ကံတရား ဆိုတာ တကယ်တော့ မြတ်စွာဘုရားရှင်တို့၏ အရာ (ဗုဒ္ဓဝိသယ) သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ မြတ်စွာဘုရား တစ်ပါးတည်းကသာလျှင် ကံရဲ့ အကျိုးပေး အတိမ်အနက်ကို တိတိကျကျ ပိုင်းခြား ဆုံးဖြတ်ပေးနိုင်စွမ်း ရှိပါတယ်။ လက်ရှိ ကျနော်တို့ဆီမှာ ကြုံနေရတဲ့ ပြဿနာကတော့ တန်ဖိုးထားအပ်တဲ့ အရာတွေကို တန်ဖိုးမထားဘဲ ပေါ့ပေါ့တန်တန် သဘောထားနေကြတာပါပဲ။ ဥပမာ – ကံတရားဆိုတာ ဘုရားရှင်ရဲ့ အရာမှန်း မသိကြလို့ဖြစ်စေ၊ သိလျက်နဲ့ မျက်ကွယ်ပြုပြီးဖြစ်စေ၊ တချို့သော ရဟန်းတွေကလည်း ကံအကြောင်းကို အာဘောင်အာရင်း သန်သန်နဲ့ ဟောကြတယ်။ နာယူသူတွေကလည်း ဟောသမျှကို အဟုတ်မှတ်ပြီး၊ ကိုယ့်စိတ်ကူးယဉ် အတွေးတွေနဲ့ ပေါင်းစပ်ကာ ကံအကြောင်းတွေကို လွယ်လွယ်ကူကူ ပြောဆို ဆုံးဖြတ်နေကြပါတယ်။ ယောဂီများ၏ အလွဲအမှားများ တချို့ဆိုရင် ကံအကြောင်းကို အရမ်း…

‘အနတ္တ နှင့် အစိုးမရခြင်း’ ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ် ရေးသားခဲ့ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီဆောင်းပါးမှာ ‘အနတ္တ’ ကို “အစိုးမရခြင်း” လို့ တရားသေ ဘာသာပြန်ဆိုတာဟာ အပြည့်အစုံ မမှန်ကန်ကြောင်းနဲ့၊ အစိုးရတဲ့ (မိမိဘက်က ထိန်းကျောင်း ပြုပြင်လို့ရတဲ့) တရားတွေလည်း ရှိကြောင်း ရှင်းပြခဲ့ပါတယ်။ အနတ္တ ဆိုတာရဲ့ ပဓာန အကျဆုံး အဓိပ္ပာယ်ကတော့ “ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါ မဟုတ်ခြင်း” သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ (အထူးသတိပြုရန် – “အနတ္တ” ဆိုတာဟာ “ငါ မဟုတ်လို့၊ ငါ မပိုင်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ လက်မြှောက်အရှုံးပေးရမယ့် အဆိုးမြင်ဝါဒ လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ အရှိတရားကို မှန်ကန်စွာ သိမြင်ပြီး ဉာဏ်ပညာ ဆိုတဲ့ အနတ္တ တရားနဲ့ပဲ…

နေ့လည် ၁ နာရီ အချိန်အခါသမယမှာ လောကီရေးရာ တာဝန်တွေကို မနားမနေ ထမ်းဆောင်ရင်း တစ်ဖက်ကလည်း သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ဖို့ ဝိပဿနာတရားကို လက်တွေ့ အားထုတ်နေကြတဲ့ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာမများ အားလုံးအတွက် ဒီဆောင်းပါးကို အထူးရည်ရွယ် ရေးသားလိုက်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ နေ့စဉ်ဖြတ်သန်းရတဲ့ ဘဝမှာ အခက်အခဲတွေ၊ ဆင်းရဲဒုက္ခတွေ ရှိသလို၊ ကိုယ်လုပ်လိုက်တဲ့ အလုပ်တစ်ခု အောင်မြင်သွားလို့၊ ဒါမှမဟုတ် သူတစ်ပါးက ကိုယ့်ကို ချီးကျူးလိုက်လို့ ဝမ်းသာကြည်နူးရတဲ့ အချိန်တွေလည်း ရှိတတ်ပါတယ်။ ဥပမာ- ခဲယဉ်းတဲ့ အလုပ်တစ်ခုကို အောင်မြင်အောင် လုပ်နိုင်ခဲ့တဲ့အခါ၊ မိသားစုအတွက် ဟင်းကောင်းတစ်ခွက် ချက်ကျွေးလိုက်လို့ အားလုံးက စားကောင်းကြောင်း ချီးကျူးကြတဲ့အခါ၊ ဒါမှမဟုတ် လုပ်ငန်းခွင်မှာ အထက်လူကြီးက ကိုယ့်ရဲ့ စွမ်းဆောင်ရည်ကို အသိအမှတ်ပြုလိုက်တဲ့ အခါမျိုးတွေမှာပေါ့။ အဲဒီလို…

တရားအားထုတ်တဲ့အခါ ကျနော့်အနေနဲ့ တစ်နေရာတည်းမှာ ငြိမ်ငြိမ်လေး ထိုင်မှတ်နေတာထက်၊ နေ့စဉ်သွားလာလှုပ်ရှားနေရင်း အချိန်ပြည့် မှတ်နိုင်သလောက် မှတ်တဲ့နည်းလမ်းကို ပိုပြီး သဘောကျပါတယ်။ မိမိ ရည်မှန်းထားတဲ့ ပန်းတိုင်ကို မရောက်မချင်း ဇွဲမလျှော့ဘူးဆိုတဲ့ စိတ်ဓာတ်မျိုး မွေးမြူထားပါ။ အနတ္တသဘောတရားနဲ့ ပတ်သက်လို့ ကျနော် အများကြီး ရေးသားခဲ့ပြီးဖြစ်လို့ အားလုံးလည်း သဘောပေါက် နားလည်ပြီး ဖြစ်လိမ့်မယ်လို့ ယုံကြည်ပါတယ်။ (လိုအပ်ရင် ယခင်စာများကို ပြန်လည်ဖတ်ရှုပေးပါ)။ (အထူးသတိပြုရန် – “အနတ္တ” ဆိုတာဟာ “ငါ မဟုတ်လို့၊ ငါ မပိုင်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ လက်မြှောက်အရှုံးပေးရမယ့် အဆိုးမြင်ဝါဒ လုံးဝ မဟုတ်ပါဘူး။ အရှိတရားကို အရှိအတိုင်း မှန်ကန်စွာ သိမြင်ပြီး ကိလေသာ အပူမီးတွေကို စွန့်လွှတ်နိုင်ဖို့သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။) စိတ္တာနုပဿနာ (စိတ်ကို…

နေ့လည် ၁ နာရီ အချိန်အခါသမယမှာ လောကီရေးရာ တာဝန်တွေကို မနားမနေ ထမ်းဆောင်ရင်း တစ်ဖက်ကလည်း သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ဖို့ ဝိပဿနာတရားကို လက်တွေ့ အားထုတ်နေကြတဲ့ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာမများ၊ အိမ်ထောင်ရှင်များ အားလုံးအတွက် ဒီဆောင်းပါးကို အထူးရည်ရွယ် ရေးသားလိုက်ပါတယ်။ လူ့ဘဝကို ရောက်လာပြီး အိမ်ထောင်ရက်သား ကျလာပြီဆိုတာနဲ့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ပခုံးပေါ်မှာ “တာဝန်” ဆိုတဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကြီးက အလိုလို ကျရောက်လာပါတော့တယ်။ မနက်မိုးလင်းကတည်းက ညအိပ်ရာဝင်တဲ့အထိ ကျွန်တော်တို့ ခေါင်းထဲမှာ တွေးနေတာက “ငါ့ မိသားစု စားဝတ်နေရေးအတွက် ဘယ်လို ရုန်းကန်ရမလဲ၊ ငါ့ သားသမီးတွေ ပညာရေးအတွက် ဘယ်လို ပြင်ဆင်ပေးရမလဲ၊ နောင်ရေးအတွက် ဘယ်လို စုဆောင်းရမလဲ၊ ကျန်းမာရေး တစ်ခုခုဖြစ်ရင် ဘယ်လိုလုပ်မလဲ” ဆိုတဲ့ အနာဂတ်အတွက်…

လောကရော၊ လောကအလွန်မှာပါ ပကတိအရှိတရား၊ အမှန်တရားဆိုတာ “သစ္စာလေးပါး” ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ လောက (ဖြစ်ပျက်နေသော သင်္ခါရနယ်ပယ်): ဒုက္ခသစ္စာ၊ သမုဒယသစ္စာ၊ မဂ္ဂသစ္စာ လောကအလွန် (အေးငြိမ်းရာနယ်ပယ်): နိရောဓသစ္စာ ဒီလို ခိုင်မာတဲ့ သစ္စာတရားတွေကို သိမြင်ဖို့အတွက် အစကတည်းက မျက်စိမှိတ် ယုံကြည်လိုက်ရတဲ့ “အကန်းယုံ ယုံကြည်မှု (Dogma)” မျိုး လုံးဝ မလိုအပ်ပါဘူး။ လိုအပ်တာ တစ်ခုတည်းကတော့- “ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်၊ ကိုယ့်စိတ်ကို ဉာဏ်နဲ့ စမ်းသပ် လေ့လာကြည့်မယ်။ လက်တွေ့ ကျိုးကြောင်းဆီလျော်ပြီး မှန်ကန်တယ်ဆိုရင်တော့ လက်ခံမယ်” ဆိုတဲ့ ပွင့်လင်းတဲ့ စိတ်ထား (Open-mindedness) သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ သဒ္ဓါ သုညမှ အစပြုခဲ့သော ခရီးစဉ် ကျနော်ကိုယ်တိုင်ဟာ တရားစအားထုတ်စဉ်က သဒ္ဓါတရား လုံးဝ သုည…

ဝိပဿနာ အားထုတ်နေကြသော ယောဂီသူတော်စင်တို့အတွက် “မောဟ” ၏ သဘောသဘာဝကို ရှင်းလင်းစွာ ဉာဏ်သက်ဝင်နိုင်စေရန် ရေးသားအပ်ပါသည်။ လူသားတွေဟာ ရဟန္တာ မဖြစ်မချင်း “မောဟ” ဆိုတဲ့ အမှောင်ထုကြီးနဲ့ အတူတူ ရှင်သန်နေကြရတာပါ။ မောဟ ဆိုတာဟာ အမှန်တရားကို မမြင်နိုင်အောင် ဖုံးကွယ်ထားပြီး တွေဝေ မိုက်မဲစေတဲ့ သဘောတရား ဖြစ်ပါတယ်။ မောဟ၏ လှည့်စားမှုများ ဒီမောဟက ဘယ်လို လှည့်စားသလဲဆိုရင်- လူတွေကို သူတို့အတွက် “ကောင်းတယ်” လို့ ထင်ရတဲ့ အရာတွေနောက်ကို တကောက်ကောက် လိုက်ဖို့၊ အဲဒီအရာတွေကို မရရအောင် ကြိုးစားနေစေပါတယ်။ လိုအင်ဆန္ဒတွေက တစ်ခုပြီးတစ်ခု မပြတ်တမ်း ဖြစ်ပေါ်နေစေပါတယ်။ အဲဒီလို လိုချင်တဲ့အရာတွေ မရလာတဲ့အခါမှာလည်း၊ မရလို့ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ဒေါသတွေ၊ မနာလို ဝန်တိုမှု (အဘိဇ္ဈာ)…

နေ့လည် ၁ နာရီ အချိန်အခါသမယမှာ နေ့စဉ် ဘဝရဲ့ ရှုပ်ထွေးလှတဲ့ လူမှုဆက်ဆံရေးတွေ ကြားထဲကနေ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ဖို့ ဝိပဿနာတရားကို လက်တွေ့ အားထုတ်နေကြတဲ့ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာမများ အားလုံးအတွက် ဒီဆောင်းပါးကို အထူးရည်ရွယ် ရေးသားလိုက်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ နေ့စဉ် ဖြတ်သန်းနေရတဲ့ လောကကြီးမှာ လူတွေနဲ့ မဆက်ဆံဘဲ နေလို့မရပါဘူး။ မိသားစုဝင်တွေ၊ ဆွေမျိုးတွေ၊ လုပ်ငန်းခွင်က မိတ်ဆွေတွေ၊ အိမ်နီးနားချင်းတွေနဲ့ စကားပြောဆို ဆက်ဆံရတဲ့အခါ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ စိတ်ဟာ အလိုအလျောက် အကဲဖြတ်တဲ့ အလုပ်ကို လုပ်ပါတော့တယ်။ “သူကတော့ တစ်ကိုယ်ကောင်းဆန်တဲ့ လူမျိုး၊ သူကတော့ မောက်မာတဲ့ လူမျိုး” ဆိုပြီး တစ်ဖက်လူကို ပုံဖော်သတ်မှတ်သလို၊ “ငါကတော့ သဘောကောင်းတဲ့လူ၊ ငါကတော့ သည်းခံတတ်တဲ့လူ၊ ငါကတော့ ပညာတတ်တဲ့လူ”…

ကျနော်ရေးခဲ့တဲ့ ဆောင်းပါးတွေမှာ ‘အနတ္တ’ အကြောင်းကို အများဆုံး ရေးဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ အကြောင်းရင်းကတော့ ကျနော်ကိုယ်တိုင်ဟာ အတိတ်က ‘ငါ’ ဆိုတဲ့ အတ္တအယူ အလွန် ပြင်းထန် စွဲမြဲခဲ့သူ ဖြစ်တဲ့အတွက်၊ တရားနာတဲ့အခါတိုင်း ‘အနတ္တ’ ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို သေသေချာချာ နားလည်အောင် အထူး ကြိုးစားအားထုတ်ခဲ့ရလို့ပါပဲ။ ဒီလို ကြိုးစားခဲ့တဲ့ အလျောက်လည်း စာတွေ အများကြီး ရေးဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အနတ္တကို တကယ်တမ်း ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင်၊ ကိုယ်တိုင် ကိုယ်ကျ သေသေချာချာ သဘောပေါက်သွားတာကတော့ ‘မဂ်ကျ’ တဲ့ အချိန်ရောက်မှသာ ဖြစ်ပါတယ်။ အစပိုင်းမှာ ဉာဏ်က အနတ္တကို လက်ခံ နားလည်နေပေမယ့်၊ လက်တွေ့မှာတော့ မှတ်သားထားတဲ့ ‘သညာသိ’ အဆင့်မှာပဲ လည်ပတ်နေခဲ့လို့ ဒီနေရာမှာတင် အချိန်တော်တော်လေး ကြာခဲ့ရပါတယ်။…

နေ့လည် ၁ နာရီ အချိန်အခါသမယမှာ အိမ်မှုကိစ္စ တာဝန်တွေကို မနားမနေ ထမ်းဆောင်ရင်း တစ်ဖက်ကလည်း သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ဖို့ ဝိပဿနာတရားကို လက်တွေ့ အားထုတ်နေကြတဲ့ အိမ်ရှင်မ၊ မိခင်၊ ဥပါသိကာမများ အားလုံးအတွက် ဒီဆောင်းပါးကို အထူးရည်ရွယ် ရေးသားလိုက်ပါတယ်။ လူ့ခန္ဓာကိုယ်ကြီး ဆိုတာ ဖောက်ပြန်တတ်တဲ့ ရုပ်တရား (ရူပက္ခန္ဓာ) ဖြစ်တဲ့အတွက် နေ့စဉ် ရက်ဆက် အလုပ်တွေ လုပ်လာတဲ့အခါ၊ ဒါမှမဟုတ် ရာသီဥတု အပြောင်းအလဲ ကြုံလာတဲ့အခါ ဖျားနာခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ ခါးနာခြင်း၊ ကိုယ်လက် ကိုက်ခဲခြင်း ဆိုတဲ့ ဝေဒနာတွေဟာ မလွဲမသွေ ဝင်ရောက်လာတတ်ပါတယ်။ အိမ်ရှင်မ တစ်ယောက်အတွက် အခက်ခဲဆုံး အချိန်ကတော့ ကိုယ်တိုင် နေမကောင်း ဖြစ်နေပေမယ့်၊ မိသားစု စားဝတ်နေရေးအတွက် မလွှဲမရှောင်သာ မီးဖိုချောင်ထဲ…