နိဒါန်း – မှတ်ဉာဏ် (Memory) ကို ပညာ (Wisdom) ဟု ထင်နေကြခြင်း ရဟန်းရှင်လူ မိတ်ဆွေအပေါင်းတို့… ကျွန်တော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ သာသနာရေးလောကမှာ အလွန်ခမ်းနားတဲ့ ဘွဲ့ထူးဂုဏ်ထူးတွေ ရှိပါတယ်။ “တိပိဋကဓရ” (ပိဋကတ်သုံးပုံဆောင်)၊ “ဓမ္မကထိက”၊ “အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ” စသည်ဖြင့်ပေါ့။ ရဟန်းတစ်ပါးက စာမျက်နှာပေါင်း သောင်းချီတဲ့ ပိဋကတ်စာပေတွေကို အလွတ်ရွတ်ပြနိုင်ရင် လူတွေက “လက်ဖျားခါ” ကြတယ်။ “ဘုရားရှင်ရဲ့ သားတော်အစစ်ပဲ” လို့ ချီးမွမ်းကြတယ်။ ကိုးကွယ်ကြတယ်။ စာပေကျမ်းဂန်တွေကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်တာ ကောင်းပါတယ်။ လေးစားစရာလည်း ကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမဲ့… ကျွန်တော်တို့ မေ့နေတဲ့၊ သတိမထားမိတဲ့ အချက်တစ်ချက် ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့… “စာအလွတ်ရခြင်း” (Memorization) ဆိုတာ “ကိလေသာ ကုန်ခြင်း” (Purification) မဟုတ်ဘူး ဆိုတဲ့…

လူတော်တော်များများက နိဗ္ဗာန်ရောက်သွားရင် ဒီစကြဝဠာကြီးထဲကနေ အပြီးအပိုင် ပျောက်ကွယ်သွားမယ်၊ ဘာမှမရှိတော့တဲ့ အခြေအနေ (Void/Nothingness) လို့ ထင်မှတ်နေကြပါတယ်။ ဒါဟာ လုံးဝမှားယွင်းတဲ့ အယူအဆပါ။ တကယ်တော့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်နဲ့ စိတ် (ရုပ်နာမ်) ဆိုတာ တဏှာ (သမုဒယ) ဆိုတဲ့ လောင်စာကြောင့် အချိန်ပြည့် မရပ်မနား ဖြစ်လိုက်၊ ပျက်လိုက်နဲ့ လောင်ကျွမ်းနေတဲ့ မီးတောက်တစ်ခုလိုပါပဲ။ ဒါကို သုခ (ချမ်းသာ) လို့ ထင်နေသမျှကာလပတ်လုံး ဒီမီးက ဆက်လောင်နေဦးမှာပါ။ ဒါပေမဲ့ ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ကြည့်လိုက်လို့ “ဪ… ဒီရုပ်နာမ်အစုအဝေးဟာ ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်စီးသွားတဲ့ ဒုက္ခသက်သက်ပါလား” လို့ အမှန်အတိုင်း သိမြင်လိုက်တဲ့အခါ တဏှာဆိုတဲ့ လောင်စာ ပြတ်တောက်သွားပါတယ်။ အဲဒီလို ရုပ်နာမ်မီးတောက် ငြိမ်းသွားတဲ့အချိန်မှာ ဘာမှမကျန်ရစ်တော့တာ မဟုတ်ပါဘူး။…

မြန်မာနိုင်ငံက ဘုရားပွဲတွေ၊ အလှူအတန်းတွေမှာ မိုက်ခွက်လေး ကိုင်ပြီး ဆုတောင်းပေးနေတာ ကြားဖူးကြမှာပါ။ “ယခု လှူဒါန်းရသော အကျိုးအားကြောင့်… လာမည့်ဘဝတွင် သူဌေးမင်း ဖြစ်ရပါလို၏၊ နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားရပါလို၏၊ အခြံအရံ ပေါများပါလို၏…” အလှူရှင်တွေကလည်း “သာဓု” တွင်တွင် ခေါ်ပြီး ကျေနပ်နေကြတယ်။ ကျွန်တော် မေးချင်တာက… ခင်ဗျားတို့ လုပ်နေတာ “ဒါန” လား၊ ဒါမှမဟုတ် “စီးပွားရေး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု” လား။ ၁ သိန်း ရင်းပြီး သိန်း ၁၀၀၀ ပြန်ရဖို့ မျှော်ကိုးနေတာဟာ ဒုက္ခရှာသော လောဘ သက်သက်ပါ။ ကုသိုလ် မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါ့အပြင် အရေးအကြီးဆုံး မှားယွင်းမှုကတော့… “နောက်ဘဝ” ဆိုတာ အာမခံချက် ရှိတဲ့ နေရာ လို့ ထင်နေကြခြင်းပါပဲ။ မီးလောင်ပြင်ထဲ…

နိဒါန်း – ငြိမ်းချမ်းရေး ဇုန်လား၊ စစ်ပွဲဇုန်လား ရဟန်းရှင်လူ မိတ်ဆွေအပေါင်းတို့… ခင်ဗျားတို့ ကျောင်းတိုက် တစ်ခုကို ရောက်သွားတဲ့အခါ ဘာကို မြင်ရသလဲ။ ရွှေရောင်ဝင်းနေတဲ့ စေတီတွေ၊ ခမ်းနားထည်ဝါတဲ့ ကျောင်းဆောင်ကြီးတွေ၊ အေးဆေး ငြိမ်သက်နေတဲ့ သစ်ပင်ရိပ်တွေ၊ ပြီးတော့ ယပ်တောင်လေးခတ်ပြီး တရားဆွေးနွေးနေကြတဲ့ ဘုန်းကြီးတွေကို မြင်ရပါလိမ့်မယ်။ အပြင်ပန်းက ကြည့်ရင်တော့… ကျောင်းတိုက်ဆိုတာ “အေးချမ်းမှု ရဲ့ ပြယုဂ် တစ်ခုပါပဲ။ လူတွေကလည်း “ကျောင်းသွားလိုက်ရရင် စိတ်အေးသွားတာပဲ” လို့ ပြောလေ့ရှိကြတယ်။ ဒါပေမဲ့… ဒါဟာ “အပေါ်ယံ အမြင်” သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဗုဒ္ဓရဲ့ ဓမ္မအမြင်စစ်စစ်နဲ့ ကြည့်မယ်ဆိုရင်… ကျောင်းတိုက် ဆိုတာ အပန်းဖြေစခန်း မဟုတ်ပါဘူး။ ကျောင်းတိုက် ဆိုတာ သက်ကြီးရွယ်အို စောင့်ရှောက်ရေး ဂေဟာ…

နိဒါန်း – အသေလှချင်သူများ၏ အိပ်မက်ဆိုး ရဟန်းရှင်လူ မိတ်ဆွေအပေါင်းတို့… ကျွန်တော်တို့ ဗုဒ္ဓဘာသာ အသိုင်းအဝိုင်းမှာ မကြာခဏ ကြားရလေ့ရှိတဲ့ စကားတစ်ခွန်း ရှိပါတယ်။ “ဒီဘဝတော့ ပါရမီဖြည့်လိုက်ဦးမယ်၊ နောက်ဘဝကျမှ တရားအားထုတ်တော့မယ်” တဲ့။ “အခုတော့ အလုပ်တွေ ရှုပ်နေသေးတယ်၊ အသက်ကြီးမှ၊ ဒါမှမဟုတ် နောက်ဘဝ လူပြန်ဖြစ်မှပဲ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုတော့မယ်” တဲ့။ ဒီစကားကို ပြောသူတွေဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် “ရည်မှန်းချက် ရှိသူတွေ”၊ “အမြော်အမြင် ရှိသူတွေ” လို့ ထင်နေကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့… အမှန်တရားကို ရဲရဲကြီး ပြောရရင်… အဲဒီ အတွေးအခေါ်ဟာ “သေမင်း” က ခင်ဗျားတို့ရဲ့ စိတ်ထဲကို ခိုးထည့်ပေးလိုက်တဲ့ “အဆိပ်” တစ်မျိုးသာ ဖြစ်ပါတယ်။ သေမင်းက ခင်ဗျားတို့ကို ဘယ်တော့မှ “တရားမအားထုတ်နဲ့”…

နိဒါန်း – အခမ်းအနားမှူး သက်သက် ဖြစ်နေသော ဘဝများရဟန်းရှင်လူ အပေါင်းတို့… ကျွန်တော်တို့ ဗုဒ္ဓဘာသာ လောကမှာ နေ့စဉ် မြင်တွေ့နေရတဲ့ မြင်ကွင်းတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အလှူပွဲတွေ၊ ဥပုသ်နေ့တွေမှာ ဒကာ ဒကာမတွေက ဘုန်းကြီးရှေ့မှာ ဒူးထောက်၊ လက်အုပ်ချီပြီး “အရှင်ဘုရား… သရဏဂုံ သုံးပါးနှင့်တကွ…” ဆိုပြီး သီလတောင်းကြတယ်။ ဘုန်းကြီးတွေက ယပ်တောင်ကို ကိုင်၊ မြင့်မြတ်တဲ့ နေရာကနေ “ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ…” ဆိုပြီး ဦးဆောင် ရွတ်ဖတ်ပေးကြတယ်။ ဒကာ ဒကာမတွေကလည်း လိုက်ဆိုကြတယ်။ကြည့်လိုက်ရင်တော့ သိပ်ကို ကြည်ညိုစရာ ကောင်းတဲ့ သာသနာ့ မြင်ကွင်းပါပဲ။ ဒါပေမဲ့… ကျွန်တော် ဒီနေ့ ရဲရဲကြီး မေးခွန်းထုတ်ချင်တာကတော့… အဲဒီလို သူများတွေကို သရဏဂုံ တင်ပေးနေတဲ့၊ ရှေ့ကနေ…

ကျွန်တော်တို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေကြားမှာ ရေပန်းစားနေတဲ့ စကားလုံးတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ “သာသနာ သုံးရပ်” ဆိုတာပါပဲ။ ပရိယတ္တိ သာသနာ (စာပေသင်ကြားခြင်း)၊ ပဋိပတ္တိ သာသနာ (ကျင့်ကြံအားထုတ်ခြင်း)၊ ပဋိဝေဓ သာသနာ (ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်း) ဆိုပြီး သုံးမျိုး ခွဲပြောကြတယ်။ ဘုန်းကြီးတွေကလည်း တရားဟောရင် ဒီသုံးမျိုးနဲ့ပဲ ဟောကြတယ်။ စာသင်တိုက်တွေက “ပရိယတ္တိ သာသနာ့ဝန်ဆောင်” လို့ ခေါင်းစဉ်တပ်ကြတယ်။ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော် ရဲရဲကြီး မေးခွန်းထုတ်ချင်တယ်။ မြတ်စွာဘုရားရှင် ကိုယ်တိုင်က သာသနာကို သုံးမျိုး ခွဲပြီး ပညတ်ခဲ့ပါသလား။ ပိဋကတ်တော် (ပါဠိတော်) တွေကို သေသေချာချာ ပြန်မွှေကြည့်ရင် အဖြေက “မဟုတ်ပါ” ဖြစ်နေပါတယ်။ ဘုရားရှင်က “ငါဘုရား၏ သာသနာ” (အဆုံးအမ) လို့သာ တစ်ခုတည်း ဟောခဲ့တာပါ။ သုံးပိုင်း…

မိတ်ဆွေ… ဒီနေ့ စနေနေ့ ညနေခင်းမှာ ခင်ဗျား ဘယ်သူတွေနဲ့ အတူရှိနေသလဲ။ ဇနီးမယား၊ သားသမီးတွေနဲ့အတူ တီဗီကြည့်နေသလား။ အပြင်ထွက် မုန့်စားနေသလား။ ခင်ဗျားတို့ရဲ့ မျက်နှာမှာ အပြုံးတွေ ဝေနေကြမှာပါ။ “မိသားစုဘဝလေးက နွေးထွေးလိုက်တာ၊ ပျော်စရာကောင်းလိုက်တာ” လို့လည်း စိတ်ထဲမှာ ကျေနပ်နေကြမှာပါ။ဒါပေမဲ့… ကျွန်တော် အမှန်တရား (သစ္စာ) တစ်ခုကို ပြောပြချင်တယ်။ ခင်ဗျားတို့ အခု ပျော်နေတဲ့၊ ခင်ဗျားတို့ အခု ဖက်တွယ်ထားတဲ့ အဲဒီ “မိသားစု” ဆိုတဲ့ အရာဟာ… တကယ်တမ်းကျတော့ ခင်ဗျားတို့ကို သံသရာထဲမှာ ဒီဘက်ကမ်းကနေ ဟိုဘက်ကမ်း မရောက်အောင် ဆွဲထားတဲ့ “ထောင်” တစ်ခု ဖြစ်နေတယ် ဆိုရင်… ခင်ဗျား လက်ခံရဲမလား။လက်မခံချင်လည်း ဆုံးအောင် ဖတ်ကြည့်ပါ။ ခင်ဗျားတို့ “အချစ်” လို့…

ကျွန်တော်တို့ နေ့စဉ်ဘဝမှာ စိတ်ညစ်ရတယ်၊ ပူလောင်ရတယ် ဆိုတာ… တကယ်တော့ အမြင်မှားနေလို့ ဖြစ်ရတာပါ။ရုပ်ရှင်ရုံထဲရောက်နေတဲ့သူဟာ ပိတ်ကားပေါ်က အရုပ်တွေကို အဟုတ်ထင်ပြီး ငိုလိုက်၊ ရယ်လိုက် ဖြစ်နေသလိုပါပဲ။ တကယ်တမ်း နောက်က စက်ခန်းထဲကို ဝင်ကြည့်လိုက်ရင် “အလင်းနဲ့ အမှောင်” ဖြတ်သန်းမှု သက်သက်ပဲ ရှိတယ်ဆိုတာ သိသွားပါလိမ့်မယ်။ဘဝဆိုတာလည်း ဒီအတိုင်းပါပဲ။ ခင်ဗျားသာ အခုပြောမယ့် “အဆင့် (၃) ဆင့်” နဲ့ ကြည့်တတ်သွားရင်… ခင်ဗျား မြင်နေရတဲ့ လောကကြီး ပြောင်းလဲသွားပါလိမ့်မယ်။အဆင့် (၁) – လူလို့ မမြင်ပါနဲ့၊ ရုပ်နဲ့ နာမ်လို့ မြင်ပါခင်ဗျား မနက် အိပ်ရာနိုးလို့ မှန်ကြည့်လိုက်ရင် ဘယ်သူ့ကို မြင်လဲ။ “ငါ” လို့ မြင်တယ်မလား။ လမ်းပေါ်ထွက်ရင် “လူတွေ” သွားလာနေတယ်လို့ မြင်တယ်မလား။…

နိဒါန်း – အပေါ်ယံ အမြင်နှင့် အတွင်းသဘောလောကမှာ “ရဟန်း” ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို လူတွေ နားလည်ထားတာ တော်တော်လေး လွဲမှားနေပါတယ်။ လူအများစုက ရဟန်းဆိုတာ “မိန်းမ မယူဘူး၊ အိမ်ထောင် မပြုဘူး၊ အရက်မသောက်ဘူး၊ ညစာ မစားဘူး” ဆိုတဲ့ စည်းကမ်းချက်လောက်ကိုပဲ ကြည့်ပြီး “ကာမဂုဏ်က ထွက်မြောက်ထားသူတွေ၊ လောကစည်းစိမ်ကို စွန့်လွှတ်ထားသူတွေ” လို့ သတ်မှတ်ပြီး ရှိခိုးနေကြပါတယ်။ရဟန်းတွေကိုယ်တိုင်ကလည်း “ငါတို့က မေထုန်မှု (လိင်ကိစ္စ) ကို ရှောင်ကြဉ်ထားသူတွေ ဖြစ်လို့ လူတွေထက် မြင့်မြတ်တယ်၊ ကာမဂုဏ်ကင်းတယ်” လို့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် မှတ်ယူထားကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့… ဒါဟာ အင်မတန် ကြီးမားတဲ့ အထင်အမြင် လွဲမှားမှုကြီး တစ်ခုပါပဲ။ မြတ်စွာဘုရားရှင် သတ်မှတ်ခဲ့တဲ့ “ကာမဂုဏ်က ထွက်မြောက်ခြင်း” ဆိုတာ…