မိတ်ဆွေ… လောကကြီးမှာ လူတွေ ဘာလို့ ဆင်းရဲဒုက္ခ ရောက်နေကြသလဲလို့ မေးရင် အများစုက “မကောင်းမှု အကုသိုလ်တွေ လုပ်လို့ပေါ့” လို့ ဖြေကြလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ့် အဖြေမှန်က အဲဒါမဟုတ်ပါဘူး။ လူတွေ သံသရာမှာ တဝဲလည်လည်နဲ့ ပူလောင်နေရခြင်းရဲ့ ရင်းမြစ်က “အမှန်တရားကို မသိတဲ့ မောဟ” ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ ပိုပြီး တိတိကျကျ ပြောရရင် ကိုယ့်ခန္ဓာထဲမှာ ပေါ်လာတဲ့ အတွေးတိုင်းကို “ငါ တွေးတယ်၊ ငါ့အတွေး” လို့ ထင်နေတဲ့ အစွဲအလမ်း (ဒိဋ္ဌိ) ကြောင့်ပါပဲ။

ဒီနေ့ စိတ္တာနုပဿနာ (စိတ်ကို စောင့်ကြည့်ခြင်း) ရှုထောင့်ကနေ ဒီ “အတွေး” ဆိုတဲ့ အရာကို ခွဲစိတ်ကြည့်ကြရအောင်။

၁။ “ငါ တွေးတယ်” ဆိုတဲ့ လှည့်စားမှု

ကျနော်တို့ စိတ်ထဲမှာ ပူပန်စရာတစ်ခု ဝင်လာပြီ ဆိုပါစို့။ ဥပမာ – “မနက်ဖြန် အလုပ်ထဲမှာ အဆင်ပြေပါ့မလား” ဆိုတဲ့ အတွေးမျိုးပေါ့။ အဲဒီအတွေး ဝင်လာတာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက် ကျနော်တို့က အဲဒီအတွေးကို ဖမ်းဆုပ်လိုက်ပြီး “ငါ ပူပန်နေတယ်” လို့ ချက်ချင်း ခေါင်းစဉ်တပ်လိုက်တယ်။ ဒေါသထွက်စရာ အတွေးပေါ်လာရင်လည်း “ငါ ဒေါသထွက်နေတယ်” လို့ ထင်လိုက်တယ်။

အဲဒီလို “ငါ” လို့ သွားကပ်လိုက်တာနဲ့ အဲဒီအတွေးဟာ အသက်ဝင်လာပြီး ခင်ဗျားကို လိုရာဆွဲခေါ်သွားပါတော့တယ်။ အတွေးတစ်ခုကနေ နှစ်ခု၊ နှစ်ခုကနေ သုံးခု… ပုံပြင်တွေ ဆက်တိုက်တည်ဆောက်ပြီး နောက်ဆုံးတော့ ကိုယ်တိုင် ဖန်တီးထားတဲ့ အတွေးလှောင်အိမ်ထဲမှာ ကိုယ်တိုင် ပြန်ပိတ်မိပြီး ဒုက္ခရောက်တော့တာပါပဲ။

၂။ အတွေးဆိုတာ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ နာမ်တရား သက်သက်သာ

တကယ်တော့ အတွေးဆိုတာ “သင်” မဟုတ်ပါဘူး။ “သင့်ရဲ့ အရာ” လည်း မဟုတ်ပါဘူး။ သူဟာ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ပေါ်လာတဲ့၊ သူ့အလုပ်သူ လုပ်နေတဲ့ “နာမ်တရား” သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။

မျက်စိက အဆင်းကို မြင်လိုက်တဲ့အခါ၊ ဒါမှမဟုတ် နားက အသံကို ကြားလိုက်တဲ့အခါ၊ အဲဒီ အာရုံကြောင့် ခံစားမှု (ဝေဒနာ) ဖြစ်လာတယ်။ အဲဒီကနေတဆင့် “ဒါကတော့ ဘာပဲ၊ ညာပဲ” ဆိုပြီး မှတ်သားတွေးတောတဲ့ (သညာ၊ သင်္ခါရ) အလုပ်တွေ ဆက်ဖြစ်လာတယ်။ ဒါဟာ အကြောင်းတရားကြောင့် အကျိုးတရား ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ သဘာဝ စက်ယန္တရားကြီး လည်ပတ်နေတာ သက်သက်ပါပဲ။ အဲဒီ ဖြစ်စဉ်ထဲမှာ စီမံခန့်ခွဲနေတဲ့၊ တွေးတောနေတဲ့ “ငါ” ဆိုတဲ့ အကောင်အထည် လုံးဝ မရှိပါဘူး။

၃။ စိတ္တာနုပဿနာဖြင့် အတွေးကို ဖြုတ်ချခြင်း

ဒီအမှန်တရားကို သိဖို့ဆိုတာ စာအုပ်ဖတ်ရုံ၊ ယုံကြည်ရုံနဲ့ မရပါဘူး။ လက်တွေ့ စောင့်ကြည့်မှ ရပါမယ်။ စိတ္တာနုပဿနာ ဆိုတာ ဒါပါပဲ။ အတွေးပေါ်လာတဲ့အခါ အဲဒီအတွေးကို ရပ်တန့်သွားအောင် မောင်းထုတ်စရာ မလိုပါဘူး။ “ဪ… အတွေးတစ်ခု ပေါ်လာပါလား” လို့ ဧည့်သည်တစ်ယောက်ကို ကြည့်သလို ခပ်ခွာခွာလေးကနေ သတိကပ်ပြီး ကြည့်လိုက်ပါ။

“ငါ တွေးနေတာ မဟုတ်ဘူး၊ တွေးတဲ့ စိတ်ကလေး (နာမ်တရားလေး) ဖြစ်ပေါ်လာတာပဲ” လို့ ဉာဏ်နဲ့ မြင်အောင်ကြည့်ပါ။ အဲဒီလို သတိကပ်လိုက်တာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက်၊ အဲဒီအတွေးဟာ အရှိန်သေပြီး ချက်ချင်း ပျက်ကျသွားတာကို လက်တွေ့ မြင်ရပါလိမ့်မယ်။ အတွေးပေါ်မှာ “ငါ” ဆိုတဲ့ အစွဲ (ဒိဋ္ဌိ) မကပ်တော့တဲ့အတွက် ပူလောင်မှုတွေလည်း ဆက်မဖြစ်တော့ပါဘူး။

၄။ အနတ္တ ဆိုတာ ဘာမှ မလုပ်ဘဲ နေခြင်း မဟုတ်ပါ

ဒီနေရာမှာ အထူးသတိထားရမှာ တစ်ခုရှိပါတယ်။ “အတွေးဆိုတာ ငါ မဟုတ်ဘူး၊ အားလုံးက ရုပ်နာမ်တွေ အလုပ်လုပ်နေတာ၊ ဒါဆို ငါ မှ မဟုတ်တာ… ဘာမှ ဆက်လုပ်စရာ မလိုတော့ဘူး” ဆိုပြီး လက်လျှော့လိုက်ချင်တဲ့ အဆိုးမြင်ဝါဒ (Pessimism) မျိုး ဝင်မလာပါစေနဲ့။

အနတ္တကို သိခြင်းဟာ အလုပ်မလုပ်ဘဲ နေဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။ အနတ္တကို ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် မြင်သွားတဲ့အခါ “ငါ” ဆိုတဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကြီး မရှိတော့တဲ့အတွက် လောကဓံကို ရင်ဆိုင်ရတာ ပိုပြီး ပေါ့ပါးသွားပါတယ်။ ပြဿနာတစ်ခု ကြုံလာရင် “ဒါ ငါ့ပြဿနာ” လို့ မယူဆတော့ဘဲ၊ အကြောင်းအကျိုးကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်ပြီး အထိရောက်ဆုံး၊ အကောင်းဆုံး တုံ့ပြန် ဖြေရှင်းနိုင်သွားပါတယ်။ ဒေါသ၊ လောဘ ကင်းကင်းနဲ့ ဘဝကို ပိုပြီး အကျိုးရှိရှိ ဖြတ်သန်းနိုင်သွားတာဟာ အနတ္တရဲ့ အစစ်မှန်ဆုံး အသီးအပွင့်ပါပဲ။

နိဂုံး

ကျနော်တို့ရဲ့ ရည်မှန်းချက်ဟာ လူ၊ ရဟန်း အရိယာတွေ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေး ဖြစ်ပါတယ်။ အရိယာဖြစ်ဖို့ဆိုတာ အဝေးကြီးမှာ သွားရှာရမှာ မဟုတ်ဘဲ၊ အခု ချက်ချင်း ခင်ဗျားခေါင်းထဲမှာ ပေါ်လာတဲ့ “အတွေး” ကို “ငါ” လို့ ထင်နေတဲ့ အစွဲကို ဖြုတ်ချခြင်းကနေ စတင်ရမှာပါ။

အတွေးနောက်ကို ကောက်ကောက်ပါအောင် မလိုက်ပါနဲ့တော့။ အတွေးကို အတွေးမှန်း သိအောင်ကြည့်ပါ။ နာမ်တရားသက်သက်ပဲလို့ မြင်အောင်ကြည့်ပါ။ “ငါ” ပြုတ်သွားတဲ့ တစ်ခဏဟာ လွတ်မြောက်ခြင်းဆီကို လှမ်းလိုက်တဲ့ အသေချာဆုံး ခြေလှမ်းပါပဲ။

အမှန်တရားသည်သာ လွတ်မြောက်ရာ ဖြစ်သည်။

ထက်အောင်