တရားအားထုတ်တယ် ဆိုတာ မျက်စိမှိတ်ပြီး တင်ပျဉ်ခွေ ထိုင်နေမှ ရတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ် (ရုပ်) နဲ့ စိတ် (နာမ်) မှာ အခု ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့် ဘာဖြစ်နေလဲဆိုတာကို အရှိကို အရှိအတိုင်း ဝင်မစွက်ဖက်ဘဲ သိနေတာဟာ တကယ့် ဝိပဿနာအလုပ်ပါပဲ။ ဒါကြောင့် ကိုယ့်အိမ်၊ ကိုယ့်မီးဖိုချောင်ဟာ အကောင်းဆုံး ဝိပဿနာ ဓာတ်ခွဲခန်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အိမ်အလုပ်တွေ လုပ်တဲ့အခါ အဓိက ပြောင်းရမယ့် အမြင်က “ငါ လုပ်နေတယ်” ဆိုတဲ့ အစွဲ (ဒိဋ္ဌိ) ကို ဖယ်ရှားဖို့ပါပဲ။ အလုပ်လုပ်နေတာ “ငါ” မဟုတ်ပါဘူး။ “လုပ်ချင်တဲ့ စိတ်” ကြောင့် “ခန္ဓာကိုယ်ကြီး လှုပ်ရှားနေတာ” သက်သက်ပါ။ အောက်ပါ အိမ်အလုပ်တွေမှာ ဒီလို ခွဲခြားပြီး အကဲခတ်ကြည့်ပါ။…

မိတ်ဆွေ… ဒီဆောင်းပါးကို စဖတ်ပြီဆိုတာနဲ့ ခင်ဗျားရဲ့ စိတ်ထဲမှာ အမြစ်တွယ်နေတဲ့ အယူအဆဟောင်းတွေ၊ ဘာသာရေးဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်အောက်မှာ လုံခြုံမှုရှာနေတဲ့ အလေ့အထတွေကို ခဏလောက် ဘေးဖယ်ထားလိုက်ဖို့ ကျွန်တော် ကြိုတင် သတိပေးချင်ပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ အခု ကျွန်တော်တို့ ဆွေးနွေးမယ့် အကြောင်းအရာဟာ ခင်ဗျားတို့ကို သက်သာရာရစေမယ့်၊ စိတ်ကူးယဉ် နတ်ပြည်ကို ပို့ပေးမယ့် ပုံပြင်တွေ မဟုတ်လို့ပါပဲ။ အဲဒီအစား ခန္ဓာကိုယ်နဲ့ စိတ်ဆိုတဲ့ ဒီအကျဉ်းထောင်ကြီးထဲကနေ အခုချက်ချင်း ဘယ်လို ဖောက်ထွက်မလဲ ဆိုတဲ့ တိုက်ရိုက် လမ်းညွှန်ချက်ကို ကျွန်တော်တို့ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် တော်တော်များများကို “ခင်ဗျား သောတာပန် ဖြစ်ချင်လား” လို့ မေးလိုက်ရင်၊ အားလုံးက “ဖြစ်ချင်တာပေါ့” လို့ ဖြေကြပါလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ “ဒီဘဝမှာ ဖြစ်အောင် လုပ်မလား”…

မိတ်ဆွေ… ဒီနေ့ တနင်္ဂနွေနေ့ မနက်ခင်းမှာ ခင်ဗျား ဘာလုပ်နေသလဲ။ ကော်ဖီလေး တစ်ခွက်နဲ့ ဖုန်းပွတ်နေသလား။ တီဗီကြည့်နေသလား။ ဒါမှမဟုတ် မိသားစုနဲ့ စကားစမြည် ပြောနေသလား။ ဘာပဲလုပ်နေလုပ်နေ… ခင်ဗျား စိတ်ထဲမှာ “တရားအားထုတ်ဖို့ ဆိုတာ ရိပ်သာသွားမှ၊ တရားစခန်းဝင်မှ၊ အလုပ်တွေ အကုန်ဖြတ်နိုင်မှ ရမယ်” လို့ တွေးထားဖူးတယ် မဟုတ်လား။အဲဒီ အတွေးကို အခုပဲ ရပ်လိုက်ပါ။ကျနော်တို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများစုဟာ “သောတာပန်” ဆိုတဲ့ အရိယာအဖြစ်ကို အရမ်းမြင့်မားလွန်းတဲ့၊ သာမန်လူတွေနဲ့ မဆိုင်တဲ့ စိတ်ကူးယဉ် ပန်းတိုင်တစ်ခုလို သဘောထားတတ်ကြတယ်။ တကယ်တော့ သောတာပန်ဆိုတာ နတ်ဝတ်တန်ဆာတွေနဲ့ ကောင်းကင်ပျံနိုင်တဲ့သူ မဟုတ်ပါဘူး။ အမှန်တရား (သစ္စာ) ကို အရှိကိုအရှိအတိုင်း သိမြင်သွားတဲ့ သာမန် လူသားတစ်ယောက်ပါပဲ။ကျနော်တို့ရဲ့ မဟာဗျူဟာက လူ၊…

နိဒါန်း – မှတ်ဉာဏ် (Memory) ကို ပညာ (Wisdom) ဟု ထင်နေကြခြင်း ရဟန်းရှင်လူ မိတ်ဆွေအပေါင်းတို့… ကျွန်တော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ သာသနာရေးလောကမှာ အလွန်ခမ်းနားတဲ့ ဘွဲ့ထူးဂုဏ်ထူးတွေ ရှိပါတယ်။ “တိပိဋကဓရ” (ပိဋကတ်သုံးပုံဆောင်)၊ “ဓမ္မကထိက”၊ “အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ” စသည်ဖြင့်ပေါ့။ ရဟန်းတစ်ပါးက စာမျက်နှာပေါင်း သောင်းချီတဲ့ ပိဋကတ်စာပေတွေကို အလွတ်ရွတ်ပြနိုင်ရင် လူတွေက “လက်ဖျားခါ” ကြတယ်။ “ဘုရားရှင်ရဲ့ သားတော်အစစ်ပဲ” လို့ ချီးမွမ်းကြတယ်။ ကိုးကွယ်ကြတယ်။ စာပေကျမ်းဂန်တွေကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်တာ ကောင်းပါတယ်။ လေးစားစရာလည်း ကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမဲ့… ကျွန်တော်တို့ မေ့နေတဲ့၊ သတိမထားမိတဲ့ အချက်တစ်ချက် ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့… “စာအလွတ်ရခြင်း” (Memorization) ဆိုတာ “ကိလေသာ ကုန်ခြင်း” (Purification) မဟုတ်ဘူး ဆိုတဲ့…

လူတော်တော်များများက နိဗ္ဗာန်ရောက်သွားရင် ဒီစကြဝဠာကြီးထဲကနေ အပြီးအပိုင် ပျောက်ကွယ်သွားမယ်၊ ဘာမှမရှိတော့တဲ့ အခြေအနေ (Void/Nothingness) လို့ ထင်မှတ်နေကြပါတယ်။ ဒါဟာ လုံးဝမှားယွင်းတဲ့ အယူအဆပါ။ တကယ်တော့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်နဲ့ စိတ် (ရုပ်နာမ်) ဆိုတာ တဏှာ (သမုဒယ) ဆိုတဲ့ လောင်စာကြောင့် အချိန်ပြည့် မရပ်မနား ဖြစ်လိုက်၊ ပျက်လိုက်နဲ့ လောင်ကျွမ်းနေတဲ့ မီးတောက်တစ်ခုလိုပါပဲ။ ဒါကို သုခ (ချမ်းသာ) လို့ ထင်နေသမျှကာလပတ်လုံး ဒီမီးက ဆက်လောင်နေဦးမှာပါ။ ဒါပေမဲ့ ဝိပဿနာဉာဏ်နဲ့ ကြည့်လိုက်လို့ “ဪ… ဒီရုပ်နာမ်အစုအဝေးဟာ ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်စီးသွားတဲ့ ဒုက္ခသက်သက်ပါလား” လို့ အမှန်အတိုင်း သိမြင်လိုက်တဲ့အခါ တဏှာဆိုတဲ့ လောင်စာ ပြတ်တောက်သွားပါတယ်။ အဲဒီလို ရုပ်နာမ်မီးတောက် ငြိမ်းသွားတဲ့အချိန်မှာ ဘာမှမကျန်ရစ်တော့တာ မဟုတ်ပါဘူး။…

မြန်မာနိုင်ငံက ဘုရားပွဲတွေ၊ အလှူအတန်းတွေမှာ မိုက်ခွက်လေး ကိုင်ပြီး ဆုတောင်းပေးနေတာ ကြားဖူးကြမှာပါ။ “ယခု လှူဒါန်းရသော အကျိုးအားကြောင့်… လာမည့်ဘဝတွင် သူဌေးမင်း ဖြစ်ရပါလို၏၊ နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားရပါလို၏၊ အခြံအရံ ပေါများပါလို၏…” အလှူရှင်တွေကလည်း “သာဓု” တွင်တွင် ခေါ်ပြီး ကျေနပ်နေကြတယ်။ ကျွန်တော် မေးချင်တာက… ခင်ဗျားတို့ လုပ်နေတာ “ဒါန” လား၊ ဒါမှမဟုတ် “စီးပွားရေး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု” လား။ ၁ သိန်း ရင်းပြီး သိန်း ၁၀၀၀ ပြန်ရဖို့ မျှော်ကိုးနေတာဟာ ဒုက္ခရှာသော လောဘ သက်သက်ပါ။ ကုသိုလ် မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါ့အပြင် အရေးအကြီးဆုံး မှားယွင်းမှုကတော့… “နောက်ဘဝ” ဆိုတာ အာမခံချက် ရှိတဲ့ နေရာ လို့ ထင်နေကြခြင်းပါပဲ။ မီးလောင်ပြင်ထဲ…

နိဒါန်း – ငြိမ်းချမ်းရေး ဇုန်လား၊ စစ်ပွဲဇုန်လား ရဟန်းရှင်လူ မိတ်ဆွေအပေါင်းတို့… ခင်ဗျားတို့ ကျောင်းတိုက် တစ်ခုကို ရောက်သွားတဲ့အခါ ဘာကို မြင်ရသလဲ။ ရွှေရောင်ဝင်းနေတဲ့ စေတီတွေ၊ ခမ်းနားထည်ဝါတဲ့ ကျောင်းဆောင်ကြီးတွေ၊ အေးဆေး ငြိမ်သက်နေတဲ့ သစ်ပင်ရိပ်တွေ၊ ပြီးတော့ ယပ်တောင်လေးခတ်ပြီး တရားဆွေးနွေးနေကြတဲ့ ဘုန်းကြီးတွေကို မြင်ရပါလိမ့်မယ်။ အပြင်ပန်းက ကြည့်ရင်တော့… ကျောင်းတိုက်ဆိုတာ “အေးချမ်းမှု ရဲ့ ပြယုဂ် တစ်ခုပါပဲ။ လူတွေကလည်း “ကျောင်းသွားလိုက်ရရင် စိတ်အေးသွားတာပဲ” လို့ ပြောလေ့ရှိကြတယ်။ ဒါပေမဲ့… ဒါဟာ “အပေါ်ယံ အမြင်” သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဗုဒ္ဓရဲ့ ဓမ္မအမြင်စစ်စစ်နဲ့ ကြည့်မယ်ဆိုရင်… ကျောင်းတိုက် ဆိုတာ အပန်းဖြေစခန်း မဟုတ်ပါဘူး။ ကျောင်းတိုက် ဆိုတာ သက်ကြီးရွယ်အို စောင့်ရှောက်ရေး ဂေဟာ…

နိဒါန်း – အသေလှချင်သူများ၏ အိပ်မက်ဆိုး ရဟန်းရှင်လူ မိတ်ဆွေအပေါင်းတို့… ကျွန်တော်တို့ ဗုဒ္ဓဘာသာ အသိုင်းအဝိုင်းမှာ မကြာခဏ ကြားရလေ့ရှိတဲ့ စကားတစ်ခွန်း ရှိပါတယ်။ “ဒီဘဝတော့ ပါရမီဖြည့်လိုက်ဦးမယ်၊ နောက်ဘဝကျမှ တရားအားထုတ်တော့မယ်” တဲ့။ “အခုတော့ အလုပ်တွေ ရှုပ်နေသေးတယ်၊ အသက်ကြီးမှ၊ ဒါမှမဟုတ် နောက်ဘဝ လူပြန်ဖြစ်မှပဲ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုတော့မယ်” တဲ့။ ဒီစကားကို ပြောသူတွေဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် “ရည်မှန်းချက် ရှိသူတွေ”၊ “အမြော်အမြင် ရှိသူတွေ” လို့ ထင်နေကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့… အမှန်တရားကို ရဲရဲကြီး ပြောရရင်… အဲဒီ အတွေးအခေါ်ဟာ “သေမင်း” က ခင်ဗျားတို့ရဲ့ စိတ်ထဲကို ခိုးထည့်ပေးလိုက်တဲ့ “အဆိပ်” တစ်မျိုးသာ ဖြစ်ပါတယ်။ သေမင်းက ခင်ဗျားတို့ကို ဘယ်တော့မှ “တရားမအားထုတ်နဲ့”…

နိဒါန်း – အခမ်းအနားမှူး သက်သက် ဖြစ်နေသော ဘဝများရဟန်းရှင်လူ အပေါင်းတို့… ကျွန်တော်တို့ ဗုဒ္ဓဘာသာ လောကမှာ နေ့စဉ် မြင်တွေ့နေရတဲ့ မြင်ကွင်းတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အလှူပွဲတွေ၊ ဥပုသ်နေ့တွေမှာ ဒကာ ဒကာမတွေက ဘုန်းကြီးရှေ့မှာ ဒူးထောက်၊ လက်အုပ်ချီပြီး “အရှင်ဘုရား… သရဏဂုံ သုံးပါးနှင့်တကွ…” ဆိုပြီး သီလတောင်းကြတယ်။ ဘုန်းကြီးတွေက ယပ်တောင်ကို ကိုင်၊ မြင့်မြတ်တဲ့ နေရာကနေ “ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ…” ဆိုပြီး ဦးဆောင် ရွတ်ဖတ်ပေးကြတယ်။ ဒကာ ဒကာမတွေကလည်း လိုက်ဆိုကြတယ်။ကြည့်လိုက်ရင်တော့ သိပ်ကို ကြည်ညိုစရာ ကောင်းတဲ့ သာသနာ့ မြင်ကွင်းပါပဲ။ ဒါပေမဲ့… ကျွန်တော် ဒီနေ့ ရဲရဲကြီး မေးခွန်းထုတ်ချင်တာကတော့… အဲဒီလို သူများတွေကို သရဏဂုံ တင်ပေးနေတဲ့၊ ရှေ့ကနေ…

ကျွန်တော်တို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေကြားမှာ ရေပန်းစားနေတဲ့ စကားလုံးတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ “သာသနာ သုံးရပ်” ဆိုတာပါပဲ။ ပရိယတ္တိ သာသနာ (စာပေသင်ကြားခြင်း)၊ ပဋိပတ္တိ သာသနာ (ကျင့်ကြံအားထုတ်ခြင်း)၊ ပဋိဝေဓ သာသနာ (ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်း) ဆိုပြီး သုံးမျိုး ခွဲပြောကြတယ်။ ဘုန်းကြီးတွေကလည်း တရားဟောရင် ဒီသုံးမျိုးနဲ့ပဲ ဟောကြတယ်။ စာသင်တိုက်တွေက “ပရိယတ္တိ သာသနာ့ဝန်ဆောင်” လို့ ခေါင်းစဉ်တပ်ကြတယ်။ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော် ရဲရဲကြီး မေးခွန်းထုတ်ချင်တယ်။ မြတ်စွာဘုရားရှင် ကိုယ်တိုင်က သာသနာကို သုံးမျိုး ခွဲပြီး ပညတ်ခဲ့ပါသလား။ ပိဋကတ်တော် (ပါဠိတော်) တွေကို သေသေချာချာ ပြန်မွှေကြည့်ရင် အဖြေက “မဟုတ်ပါ” ဖြစ်နေပါတယ်။ ဘုရားရှင်က “ငါဘုရား၏ သာသနာ” (အဆုံးအမ) လို့သာ တစ်ခုတည်း ဟောခဲ့တာပါ။ သုံးပိုင်း…