နေ့လည် ၁ နာရီ အချိန်အခါသမယမှာ အိမ်မှုကိစ္စ တာဝန်တွေကို မနားမနေ ထမ်းဆောင်ရင်း တစ်ဖက်ကလည်း သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ဖို့ ဝိပဿနာတရားကို လက်တွေ့ အားထုတ်နေကြတဲ့ အိမ်ရှင်မ၊ မိခင်၊ ဥပါသိကာမများ အားလုံးအတွက် ဒီဆောင်းပါးကို အထူးရည်ရွယ် ရေးသားလိုက်ပါတယ်။ အိမ်ရှင်မ၊ မိခင် တစ်ယောက်ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ ညနေစောင်း အချိန်တွေဆိုတာ ရင်ခုန်စရာ၊ ပူပန်စရာ အကောင်းဆုံး အချိန်တစ်ခု ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ကလေးတွေ ကျောင်းဆင်းမယ့် အချိန်၊ ခင်ပွန်းသည် ရုံးဆင်းမယ့် အချိန်ကို ရောက်လာပြီဆိုရင်၊ မီးဖိုချောင်ထဲမှာ ဟင်းအိုးတည်ထားရင်းပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ ဧည့်ခန်းထဲမှာ ထိုင်နေရင်းပဲ ဖြစ်ဖြစ် မျက်လုံးက နာရီဆီကို မကြာခဏ ရောက်သွားတတ်ပါတယ်။ ပုံမှန် ပြန်ရောက်နေကျ အချိန်ထက် ၅ မိနစ်၊ ၁၀…
စကားလုံးများ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို လေးလေးနက်နက် တွေးခေါ်ဆင်ခြင်နိုင်မှသာ ပညာရှိဟု ဆိုနိုင်ပါသည်။ ပညာတတ်ဆိုသည်မှာ အရေးကြီးသော စကားရပ်များကို သေသေချာချာ နားလည်ပြီးမှ လေးလေးနက်နက် သုံးစွဲလေ့ရှိကြပါသည်။ “သာသနာ” ဟူသော စကားလုံးကို လေ့လာကြည့်လျှင် သာသနာဆိုသည်မှာ “မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ အဆုံးအမ” ကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် တချို့သုံးနှုန်းနေကြသည့် “သာသနာပြုသည်” ဟူသော စကားကို ဆင်ခြင်ကြည့်စရာ ရှိလာပါသည်။ ဤစကားသည် သာသနာကို ပြုပြင်သည် (သို့မဟုတ်) သာသနာ (အဆုံးအမ) အသစ် ပြုလုပ်သည်ဟု အဓိပ္ပာယ် ထွက်သွားနိုင်ပါသည်။ တကယ်တမ်းတွင် မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမသည် မည်သည့်အရာမျှ ထပ်မံပြုပြင်ရန် မလိုသလို၊ မိမိကိုယ်ပိုင် အဆုံးအမများဖြင့် အသစ်လုပ်မည်ဆိုလျှင်လည်း မူလသာသနာကို ဖျက်ဆီးရာသာ ရောက်သွားပါလိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့် “သာသနာပြုသည်” ဟူသော…
ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရား မြတ်စွာဘုရားသည် များစွာသောကံတို့ကို ဝေဖန်မှု’မဟာကမ္မဝိဘင်း’ကို ဝေဖန်ဟောပြတော်မူချိန်တန်ပါပြီ၊ ကောင်းသောစကားကို ဆိုတော်မူတတ်သော မြတ်စွာဘုရား မြတ်စွာဘုရားသည် များစွာသောကံတို့ကို ဝေဖန်မှု’မဟာကမ္မဝိဘင်း’ကို ဝေဖန်ဟောပြတော်မူချိန်တန်ပါပြီ၊ မြတ်စွာဘုရားထံမှ ကြားနာရ၍ ရဟန်းများ ဆောင်ထားကြရပါကုန်လတ္တံ့ဟု လျှောက်၏။ အာနန္ဒာ ထိုသို့ ဖြစ်မူကား နာလော့၊ ကောင်းစွာ နှလုံးသွင်းလော့၊ ဟောပေအံ့ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ”မြတ်စွာဘုရား ကောင်းပါပြီ”ဟု အသျှင်အာနန္ဒာသည် မြတ်စွာဘုရားအား ပြန်ကြားလျှောက်ထား၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤဆိုလတ္တံ့သော စကားကို မိန့်တော်မူ၏- အာနန္ဒာ လေးယောက်ကုန်သော ဤပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် လောက၌ ထင်ထင်ရှားရှားဖြစ်ပေါ်ကုန်၏။ အဘယ်လေးယောက်တို့နည်းဟူမူ- အာနန္ဒာ ဤလောက၌ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဤမျက်မှောက်ဘဝ၌့အသက်ကို သတ်လေ့ရှိ၏၊ မပေးသည်ကို ယူလေ့ရှိ၏၊ ကာမဂုဏ်တို့၌ မှားယွင်းစွာကျင့်လေ့ရှိ၏၊ မဟုတ် မမှန်သောစကားကို ပြောလေ့ရှိ၏၊ ကုန်းချောလေ့ရှိ၏၊…
တကယ်တော့ လောကကြီးဆိုတာ ဗြဟ္မာပြည်ဖယ်လိုက်ရင် ကာမပဲ။ အရက်သောက်တယ် မူးယစ်ဆေးသုံးတယ် လိင်ကိစ္စတွေ လုပ်တယ် အစားကောင်းအသောက်ကောင်းစားတယ် အဝတ်အစားကောင်းကောင်းဝတ်တယ် အဲဒါတွေအကုန်လုံးက ကာမပဲ။ အဲဒီကနေ နတ်ပြည်တက်တယ် ကာမပဲ (ပိုကောင်းတဲ့ ကာမပဲ) သီလတွေစောင့်တယ် ဒါနတွေလုပ်တယ် ဘာကြောင့်လဲ ကာမအတွက်ပဲ ပိုကောင်းသထက်ကောင်းတဲ့ ကာမကို လိုချင်လို့ လုပ်နေကြတာပဲ။ ဒါကြောင့် ပုညာဘိသင်္ခါရ ဆိုတဲ့ ကုသိုလ်တွေက ကာမကိုရစေတဲ့ ကုသိုလ်တွေချည်းပဲ။ ဒီလို ကာမတောထဲမှာ မျောနေသူအချင်းချင်း ငါ့ကာမက ပိုမြင့်မြတ်တယ် သူကာမက နိမ့်ကျတယ် ဆိုပြီး ဘိန်းထက်ကောင်းတဲ့ နတ်ပြည်ကာမအတွက် သီလစောင့်နေသူ(ကုသလကမ္မပထတရားဆယ်ပါးလုပ်နေတဲ့သူတွေက) အရက်ကာမ မူးယစ်ဆေးကာမ လိင်ကာမလုပ်တဲ့သူကို နှိမ်မယ်၊ မရှောင်နိုင်တဲ့ အကုသိုလ်အမှုကို ကျုးလွန်မိကြတဲ့ ပုထုဇဉ် လောက လူသားတွေကိုနှိမ်မယ်။ ပြီးတော့ သူတို့ ဘာရမှာလဲဆိုတော့…
မိတ်ဆွေ… ဝိပဿနာ တရားအားထုတ်ရာမှာ ယောဂီအများစု အခက်ဲဆုံး ရင်ဆိုင်ရတဲ့ ပြဿနာကတော့ “အတွေး” တွေပါပဲ။ တရားထိုင်ခုံပေါ် ရောက်တာနဲ့ စိတ်က ပစ္စုပ္ပန်မှာ မရှိတော့ဘဲ လွန်ခဲ့တဲ့ အတိတ်က ကိစ္စတွေကို ပြန်တွေးပြီး ပူပန်နေတတ်တယ်။ ဒါမှမဟုတ် မရောက်သေးတဲ့ အနာဂတ်အတွက် လှမ်းပြီး မျှော်လင့်၊ ကြောက်ရွံ့နေတတ်တယ်။ဒီလို အတိတ်၊ အနာဂတ်တွေကို ပြေးလွှားနေတဲ့ စိတ်ကို သေချာ ဓာတ်ခွဲကြည့်မယ်ဆိုရင် အဓိက အလုပ်လုပ်နေတာဟာ “သညာ” လို့ခေါ်တဲ့ မှတ်သားတတ်တဲ့ သဘောတရားပါပဲ။ အဲဒီ သညာရဲ့ လှည့်စားမှုနောက်ကို မပါဘဲ၊ ပစ္စုပ္ပန် တည့်တည့်မှာ လက်တွေ့ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ အရှိတရားကိုသာ သိနေတဲ့ စိတ်ကတော့ “ဝိဉာဏ်” (သိစိတ်) ဖြစ်ပါတယ်။ဒီဆောင်းပါးမှာ ဇာတ်လမ်းတွေ ဖန်တီးနေတဲ့ “သညာ” နဲ့၊…
ယနေ့ခေတ်မှာ တရားစခန်းတွေ သွားကြတယ်၊ တရားထိုင်ကြတယ် ဆိုတဲ့သူ အများစုကို “ဘာလို့ တရားအားထုတ်တာလဲ” လို့ မေးကြည့်လိုက်ရင် ရလာမယ့် အဖြေက “စိတ်အေးချမ်းချင်လို့ပါ၊ လောကဓံတွေ ကြားမှာ ပူလောင်လွန်းလို့ စိတ်ငြိမ်အောင် သွားထိုင်တာပါ” ဆိုတာမျိုးက ခပ်များများပါပဲ။ ဒီစကားကို ကြားလိုက်ရရင် အပေါ်ယံမှာတော့ အင်မတန် ကောင်းမွန်မှန်ကန်တယ်လို့ ထင်ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ့် အနှစ်သာရပိုင်းကနေ သေချာ ပြန်ဆန်းစစ်ကြည့်တဲ့အခါ၊ ကျွန်တော်တို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများစုဟာ လမ်းကြောင်း အစကတည်းက လွဲချော်နေပြီလား ဆိုတာကို သတိထားမိလာပါလိမ့်မယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ မြတ်စွာဘုရား ပွင့်ပေါ်လာရခြင်းရဲ့ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်ဟာ လူတွေကို ယာယီ စိတ်သက်သာရာ ရစေဖို့၊ ငြိမ်းချမ်းရုံ သက်သက်လေး ဖြစ်သွားစေဖို့ မဟုတ်ဘဲ၊ သံသရာ တစ်ကွေ့လုံး ဖုံးကွယ်ခံထားရတဲ့…
မိတ်ဆွေ… လောကကြီးမှာ လူတွေ ဘာလို့ ဆင်းရဲဒုက္ခ ရောက်နေကြသလဲလို့ မေးရင် အများစုက “မကောင်းမှု အကုသိုလ်တွေ လုပ်လို့ပေါ့” လို့ ဖြေကြလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ့် အဖြေမှန်က အဲဒါမဟုတ်ပါဘူး။ လူတွေ သံသရာမှာ တဝဲလည်လည်နဲ့ ပူလောင်နေရခြင်းရဲ့ ရင်းမြစ်က “အမှန်တရားကို မသိတဲ့ မောဟ” ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ ပိုပြီး တိတိကျကျ ပြောရရင် ကိုယ့်ခန္ဓာထဲမှာ ပေါ်လာတဲ့ အတွေးတိုင်းကို “ငါ တွေးတယ်၊ ငါ့အတွေး” လို့ ထင်နေတဲ့ အစွဲအလမ်း (ဒိဋ္ဌိ) ကြောင့်ပါပဲ။ ဒီနေ့ စိတ္တာနုပဿနာ (စိတ်ကို စောင့်ကြည့်ခြင်း) ရှုထောင့်ကနေ ဒီ “အတွေး” ဆိုတဲ့ အရာကို ခွဲစိတ်ကြည့်ကြရအောင်။ ၁။ “ငါ တွေးတယ်” ဆိုတဲ့…
မိတ်ဆွေ… ဝိပဿနာ အားထုတ်ကြတဲ့အခါ တချို့က “ဖြစ်ပျက်” ရှုတဲ့နေရာမှာ သောင်တင်နေတတ်ကြတယ်။ ဘာလို့ ရှုနေမှန်းမသိ၊ ဖြစ်ပျက်မြင်ရုံကနေ ရှေ့မတက်နိုင် ဖြစ်တတ်ကြတယ်။ တချို့ကျပြန်တော့လည်း ပါးစပ်က “အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ” လို့ ရွတ်နေပေမယ့် ဘာဆက်လုပ်ရမှန်း မသိဘဲ လမ်းပျောက်နေတတ်ကြပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီညနေခင်းမှာ ဝိပဿနာရဲ့ သဘောတရားကို လိုတိုရှင်း ဆွေးနွေးချင်ပါတယ်။ ဝိပဿနာဆိုတာ “အထူးရှုမြင်ခြင်း” ပါ။ ဘာကို ရှုရမှာလဲဆိုတော့ ကိုယ့်ခန္ဓာမှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ “ရုပ်နဲ့ နာမ်” ကို ရှုရမှာပါ။ ၁။ ရုပ်၊ နာမ် ကွဲပြီလား အရင်စစ်ပါ ဝိပဿနာရဲ့ အရေးအကြီးဆုံး အခြေခံက ရုပ်နဲ့ နာမ်ကို ကွဲကွဲပြားပြား သိဖို့ပါပဲ။ ဒီနေရာမှာ စာအုပ်ထဲက စာသားတွေကို အလွတ်ကျက်ပြီး…
စနေနေ့ မနက် ၁၀ နာရီခွဲဆိုတာ အိမ်ရှင်မတွေအတွက်တော့ အလုပ်အရှုပ်ဆုံး အချိန်တစ်ခုပါပဲ။ ဟင်းအိုးတစ်တည်တည်၊ အဝတ်လျှော်စက် တစ်လည်လည်နဲ့ အိမ်မှုကိစ္စတွေ၊ မိသားစုကိစ္စတွေကြားမှာ နပန်းပန်းနေရတဲ့ အချိန်မျိုးပါ။ ဒီလိုအချိန်မျိုးမှာ “တရားအားထုတ်ပါလား” လို့ သွားတိုက်တွန်းရင် “အမလေး… အချိန်မရှိပါဘူး” လို့ပဲ ဖြေကြမှာ သေချာပါတယ်။ တကယ်တော့ ဝိပဿနာဆိုတာ တိတ်ဆိတ်တဲ့ အခန်းထဲမှာ၊ ဘုရားစင်ရှေ့မှာ သပ်သပ်ရပ်ရပ်ထိုင်ပြီး မျက်လုံးမှိတ်ထားမှ လုပ်လို့ရတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဘာသာရေး ထုံးတမ်းစဉ်လာတွေ၊ ပုံစံခွက် (Dogma) တွေကို ခဏဘေးဖယ်ထားလိုက်ပါ။ ဝိပဿနာဆိုတာ မိမိရဲ့ လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်မှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ သဘောသဘာဝတွေကို အရှိကိုအရှိအတိုင်း ဉာဏ်နဲ့ စောင့်ကြည့်တာ ဖြစ်တဲ့အတွက်၊ သွားရင်း၊ လာရင်း၊ လုပ်ရင်း၊ ကိုင်ရင်းနဲ့ လက်တွေ့ အားထုတ်လို့ရတဲ့ အရာပါ။…
စနေနေ့ မနက် ၁၀ နာရီခွဲဆိုတာ အိမ်ရှင်မတွေအတွက်တော့ အလုပ်အရှုပ်ဆုံး အချိန်တစ်ခုပါပဲ။ ဟင်းအိုးတစ်တည်တည်၊ အဝတ်လျှော်စက် တစ်လည်လည်နဲ့ အိမ်မှုကိစ္စတွေ၊ မိသားစုကိစ္စတွေကြားမှာ နပန်းပန်းနေရတဲ့ အချိန်မျိုးပါ။ ဒီလိုအချိန်မျိုးမှာ “တရားအားထုတ်ပါလား” လို့ သွားတိုက်တွန်းရင် “အမလေး… အချိန်မရှိပါဘူး” လို့ပဲ ဖြေကြမှာ သေချာပါတယ်။ တကယ်တော့ ဝိပဿနာဆိုတာ တိတ်ဆိတ်တဲ့ အခန်းထဲမှာ၊ ဘုရားစင်ရှေ့မှာ သပ်သပ်ရပ်ရပ်ထိုင်ပြီး မျက်လုံးမှိတ်ထားမှ လုပ်လို့ရတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဘာသာရေး ထုံးတမ်းစဉ်လာတွေ၊ ပုံစံခွက် (Dogma) တွေကို ခဏဘေးဖယ်ထားလိုက်ပါ။ ဝိပဿနာဆိုတာ မိမိရဲ့ လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်မှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ သဘောသဘာဝတွေကို အရှိကိုအရှိအတိုင်း ဉာဏ်နဲ့ စောင့်ကြည့်တာ ဖြစ်တဲ့အတွက်၊ သွားရင်း၊ လာရင်း၊ လုပ်ရင်း၊ ကိုင်ရင်းနဲ့ လက်တွေ့ အားထုတ်လို့ရတဲ့ အရာပါ။…