ကျနော်တို့ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေ ကြားထဲမှာ ခိုင်ခိုင်မာမာ အမြစ်တွယ်နေတဲ့ အယူမှား (ဒိဋ္ဌိ) တစ်ခု ရှိတယ်။ အဲဒါကတော့ “ငါတို့က လူဝတ်ကြောင်တွေပဲ၊ သားမယားနဲ့၊ စီးပွားရေးနဲ့၊ အလုပ်တွေ ရှုပ်နေတာ… ဘယ်လိုလုပ် သောတာပန် တည်နိုင်မှာလဲ၊ တရားဆိုတာ သင်္ကန်းဝတ်ပြီး တောထဲတောင်ထဲ သွားအားထုတ်မှ ရမှာပေါ့” ဆိုတဲ့ အသိပါပဲ။ ဒီစကားက သာမန်ကြည့်ရင် နှိမ့်ချသယောင်ယောင်၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် သိသယောင်ယောင် ရှိပေမယ့် တကယ်တမ်းကျတော့ အင်မတန် ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ “ဆင်ခြေ” တစ်ခု ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒီဆင်ခြေကပဲ လူတွေကို တရားစစ် တရားမှန်နဲ့ ဝေးစေပြီး၊ အခွံသက်သက် ဘာသာရေး ထုံးတမ်းစဉ်လာတွေထဲမှာပဲ တဝဲလည်လည် ဖြစ်စေခဲ့တာပါ။ ကျနော် ရေးတဲ့ စာတွေရဲ့ အဓိက ရည်မှန်းချက်ကတော့ လူပဲဖြစ်ဖြစ်၊…

မိတ်ဆွေ… ယခင်ဆောင်းပါးမှာ ပုထုဇဉ်မှန်သမျှ မလွဲမသွေ ကြုံတွေ့ရမယ့်၊ အပါယ်ဘုံသို့ ဗရမ်းပတာ ကျရောက်တတ်တဲ့ “ဝိနိပါတိကဘေး” အကြောင်းကို ရေးသားခဲ့ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့တော့ အဲဒီလောက် ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ ဘေးကြီးဟာ ဘာကြောင့် သင့်ရသလဲ၊ ဒီဘေးကနေ လွတ်မြောက်နိုင်မယ့် လမ်းစစ်လမ်းမှန် မရှိတော့ဘူးလား ဆိုတာကို ဓမ္မအမြင်သက်သက်နဲ့ အသေးစိတ် ခွဲစိတ်ပြချင်ပါတယ်။ ၁။ အတ္တမဟုတ်သော သင်္ခါရ ယန္တရားကြီး အဓိကကတော့ အဲဒီလို ဗရမ်းပတာ အပါယ်ကို ကျရောက်ရခြင်းဟာ ကျွန်တော်တို့ကိုယ်တိုင်က “ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ၊ အကောင်အထည်” မဟုတ်ဘဲ၊ ကိုယ်လိုချင်သလို အမိန့်ပေး ထိန်းချုပ်လို့မရတဲ့ “ရုပ်နဲ့ နာမ် (စိတ်၊ စေတသိက်)” ဆိုတဲ့ သင်္ခါရတရားတွေ သက်သက် ဖြစ်နေလို့ပါပဲ။ သင်္ခါရတရားဆိုတာ အကြောင်းတရားတွေက ပြုပြင်ပေးလို့သာ ဖြစ်တည်နေရတဲ့…

ကျနော် ကိုယ်တိုင် တရားအားထုတ်တဲ့ ခရီးစဉ်ကို ပြန်စဉ်းစားကြည့်တဲ့အခါ အခက်ခဲဆုံး၊ အပင်ပန်းဆုံးနဲ့ အချိန်အကြာဆုံး သောင်တင်နေတတ်တဲ့ နေရာတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ “ပညတ်” နဲ့ “ပရမတ်” ကို ကွဲကွဲပြားပြား ခွဲခြားသိမြင်ဖို့ ကိစ္စပါပဲ။ “ပညတ်” ဆိုတာ လောကမှာ အဆင်ပြေအောင် သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်နေကြတဲ့ နာမည်တွေ၊ သမုတိအမှန် (Conventional Truth) တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ ပညတ်အမည်နာမတွေပေါ်မှာ အခြေခံပြီး စဉ်းစားနေသရွေ့၊ ရှုမှတ်နေသရွေ့ အမှန်တရားဖြစ်တဲ့ သစ္စာလေးပါးဆီကို ဘယ်လိုမှ ဆိုက်ရောက်နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် တရားအားထုတ်တဲ့အခါ ပညတ်တွေကို အားလုံး ဘေးဖယ်ထားပြီး၊ အရာအားလုံးကို “ပရမတ်” (Ultimate Reality) အနေနဲ့ မြင်အောင် အရင်ကြည့်ရပါတယ်။ အဲဒီလို ပရမတ်အမြင် ရှင်းသွားပြီ…

မိတ်ဆွေ… ယခင်ဆောင်းပါးမှာ ပုထုဇဉ်မှန်သမျှ မလွဲမသွေ ကြုံတွေ့ရမယ့်၊ အပါယ်ဘုံသို့ ဗရမ်းပတာ ကျရောက်တတ်တဲ့ “ဝိနိပါတိကဘေး” အကြောင်းကို ရေးသားခဲ့ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့တော့ အဲဒီလောက် ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ ဘေးကြီးဟာ ဘာကြောင့် သင့်ရသလဲ၊ ဒီဘေးကနေ လွတ်မြောက်နိုင်မယ့် လမ်းစစ်လမ်းမှန် မရှိတော့ဘူးလား ဆိုတာကို ဓမ္မအမြင်သက်သက်နဲ့ အသေးစိတ် ခွဲစိတ်ပြချင်ပါတယ်။ ၁။ အတ္တမဟုတ်သော သင်္ခါရ ယန္တရားကြီး အဓိကကတော့ အဲဒီလို ဗရမ်းပတာ အပါယ်ကို ကျရောက်ရခြင်းဟာ ကျွန်တော်တို့ကိုယ်တိုင်က “ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ၊ အကောင်အထည်” မဟုတ်ဘဲ၊ ကိုယ်လိုချင်သလို အမိန့်ပေး ထိန်းချုပ်လို့မရတဲ့ “ရုပ်နဲ့ နာမ် (စိတ်၊ စေတသိက်)” ဆိုတဲ့ သင်္ခါရတရားတွေ သက်သက် ဖြစ်နေလို့ပါပဲ။ သင်္ခါရတရားဆိုတာ အကြောင်းတရားတွေက ပြုပြင်ပေးလို့သာ ဖြစ်တည်နေရတဲ့…

ကျနော် ကိုယ်တိုင် တရားအားထုတ်တဲ့ ခရီးစဉ်ကို ပြန်စဉ်းစားကြည့်တဲ့အခါ အခက်ခဲဆုံး၊ အပင်ပန်းဆုံးနဲ့ အချိန်အကြာဆုံး သောင်တင်နေတတ်တဲ့ နေရာတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ “ပညတ်” နဲ့ “ပရမတ်” ကို ကွဲကွဲပြားပြား ခွဲခြားသိမြင်ဖို့ ကိစ္စပါပဲ။ “ပညတ်” ဆိုတာ လောကမှာ အဆင်ပြေအောင် သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်နေကြတဲ့ နာမည်တွေ၊ သမုတိအမှန် (Conventional Truth) တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ ပညတ်အမည်နာမတွေပေါ်မှာ အခြေခံပြီး စဉ်းစားနေသရွေ့၊ ရှုမှတ်နေသရွေ့ အမှန်တရားဖြစ်တဲ့ သစ္စာလေးပါးဆီကို ဘယ်လိုမှ ဆိုက်ရောက်နိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် တရားအားထုတ်တဲ့အခါ ပညတ်တွေကို အားလုံး ဘေးဖယ်ထားပြီး၊ အရာအားလုံးကို “ပရမတ်” (Ultimate Reality) အနေနဲ့ မြင်အောင် အရင်ကြည့်ရပါတယ်။ အဲဒီလို ပရမတ်အမြင် ရှင်းသွားပြီ…

လောကမှာ လူတွေ အကြောက်ရဆုံး အရာက ဘာလဲလို့ မေးရင် ဆင်းရဲမှာ၊ ရောဂါဖြစ်မှာ၊ သေဆုံးရမှာတွေကို ပြကြပါလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ့် ပရမတ်အမြင်နဲ့ ဉာဏ်မျက်လုံး ဖွင့်ကြည့်လိုက်ရင်၊ အဲဒီ လောကီဘေးအန္တရာယ်တွေဆိုတာ ဘာမှ မဟုတ်ပါဘူး။ ပုထုဇဉ်မှန်သမျှ မလွဲမသွေ ရင်ဆိုင်ရမယ့်၊ အကြီးမားဆုံးနဲ့ အကြောက်ရဆုံးသော ဘေးကြီးတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ သေဆုံးတဲ့အခါမှာ အပါယ်ဘုံကို ဗရမ်းပတာ ကျရောက်သွားတတ်တဲ့ “ဝိနိပါတိကဘေး” ကြီးပါပဲ။ ဘုရားရှင် သက်တော်ထင်ရှားရှိစဉ် သာသနာ့ရောင်ဝါ အထွန်းတောက်ဆုံး အချိန်မှာတောင်မှ၊ ဘုရားရှင်က မြေကြီးကို လက်ညှိုးနဲ့ ကော်ယူပြပြီး “သေပြီးရင် သုဂတိ (လူ၊ နတ်) ကို ရောက်တဲ့သူဟာ ဒီလက်သည်းခွံပေါ်က မြေမှုန်လောက်ပဲ ရှိတယ်။ အပါယ် (ငရဲ၊ တိရစ္ဆာန်၊ ပြိတ္တာ၊…

သစ္စာလေးပါးမှာ တစ်ပါးစီတိုင်းအတွက် လုပ်ဆောင်ရမယ့် တာဝန် (ကိစ္စ) တွေ အသီးသီး ရှိကြပါတယ်။ ဒုက္ခသစ္စာ ကို အမှန်တိုင်း ပိုင်းခြားသိရပါမယ် (ပရိညေယျ)။ သမုဒယသစ္စာ ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်စွန့်ရပါမယ် (ပဟာတဗ္ဗ)။ မဂ္ဂသစ္စာ ကို ကိုယ်တိုင် ပွားများရပါမယ် (ဘာဝေတဗ္ဗ)။ နိရောဓသစ္စာ ကို မျက်မှောက် ဆိုက်ရောက်ရပါမယ် (သစ္ဆိကာတဗ္ဗ)။ ဒီလေးခုထဲမှာ အရေးအကြီးဆုံး ပထမခြေလှမ်းကတော့ “ဒုက္ခသစ္စာကို ပိုင်းခြားသိခြင်း” ကနေ စတင်ရတာပါ။ အမှန်တရား (သစ္စာ) ကို မြင်ပြီဆိုတာနဲ့ “ငါ၊ သူ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ ဆိုတာ တကယ်မရှိဘူး” ဆိုတဲ့ သုညတ သဘောတရားကိုပါ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သဘောပေါက်သွားရပါမယ်။ ဒုက္ခသစ္စာကို ပိုင်းခြားသိဖို့အတွက် ပါဠိလို ခက်ခဲတဲ့ စာလုံးတွေထက်၊…

ကျွန်ုပ်တို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ၏ အမြင့်ဆုံး ကိုးကွယ်ရာမှာ “ရတနာသုံးပါး” ဖြစ်ပါသည်။ ရတနာဟူသည် အလွန်အဖိုးတန်၍ အပြစ်ကင်းစင်သော အနှစ်သာရကိုသာ ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် “သမ္မုတိ” (သမုတိ) ဟူသော အကာအကွယ်အောက်၌ ပုထုဇဉ်ရဟန်းများကို သံဃာရတနာအဖြစ် မှားယွင်းစွာ သွတ်သွင်းခဲ့ကြသည်။ ဤအယူအဆလွဲများအပေါ် အစဉ်အလာအရ ကန့်ကွက်လိုသူတို့၏ အချက် (၅) ချက်ကို “ရတနာသုံးပါးတွင် မပါဝင်ခြင်း” ဟူသော စံနှုန်းဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း အသေးစိတ် ချေဖျက် တင်ပြအပ်ပါသည်။ ၁။ ဝိနည်းကံ ဆောင်ရွက်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ ချေဖျက်ခြင်း အစဉ်အလာသမားတို့က သမ္မုတိသံဃာ မရှိလျှင် ရဟန်းခံခြင်း၊ ကထိန်ခင်းခြင်း စသည့် ဝိနည်းကံများ ပျက်စီးမည်ဟု ဆိုကြသည်။ ချေဖျက်ချက်: ဝိနည်းကံဆိုသည်မှာ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှု (Organizational…

မိတ်ဆွေ… လောကကြီး တစ်ခုလုံး ဆူပူအုံကြွနေတာ၊ စစ်ပွဲတွေ ဖြစ်နေတာ، လူတွေ တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် သတ်ဖြတ်နေကြတာ၊ ငိုကြွေးပူဆွေးနေကြတာတွေရဲ့ အဓိက တရားခံဟာ ဘာလဲဆိုတာ ခင်ဗျား စဉ်းစားကြည့်ဖူးပါသလား။ အဖြေက အင်မတန် ရိုးရှင်းပါတယ်။ တကယ် လက်တွေ့မှာ လုံးဝ (လုံးဝ) မရှိတဲ့ စကားလုံးလေး တစ်လုံးကို “အစစ်အမှန်” လို့ ထင်မှတ်ပြီး အသေအလဲ ကာကွယ်နေကြလို့ပါပဲ။ အဲဒီ စကားလုံးကတော့ “ငါ” ဆိုတဲ့ စကားလုံးပါပဲ။ ဒီဆောင်းပါးမှာ ကျွန်တော်တို့ တစ်သက်လုံး ဖက်တွယ်ထားတဲ့ “ငါ”၊ “သူ” ဆိုတဲ့ အရာတွေဟာ တကယ်တော့ ပညတ်လောကရဲ့ အကြီးမားဆုံးသော မျက်လှည့်ပြကွက်ကြီး တစ်ခုသာ ဖြစ်ကြောင်းကို သောတာပန် အရိယာများ၏ မြင်ကွင်း (Perspective) မှနေ၍…

ဝိပဿနာဉာဏ်စဉ်တွေထဲမှာ ဒီဉာဏ်နှစ်ခုက အခြေခံအကျဆုံး နံပါတ် (၁) နဲ့ (၂) ဉာဏ်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ လူရယ်လို့ ဖြစ်လာပြီဆိုရင်၊ ဒီဉာဏ်နှစ်ခုလောက်တော့ သေချာပေါက် နားလည်ထားသင့်ပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ဒီဉာဏ်တွေဟာ အသိဉာဏ် သိပ်မထက်မြက်တဲ့ သူတွေ (ဒွိဟိတ်ပုဂ္ဂိုလ်တွေ) တောင်မှ ကြိုးစားရင် ရနိုင်၊ သိနိုင်တဲ့ ဉာဏ်တွေဖြစ်လို့ပါပဲ။ နောက်ပိုင်း အဆင့်မြင့်တဲ့ ဉာဏ်တွေ တက်လာတဲ့အခါမှာလည်း ဒီအခြေခံဉာဏ်နှစ်ခု ခိုင်မာရဲ့လား ဆိုတာကို အမြဲပြန်လည် စမ်းစစ်ခံရပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီဉာဏ်နှစ်ပါး အကြောင်းနဲ့၊ အဲဒီဉာဏ်တွေကနေတဆင့် “ငါ” ဆိုတဲ့ အစွဲ (ဒိဋ္ဌိ) ဘယ်လို ကွာကျသွားသလဲ ဆိုတာကို ရှင်းပြပါ့မယ်။ (၁) ရုပ်နဲ့ နာမ်ကို ခွဲခြားသိသောဉာဏ် (နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်) ဒါကတော့ ဘယ်အရာက ရုပ် (ခန္ဓာကိုယ်ပိုင်း)…