စတော့ရှယ်ယာ”…

မြန်မာဗုဒ္ဓဘာသာ လောကမှာ အမြစ်တွယ်နေတဲ့ အယူအဆတစ်ခုက “အရိယာကို ပြစ်မှားမိရင် မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် အပြီးတိုင် ပိတ်သွားပြီ” ဆိုတဲ့ အချက်ပါ။ ဒီအယူအဆကြောင့် လူတွေဟာ အရိယာလို့ သတ်မှတ်ထားသူတွေကို ဝေဖန်ဖို့၊ ထောက်ပြဖို့ ကြောက်ရွံ့နေကြပါတယ်။ဒါပေမဲ့ ဒီအချက်ဟာ ပိဋကတ်တော်လာ ပုဂ္ဂလပညတ်ကျမ်း နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရင် လွဲမှားနေတာကို တွေ့ရပါလိမ့်မယ်။၁။ ပိဋကတ်တော်က သတ်မှတ်ထားတဲ့ “လမ်းပိတ်သူ” များအဘိဓမ္မာ ပုဂ္ဂလပညတ် ပါဠိတော် မှာ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် မရနိုင်တဲ့ “အဘဗ္ဗာဂမန ပုဂ္ဂိုလ်”တွေရဲ့ အကြောင်းကို တိတိကျကျ ပြဆိုထားပါတယ်။ မဂ်တား ဖိုလ်တား ဖြစ်စေတဲ့ “ကံ” အနေနဲ့ –မိခင်ကို သတ်ခြင်း (မာတုဃာတက)ဖခင်ကို သတ်ခြင်း (ပိတုဃာတက)ရဟန္တာကို သတ်ခြင်း (အရဟန္တဃာတက)ဘုရားရှင်ကို သွေးစိမ်းတည်အောင် လုပ်ခြင်း…

မိတ်ဆွေ… ဒီနေ့ ခင်ဗျား မျက်စိနှစ်လုံး ဖွင့်လိုက်တဲ့ အချိန်ကစပြီး အိပ်ရာဝင်တဲ့ အချိန်အထိ လည်ပတ်နေတဲ့ ခင်ဗျားရဲ့ ကမ္ဘာကြီးကို ခဏလောက် ရပ်ပြီး အပြင်ဘက်ကနေ လှမ်းကြည့်ဖူးပါသလား။ မနက်လင်းတာနဲ့ အလုပ်သွားဖို့ ကမန်းကတန်း ပြင်ဆင်ရတယ်၊ ရုံးရောက်တော့ ရာထူး၊ တာဝန်၊ အတိုက်အခံတွေနဲ့ နပန်းလုံးရတယ်၊ ညနေ အိမ်ပြန်ရောက်တော့ “မိသားစု” ဆိုတဲ့ အသိုက်အဝန်းလေးထဲမှာ ခင်ပွန်း၊ ဇနီး၊ ဖခင်၊ မိခင် ဆိုတဲ့ ဇာတ်ရုပ်တွေကို ဆက်ကပြရပြန်တယ်။ဒီလိုနဲ့ပဲ နေ့ရက်တွေ၊ လတွေ၊ နှစ်တွေ ကုန်လွန်သွားလိုက်တာ… တစ်ခါတလေ မှန်ရှေ့မှာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်ကြည့်ရင်း “ငါ တကယ်ရော ရှင်သန်နေတာ ဟုတ်ရဲ့လား၊ ဒါမှမဟုတ် စက်ရုပ်တစ်ရုပ်လို ပရိုဂရမ် သွင်းခံထားရတဲ့အတိုင်း အလိုအလျောက် လှုပ်ရှားနေတာလား” ဆိုတဲ့…

လောကမှာ အကြောက်ရဆုံးသော ရန်သူဟာ အပြင်ဘက်မှာ မရှိပါဘူး။ ကိုယ့်စိတ်ကြိုက် ဖန်တီးတည်ဆောက်ထားတဲ့ “ယုံကြည်မှု အမှားတွေ” ဟာ ကျွန်တော်တို့ကို အနက်ရှိုင်းဆုံး ချောက်ကမ်းပါးဆီ တွန်းပို့နေတဲ့ တကယ့် တရားခံတွေပါ။ ဗုဒ္ဓရဲ့ တရားတော်တွေနဲ့ ထိတွေ့ခွင့်ရတဲ့ ဒီလိုခေတ်အခါကြီးမှာတောင်မှ၊ လူအများစုဟာ လွတ်မြောက်ရာလမ်းကို လျှောက်ဖို့ ခြေလှမ်းမပြင်ကြဘဲ “ဆင်ခြေ” တွေရဲ့ နောက်ကွယ်မှာ လုံခြုံမှု ရှာနေကြတုန်းပါပဲ။ အဲဒီဆင်ခြေတွေထဲမှာ အဆိုးရွားဆုံးနဲ့ အကြောက်ရဆုံးကတော့ “ပါရမီ မပြည့်သေးလို့ပါ” ဆိုတဲ့ စကားပါပဲ။ဒီနေ့ ဆွေးနွေးမယ့် အကြောင်းအရာဟာ သမားရိုးကျ ဖတ်နေကျ စာတမ်းတွေလို အပေါ်ယံ သက်သာရာရစေမယ့် စကားလုံးတွေ ပါမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ သံသရာဆိုတဲ့ စက်ဝန်းကြီးထဲကနေ အပြီးတိုင် ရုန်းထွက်နိုင်ဖို့၊ ပုထုဇဉ်ဆိုတဲ့ မျက်ကန်းဘဝကနေ သောတာပန်ဆိုတဲ့ အလင်းရောင်ဆီကို ကူးပြောင်းဖို့အတွက်…

သားတို့သမီးတို့ကို ဘဘ ဒီနေ့ ပြောပြချင်တာက ဘုရားရှင်ရဲ့ အဆုံးအမတွေ အကြောင်းပါ။ “သာသနာ” ဆိုတာ “အဆုံးအမ” လို့ အဓိပ္ပါယ်ရတယ်။ ဘုရားရှင်က သားတို့သမီးတို့ကို လိမ်မ္မာရေးခြား ရှိစေချင်လို့ ဆုံးမထားတာတွေ အများကြီးရှိတယ်။ အဲဒီထဲကမှ “လိုက်နာရမယ့် စည်းကမ်း (၅) ချက်” နဲ့ “သားတို့ခန္ဓာကိုယ်အကြောင်း” ကို ဘဘ ပြောပြမယ်နော်။(၁) လိုက်နာရမယ့် စည်းကမ်း (၅) ချက်လိမ်မာတဲ့ ကလေးတွေဖြစ်ဖို့အတွက် ရှောင်ရမယ့် အချက် ၅ ချက် ရှိတယ်။ အဲဒါကို “ငါးပါးသီလ” လို့ ခေါ်တယ်။၁။ မသတ်ရဘူး – လူတွေကိုမပြောနဲ့၊ ခြင်၊ ယင်၊ ပုရွက်ဆိတ်လေးတွေကိုတောင် သေအောင် မသတ်ရဘူး။ သူတို့လေးတွေက အကောင်သေးပေမယ့် အသက်နဲ့ပဲလေ။၂။ မခိုးရဘူး –…

ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မြန်မာလူမျိုး အတော်များများကြားမှာ အလွန်အန္တရာယ်ကြီးတဲ့ အယူအဆအမှားတစ်ခု အမြစ်တွယ်နေပါတယ်။ အဲဒါကတော့ “အရာရာဟာ အနတ္တပဲ၊ ကိုယ်ပိုင်တာ ဘာမှမရှိဘူး၊ ကိုယ်ဖြစ်ချင်တိုင်း ဖြစ်တာမဟုတ်ဘူး၊ ဖြစ်သမျှအကြောင်း အကောင်းမှတ်ပြီး နေလိုက်မယ်” ဆိုတဲ့ အတွေးမျိုးနဲ့ ဘဝကို လက်လျော့ အရှုံးပေးလိုက်တာမျိုးပါပဲ။ဒါဟာ အနတ္တကို နားလည်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ့်ရဲ့ ပျင်းရိမှု၊ ညံ့ဖျင်းမှုနဲ့ တာဝန်ယူလိုစိတ် မရှိမှုတွေကို “တရားစကား” နဲ့ ခေါင်းစဉ်တပ်ပြီး ဖုံးကွယ်လိုက်ခြင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။တကယ်တော့ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား ဟောကြားခဲ့တဲ့ “အနတ္တ” ဆိုတာ ဘာမှလုပ်လို့မရဘဲ ကံကြမ္မာအတိုင်း မျောပါနေဖို့ ဟောထားတာ လုံးဝမဟုတ်ပါဘူး။ ဒီဆောင်းပါးမှာ အနတ္တရဲ့ အဓိပ္ပာယ်မှန်နဲ့ အောင်မြင်မှုအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့ တရားဓမ္မတွေကို ရှင်းလင်းတင်ပြပေးသွားပါမယ်။၁။ အနတ္တဆိုတာ ဘာကိုဆိုလိုတာလဲ?ပထမဆုံးအနေနဲ့ “မပိုင်စိုးဘူး၊ အလိုမလိုက်ဘူး” ဆိုတဲ့…

သံသရာဆိုတာကို မျက်ကန်းယုံကြည်ရမယ့် ဘာသာရေးဝါဒ (Dogma) တစ်ခုအနေနဲ့ မဟုတ်ဘဲ၊ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်နေတဲ့ ယုတ္တိဗေဒတစ်ခု၊ သိပ္ပံနည်းကျ အထောက်အထားတွေနဲ့ လက်တွေ့ သုံးသပ်နိုင်တဲ့ အရှိတရားတစ်ခုအဖြစ် ကျွန်တော်တို့ အစပျိုးခဲ့ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ လူတစ်ယောက် သေဆုံးသွားပြီးနောက် နောက်ထပ် လူတစ်ယောက်အဖြစ် ပြန်လည်မွေးဖွားလာနိုင်တယ် ဆိုတဲ့ အချက်ကို ခိုင်လုံတဲ့ သုတေသနတွေက သက်သေပြနေပြီဆိုရင်၊ ရှေးဘဝဆိုတာ ရှိခဲ့သလို နောက်ဘဝဆိုတာလည်း ဆက်ရှိနေဦးမယ်ဆိုတာ ငြင်းဆန်စရာ မလိုတော့ပါဘူး။ဒီနေရာမှာ မမြင်ရတဲ့ ငရဲ၊ ပြိတ္တာ၊ အသုရကာယ် ဆိုတဲ့ ဘုံတွေကို ခဏဘေးဖယ်ထားလိုက်ပါဦး။ ကျွန်တော်တို့ မျက်စိနဲ့ တိုက်ရိုက် မြင်တွေ့နေရတဲ့၊ ကိုယ်ထိလက်ရောက် ထိတွေ့နေရတဲ့ “တိရစ္ဆာန်” ဆိုတဲ့ အပါယ်ဘုံသားတွေရဲ့ ဘဝကိုပဲ လက်တွေ့ကျကျ စဉ်းစားကြည့်ကြရအောင်ပါ။ တိရစ္ဆာန်ဖြစ်နိုင်တယ် ဆိုတဲ့ အချက်ဟာ…

ကျနော်တို့ မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ ကုသိုလ်ကောင်းမှုတစ်ခုခု ပြုလုပ်ပြီးတိုင်း “ဤကုသိုလ်ကြောင့် နိဗ္ဗာန်ရပါရစေ”၊ “စီးပွားလာဘ်လာဘတွေ တိုးတက်ပါစေ” ဆိုပြီး အားတက်သရော ဆုတောင်းလေ့ ရှိကြပါတယ်။ ဘုရားဖူးသွားရင်ဖြစ်စေ၊ အလှူအတန်းပြုရင်ဖြစ်စေ ဆုတောင်းခြင်းဆိုတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုဟာ ကျနော်တို့ဆီမှာ အမြစ်တွယ်နေခဲ့တာ ကြာပါပြီ။ ဒီနေရာမှာ ကျနော်တို့ အသေအချာ ဆန်းစစ်ကြည့်ဖို့ လိုလာတာက “ဆုတောင်းခြင်း” ဟာ တကယ်ပဲ အကျိုးတရားကို ဖြစ်ထွန်းစေသလား၊ ဒါမှမဟုတ် ကျနော်တို့ဟာ အကြောင်းတရားနဲ့ အကျိုးတရားရဲ့ ဆက်နွယ်မှုကိုပဲ လွဲမှားစွာ နားလည်နေကြသလား ဆိုတဲ့အချက် ဖြစ်ပါတယ်။ဗုဒ္ဓဘာသာရဲ့ အခြေခံအကျဆုံး အနှစ်သာရဟာ “အတ္တာဟိ အတ္တနော နာထော” (မိမိကိုယ်သာ ကိုးကွယ်ရာ) ဆိုတဲ့ အချက်ပါ။ ဒါဟာ မိမိဖြစ်ချင်တဲ့ ရလဒ်အတွက် မိမိကိုယ်တိုင် အကြောင်းတရားတွေ ဖန်တီးရမယ်လို့ ဆိုလိုတာပါ။ မြတ်စွာဘုရားရှင်က…

လောကကြီးတခုလုံးဟာ ဖြန့်ခင်းထားသလို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်နေရပါတယ်။ လူ့ ဦးနှောက်ဆိုတာ အင်မတန် ရှုပ်ထွေးပါတယ်။ အရင်စာထဲမှာလိုပါပဲ အတတ်ပညာနဲ့ အသိပညာ ဆိုပြီး ပညာရပ် နှစ်မျိုးရှိတဲ့ထဲမှာ ဝါဒတွေနဲ့ ပါတ်သက်တဲ့ ကိစ္စတွေဟာ အသိပညာ စာရင်းထဲ ဝင်ပါတယ်။ အဲလိုပဲ သင်္ချာနဲ့ ရူပဗေဒ တို့ဟာလဲ အသိပညာ စာရင်းဝင်တဲ့ ကိစ္စတွေ ရှိပါတယ်။ အဲဒီတော့ အသိပညာ ဆိုတာက ကိုယ့်ရဲ့ သိမှု နယ်ပါယ်ကို ချဲ့ထွင်သွားရတဲ့ သဘောပါပဲ။ သိမှုမှာလဲ ကြံဆသိ၊ ကြောင်းကျိုးစပ်သိ၊ ခန္ဓာသိ ဆိုပြီး သိမြင်မှု ပုံစံ သုံးမျိုး ခွဲခြားနိုင်ပါတယ်။ ပညာရပ်ရဲ့ သဘာဝကိုက အဲဒီလို ဖြစ်နေတာပါ။ ပညာရပ်မှာ မှန်းဆတယ် ဆိုတဲ့ သဘောပါကို ပါနေပါတယ်။ အဲဒီတော့…

ကျွန်တော်တို့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ တရားအားထုတ်ဖို့ တိုက်တွန်းလိုက်ရင် လူအများစုဆီက ပြန်ကြားရလေ့ရှိတဲ့ စကားတစ်ခွန်း ရှိပါတယ်။ “ဪ… ကျွန်တော်တို့က ပါရမီမှ မပါတာဗျာ။ ပါရမီ မပြည့်သေးတော့ ဒီဘဝ ဒီလောက်နဲ့ပဲ တင်းတိမ်ရမှာပေါ့။ နောက်ပွင့်မယ့် ဘုရားကျမှပဲ ကျွတ်တမ်းဝင်တော့မယ်။” ဒီစကားကို ကြားရတိုင်း ကျွန်တော် သနားမိတယ်။ သူတို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို သနားတာထက် ကျွန်တော်က သူတို့ကို ပိုသနားမိတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ဒီစကားဟာ “နှိမ့်ချမှု”မဟုတ်လို့ပါပဲ။ ဒါဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကို သနားအောင် လုပ်ပြနေတဲ့ “သိမ်ငယ်စိတ်” (Inferiority Complex) တစ်မျိုးသာ ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်တမ်းကျတော့ “ပျင်းရိခြင်း” အတွက် အကောင်းဆုံး ခေါင်းစဉ်တပ်မှု တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ သင့်လက်ထဲက ရတနာကို မြင်အောင်ကြည့်ပါ “ပါရမီ မရှိဘူး” လို့…