မိတ်ဆွေ… ဒီဆောင်းပါးကို စဖတ်ပြီဆိုတာနဲ့ ခင်ဗျားရဲ့ စိတ်ထဲမှာ အမြစ်တွယ်နေတဲ့ အယူအဆဟောင်းတွေ၊ ဘာသာရေးဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်အောက်မှာ လုံခြုံမှုရှာနေတဲ့ အလေ့အထတွေကို ခဏလောက် ဘေးဖယ်ထားလိုက်ဖို့ ကျွန်တော် ကြိုတင် သတိပေးချင်ပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ အခု ကျွန်တော်တို့ ဆွေးနွေးမယ့် အကြောင်းအရာဟာ ခင်ဗျားတို့ကို သက်သာရာရစေမယ့်၊ စိတ်ကူးယဉ် နတ်ပြည်ကို ပို့ပေးမယ့် ပုံပြင်တွေ မဟုတ်လို့ပါပဲ။ အဲဒီအစား ခန္ဓာကိုယ်နဲ့ စိတ်ဆိုတဲ့ ဒီအကျဉ်းထောင်ကြီးထဲကနေ အခုချက်ချင်း ဘယ်လို ဖောက်ထွက်မလဲ ဆိုတဲ့ တိုက်ရိုက် လမ်းညွှန်ချက်ကို ကျွန်တော်တို့ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် တော်တော်များများကို “ခင်ဗျား သောတာပန် ဖြစ်ချင်လား” လို့ မေးလိုက်ရင်၊ အားလုံးက “ဖြစ်ချင်တာပေါ့” လို့ ဖြေကြပါလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ “ဒီဘဝမှာ ဖြစ်အောင် လုပ်မလား” လို့ ဆက်မေးလိုက်ရင်တော့ အဖြေတွေက ချက်ချင်း ပြောင်းသွားပါတယ်။ “ဪ… ကျွန်တော်တို့က ပါရမီမှ မပြည့်သေးတာ၊ နောက်ပွင့်မယ့် အရိမေတ္တယျ ဘုရားရှင်ကျမှပဲ ကျွတ်တမ်းဝင်အောင် ဆုတောင်းရမှာပေါ့” ဆိုတဲ့ စံကိုက်အဖြေကို ကြားရပါလိမ့်မယ်။
မိတ်ဆွေ… သေသေချာချာ စဉ်းစားကြည့်စမ်းပါ။ သောတာပန် ဖြစ်ဖို့ဆိုတာ ဘယ်နှစ်ဘဝ စောင့်ရမယ့် ကိစ္စလဲ? ခင်ဗျား အခု ဘယ်နှစ်ဘဝမြောက် စောင့်နေတာလဲ ဆိုတာရော ခင်ဗျား သိရဲ့လား။ အတိတ်သံသရာမှာ ဂေါတမဘုရားရှင်လို ပွင့်သွားခဲ့တဲ့ ဘုရားတွေ၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါတွေ၊ ရဟန္တာတွေ သဲသောင်ပြင်က သဲပွင့်တွေထက်တောင် များနေပါပြီ။ အဲဒီအချိန်တွေတုန်းကရော ခင်ဗျား ဘာလုပ်နေခဲ့လို့ အခုထိ ကျန်ရစ်နေခဲ့တာလဲ။ အဖြေက ရှင်းပါတယ်။ အဲဒီတုန်းကလည်း ခင်ဗျားဟာ “ငါ ပါရမီ မပြည့်သေးပါဘူးလေ၊ နောက်ဘုရားကျမှပဲ” ဆိုပြီး ဆင်ခြေပေး၊ ရွှေ့ဆိုင်းခဲ့လို့ အခုချိန်ထိ သံသရာ မီးလောင်ပြင်ထဲမှာ အလူးအလဲ ခံနေရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် “နောက်ဘဝမှ” ဆိုတဲ့ စကားလုံးဟာ အင်မတန် ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ မိမိကိုယ်ကိုယ် လှည့်စားခြင်း တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။
၁။ “ပါရမီ မပြည့်သေးဘူး” ဆိုသော ဇာတ်ဝင်ခန်းကို ရိုက်ချိုးခြင်း
လူတွေဟာ မိမိကိုယ်ကိုယ် သိမ်ငယ်အောင်၊ မစွမ်းဆောင်နိုင်အောင် အမြဲတမ်း ပုံဖော်တတ်ကြပါတယ်။ “ပါရမီ” ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို နားလည်မှု လွဲမှားနေကြတယ်။ ပါရမီဆိုတာ အတိတ်ဘဝတွေကနေ အထုပ်လိုက် အပိုးလိုက် သယ်လာရမယ့် ဘဏ်အကောင့်ထဲက ငွေကြေးတွေ မဟုတ်ပါဘူး။ ပါရမီဆိုတာ “အခု လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်မှာ တည်ဆောက်ရမယ့် အလေ့အကျင့်” သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။
ခင်ဗျားမှာ ပါရမီ မရှိဘူးလို့ ဘယ်သူပြောသလဲ။
၁။ ခင်ဗျားဟာ အမှားနဲ့ အမှန်၊ အကြောင်းနဲ့ အကျိုးကို ခွဲခြားဆင်ခြင်နိုင်စွမ်းရှိတဲ့ “လူ” ဖြစ်နေတယ်။ (တိရစ္ဆာန် မဟုတ်ဘူး)
၂။ ခင်ဗျားဟာ သစ္စာလေးပါး တရားတော်ကို ကြားနာခွင့်၊ ဖတ်ရှုခွင့် ရနေတဲ့ “သာသနာ” အတွင်းမှာ ရောက်နေတယ်။
၃။ အရေးအကြီးဆုံးက ခင်ဗျားမှာ ရုပ်တရားနဲ့ နာမ်တရားကို လက်တွေ့ ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်လို့ ရနေတဲ့ “ခန္ဓာကိုယ်” ကြီး အကောင်းပကတိ ရှိနေတယ်။
ဒီအချက် ၃ ချက် ဆုံစည်းဖို့ဆိုတာ သမုဒ္ဒရာထဲက လိပ်ကန်းကြီး ထမ်းပိုးဝိုင်းထဲ ခေါင်းစွပ်မိတာထက် ခဲယဉ်းတယ်လို့ ဘုရားရှင် ဟောခဲ့ပါတယ်။ ဒီလောက် ခဲယဉ်းတဲ့ အခွင့်အရေးကြီးကို လက်ထဲမှာ အပြည့်အဝ ဆုပ်ကိုင်ထားပြီးမှ “ကျွန်တော့်မှာ ပါရမီ မရှိသေးဘူး” လို့ ပြောနေတာဟာ… မီးလောင်နေတဲ့ အိမ်ထဲမှာ တံခါးပေါက်ကြီး ပွင့်နေတာကို မြင်ရက်သားနဲ့ “ငါ့မှာ အားကစားဖိနပ် မရှိသေးလို့ အပြင်ကို မပြေးနိုင်သေးဘူး” လို့ ပြောပြီး မီးလောင်သေခံမယ့် လူမိုက်ရဲ့ လုပ်ရပ်နဲ့ အတူတူပါပဲ။
ပါရမီဆိုတာ အခုချက်ချင်း ဖြည့်လို့ ရပါတယ်။ ဒေါသထွက်စရာ ကြုံလာတဲ့အခါ ချက်ချင်း တုံ့ပြန်မပစ်ဘဲ “ဪ… ဒေါသစိတ်ကလေး ပေါ်လာပါလား” လို့ သတိထားလိုက်တာဟာ (ခန္တီပါရမီနဲ့ ပညာပါရမီ) ကို တစ်စက် ဖြည့်လိုက်တာပါပဲ။ မကောင်းတဲ့ အလုပ်တစ်ခုကို လုပ်ဖို့ ကြံရွယ်ပြီးမှ “ဒါဟာ အကုသိုလ်ပဲ” လို့ သိပြီး ရှောင်ကြဉ်လိုက်တာဟာ (သီလပါရမီ) ကို ဖြည့်လိုက်တာပါပဲ။ အဲဒီ ပါရမီ ရေပေါက်လေးတွေ စုဆောင်းပါများလာရင် ခင်ဗျားရဲ့ ဉာဏ်ရေအိုးကြီး ပြည့်လျှံလာဖို့ဆိုတာ သေချာပေါက်ပါပဲ။ ဒါကြောင့် “ပါရမီ မပြည့်သေးဘူး” ဆိုတဲ့ ပျင်းရိခြင်း ဆင်ခြေကို အခုချက်ချင်း အမှိုက်ပုံးထဲ လွှင့်ပစ်လိုက်ပါ။
၂။ မထူးဆန်းသော အရိယာများ
သောတာပန်ဖြစ်ဖို့ ဘာလို့ ကြောက်နေကြသလဲဆိုရင်၊ သောတာပန် ဆိုတာကို သာမန်လူသားတွေနဲ့ မတူတဲ့၊ ခေါင်းပေါ်မှာ အလင်းရောင်တွေ ထွက်နေတဲ့၊ အမြဲတမ်း တရားထိုင်ပြီး ဘာကိုမှ မခံစားတတ်တော့တဲ့ စူပါဟီးရိုး ကြီးတွေလို့ ပုံဖော်ထားကြလို့ပါပဲ။ ဒါဟာ ကျမ်းဂန်တွေကို အပေါ်ယံဖတ်ပြီး စိတ်ကူးယဉ်ထားတဲ့ ပညတ်အမြင်တွေပါ။
ကျနော်ရေးခဲ့တဲ့ စာစုတွေ ထဲမှာ ထောက်ပြခဲ့သလိုပဲ… တကယ့် အရိယာတွေ၊ တကယ့် သောတာပန်တွေဟာ အင်မတန် သာမန်ဆန်ပါတယ်။ မထူးဆန်းပါဘူး။ သူတို့လည်း ထမင်းစားတယ်၊ ရေချိုးတယ်၊ အလုပ်သွားတယ်၊ မိသားစုနဲ့ နေတယ်။ ဈေးသွားရင်လည်း ဈေးဆစ်ချင် ဆစ်မယ်။ ဝမ်းနည်းစရာကြုံရင် မျက်ရည်ကျချင် ကျမယ်။
ဒါဆို ပုထုဇဉ်နဲ့ ဘာကွာသလဲ။ “အမြင်” ကွာသွားတာပါ။ ပုထုဇဉ်က ငိုတဲ့အခါ “ငါ ငိုနေတယ်၊ ငါ့ဘဝကြီး နစ်နာသွားပြီ၊ ငါ ဒုက္ခရောက်နေပြီ” ဆိုပြီး “ငါ” ဆိုတဲ့ သက္ကာယဒိဋ္ဌိနဲ့ ပေါင်းပြီး ငိုပါတယ်။ ဒါကြောင့် ပူလောင်ပါတယ်။ သောတာပန်က ငိုတဲ့အခါ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ဝမ်းနည်းတဲ့ နာမ်တရား (သောက၊ ပရိဒေဝ) ဖြစ်ပေါ်လာပြီး မျက်ရည်ကျတဲ့ ရုပ်တရား (အဿု) ဖြစ်ပေါ်လာတာကို “ရုပ်နာမ် သဘာဝ ဖြစ်စဉ်သက်သက်ပဲ” လို့ ဉာဏ်က အောက်ခြေကနေ ခံပြီး သိနေပါတယ်။ “ငါ ငိုနေတာ မဟုတ်ဘူး၊ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ သဘောတရားတွေပဲ” လို့ သိတဲ့အတွက် သူ့ရဲ့ ငိုခြင်းမှာ အတ္တရဲ့ ပူလောင်မှု မပါတော့ပါဘူး။
ပြဇာတ်ရုံထဲက သရုပ်ဆောင်တစ်ယောက်လိုပါပဲ။ သရုပ်ဆောင်က ဇာတ်လမ်းအရ ငိုပြရပေမယ့်၊ သူ့စိတ်အောက်ခြေမှာ “ဒါဟာ တကယ့်အစစ် မဟုတ်ဘူး၊ ဇာတ်လမ်းသက်သက်ပဲ” လို့ သိနေတဲ့အတွက် တကယ် မခံစားရပါဘူး။ ထို့အတူပဲ သောတာပန်ဟာ ခန္ဓာရဲ့ ဖြစ်စဉ်တွေ၊ လောကဓံရဲ့ ရိုက်ခတ်မှုတွေကို တုံ့ပြန်နေပေမယ့် “ဒါတွေဟာ ငါမဟုတ်ဘူး၊ အနတ္တ သက်သက်ပဲ” ဆိုတဲ့ အသိဉာဏ်က လုံးဝ (လုံးဝ) မပျောက်ပျက်တော့ပါဘူး။ ဒီလောက်ပါပဲ။ ဒီအမြင်လေး ပြောင်းသွားဖို့အတွက် ဘဝပေါင်းများစွာ စောင့်နေစရာ မလိုပါဘူး။ “ငါ” ဆိုတဲ့ ပညတ်မျက်မှန်ကြီးကို ချွတ်ပြီး “ရုပ်နာမ်” ဆိုတဲ့ ပရမတ်မျက်မှန်ကို တပ်လိုက်တာနဲ့ သောတာပတ္တိမဂ်ဉာဏ်ဆီကို ရောက်ဖို့ တံခါးပွင့်သွားတာပါပဲ။
၃။ ရဟန်းတို့၏ တခုတည်းသော တာဝန်နှင့် သရဏဂုံ အစစ်
ဒီလမ်းစဉ်ကို လျှောက်တဲ့နေရာမှာ ကျွန်တော်တို့ အထူး သတိပြုရမယ့် အချက်တစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ ကိုးကွယ်ရာ (သရဏဂုံ) ကို မှန်ကန်စွာ ရွေးချယ်တတ်ဖို့ပါပဲ။ ယနေ့ခေတ်မှာ လူတွေဟာ သင်္ကန်းဝတ်ထားတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တိုင်းကို “သံဃာ” လို့ အလွယ်တကူ သတ်မှတ်ပြီး၊ သူတို့ကပဲ မိမိတို့ကို ကယ်တင်မလိုလို၊ သံသရာကနေ ဆွဲထုတ်ပေးမလိုလို မှီခိုနေတတ်ကြပါတယ်။
ကျွန်တော် ပြတ်ပြတ်သားသား ပြောပါရစေ။ ရဟန်းတစ်ပါးရဲ့ “တစ်ခုတည်းသော တာဝန်” ဟာ လူတွေကို လိုက်လံကယ်တင်ဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။ စာသင်တိုက်ကြီးတွေ တည်ထောင်ဖို့၊ ဘုရားကျောင်းကန်တွေ တည်ဆောက်ဖို့၊ သာသနာတော်ကြီး နှစ်ထောင်ချီ ခံအောင် စောင့်ရှောက်ဖို့ ဆိုတာတွေဟာ သူတို့ရဲ့ အဓိက တာဝန် မဟုတ်ပါဘူး။ သူတို့ရဲ့ တခုတည်းသော တာဝန်၊ လုံးဝ မလွှဲမရှောင်သာသော တာဝန်က “မိမိကိုယ်တိုင် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်သော အရိယာ (အနည်းဆုံး သောတာပန်) ဖြစ်အောင် ကျင့်ကြံဖို့” ပါပဲ။ ဒီတစ်ခုတည်းမှ ဒီတစ်ခုတည်းပါ။
ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာတော်ရှေ့မှာ သင်္ကန်းတောင်းတုန်းက “သဗ္ဗဒုက္ခနိဿရဏ နိဗ္ဗာနသစ္ဆိကရဏတ္ထာယ…” လို့ ဆိုခဲ့တဲ့ ကတိကဝတ်ကို ဖျက်ပြီး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ နိုင်ငံရေးတွေမှာ နစ်မွန်းနေတဲ့ ရဟန်းဟာ ဘုရားရှင်ကို သစ္စာဖောက်နေတဲ့ “လူယုတ်မာ” စာရင်း ဝင်သွားပါတယ်။ ဒီလို ပုဂ္ဂိုလ်မျိုးကို ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်နေခြင်းဟာ သရဏဂုံ မမြောက်ပါဘူး။
သရဏဂုံမှာ ပါတဲ့ “သံဃာံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ” ဆိုတာ “အရိယာသံဃာ” ကို ရည်ညွှန်းတာပါ။ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် ရပြီးသော သူတော်ကောင်းများကိုသာ ဆိုလိုပါတယ်။ ဒါကြောင့် လူဝတ်ကြောင်တွေ အနေနဲ့ “ဘုန်းကြီးတွေ သာသနာပြုပေးလိမ့်မယ်” ဆိုပြီး ကိုယ့်တာဝန်ကို သူများပခုံးပေါ် မတင်ပါနဲ့။ သာသနာဆိုတာ စာအုပ်တွေထဲမှာ မရှိပါဘူး။ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ ရုပ်နာမ်ကို ဉာဏ်နဲ့ မြင်အောင် ကြည့်တာဟာမှ တကယ့် သာသနာပါ။ ခင်ဗျားကိုယ်တိုင် အရိယာဖြစ်အောင် ကြိုးစားမှသာလျှင် သရဏဂုံ အစစ်အမှန် တည်ဆောက်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
၄။ ပညတ်လောက၏ ထောင်ချောက်မှ ပရမတ်ထွက်ပေါက် (ခန္ဓာကို ဓာတ်ခွဲခြင်း)
ကဲ… ဒါဆိုရင် “ငါ” ဆိုတဲ့ အစွဲ (သက္ကာယဒိဋ္ဌိ) ကို ဘယ်လို ဖြုတ်မလဲ။ ဘယ်လို လက်တွေ့ အားထုတ်မလဲ။ ခင်ဗျားရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို တစ်ချက် ငုံ့ကြည့်လိုက်ပါ။ ခေါင်း၊ ကိုယ်၊ လက်၊ ခြေ ဆိုပြီး အစိတ်အပိုင်းတွေ ရှိတယ်။ နာမည်ခေါ်တော့ “မောင်လှ”၊ “မမြ” ပေါ့။ ဒါဟာ “ပညတ်” ပါ။ အဲဒီ ပညတ်အပေါ်မှာ “ဒါ ငါ့ကိုယ်ကြီး၊ ဒါ ငါပဲ” လို့ ထင်နေတာကို “အတ္တ” လို့ ခေါ်ပါတယ်။
အဲဒီ အတ္တကို သိပ္ပံနည်းကျ ခွဲခြမ်းကြည့်ရအောင်။ ခင်ဗျားရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကို ဓာတ်မှန်ရိုက်ကြည့်ရင် အရိုးတွေ၊ ကြွက်သားတွေ၊ သွေးကြောတွေ တွေ့မယ်။ ထပ်ပြီး အဏုကြည့်မှန်ပြောင်းနဲ့ ကြည့်ရင် ဆဲလ် (Cells) ပေါင်း ဘီလီယံချီ တွေ့မယ်။ အဲဒီ ဆဲလ်တွေကို ထပ်ခွဲလိုက်ရင် မော်လီကျူးတွေ၊ အက်တမ် (Atoms) တွေ တွေ့မယ်။ အဲဒီ အက်တမ်တွေဟာ တစ်စက္ကန့်ရဲ့ အပုံသန်းပေါင်းများစွာမှာ အဆက်မပြတ် ရွေ့လျား၊ တုန်ခါ၊ ဖြစ်ပျက်နေကြတာပါ။ အဲဒီ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ အက်တမ် အစုအဝေးကြီးထဲမှာ “ခင်ဗျား” ဆိုတဲ့ ကောင် ဘယ်နားမှာ ပါသလဲ။ ဘယ်နားမှာ ပုန်းနေသလဲ။ လုံးဝ မရှိပါဘူး။
ဓမ္မနည်းကျ ပြောရရင်၊ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးဟာ ပထဝီ (မာခြင်း/ပျော့ခြင်း)၊ တေဇော (ပူခြင်း/အေးခြင်း)၊ အာပေါ (ယိုစီးခြင်း/ဖွဲ့စည်းခြင်း)၊ ဝါယော (တွန်းကန်ခြင်း/လှုပ်ရှားခြင်း) ဆိုတဲ့ ဓာတ်ကြီးလေးပါး အစုအဝေး (ရူပက္ခန္ဓာ) သက်သက်ပါ။ အဲဒီ ရုပ်တရားတွေ ဖောက်ပြန်နေတာကို သိနေတဲ့ သဘောတရားက “နာမ်တရား” (ဝေဒနာ၊ သညာ၊ သင်္ခါရ၊ ဝိညာဉ်) ပါ။
ဥပမာ – ဘတ်စ်ကားပေါ်မှာ လူကျပ်လို့ ပူအိုက်လာတယ်။ ချွေးတွေ ထွက်လာတယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ ပုထုဇဉ်စိတ်က “ငါ ပူလိုက်တာ၊ ငါ စိတ်ညစ်လိုက်တာ” လို့ တွေးပါတယ်။ ဝိပဿနာ ရှုတဲ့ ယောဂီက ဘယ်လို ကြည့်ရမလဲ။
၁။ အသားအရေပေါ်မှာ အပူငွေ့ လာထိတယ် (ဒါက တေဇောဓာတ် ရုပ်တရား)။
၂။ အဲဒီ အပူကို သိလိုက်တယ် (ဒါက ဝိညာဉ် နာမ်တရား)။
၃။ ပူလောင်တဲ့အတွက် မသက်မသာ ခံစားရတယ် (ဒါက ဒုက္ခဝေဒနာ နာမ်တရား)။
၄။ “ပူတယ်၊ အိုက်တယ်” လို့ မှတ်သားတယ် (ဒါက သညာ နာမ်တရား)။
၅။ မကျေနပ်တဲ့ ဒေါသစိတ်၊ စိတ်ညစ်တဲ့စိတ် ဖြစ်ပေါ်လာတယ် (ဒါက သင်္ခါရ နာမ်တရား)။
ဒီဖြစ်စဉ် (၅) ခုစလုံးဟာ တစ်ခုပြီးတစ်ခု လျှပ်စစ်လက်သလို အမြန်နှုန်းနဲ့ ဖြစ်ပြီး ပျက်သွားတာပါ။ “ငါ” ပူတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ရုပ်နာမ် ခန္ဓာငါးပါး ယန္တရားကြီးက သူ့အကြောင်းနဲ့သူ တိုက်ဆိုင်ပြီး အလုပ်လုပ်သွားတာ သက်သက်ပါ။ ဒီလို အသေးစိတ် (ပရမတ်) မြင်လိုက်တာနဲ့ “ငါ” ဆိုတဲ့ ပညတ်အစွဲကြီးဟာ ချက်ချင်း ပြုတ်ကျသွားပါတယ်။
၅။ မိသားစုနှင့် နေ့စဉ်ဘဝသည် ဝိပဿနာ ဓာတ်ခွဲခန်းဖြစ်သည်
တရားအားထုတ်တယ် ဆိုတာ တောထဲသွား၊ သစ်ပင်အောက်မှာ မျက်စိမှိတ် ထိုင်နေမှ ရတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ခင်ဗျားရဲ့ အိမ်၊ ခင်ဗျားရဲ့ လုပ်ငန်းခွင် ဟာ အကောင်းဆုံး ဝိပဿနာ ဓာတ်ခွဲခန်းတွေပါပဲ။
အထူးသဖြင့် ခင်ဗျားတို့ အမြတ်နိုးဆုံး ဖက်တွယ်ထားတဲ့ “မိသားစု” ဆိုတဲ့ အရာဟာ ခင်ဗျားတို့ကို သံသရာမှာ ဆွဲထားတဲ့ အနူးညံ့ဆုံး “ထောင်ချောက်” ပါပဲ။ “ငါ့သား၊ ငါ့မယား၊ ငါ့ခင်ပွန်း” ဆိုတဲ့ စွဲလမ်းမှု (ဥပါဒါန်) က ကြီးမားလေလေ၊ ဒုက္ခက ကြီးမားလေလေပါပဲ။ သူတို့ နေမကောင်းရင် ခင်ဗျား ပူလောင်ရတယ်။ သူတို့ စကားနားမထောင်ရင် ခင်ဗျား ဒေါသထွက်ရတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ “ငါ့ဟာ” လို့ အပိုင်သိမ်းထားလို့ပါ။
တကယ်တော့ သူတို့ဟာလည်း ဓာတ်ကြီးလေးပါး အစုအဝေးတွေ၊ ကံအကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ခဏလာဆုံကြတဲ့ ခရီးသည်တွေ သက်သက်ပါပဲ။ ဒါကို သိလို့ မိသားစုကို ပစ်ထားရမယ်လို့ မဆိုလိုပါဘူး။ “တာဝန်” ကို ကျေပွန်အောင် ထမ်းဆောင်ပါ၊ ဒါပေမဲ့ “တဏှာ” (တွယ်တာမှု) ကို ဖြတ်တောက်ထားပါ။
အိမ်မှာ ဇနီးသည်က ဆူပူနေတယ် ဆိုပါစို့။ “ငါ့ကို လာဆူရမလား” လို့ ဒေါသနဲ့ မတုံ့ပြန်ပါနဲ့။ “ဪ… သူ့ဆီကနေ အသံလှိုင်း (သဒ္ဒါရုံ) တွေ ထွက်လာတယ်။ ငါ့ရဲ့ နားစည် (သောတပသာဒ) ကို လာရိုက်တယ်။ ကြားသိစိတ် (သောတဝိညာဉ်) ပေါ်လာတယ်။ ပြီးတော့ ပျက်သွားတယ်။ အဲဒီကြားလိုက်တဲ့ အသံအပေါ် မကျေနပ်တဲ့ ဒေါသစိတ် ငါ့ဆီမှာ ပေါ်လာတယ်။ ပြီးတော့ ပျက်သွားတယ်။” ဒီလိုမျိုး တံခါးဝ ၆ ပေါက် (မျက်စိ၊ နား၊ နှာခေါင်း၊ လျှာ၊ ကိုယ်၊ စိတ်) ကနေ ဝင်လာသမျှ အာရုံတွေကို ဘေးကနေ ဧည့်သည်ကို ကြည့်သလို စောင့်ကြည့်နေလိုက်ပါ။ ဒေါသကို ထိန်းချုပ်ဖို့ မကြိုးစားပါနဲ့။ ဒေါသ ဖြစ်လာရင် “ဒေါသစိတ် ပေါ်လာတယ်” လို့ပဲ ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျကျ သိမှတ်လိုက်ပါ။ သိလိုက်တာနဲ့ အဲဒီဒေါသဟာ ဆက်မပွားတော့ဘဲ ရပ်တန့်သွားပါလိမ့်မယ်။ ဒါဟာ နေ့စဉ်ဘဝမှာ တရားအားထုတ်နေတာပါပဲ။
၆။ အနတ္တသည် လက်လျှော့ခြင်း မဟုတ် (အဓိပတိတရားဖြင့် အောင်မြင်မှုကို တည်ဆောက်ခြင်း)
ဒီနေရာမှာ အလွန် အရေးကြီးတဲ့ အယူအဆ အလွဲတစ်ခုကို ရှင်းပြချင်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့က “အရာရာဟာ ငါမဟုတ်ဘူး၊ ရုပ်နာမ် ဖြစ်စဉ်ပဲ၊ အနတ္တ သက်သက်ပဲ” လို့ ပြောလိုက်တဲ့အခါ၊ တချို့က “ဒါဆိုရင် ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့ မရတော့ဘူးပေါ့၊ ကြိုးစားလည်း အလကားပဲပေါ့” ဆိုပြီး အဆိုးမြင်ဝါဒ (Nihilism) ဘက်ကို ရောက်သွားတတ်ပါတယ်။ “ငါ မဟုတ်လို့ ဘာမှလုပ်လို့မရဘူး” ဆိုတဲ့ အယူအဆဟာ လုံးဝ (လုံးဝ) မှားယွင်းတဲ့၊ ရှောင်ကြဉ်ရမယ့် အယူအဆပါ။
အနတ္တဆိုတာ “ပြုလုပ်သူ” မရှိဘူးလို့ ပြောတာပါ၊ “ပြုလုပ်ခြင်း” မရှိဘူးလို့ ပြောတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ခင်ဗျားမှာ “ငါ” ဆိုတဲ့ အကောင်အထည် မရှိပေမယ့်၊ ပန်းတိုင်ရောက်အောင် မောင်းနှင်ပေးနိုင်တဲ့ “အဓိပတိတရား လေးပါး” ဆိုတဲ့ စွမ်းအင်တွေ ရှိပါတယ်။
၁။ ဆန္ဒ: လွတ်မြောက်ချင်တဲ့၊ အောင်မြင်ချင်တဲ့ ပြင်းပြတဲ့ လိုလားမှု။
၂။ စိတ္တ: စူးစိုက်လေ့လာတဲ့ စိတ်ဓာတ်။
၃။ ဝီရိယ: မဆုတ်မနစ် ကြိုးစားအားထုတ်မှု။
၄။ ဝီမံသာ: အကြောင်းအကျိုးကို စူးစမ်းဆင်ခြင်တဲ့ ဉာဏ်ပညာ။
ဒီတရားလေးပါးဟာ “အတ္တ” မဟုတ်ပါဘူး။ “ငါ” မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဒီစွမ်းအင်တွေကို ထိရောက်အောင် အသုံးချရပါမယ်။ အနတ္တမှန်း သိလျက်နဲ့ပဲ၊ ဒီစွမ်းအင်တွေကို စနစ်တကျ ပေါင်းစပ်ပြီး ဝိပဿနာ အလုပ်ကို အားကြိုးမာန်တက် လုပ်ရမှာပါ။ ရွက်လှေတစ်စင်းကို မောင်းနှင်သလိုပါပဲ။ လေ (သဘာဝတရား) ဟာ ငါမဟုတ်ဘူး ဆိုတာ သိပေမယ့်၊ အဲဒီလေရဲ့ စွမ်းအားကို ရွက်လွှင့်ပြီး ကိုယ်သွားချင်တဲ့ ခရီးရောက်အောင် အသုံးချရသလိုမျိုးပါပဲ။ ဒါကြောင့် “အနတ္တပါလေ” ဆိုပြီး လက်ပိုက်ကြည့်မနေဘဲ၊ ပြင်းထန်တဲ့ ဝီရိယနဲ့ ရှုမှတ်ရပါမယ်။
၇။ နိဗ္ဗာန်ဟူသည် မဂ်အခိုက်၊ ဖိုလ်အခိုက်၌သာ
နောက်ဆုံး အနေနဲ့ အင်မတန် အရေးကြီးတဲ့ အသိပေးချက်တစ်ခုကို ပြောပါရစေ။ ယနေ့ခေတ် တရားအားထုတ်သူ အချို့ဟာ စာပေတွေ ဖတ်ပြီး ဉာဏ်ထဲမှာ သဘောပေါက်သွားတာနဲ့၊ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ဖြစ်ပျက်သဘောလေးတွေကို သာမန်အချိန်မှာ အမှန်မြင်လိုက်ရုံနဲ့ “ငါ နိဗ္ဗာန်ရောက်ပြီ၊ နိဗ္ဗာန်ကို တွေ့ပြီ” လို့ သုံးနှုန်းတတ်ကြပါတယ်။ ဒါဟာ အလွန် အန္တရာယ်များတဲ့ အယူအဆပါ။
နိဗ္ဗာန်ဆိုတာ သာမန်အချိန်မှာ ထိုင်တွေးနေရုံ၊ ခံစားနေရုံနဲ့ ရောက်တဲ့ နေရာ မဟုတ်ပါဘူး။ နိဗ္ဗာန်ဆိုတာ ဈေးထဲမှာ ဝယ်လို့ရတဲ့ ပစ္စည်းလည်း မဟုတ်ပါဘူး။ နိဗ္ဗာန်ဆိုတာ “မဂ်အခိုက်၊ ဖိုလ်အခိုက်” ဆိုတဲ့ အလွန် ထူးခြားနက်နဲတဲ့ ဉာဏ်အခြေအနေ တစ်ရပ်မှာသာ တိုက်ရိုက် မျက်မှောက်ပြုနိုင်တဲ့ တရားထူး ဖြစ်ပါတယ်။
ဝိပဿနာ ဉာဏ်တွေ အဆင့်ဆင့် ရင့်သန်လာပြီး၊ ရုပ်နာမ် ဖြစ်ပျက်မှုတွေအပေါ် လုံးဝ ငြီးငွေ့လာတဲ့အခါ၊ တစ်ချိန်ချိန်မှာ အဲဒီ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ သင်္ခါရတရားတွေ အားလုံး (ရုပ်ရော နာမ်ရော) ရုတ်ခြည်း ချုပ်ငြိမ်းသွားတဲ့ အခိုက်အတန့်တစ်ခုကို ရောက်သွားပါတယ်။ အဲဒီလို အာရုံနဲ့ အာရုံခံ ချုပ်ငြိမ်းသွားပြီး၊ မဖောက်ပြန် မပြောင်းလဲတဲ့ သန္တိသုခကို အာရုံပြုမိတဲ့ “မဂ်စိတ်” ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ လျှပ်တစ်ပြက် အချိန်တိုလေးအတွင်းမှာသာလျှင် နိဗ္ဗာန်ကို အစစ်အမှန် တွေ့မြင်တာပါ။ အဲဒီအခိုက်အတန့်ကို ဖြတ်သန်းပြီးသွားမှသာ “သောတာပန်” အစစ် ဖြစ်သွားတာပါ။
ဒါကြောင့် သာမန်အချိန်မှာ စိတ်ကလေး အေးချမ်းရုံ၊ ဖြစ်ပျက်လေး မြင်ရုံနဲ့ “နိဗ္ဗာန်ရောက်ပြီ” လို့ မသုံးနှုန်းပါနဲ့။ အဲဒီလို လွယ်လွယ် ကျေနပ်လိုက်ရင် ခရီးဆုံးမရောက်ဘဲ လမ်းခုလတ်မှာတင် ရပ်တန့်သွားပါလိမ့်မယ်။ တကယ့် မဂ်ဉာဏ်၊ ဖိုလ်ဉာဏ် ဆိုက်ရောက်တဲ့ အဆင့်အထိ မရောက်ရောက်အောင်၊ အဓိပတိတရားတွေကို အသုံးချပြီး ဆက်လက် အားထုတ်ကြရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
၈။ နိဂုံး
မိတ်ဆွေ… သောတာပန် ဖြစ်ဖို့ ဘယ်နှစ်ဘဝ စောင့်ဦးမှာလဲ။ အဖြေက ခင်ဗျားရဲ့ လက်ထဲမှာပဲ ရှိပါတယ်။ ခင်ဗျား ဆက်ပြီး စောင့်ချင်တယ်ဆိုရင် စောင့်လို့ ရပါတယ်။ ပါရမီ မပြည့်သေးဘူးဆိုတဲ့ ဆင်ခြေတွေပေးပြီး၊ ဘုရားရှေ့မှာ နတ်ပြည်ရောက်အောင် ဆုတွေတောင်း၊ အလှူငွေတွေနဲ့ သံသရာကို ရွှေချ၊ မီးလောင်နေတဲ့ အိမ်ကြီးထဲမှာ ဆိုဖာအသစ်တွေ ထပ်ဝယ်ရင်း ဆက်နေလို့ ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သေမင်းက လာခေါ်တဲ့အခါ ခင်ဗျားမှာ ဘာအကာအကွယ်မှ ရှိမှာ မဟုတ်ဘူးဆိုတာကိုတော့ ကြိုတင် သတိပေးပါရစေ။
တကယ်လို့ ခင်ဗျားဟာ ဒီမီးလောင်ပြင်ကြီးကနေ တကယ် လွတ်မြောက်ချင်တယ် ဆိုရင်တော့၊ အခုကစပြီး အတွေးအခေါ်ဟောင်းတွေကို အကုန် လွှင့်ပစ်လိုက်ပါ။

အနတ္တမှန်း သိလျက်နဲ့ ဝီ

“ငါ” ဆိုတဲ့ ပညတ်အစွဲကို ချွတ်ပါ။

ကိုယ့်ခန္ဓာ၊ ကိုယ့်စိတ်မှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ရုပ်နာမ် ဖြစ်စဉ်တွေကို အရှိကို အရှိအတိုင်း ဧည့်သည်ကို ကြည့်သလို စောင့်ကြည့်ပါ။

မိသားစု၊ အလုပ်ခွင် ပြဿနာတွေကို ဒုက္ခသစ္စာအဖြစ် ရှုမြင်ပြီး ဉာဏ်သွေးပါ။ရိယကို အပြည့်တင်ပြီး အားထုတ်ပါ။
ကျွန်တော် ရေးသားနေတဲ့ စာတွေ၊ ပြောနေတဲ့ စကားတွေရဲ့ မဟာဗျူဟာက တစ်ခုတည်းပါ။ လောကကြီးမှာ လူဖြစ်စေ၊ ရဟန်းဖြစ်စေ “အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တွေ တတ်နိုင်သလောက် များများ ပေါ်ထွန်းလာရေး” ပါပဲ။ အရိယာတွေ များပြားလာမှသာ ဒီသာသနာ၊ ဒီလောကကြီးဟာ တကယ့်ကို အေးချမ်းသာယာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
တံခါးပေါက်က ပွင့်နေပါပြီ။ လမ်းပြမြေပုံလည်း ခင်ဗျားလက်ထဲမှာ ရှိနေပါပြီ။ ဘယ်သူ့ကိုမှ စောင့်မနေပါနဲ့။ နောက်ဘဝကို မမျှော်ပါနဲ့။ ဒီဘဝ၊ ဒီခန္ဓာ၊ ဒီအချိန်မှာတင် သောတာပတ္တိ မဂ်ဉာဏ်၊ ဖိုလ်ဉာဏ်ကို ဆွတ်ခူးနိုင်တဲ့ သူရဲကောင်းတစ်ယောက် ဖြစ်အောင် အခုချက်ချင်း စတင် လျှောက်လှမ်းလိုက်ပါတော့လို့ ပြင်းပြင်းထန်ထန် တိုက်တွန်း နှိုးဆော်လိုက်ရပါတယ်။
အမှန်တရားသည်သာ လွတ်မြောက်ရာ ဖြစ်သည်။