လူမှုဘဝဆိုတာ ရုန်းကန်ရတဲ့ ပွဲကြီးတစ်ပွဲပါ။ရုန်းကန်ရင်းနဲ့ ပင်ပန်းလာရင် ခဏလောက် မျက်စိမှိတ်၊ ဝင်လေထွက်လေလေးကို သတိကပ်ကြည့်ပါ။ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ သဘောတွေကို အရှိကိုအရှိအတိုင်း မြင်အောင်ကြည့်တာ ဝိပဿနာပါ။ဆူညံမှုတွေကြားမှာ ဝိပဿနာနဲ့နေခြင်းဟာ အသိတရားနဲ့ နေခြင်းပါပဲ။

သောကြာနေ့ နေ့လည် တစ်နာရီ ရောက်ပြီဆိုရင်တော့ တစ်ပတ်တာလုံး ပင်ပန်းလာခဲ့သမျှတွေ ပြေလျော့သွားပြီး လူတော်တော်များများရဲ့ စိတ်ဟာ အလိုလို ပေါ့ပါး တက်ကြွလာတတ်ပါတယ်။ မနက်ဖြန်ဆိုရင် အားလပ်ရက် ရောက်တော့မယ်၊ နားရတော့မယ်၊ မိသားစုနဲ့ အချိန်ဖြုန်းရတော့မယ်၊ သွားချင်တဲ့နေရာ သွားရတော့မယ် ဆိုတဲ့ မျှော်လင့်ချက်တွေနဲ့ စိတ်ဟာ သာယာတဲ့ အာရုံတွေဆီကို တရိပ်ရိပ် ပြေးသွားတတ်ပါတယ်။ဒီလို ပျော်ရွှင်စရာ အခြေအနေတွေ၊ သာယာတဲ့ ခံစားမှုတွေ ကြုံလာတဲ့အခါမှာ၊ တရားအားထုတ်နေတဲ့ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ အချို့က “အခုက စိတ်ဆင်းရဲစရာမှ မရှိတာ၊ ဝိပဿနာ ရှုမှတ်ဖို့ မလိုလောက်ပါဘူးလေ” လို့ ပေါ့ဆသွားတတ်ကြပါတယ်။ တကယ်တော့ ဒေါသဖြစ်စရာ၊ ဆင်းရဲစရာ အာရုံတွေကို ရှုမှတ်ရတာထက်၊ ချမ်းသာတဲ့ သုခဝေဒနာ၊ သာယာတဲ့ အာရုံတွေကို ရှုမှတ်ရတာက ပိုပြီး…

ဒီတစ်ပတ်လုံး ဝိပဿနာ အားထုတ်သူတွေအတွက် နေ့စဉ်ဘဝနဲ့ အနတ္တ၊ အနိစ္စ အရှိတရားကို စောင့်ကြည့်တာတွေအကြောင်း ဆွေးနွေးခဲ့ကြတယ်။ဝိပဿနာဆိုတာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အတင်းအကျပ် ပင်ပန်းခံပြီး တစ်ခုခုကို ဖန်တီးယူနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ လက်ရှိ ကိုယ့်ခန္ဓာ၊ ကိုယ့်စိတ်မှာ ဖြစ်ပျက်နေတဲ့ သဘောတရားတွေကို အရှိအတိုင်း လိုက်သိနေရုံပါပဲ။ အဲဒီလို လိုက်သိရင်းနဲ့ “ငါ” ဆိုတဲ့ အထင်အမှားလေး ပြုတ်ကျသွားရင် ဘဝက ထူးဆန်းစွာ ငြိမ်သက်သွားပါတယ်။တရားဆိုတာ အဝေးကြီးမှာ သွားရှာရတာ မဟုတ်ဘူး။ အခု လက်ရှိ ဖြစ်နေတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်နဲ့ စိတ်ထဲမှာပဲ ရှိတာပါ။ဒီပိတ်ရက်မှာတော့ အထူးတလည် ဘာမှမလုပ်ဘဲ၊ ကိုယ့်စိတ်လေး ကြည်လင်နေတာကိုပဲ သက်တောင့်သက်သာလေး ခံစားရင်း အနားယူလိုက်ပါ။ဒီနေ့အတွက် အမေး- ငါ ဆိုတာနဲ့ အတင်းမပြုပြင်ဘဲ အနိစ္စ နဲ့ အနတ္တကို အရှိအတိုင်း…

ယခုလို ကြာသပတေးနေ့ နေ့လည် တစ်နာရီဆိုတဲ့ အချိန်ဟာ တစ်ပတ်တာ အလုပ်ရက်တွေရဲ့ နောက်ဆုံးပိုင်းကို တဖြည်းဖြည်း ချဉ်းကပ်လာတဲ့ အချိန်ဖြစ်ပါတယ်။ အလုပ်ခွင်ထဲက ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ အများစုဟာ ဒီနေ့လောက် ရောက်လာပြီဆိုရင် ခန္ဓာကိုယ်က ပင်ပန်းနွမ်းနယ်လာသလို၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အရလည်း အတော်လေး လေးလံထိုင်းမှိုင်း နေတတ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီလို လေးလံနေရတဲ့ အဓိက အကြောင်းရင်းကို သေချာ ပြန်ဆန်းစစ်ကြည့်ရင်၊ တကယ့် လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန် အလုပ်တွေကြောင့် ပင်ပန်းနေတာထက်၊ လွန်ခဲ့တဲ့ ရက်တွေကတည်းက ဖြစ်ပျက်ခဲ့တဲ့ စိတ်အနှောင့်အယှက်တွေကို ခေါင်းထဲမှာ အထပ်ထပ် အခါခါ ပြန်တွေးပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ထပ်မံ ဒဏ်ခတ်နေလို့ ပင်ပန်းနေရတာက ပိုများပါတယ်။ စဉ်းစားကြည့်ပါ။ တနင်္လာနေ့ မနက်ပိုင်း အစည်းအဝေးမှာ အထက်လူကြီးက ကိုယ့်ကို…

ဝိပဿနာဉာဏ်လေး ဝင်လာတဲ့အခါ အရင်က ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အပြစ်တင်ခဲ့တာတွေ၊ နောင်တရတာတွေ၊ ရှေ့ရေးအတွက် ကြောက်နေတာတွေ တဖြည်းဖြည်း လျော့ကျသွားပါလိမ့်မယ်။ ဆင်းရဲဒုက္ခဆိုတာ ခန္ဓာနဲ့ သဘာဝတရားကို သေချာ မသိမြင်တဲ့ အဝိဇ္ဇာကြောင့်သာ ဖြစ်ရတာပါ။ အတိတ်က ဖြစ်ခဲ့တဲ့ အမှားတွေဟာလည်း ထိုစဉ်က အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လို့ ဖြစ်သွားတဲ့ ဖြစ်စဉ်တွေချည်းပါပဲ။ ဖြစ်စဉ်ထဲမှာ “ငါ” ဆိုတာမပါပဲ။ တရားသက်သက်တွေရဲ့ ဖြစ်ပျက်မှုသာ ဖြစ်ပါတယ်။ “ငါ” ဆိုတာ မရှိတဲ့အတွက် “ငါ”လုပ်တာလဲ မဟုတ်ပါဘူး။ ပုထုဇဉ်တို့ရဲ့ ကိလေသာတွေရဲ့ အပြစ်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဖြစ်ရပ်တွေကို ဖြစ်စဉ်တွေအဖြစ် မြင်လိုက်တာနဲ့ “ငါ” ဆိုတာ အစကတည်းကမရှိတာကို သိတာနဲ့၊ ကိလေသာတရားကို သဘောပေါက်တာနဲ့ အပြစ်ရှိစိတ်တွေ၊ ကြောက်စိတ်တွေ အကုန်လုံး လွတ်ကျသွားပါတယ်။ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတွေ ချထားလိုက်ဖို့ အချိန်တန်ပါပြီ။…

ယခုလို ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ နေ့လည် တစ်နာရီ အချိန်ဆိုတာဟာ တစ်ပတ်တာ အလုပ်ရက်တွေရဲ့ အလယ်ဗဟိုတည့်တည့်ကို ရောက်ရှိနေတဲ့ အချိန်ဖြစ်ပါတယ်။ တနင်္လာနေ့နဲ့ အင်္ဂါနေ့တွေမှာ ရုန်းကန်ခဲ့ရတဲ့ အရှိန်တွေ၊ ပင်ပန်းမှုတွေက ဒီနေ့မှာ အထွတ်အထိပ်ကို ရောက်လာတတ်ပါတယ်။ အလုပ်တွေကလည်း မပြီးသေး၊ ရှေ့ဆက်လုပ်ရမယ့် ရက်တွေကလည်း ကျန်နေသေးတဲ့အတွက် စိတ်ရောကိုယ်ပါ အနည်းငယ် လေးလံ ထိုင်းမှိုင်းလာတတ်တဲ့ အချိန်မျိုးပါ။ ဒီလိုအချိန်မျိုးမှာ လူတွေရဲ့ စိတ်ထဲမှာ အများဆုံး ဝင်ရောက်လာတတ်တဲ့ အတွေးတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ “ငါပဲ ပင်ပန်းနေရတယ်”၊ “ဒီအလုပ်တွေ အကုန်လုံး ငါချည်းပဲ ဒိုင်ခံ လုပ်နေရတယ်”၊ “ငါ ဘယ်လောက်တောင် လုပ်ပေးနေရသလဲ” ဆိုတဲ့ အတွေးတွေပါပဲ။ ဒီအတွေးတွေရဲ့ နောက်ကွယ်မှာ အခိုင်အမာ နေရာယူထားတာကတော့ “ငါ” ဆိုတဲ့ အစွဲအလန်း…

ဝိပဿနာဆိုတာ လက်ရှိဖြစ်နေတာကို ဝင်မစွက်ဖက်ဘဲ အရှိအတိုင်း ကြည့်တဲ့အလုပ်ပါ။ တရားထိုင်လို့ နာကျင်လာရင် “ငါ နာတယ်၊ မြန်မြန် ပျောက်ချင်တယ်” ဆိုတဲ့ စိတ်နဲ့ မကြည့်ပါနဲ့။ “နာကျင်တဲ့ သဘောတရားလေး ဖြစ်ပေါ်နေတယ်” လို့ပဲ ခပ်ခွာခွာလေးကနေ အသာလေး စောင့်ကြည့်ပါ။ အတင်းပျောက်အောင် ပြုပြင်စရာ မလိုပါဘူး။ သောတာပန်ဖြစ်ရန် အားထုတ်နေသူ (သေက္ခအလောင်းအလျာ) တစ်ယောက်အနေနဲ့ ဒီအရှိတရားကို မျက်မြင်ကိုယ်တွေ့ သိဖို့ကသာ အရေးကြီးဆုံးပါ။ နာတာက တစ်ခု၊ သိနေတာက တစ်ခုလို့ ကွဲကွဲပြားပြား မြင်လာရင်၊ အဲဒီနာကျင်မှုထဲမှာ “ငါ” မရှိတော့ပါဘူး။ ဘယ်အရာမှ ကြာကြာမခံဘဲ ဖြစ်ပြီးရင် ပျက်သွားတာကို ကိုယ်တိုင် မြင်လာပါလိမ့်မယ်။ အဲဒါဟာ ဝိပဿနာဉာဏ်ပါပဲ။ ဒီနေ့ ခန္ဓာမှာ ဘာခံစားချက်ပဲ ပေါ်လာပေါ်လာ ပိုင်ရှင်မလုပ်ဘဲ သက်သက်လေး…

အခုလို နေ့လည် တစ်နာရီ အချိန်ဆိုတာ အလုပ်ခွင်မှာ ရှိနေတဲ့ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ အများစုအတွက်တော့ အလုပ်တွေ အများဆုံး၊ ဖိအားတွေ အများဆုံးနဲ့ စိတ်အရှုပ်ထွေးဆုံး အချိန် ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ တနင်္လာနေ့က စတင်ခဲ့တဲ့ အလုပ်တွေက ဒီနေ့ အင်္ဂါနေ့ နေ့လည်ပိုင်း ရောက်လာတဲ့အခါမှာ ပိုပြီး အရှိန်ရလာသလို၊ ဖြေရှင်းရမယ့် ပြဿနာတွေ၊ တွေ့ဆုံရမယ့် လူတွေ၊ ပြီးစီးရမယ့် အချိန်သတ်မှတ်ချက်တွေ ကြားမှာ စိတ်က မွန်းကျပ်လာတတ်ပါတယ်။ ဒီလို အချိန်မျိုးမှာ “တရားအားထုတ်ဖို့ အချိန်မရှိဘူး” လို့ ဆင်ခြေပေးတတ်ကြပါတယ်။ တကယ်တော့ အဲဒီလို လောကဓံတွေ ပွက်လောရိုက်ပြီး ဒေါသတွေ၊ သောကတွေ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ အလုပ်ခွင် ဆိုတာဟာ၊ သောတာပန်ဖြစ်ရန် အားထုတ်နေသူ (သေက္ခအလောင်းအလျာ) တစ်ယောက်အတွက် အကောင်းဆုံးသော ဝိပဿနာ…

ဝိပဿနာ အားထုတ်တယ်ဆိုတာ တန်ခိုးတွေရဖို့၊ ဒါမှမဟုတ် ထူးဆန်းတဲ့ အလင်းရောင်တွေ မြင်ဖို့ လုပ်နေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ့်သန္တာန်မှာ ကပ်ငြိနေတဲ့ “ငါ” ဆိုတဲ့ အမြင်မှား (Ditthi) ကို ခွာချတဲ့ အလုပ်ပါ။ ကျွန်တော်တို့က ထိုင်ရင် “ငါ ထိုင်တယ်”၊ ရှူရင် “ငါ ရှူတယ်” လို့ အလိုလို ယူဆထားကြတယ်။ သေချာကြည့်ရင် ခန္ဓာကိုယ်ကြီးက သူ့သဘောနဲ့သူ လှုပ်ရှားနေတာ၊ လေက သူ့သဘောနဲ့သူ ဝင်ထွက်နေတာပါ။ “ငါ” ဆိုတာ ကြားထဲကနေ ဝင်ပြီး ပိုင်ရှင်လုပ်နေတာ သက်သက်ပါပဲ။ မိတ်ဆွေအနေနဲ့ “ငါ” အကောင်အထည် မရှိဘူးဆိုတာကို မျက်မြင်ကိုယ်တွေ့ သိဖို့ လိုပါတယ်။ ဒီနေ့ ဘာပဲလုပ်လုပ်၊ အဲဒီလုပ်ရပ်တွေမှာ “ငါ” တကယ် ပါနေသလား၊ သဘာဝတရား…

တနင်္ဂနွေနေ့ မနက် ၁၀ နာရီလောက်ဆိုတာ မိသားစုတွေ အစုံအလင်ရှိနေတတ်ပြီး၊ လက်ဖက်ရည်သောက်၊ မုန့်စားရင်း စကားစမြည် ပြောဖြစ်ကြတဲ့ အချိန်လေးပါ။ အပေါ်ယံကြည့်ရင်တော့ အင်မတန် အေးချမ်းသာယာတဲ့ အချိန်လေးလို့ ထင်ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီ စကားဝိုင်းလေးထဲမှာ လူမှုရေးအကြောင်း၊ စီးပွားရေးအကြောင်း ဒါမှမဟုတ် အိမ်တွင်းရေး ကိစ္စလေးတစ်ခုခုကို စတင် ဆွေးနွေးငြင်းခုံမိပြီ ဆိုပါစို့။ ကိုယ့်အမြင်နဲ့ မတူတာ၊ ကိုယ်နဲ့ သဘောထား မတိုက်ဆိုင်တာလေး တစ်ခု ကြားလိုက်ရတာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက် ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာ ဘာဖြစ်သွားသလဲဆိုတာ သတိထားကြည့်ဖူးပါသလား။ ချက်ချင်းပဲ “ငါပြောတာက ပိုမှန်တယ်”၊ “ငါ့အကြံဉာဏ်ကို သူတို့ လက်မခံဘူး”၊ “ငါ့ကို အရာမသွင်းဘူး” ဆိုတဲ့ “ငါ” က အလိုလို ခေါင်းထောင်ထလာပါတော့တယ်။ အဲဒီ “ငါ” ဆိုတဲ့ အစွဲလေး…